2008/0062 (COD)

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 7 στοιχείο γ) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί της[των] τροπολογίας[ιών] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση

Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιβολής του νόμου στον τομέα της οδικής ασφάλειας

1.           ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία υποβολής της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο COM(2008) 151 τελικό – 2008/0062(COD) || 19/03/2008

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: || 17/09/2008

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: || 17/12/2008

Ημερομηνία καθορισμού της πολιτικής συμφωνίας του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση (με ομοφωνία): || 02/12/2010

Ημερομηνία καθορισμού της θέσης του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση (με ομοφωνία): || 17/03/2011

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε δεύτερη ανάγνωση || 6/07/2011

2.           ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας με την καθιέρωση συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του κράτους παράβασης και του κράτους ταξινόμησης, σχετικά με τις πλέον σοβαρές παραβάσεις οδικής ασφάλειας. Το εν λόγω σύστημα χρησιμεύει στην ταυτοποίηση του κατόχου του οχήματος ο οποίος έχει διαπράξει παράβαση σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είναι ταξινομημένο το αυτοκίνητό του· το κράτος μέλος παράβασης θα είναι κατόπιν σε θέση να ασκήσει δίωξη και να επιβάλει κυρώσεις.

Οι παραβάσεις που καλύπτονται από την πρόταση της Επιτροπής είναι η υπέρβαση ταχύτητας, η μη χρήση της ζώνης ασφάλειας, η παραβίαση του φωτεινού κόκκινου σηματοδότη και η οδήγηση σε κατάσταση μέθης. Οι εν λόγω τροχαίες παραβάσεις ευθύνονται για τον μεγαλύτερο αριθμό οδικών ατυχημάτων και θανάτων.

Το κείμενο καθορίζει επίσης τις διαδικασίες ανταλλαγής (δεδομένα, αρμόδιες αρχές και δίκτυο) και περιλαμβάνει υπόδειγμα της επιστολής κοινοποίησης της παράβασης η οποία θα αποστέλλεται στον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας.

3.           ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

3.1         Γενικά σχόλια

Με βάση τη σύσταση που ψηφίστηκε από την Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού στις 24 Απριλίου 2011, σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση, πραγματοποιήθηκε σειρά από ανεπίσημες επαφές μεταξύ του Συμβουλίου, τουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το φάκελο αυτό σε δεύτερη ανάγνωση. Μετά από αυτές τις επαφές, η Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού υπέβαλε συνολική συμβιβαστική τροπολογία, η οποία στη συνέχεια υπερψηφίστηκε από την ολομέλεια στις 6 Ιουλίου 2011. Η Επιτροπή υποστηρίζει τη συμβιβαστική αυτή τροπολογία επί της ουσίας, υπενθυμίζοντας παράλληλα τη θέση της, την οποία είχε ήδη εκφράσει στην πρώτη ανάγνωση, σχετικά με την επιλογή της νομικής βάσης της «αστυνομικής συνεργασίας» και από τους δύο συννομοθέτες αφενός και την απουσία πινάκων αντιστοιχίας του κειμένου αφετέρου (βλ. σημείο 4).

3.2         Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε δεύτερη ανάγνωση

Εκτός από το θέμα της νομικής βάσης, η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση έχει ήδη υποστηριχθεί από την Επιτροπή όσον αφορά την ουσία της (βλ. γνωμοδότηση της Επιτροπής σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου[1]). Οι πιο σημαντικές αλλαγές που εισήχθησαν με τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί της θέσης του Συμβουλίου είναι οι εξής:

(1) Ενημερωτική επιστολή: διευκρίνιση ότι, εφόσον το κράτος μέλος όπου διαπράχθηκε η παράβαση αποφασίζει να κινήσει διαδικασία δίωξης, είναι υποχρεωτική η αποστολή ενημερωτικής επιστολής στο δράστη.

(2) Ενίσχυση των διατάξεων για την προστασία των δεδομένων, προκειμένου να αποφευχθεί ενδεχόμενη κατάχρηση προσωπικών δεδομένων.

(3) Εισαγωγή μιας νέας διάταξης για κατ' εξουσιοδότηση πράξεις, ώστε να καταστεί δυνατή η τροποποίηση του τεχνικού παραρτήματος που αφορά το σύνολο δεδομένων σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών.

(4) Ενισχυμένη ρήτρα αναθεώρησης, προκειμένου η Επιτροπή να εκτιμήσει κατά πόσον απαιτούνται νέες νομοθετικές προτάσεις για την εκπόνηση κοινών προτύπων για αυτόματο εξοπλισμό ελέγχου, για την εναρμόνιση των κανόνων κυκλοφορίας, καθώς και σχετικά με τη θέσπιση κοινών κριτηρίων για τις διαδικασίες δίωξης. Περιλαμβάνεται επίσης δήλωση της Επιτροπής για τη σκοπιμότητα εκπόνησης κατευθυντήριων γραμμών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη σύγκλιση στην εφαρμογή των κανόνων οδικής κυκλοφορίας εκ μέρους των κρατών μελών.

3.3       Δήλωση σχετικά με τη νομική βάση

Όσον αφορά την επιλογή της νομικής βάσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι, από νομική και θεσμική πλευρά, η νομική βάση της «αστυνομικής συνεργασίας» (άρθρο 87 παράγραφος 2), η οποία έγινε δεκτή από το Συμβούλιο σε πρώτη ανάγνωση και δεν αμφισβητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση, δεν αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για την εν λόγω οδηγία. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προέβη σε δήλωση που καταγράφηκε στα πρακτικά του Συμβουλίου, σύμφωνα με την οποία επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να χρησιμοποιήσει κάθε νόμιμο μέσο που έχει στη διάθεσή της (βλέπε δήλωση της Επιτροπής στο σημείο 4).

3.4       Δήλωση σχετικά με τον πίνακα αντιστοιχίας

Η συμφωνία δεν προβλέπει υποχρέωση σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή πίνακα αντιστοιχίας, παρά τη γενική γραμμή που συνήθως ακολουθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επί του θέματος. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του αρχείου (κανόνας ομοφωνίας στο Συμβούλιο, συμφωνία σε 2η ανάγνωση), οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε μια λύση όσον αφορά τους πίνακες συσχετισμού, η οποία δεν θα μπορούσε να επηρεάσει τις τρέχουσες διοργανικές συζητήσεις για το θέμα αυτό.

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσαν κοινή δήλωση, όπου τονίζεται ότι η θέσπιση της παρούσας οδηγίας δεν προδικάζει την έκβαση των διοργανικών διαπραγματεύσεων σχετικά με τους πίνακες αντιστοιχίας.

Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε δήλωση, στην οποία εκφράζει τη λύπη της για την απουσία πινάκων αντιστοιχίας στο κύριο σώμα του κειμένου και επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Επιτροπής ως προς τη διασφάλιση της κατάρτισης πινάκων αντιστοιχίας από τα κράτη μέλη, οι οποίοι θα συνδέουν τα μέτρα μεταφοράς που εκδίδουν με την οδηγία. Ωστόσο, στο πλαίσιο πνεύματος συμβιβασμού και προκειμένου να διευκολυνθεί η άμεση έγκριση της εν λόγω πρότασης, η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι μπορεί να δεχθεί την αντικατάσταση της διάταξης για υποχρεωτική υποβολή πινάκων αντιστοιχίας στο κείμενο από σχετική αιτιολογική σκέψη που θα παροτρύνει τα κράτη μέλη να ακολουθούν την πρακτική αυτή, αλλά τόνισε ότι η θέση της εν προκειμένω δεν πρέπει να θεωρηθεί ως προηγούμενο (βλ. σημείο 4).

4.           ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ/ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τις τροπολογίες σε δεύτερη ανάγνωση στις 6 Ιουλίου 2011 έπειτα από ανεπίσημες επαφές με το Συμβούλιο και την Επιτροπή.

Ενώ η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη συμφωνία της με τη συνολική συμβιβαστική τροπολογία που ψηφίστηκε, δεδομένου ότι αντικατοπτρίζει τους κύριους στόχους της πρότασής της, η αλλαγή της νομικής βάσης την οδήγησε, ωστόσο, στην επιβεβαίωση της ακόλουθης δήλωσης:

«Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφωνούν όσον αφορά την αντικατάσταση της νομικής βάσης που προτείνει η Επιτροπή – ήτοι του άρθρου 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ – από το άρθρο 87 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Μολονότι η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη των δύο συννομοθετών σχετικά με τη σημασία της εκπλήρωσης των στόχων της προτεινόμενης οδηγίας για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, θεωρεί ωστόσο ότι από νομική και θεσμική άποψη το άρθρο 87 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση και ως εκ τούτου επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να χρησιμοποιήσει όλα τα νομικά μέσα που διαθέτει».

Όσον αφορά τη ρήτρα αναθεώρησης και τα περαιτέρω βήματα που πρέπει να λάβει η Επιτροπή όσον αφορά την οδική ασφάλεια, η Επιτροπή εξέδωσε την ακόλουθη δήλωση:

«Η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάγκη εκπόνησης κατευθυντήριων γραμμών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη σύγκλιση στην εφαρμογή των κανόνων οδικής κυκλοφορίας από τα κράτη μέλη, μέσω συγκρίσιμων μεθόδων, πρακτικών, προτύπων και συχνότητας των ελέγχων, ιδίως σε σχέση με την υπερβολική ταχύτητα, την οδήγηση σε κατάσταση μέθης, τη μη χρήση της ζώνης ασφάλειας και της παραβίασης του φωτεινού κόκκινου σηματοδότη».

Στο θέμα των πινάκων αντιστοιχίας, ενώ η Επιτροπή αποδέχεται την αντικατάσταση της διάταξης για υποχρεωτική παροχή πινάκων αντιστοιχίας που περιλαμβάνεται στο κείμενο με σχετική αιτιολογική σκέψη που θα παροτρύνει τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν την πρακτική αυτή, προέβη, ωστόσο, στην ακόλουθη δήλωση για να υπενθυμίσει τη θέση της σχετικά με το οριζόντιο αυτό ζήτημα.

«Η Επιτροπή υπενθυμίζει τη δέσμευσή της να εργαστεί προς την κατεύθυνση εξασφάλισης της εκ μέρους των κρατών μελών θέσπισης πινάκων αντιστοιχίας, οι οποίοι συνδέουν τα μέτρα μεταφοράς που εκδίδουν με την οδηγία της ΕΕ, και τους κοινοποιούν στην Επιτροπή στο πλαίσιο της μεταφοράς της κοινοτικής νομοθεσίας, προς το συμφέρον των πολιτών, της βελτίωσης της νομοθετικής διαδικασίας και της αύξησης της νομικής διαφάνειας, καθώς και ως διευκόλυνση της εξέτασης της συμμόρφωσης των εθνικών κανόνων με τις κοινοτικές διατάξεις.

Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη υποστήριξης όσον αφορά τη διάταξη που περιλαμβάνεται στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιβολής του νόμου στον τομέα της οδικής ασφάλειας, η οποία απέβλεπε στην υποχρεωτική καθιέρωση πινάκων συσχέτισης.

Η Επιτροπή, διαπνεόμενη από πνεύμα συμβιβασμού και προκειμένου να εξασφαλιστεί η άμεση υιοθέτηση της εν λόγω πρότασης, είναι σε θέση να αποδεχθεί την αντικατάσταση της διάταξης για υποχρεωτική παροχή πινάκων αντιστοιχίας στο κείμενο από σχετική αιτιολογική σκέψη με την οποία θα παροτρύνονται τα κράτη μέλη να ακολουθούν την πρακτική αυτή.

Ωστόσο, η θέση που ακολούθησε η Επιτροπή εν προκειμένω δεν πρέπει να θεωρηθεί ως προηγούμενο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της με στόχο την εξεύρεση, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατάλληλης λύσης στο οριζόντιο αυτό θεσμικό ζήτημα».

[1]               COM (2011) 148