[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ | Βρυξέλλες, 9.3.2010 COM(2010) 91 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Συνέχεια που δόθηκε στην απόφαση του Συμβουλίου, της 16 ης Φεβρουαρίου 2010, με την οποία ειδοποιείται η Ελλάδα να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος η οποία κρίνεται αναγκαία προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Συνέχεια που δόθηκε στην απόφαση του Συμβουλίου, της 16 ης Φεβρουαρίου 2010, με την οποία ειδοποιείται η Ελλάδα να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος η οποία κρίνεται αναγκαία προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος 1. Εισαγωγή Στην παρούσα ανακοίνωση αξιολογούνται οι αποφάσεις τις οποίες έχουν λάβει μέχρι τώρα οι ελληνικές αρχές προκειμένου να επιτευχθεί ο δημοσιονομικός στόχος του 2010 ως ανταπόκριση στην απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010, με βάση την «Έκθεση προόδου του Μαρτίου 2010 για την εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης και των πρόσθετων μέτρων» . Η έκθεση, όπως προβλέπει το άρθρο 4 παράγραφος 1 της απόφασης του Συμβουλίου, υποβλήθηκε από την Ελλάδα στις 8 Μαρτίου 2010, μια εβδομάδα πριν από την προθεσμία. Αναφέρεται όχι μόνο στα δημοσιονομικά μέτρα που στοχεύουν στη μείωση του δείκτη του δημοσιονομικού ελλείμματος το 2010, αλλά και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που καλύπτονται από το πρόγραμμα σταθερότητας. Με την προοπτική της υποβολής της έκθεσης του Μαρτίου 2010 από τις ελληνικές αρχές, οι υπηρεσίες της Επιτροπής, επικουρούμενες από στελέχη της ΕΚΤ και του ΔΝΤ, οργάνωσαν τεχνική αποστολή στην Αθήνα, από τις 22 έως τις 24 Φεβρουαρίου 2010, και είχαν συναντήσεις με τις ελληνικές αρχές για να συζητήσουν την πορεία εφαρμογής του προγράμματος σταθερότητας και την ανταπόκριση στην απόφαση του Συμβουλίου. Μια άλλη αποστολή, με επικεφαλής τον Επίτροπο κ. Rehn, πραγματοποιήθηκε την 1η Μαρτίου 2010. 2. Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος: Αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης στην Ελλάδα Πολλές χώρες της ΕΕ αντιμετωπίζουν επί του παρόντος ελλείμματα γενικής κυβέρνησης τα οποία υπερβαίνουν την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζεται στη Συνθήκη. Η συχνά σοβαρή επιδείνωση του ελλείμματος, καθώς και του χρέους, πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της πρωτοφανούς παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και οικονομικής επιβράδυνσης. Μολονότι στην Ελλάδα η τρέχουσα επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών πρέπει να εξεταστεί επίσης στο ίδιο πλαίσιο, οι δημοσιονομικές ανισορροπίες ήταν υψηλές και επίμονες για πολλά χρόνια, παρά την έντονη οικονομική δραστηριότητα έως το 2008, γεγονός που υπονοεί διαρθρωτικά αίτια. Ειδικότερα, τα δημόσια ελλείμματα αντικατοπτρίζουν ανεπαρκή έλεγχο των δημοσίων δαπανών, ενώ οι προβλέψεις σχετικά με τα έσοδα έχουν αποδειχθεί συστηματικά υπερβολικά αισιόδοξες. Η δημοσιονομική πολιτική συνέβαλε στην επιδείνωση των εξωτερικών ανισορροπιών και σε παρατεταμένες απώλειες ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, οι διαρθρωτικές και ενδημικές αδυναμίες που συνδέονται με την καταγραφή των εθνικών λογαριασμών της Ελλάδας είχαν επίσης αρνητικές συνέπειες για τον έγκαιρο και αποτελεσματικό έλεγχο των εσόδων και των δαπανών. Τα υψηλά δημόσια ελλείμματα οδήγησαν σε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά δημοσίου χρέους στην ΕΕ, το οποίο σήμερα υπερβαίνει σημαντικά το 100% του ΑΕΠ και εξακολουθεί να παρουσιάζει έντονη ανοδική τάση. Στις 3 Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 9 ΣΛΕΕ, με την οποία ειδοποιείται η Ελλάδα να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος η οποία κρίνεται αναγκαία προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος[1],[2]. Συγχρόνως, η Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου, δυνάμει του άρθρου 121 παράγραφος 4 ΣΛΕΕ, προκειμένου να τερματιστεί η ασυνέπεια με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών στην Ελλάδα και να εξαλειφθεί ο κίνδυνος υπονόμευσης της εύρυθμης λειτουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης[3], και σχέδιο γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το επικαιροποιημένο ελληνικό πρόγραμμα σταθερότητας[4]. Στις 11 Φεβρουαρίου 2010, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε το Συμβούλιο ECOFIN να εγκρίνει τα έγγραφα που υποβλήθηκαν από την Επιτροπή, και κάλεσε την Επιτροπή να παρακολουθεί με προσοχή την εφαρμογή της απόφασης και της σύστασης του Συμβουλίου, σε συνεργασία με την ΕΚΤ και με βάση την εμπειρία του ΔΝΤ[5]. Στις 16 Φεβρουαρίου 2010, το Συμβούλιο ECOFIN εξέδωσε την απόφαση, τη σύσταση και τη γνώμη που αναφέρονται παραπάνω[6]. Το Συμβούλιο ζήτησε από την Ελλάδα «να τερματίσει την παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατό και το αργότερο έως το 2012» και υπέδειξε την πορεία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος από το 2010 έως το 2012 (άρθρο 1). Με βάση το ελληνικό πρόγραμμα σταθερότητας, η απόφαση του Συμβουλίου περιείχε αναλυτικό κατάλογο επειγόντων δημοσιονομικών μέτρων που πρέπει να ληφθούν έως τις 15 Μαΐου 2010 (άρθρο 2, τμήμα Α), λοιπών μέτρων που πρέπει να θεσπιστούν μέχρι το τέλος του 2010 (άρθρο 2, τμήμα Γ) και έως το 2012 (άρθρο 2, τμήμα Δ). Με την απόφαση ζητήθηκε επίσης από την Ελλάδα να λάβει μια σειρά μέτρων σε σχέση με την κατάρτιση και την επεξεργασία των στατιστικών (άρθρο 3). Στον βαθμό που θα υλοποιηθούν μερικοί κίνδυνοι που συνδέονται με τα ανώτατα όρια ελλείμματος και χρέους για το 2010, όπως προβλέπονται στην απόφαση του Συμβουλίου, η Ελλάδα κλήθηκε να ανακοινώσει πρόσθετα μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη του δημοσιονομικού στόχου του 2010. Σύμφωνα με την απόφαση, τα πρόσθετα μέτρα θα πρέπει να εστιάζονται σε περικοπές δαπανών, αλλά και σε μέτρα αύξησης των εσόδων (άρθρο 2, τμήμα Β). Τα εν λόγω πρόσθετα μέτρα, καθώς επίσης και οι πληροφορίες για την εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων το 2010, πρέπει να περιλαμβάνονται σε έκθεση που θα υποβληθεί στο Συμβούλιο και την Επιτροπή και η οποία θα δημοσιευθεί (άρθρο 4 παράγραφος 1). Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου (άρθρο 4 παράγραφος 4), η Επιτροπή μπορεί να υποδείξει τα μέτρα που χρειάζονται για να τηρηθεί η πορεία προσαρμογής που χαράσσεται στην απόφαση, με σκοπό τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. 3. Τα μέτρα που έλαβε η Ελλάδα ανταποκρινόμενη στην απόφαση του Συμβουλίου και για την εφαρμογή του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του Ιανουαρίου 2010 Στην πλέον πρόσφατη επικαιροποίηση του ελληνικού προγράμματος σταθερότητας, που υποβλήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2010, ορίζεται ως δημοσιονομικός στόχος το 8,7% του ΑΕΠ για το 2010, σε σύγκριση με ονομαστικό έλλειμμα 12,7% του ΑΕΠ το 2009. Το πρόγραμμα παρουσίασε μια αναλυτική δέσμη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης για το 2010, που εστιάζονται περισσότερο στην αύξηση των δημοσίων εσόδων και, σε μικρότερο βαθμό, στην περιστολή των δημοσίων δαπανών. Η ονομαστική δημοσιονομική προσαρμογή για το 2010, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας, αντικατοπτρίζει αύξηση του δείκτη συνολικών εσόδων προς το ΑΕΠ κατά 2,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και μείωση του δείκτη συνολικών δαπανών προς το ΑΕΠ κατά 1,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Στις 2 Φεβρουαρίου 2010, η Ελλάδα ανακοίνωσε ένα σύνολο πρόσθετων μέτρων, επιπλέον των μέτρων που είχαν ανακοινωθεί στο πρόγραμμα σταθερότητας, με αποτέλεσμα τη μείωση του ελλείμματος κατά κάπως λιγότερο από ½% του ΑΕΠ. Αυτό το σύνολο πρόσθετων μέτρων συνίστατο στο πλήρες πάγωμα των μισθών στον δημόσιο τομέα (που οδηγεί σε πρόσθετη εξοικονόμηση 0,1% του ΑΕΠ) και στην περαιτέρω αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα (που οδηγεί σε πρόσθετα έσοδα περίπου 0,3% του ΑΕΠ). Οι ελληνικές αρχές, με την ευκαιρία αυτή, κατέστησαν επίσης σαφές ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ανακοινώσει και να εφαρμόσει περαιτέρω μέτρα, εάν αυτό είναι απαραίτητο[7]. Το Συμβούλιο, με την απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2010 (άρθρο 2, τμήμα A), ζητεί από την Ελλάδα «να εφαρμόσει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσδιορίζονται στο πρόγραμμα σταθερότητας» έως τις 15 Μαΐου 2010. Τα εν λόγω μέτρα αφορούν τόσο περικοπές δημοσίων δαπανών όσο και πολιτικές για την αύξηση των εσόδων. Στο παράρτημα Ι παρουσιάζεται συνοπτικά ο βαθμός προόδου σε σχέση με τα μέτρα αυτά[8]. 4. Αξιολόγηση των κινδύνων για τον στόχο του ελλείμματος για το 2010 πριν από τις τελευταίες πολιτικές αποφάσεις Η Επιτροπή επεσήμανε, ως πηγή ανησυχίας, πιθανές καθυστερήσεις της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης το 2010, όπως ορίζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα[9]. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε ότι η δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα υπόκειται σε κινδύνους αναθεώρησης προς τα κάτω, επειδή οι αναπτυξιακές παραδοχές στις οποίες βασίζεται το κεντρικό μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος είναι αισιόδοξες[10]. Ο κίνδυνος αποκλίσεων από τον στόχο του ελλείμματος για το 2010 εκτιμήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής σε τουλάχιστον 1½% του ΑΕΠ[11]. Στην αξιολόγηση του κινδύνου λήφθηκαν υπόψη τα ακόλουθα ζητήματα: 1. Το κεντρικό μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα σταθερότητας λαμβάνει ως βάση την υπόθεση ότι το πραγματικό ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 0,3% το 2010. Το πραγματικό ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 2% το 2009, αντί του 1,2% που υπολογιζόταν στο πρόγραμμα. Αν το 2009 υπάρξουν χειρότερα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα, θα προκύψει αυτόματος αρνητικός αντίκτυπος στην αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ για το 2010, με εκ μεταφοράς επίδραση στην αρχή του έτους ύψους -0,9%. Επιπλέον, σύμφωνα με τους διαθέσιμους βασικούς δείκτες, η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται ότι θα χάσει περαιτέρω την ορμή της το 2010, λόγω διαφόρων παραγόντων, ιδίως των πρόσφατων εξελίξεων στις χρηματαγορές και της εφαρμογής μιας δεόντως περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής. Ακόμη κι αν υποτεθεί ότι έχουν ήδη παρέλθει τα χειρότερα τριμηνιαία ποσοστά πραγματικής αύξησης (δηλαδή ότι η μεγαλύτερη συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας σημειώθηκε κατά το 4ο τρίμηνο του 2009), το ετήσιο πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται ότι θα μειωθεί περαιτέρω το 2010, κατά τουλάχιστον 2¼%. Αυτό, από μόνο του, θα έχει σημαντικό αντίκτυπο για τους λογαριασμούς του Δημοσίου. 2. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, αναμενόταν ότι οι δαπάνες για τόκους θα αυξάνονταν κατά ¼ της εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ το 2010, σε σύγκριση με το 2009. Οι διαθέσιμες πληροφορίες της σύνθεσης και των προθεσμιών λήξης του χρέους, καθώς επίσης και τα επιτόκια των πρόσφατων εκδόσεων χρέους, δείχνουν ότι οι δαπάνες για τόκους θα αυξηθούν περισσότερο, υπερβαίνοντας τις επίσημες εκτιμήσεις. 3. Η φορολογική μεταρρύθμιση θα ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2010. Είναι ένα φιλόδοξο εγχείρημα. Αναμένεται ότι θα αρχίσει να παράγει πρόσθετα φορολογικά έσοδα μετά το 2ο τρίμηνο του έτους. Ειδικότερα, οι αρχές αναμένουν ότι οι προσπάθειες να διευρυνθεί η φορολογική βάση για τη φορολογία εισοδήματος των νοικοκυριών και των εταιρειών (με την επιβολή ενιαίας φορολογικής κλίμακας και την κατάργηση των απαλλαγών στον φόρο εισοδήματος) θα αυξήσουν τα φορολογικά έσοδα κατά περίπου ½% του ΑΕΠ. Αν και η Επιτροπή συμφωνεί με τις προθέσεις των μέτρων αυτών και θεωρεί ότι μπορεί να ενισχύσουν την είσπραξη φόρων, οι διοικητικές ανεπάρκειες και οι πιθανές καθυστερήσεις στις αρχικές φάσεις της μεταρρύθμισης δημιουργούν επιφυλάξεις όσον αφορά την εκτίμηση των φορολογικών εσόδων. 4. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του φορολογικού συστήματος, η κυβέρνηση έχει αρχίσει διάφορες διοικητικές ενέργειες με σκοπό την ενίσχυση της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής, βελτιώνοντας τις εισπράξεις και αυξάνοντας τη συμμόρφωση. Η κυβέρνηση αναμένει ότι θα αυξήσει τα δημόσια έσοδα κατά περισσότερο από ½% του ΑΕΠ, ήδη το 2010, ως αποτέλεσμα της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Παρόμοιο ποσό αναμένεται επίσης ότι θα προέλθει από την καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής. Λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, και έχοντας επίσης υπόψη ότι για μέτρα αυτού του είδους μπορεί να χρειαστεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να παραχθούν τα αναμενόμενα κέρδη, ιδίως κατά τη διάρκεια περιόδων ύφεσης, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκτιμούν ότι ακόμη κι αν κάποια κέρδη υλοποιηθούν βραχυπρόθεσμα, μπορεί να είναι πολύ μικρότερα από τις επίσημες εκτιμήσεις. 5. Η ελληνική κυβέρνηση έχει θέσει επίσης έναν φιλόδοξο στόχο που αφορά την επιτάχυνση της απορρόφησης κονδυλίων της ΕΕ το 2010. Ειδικότερα, υποθέτει ότι, στο τέλος του 2010, η απορρόφηση πόρων των διαρθρωτικών ταμείων θα φθάσει το 15% των κονδυλίων που είναι διαθέσιμα για την περίοδο 2007-13. Με βάση την υπόθεση αυτή, τα έσοδα από τα διαρθρωτικά ταμεία το 2010 αναμένεται ότι θα αυξηθούν κατά περισσότερο από ½% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, η υπόθεση αυτή είναι ίσως πολύ ευνοϊκή. 5. Μέτρα που ανακοίνωσε η Ελλάδα μετά την απόφαση του Συμβουλίου της 16 ης Φεβρουαρίου Η απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010 αναφέρει (άρθρο 2, τμήμα Β) ότι, «στο βαθμό που υλοποιούνται μερικοί κίνδυνοι», η Ελλάδα πρέπει να ανακοινώσει πρόσθετα μέτρα. Στις 3 Μαρτίου 2010, οι ελληνικές αρχές – μετά από ανταλλαγή απόψεων με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, τις οποίες επικουρούσαν η ΕΚΤ και το ΔΝΤ – ανακοίνωσαν επίσημα ορισμένα πρόσθετα μέτρα μείωσης του ελλείμματος, που ανέρχονται σε 2% του ΑΕΠ (ή 4,8 δισ. ευρώ), τα οποία θα εφαρμοστούν το 2010[12]. Τα πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν στις 3 Μαρτίου είναι φιλόδοξα· περιλαμβάνουν σημαντικές περικοπές δαπανών, και ειδικότερα εξοικονομήσεις λόγω μείωσης των μισθολογικών δαπανών του Δημοσίου, πράγμα που έχει ουσιαστική σημασία για την επίτευξη μόνιμων αποτελεσμάτων δημοσιονομικής εξυγίανσης και την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας (παράρτημα II). Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν και παρουσιάζονται στην έκθεση συνίστανται σε ίσα μερίδια μόνιμων μέτρων που αυξάνουν τα έσοδα (1% του ΑΕΠ ή 2,4 δισ. ευρώ) και μόνιμων περικοπών δαπανών (1% του ΑΕΠ ή 2,4 δισ. ευρώ). Η παρουσίαση των περισσότερων μέτρων είναι ακριβής και οι παρεχόμενες ποσοτικές πληροφορίες είναι ικανοποιητικές. Το νομοσχέδιο που περιλαμβάνει όλα τα πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα κατατέθηκε την ίδια μέρα με την ανακοίνωση και ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 5 Μαρτίου 2010. Το ίδιο νομοσχέδιο περιλάμβανε επίσης διάφορα μέτρα που είχαν ανακοινωθεί προηγουμένως, αλλά δεν είχαν ψηφιστεί ακόμη. Ορισμένα από τα μέτρα, ειδικότερα αυτά που αφορούν αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών, θα αρχίσουν να παράγουν αποτελέσματα από τις 15 Μαρτίου. 6. Συμπέρασμα και επόμενα βήματα Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα εφαρμόζει την απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010 και τα μέτρα που περιγράφονται στο ελληνικό πρόγραμμα σταθερότητας. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, τα δημοσιονομικά μέτρα που ανακοίνωσαν οι ελληνικές αρχές στις 3 Μαρτίου 2010, τα οποία ψηφίστηκαν από τη Βουλή στις 5 Μαρτίου και περιλαμβάνονται στην έκθεση που υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 8 Μαρτίου, φαίνονται επαρκή για τη διασφάλιση των δημοσιονομικών στόχων του 2010, που αναφέρονται στην απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010 και στο πρόγραμμα σταθερότητας. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης, «Η Ελλάδα υποβάλλει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή και δημοσιεύει, έως τις 15 Μαΐου 2010 το αργότερο, έκθεση στην οποία θα περιγράφονται τα μέτρα πολιτικής για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση» . Το περιεχόμενο της έκθεσης που θα υποβληθεί έως τις 15 Μαΐου πρέπει να είναι σύμφωνο με το άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης και να παρουσιάζει με κάθε λεπτομέρεια τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης που πρόκειται να εφαρμοστούν το 2010, συμπεριλαμβανομένου λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος της εφαρμογής όλων των ανακοινωθέντων μέτρων, αλλά και τις προπαρασκευαστικές ενέργειες που πρέπει να γίνουν για τα αντίστοιχα μέτρα που θα ληφθούν το 2011 και το 2012. Η έκθεση πρέπει επίσης να περιλαμβάνει στοιχεία για τη μηνιαία εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, στοιχεία για περιόδους μικρότερες του έτους όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της κοινωνικής ασφάλισης, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των εκτός προϋπολογισμού ταμείων, και στοιχεία για την έκδοση και την αποπληρωμή χρέους, την απασχόληση στον δημόσιο τομέα, τις υπερημερίες όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες και την οικονομική κατάσταση στις δημόσιες επιχειρήσεις. Στη συνέχεια, η Ελλάδα καλείται να υποβάλλει και να δημοσιεύει τις εκθέσεις αυτές σε τριμηνιαία βάση. Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου δυνάμει του άρθρου 121 παράγραφος 4 ΣΛΕΕ, «Η Ελλάδα καλείται να κοινοποιεί τα μέτρα που λαμβάνονται ως απάντηση στην παρούσα σύσταση, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των διαρθρωτικών μέτρων τα οποία περιγράφονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιανουαρίου 2010, στο πλαίσιο των τριμηνιαίων εκθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης του Συμβουλίου της 16 ης Φεβρουαρίου 2010» , συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας στους τομείς των συντάξεων, της υγείας, της δημόσιας διοίκησης, της λειτουργίας των αγορών προϊόντων, της αγοράς εργασίας, της απορρόφησης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων, της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα και των στατιστικών στοιχείων. Συνεπώς, ενώ η αξιολόγηση των μέτρων που έλαβε η Ελλάδα ανταποκρινόμενη στην απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010 στην παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στα δημοσιονομικά μέτρα που διασφαλίζουν τη μείωση του δημοσίου ελλείμματος σε 8,7% του ΑΕΠ το 2010, η τρέχουσα αξιολόγηση από την Επιτροπή θα διευρυνθεί σταδιακά ώστε να καλύψει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τα δημοσιονομικά προγράμματα για το 2011 και το 2012. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I : ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΗΦΘΟΥΝ ΕΩΣ ΤΙΣ 15 ΜΑΪΟΥ 2010, σύμφωνα με το άρθρο 2, τμήμα A της απόφασης του Συμβουλίου της 16 ης Φεβρουαρίου 2010 Μέτρο | Βαθμός προόδου και λοιπά σχόλια | Δαπάνες | «α) μεταβιβάζει 10% των δημοσιονομικών πιστώσεων (πλην μισθών και συντάξεων) των υπουργείων που προβλέπονται στον προϋπολογισμό για το 2010 σε αποθεματικό για απρόβλεπτα, εν αναμονή ανακατανομής των πιστώσεων μεταξύ υπουργείων και του προσδιορισμού των προγραμμάτων δαπανών που πρέπει να εξορθολογιστούν, προκειμένου να υπάρξει ουσιαστική και μόνιμη μείωση των δαπανών·» | Υπεγράφη η σχετική υπουργική απόφαση. Εφαρμόζονται ορισμένα διοικητικά μέτρα για την επιβολή της. Είναι ακόμη νωρίς για να διαπιστωθούν συγκεκριμένες μειώσεις δαπανών προερχόμενες από το αποθεματικό για απρόβλεπτα, και στα σχέδια του προγράμματος σταθερότητας δεν έχει περιληφθεί μείωση προερχόμενη από το αποθεματικό για απρόβλεπτα. | «β) μειώνει το μισθολογικό κόστος, περιλαμβανομένου του παγώματος των ονομαστικών μισθών της κεντρικής κυβέρνησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των οργανισμών του δημοσίου και λοιπών δημόσιων φορέων, περικόπτει το προσωπικό, παγώνει τις νέες προσλήψεις το 2010 και καταργεί τις κενές θέσεις στο δημόσιο, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων ορισμένου χρόνου, ιδίως με τη μη αντικατάσταση των μονίμων υπαλλήλων που συνταξιοδοτούνται·» | Το Υπουργικό Συμβούλιο έλαβε απόφαση για πάγωμα των μισθών του δημοσίου πάνω από συγκεκριμένο κατώφλι (το πάγωμα επεκτάθηκε στη συνέχεια σε όλη την κλίμακα μισθών, βλ. κατωτέρω), πάγωμα νέων προσλήψεων και περικοπές στα καθεστώτα συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Αποφασίστηκαν παράλληλα αυστηρότεροι κανόνες σε σχέση με τις υπερωρίες και τα οδοιπορικά. Στις 5 Μαρτίου, ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε από τη Βουλή, με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2010. Όπως όμως προβλέπεται και στο πρόγραμμα σταθερότητας, το πάγωμα των νέων προσλήψεων δεν αφορά τα σώματα ασφαλείας, το νοσηλευτικό προσωπικό και τους εκπαιδευτικούς. | «γ) περικόπτει τα ειδικά επιδόματα που καταβάλλονται στους δημοσίους υπαλλήλους (συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων από λογαριασμούς εκτός προϋπολογισμού), με αποτέλεσμα τη μείωση των συνολικών απολαβών στον τομέα της γενικής κυβέρνησης, ως πρώτο βήμα για τη βελτίωση του συστήματος των μισθών και τον εξορθολογισμό της μισθολογικής κλίμακας στο δημόσιο·» | Το Υπουργικό Συμβούλιο έλαβε απόφαση για μείωση κατά 10% των επιδομάτων (με εξαίρεση τα οικογενειακά επιδόματα και τις παροχές για τα τέκνα). Ο αντίστοιχος νόμος, συμπεριλαμβανομένης της πρόσθετης περικοπής κατά 2% που ανακοινώθηκε στις 3 Μαρτίου, ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 5 Μαρτίου, με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου. | «δ) προβαίνει σε ονομαστικές περικοπές των μεταβιβάσεων που καταβάλλονται στο πλαίσιο του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένων και μέτρων περιορισμού της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των επιδομάτων και δικαιωμάτων·» | Το πάγωμα των συντάξεων και οι περικοπές της κρατικής χρηματοδότησης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης θα εφαρμοστούν τον Μάρτιο 2010, με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου. | Έσοδα | «ε) εφαρμόζει κλίμακα προοδευτικής φορολόγησης για όλες τις πηγές εισοδήματος και οριζόντια ενοποιημένη μεταχείριση για τα εισοδήματα από την εργασία και το κεφάλαιο·» | Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε εκτενή φορολογική μεταρρύθμιση· ο αντίστοιχος νόμος αναμένεται να ψηφιστεί από τη Βουλή τον Μάρτιο του 2010 και να εφαρμοστεί αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου. Με νόμο που ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Ιανουάριο του 2010 αυξάνονται οι φόροι κληρονομιών και δωρεών, με την επιβολή προοδευτικής φορολογικής κλίμακας. | «στ) καταργεί όλες τις απαλλαγές και τις διατάξεις περί αυτοτελούς φορολόγησης στο φορολογικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των εισοδημάτων από ειδικά επιδόματα που καταβάλλονται στους δημοσίους υπαλλήλους·» | «ζ) καθιερώνει φορολόγηση βάσει τεκμηρίων για τους αυτοαπασχολούμενους·» | «η) καθιερώνει μόνιμους φόρους για κτίρια και αυξάνει τους φορολογικούς συντελεστές επί της ακινήτου περιουσίας, σε σχέση με τους συντελεστές που ίσχυαν στις 31 Δεκεμβρίου 2009·» | «θ) αυξάνει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για τον καπνό, τα οινοπνευματώδη και τα καύσιμα, σε σχέση με τους συντελεστές που ίσχυαν στις 31 Δεκεμβρίου 2009·» | O σχετικός νόμος ψηφίστηκε από τη Βουλή και τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2010. Οι αντίστοιχοι φορολογικοί συντελεστές αυξήθηκαν δύο φορές, στις αρχές Φεβρουαρίου και στις αρχές Μαρτίου (βλ. κατωτέρω). | «ι) προσδιορίζει λεπτομερώς και εφαρμόζει, έως το τέλος Μαρτίου 2010, τις σχεδιαζόμενες φορολογικές μεταρρυθμίσεις, αξιοποιώντας παράλληλα τα δυνητικά οφέλη αποδοτικότητας για την περαιτέρω μείωση του ελλείμματος.» | Βλ. ανωτέρω, στοιχεία ε) έως η). | ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Συνοπτικός ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 εκατομμύρια ευρώ | % ΑΕΠ | Σχόλια | (όπως ανακοινώθηκαν από την Ελλάδα) | Έσοδα | Αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ (από 4,5%, 9% και 19% σε 5%, 10% και 21%, αντίστοιχα) | 1300 | 0,5% | Τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ έφθασαν το 2009 στο επίπεδο του 6,9% του ΑΕΠ (ή σε 16,5 δισ. ευρώ). Η εκτίμηση που διατυπώθηκε από την Ελλάδα φαίνεται ρεαλιστική, υπό την προϋπόθεση ότι το μέτρο θα εφαρμοστεί από τις 15 Μαρτίου. Το ανωτέρω μέτρο έχει δημοσιονομική επίπτωση ¾% του ΑΕΠ για ολόκληρο το έτος. Οι αλλαγές στη φορολογική βάση – σε συνδυασμό με τη συρρίκνωση της εσωτερικής ζήτησης – και η φοροδιαφυγή πιθανώς να συνεπάγονται οφέλη κατώτερα των αναμενομένων. | Αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης (επιπλέον εκείνων που έχουν ήδη ψηφιστεί από τη Βουλή), και ειδικότερα: | 1100 | 0,5% | Οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη προβεί σε αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όπως παρουσιάστηκαν στο πρόγραμμα σταθερότητας και ανακοινώθηκαν στις 2 Φεβρουαρίου. | i) Αύξηση του ειδικού φόρου στη βενζίνη κατά 0,08 ευρώ (αύξηση τιμής κατά περίπου 0,10 ευρώ) και στο πετρέλαιο κίνησης κατά 0,03 ευρώ (αύξηση τιμής κατά περίπου 0,04 ευρώ) | 450 | 0,2% | Η επιπρόσθετη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή ανεβάζει την τελική τιμή καυσίμων πλησιέστερα στον ευρωενωσιακό μέσο όρο, πράγμα που σημαίνει αύξηση κατά περίπου 10% των εσόδων από ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα. Το 2009, είχε εφαρμοστεί αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης, παρόμοια προς την αθροιστική αύξηση που ανακοινώθηκε στις 2 Φεβρουαρίου και στις 3 Μαρτίου, η οποία απέδωσε αυξημένα έσοδα κατά σχεδόν 20%. Τα αναμενόμενα κέρδη είναι συγκρίσιμα προς τα αντίστοιχα από τις πρόσφατες αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα το 2009 και, κατά τα φαινόμενα, μπορούν να επιτευχθούν. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποεκτιμηθούν οι επιπτώσεις της συρρίκνωσης της ζήτησης στα φορολογικά έσοδα. | ii) Αύξηση α) του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα, από 63% σε 65%, και β) του ειδικού φόρου οινοπνευματωδών κατά 20% (αύξηση της τιμής της φιάλης κατά 1,20 ευρώ και κατά 0,60 ευρώ για το ούζο και το τσίπουρο) | 300 | 0,1% | α) Η πρόσφατη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στον καπνό, από 57,5% σε 63%, κατατέθηκε στη Βουλή εφέτος τον Ιανουάριο και εκτιμάται ότι θα αποφέρει περί το 0,1% του ΑΕΠ το 2010. Η ανακοινωθείσα στις 3 Μαρτίου πρόσθετη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στον καπνό, από 63% σε 65% (που ανέρχεται στο μισό περίπου της προηγούμενης), αναμένεται ότι θα αποφέρει συμπληρωματικά έσοδα ύψους περί το 0,05% του ΑΕΠ, που φαίνεται εφικτό. β) Η πρόσφατη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη (κατά 0,9 ευρώ η φιάλη και κατά 0,45 ευρώ για τα παραδοσιακά προϊόντα) κατατέθηκε στη Βουλή τον Ιανουάριο και εκτιμάται ότι θα αποφέρει περί το 0,03% του ΑΕΠ το 2010. Η ανακοινωθείσα στις 3 Μαρτίου πρόσθετη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης (1,2 ευρώ η φιάλη και 0,6 ευρώ για τα παραδοσιακά προϊόντα) αναμένεται ότι θα αποφέρει συμπληρωματικά έσοδα ύψους περί το 0,05% του ΑΕΠ, που φαίνεται εφικτό. Θα πρέπει, όμως, να τονιστεί ότι οι αυξήσεις της τελικής τιμής των προϊόντων καπνού και των οινοπνευματωδών πιθανώς να επηρεάσουν σοβαρά τη ζήτηση (καθώς και τη φοροδιαφυγή) και να συνεπάγονται εισπράξεις κατώτερες των αναμενομένων. | iii) Επιβολή ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ηλεκτρικό ρεύμα (2,5 ευρώ/MWh στους βιομηχανικούς καταναλωτές και 5 ευρώ/MWh στους οικιακούς καταναλωτές – με εξαίρεση το ηλεκτρικό ρεύμα που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) και κατάργηση της εξαίρεσης της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού από την υποχρέωση καταβολής ειδικού φόρου κατανάλωσης για το πετρέλαιο ντίζελ που χρησιμοποιεί | 250 | 0,1% | Ο νέος ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ηλεκτρικό ρεύμα αναμένεται να αποφέρει 0,1% του ΑΕΠ. Επειδή αναμένεται ότι ο φόρος αυτός θα εισπραχθεί μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού, υπάρχει προφανώς βεβαιότητα εφαρμογής του μέτρου. Προβλέπεται ότι η κατανάλωση ηλεκτρισμού στην Ελλάδα το 2010 θα φθάσει τις 67.175GWh. Φαίνεται ότι είναι ρεαλιστική η εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων. | iv) Αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης για είδη πολυτελείας (καλύπτει αυτοκίνητα με τιμή πώλησης άνω των 35 000 ευρώ, κότερα κ.λπ.) | 100 | >0,1% | Η έλλειψη πληροφοριών δεν επιτρέπει μέχρι στιγμής ακριβή εκτίμηση, αν και κρίνεται ότι τα συμπληρωματικά έσοδα θα είναι αρκετά περιορισμένα. | Δαπάνες | Μειώσεις των ονομαστικών μισθών και συντάξεων του δημοσίου (επιπλέον των περικοπών του μισθολογίου που έχουν ήδη ανακοινωθεί), και ειδικότερα: | 1700 | 0,7% | Οι ελληνικές αρχές είχαν προηγουμένως ανακοινώσει περικοπές στα καταβαλλόμενα στους δημοσίους υπαλλήλους επιδόματα, με αποτέλεσμα τη μείωση των συνολικών μισθολογικών δαπανών του δημοσίου. Διάφορα συμπληρωματικά μέτρα έχουν επίσης οδηγήσει σε μείωση του συνολικού αριθμού εργαζομένων στο δημόσιο. Οι ανακοινωθείσες στις 3 Μαρτίου περικοπές υπερβαίνουν τις αντίστοιχες του προγράμματος και των ανακοινώσεων της 2ας Φεβρουαρίου[13]. | i) Μείωση κατά 30% του δώρου Χριστουγέννων, κατά 30% του δώρου Πάσχα και κατά 30% του επιδόματος αδείας | 610 | 0,3% | Η κατάργηση του 14ου μισθού (που καταβάλλεται σε όλους τους εργαζομένους στον δημόσιο τομέα), θα συνεπαγόταν μείωση δαπανών κατά 1 δισ. ευρώ περίπου. Είναι ρεαλιστικές οι εκτιμώμενες δημοσιονομικές επιπτώσεις των ανακοινωθέντων από την κυβέρνηση μέτρων. | ii) Μείωση κατά 2% των επιδομάτων (επιπλέον του ποσοστού 10% που έχει ήδη ανακοινωθεί) | 130 | >0,1% | Πριν ανακοινώσουν τα μέτρα στις 3 Μαρτίου, οι αρχές είχαν ήδη περικόψει κατά 10% τα καταβαλλόμενα στους δημοσίους υπαλλήλους επιδόματα, με αποτέλεσμα μείωση δαπανών κατά περίπου 0,3% του ΑΕΠ (ή 650 εκατομμύρια ευρώ). Με την ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου πραγματοποιείται περαιτέρω βήμα, με επιπλέον περικοπή επιδομάτων κατά 2%. Η συνολική μείωση των επιδομάτων φθάνει τοιουτοτρόπως στο 12% και φαίνεται ότι είναι ρεαλιστικές οι εκτιμώμενες δημοσιονομικές επιπτώσεις. | iii) Μείωση κατά 7% των μισθών στις δημόσιες επιχειρήσεις και μείωση κατά 30% του δώρου Χριστουγέννων, του δώρου Πάσχα και του επιδόματος αδείας. | 360 | 0,2% | Αυτό το μέτρο για τις δημόσιες επιχειρήσεις, όπως είναι διατυπωμένο, δεν έχει άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις, επειδή οι δημόσιες επιχειρήσεις δεν υπάγονται στη γενική κυβέρνηση. Ωστόσο, μπορεί να συνεπάγεται μείωση των επιδοτήσεων που καταβάλλει το κράτος στις δημόσιες επιχειρήσεις και να οδηγήσει σε έμμεση μείωση δαπανών. | iv) Μείωση των επιδομάτων προς τα συνταξιοδοτικά ταμεία της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού και του OTE (τηλεπικοινωνίες), με αποτέλεσμα μείωση των σχετικών κονδυλίων του προϋπολογισμού | 150 | >0,1% | Το μέτρο φαίνεται εφικτό, μολονότι θα ήσαν χρήσιμες περαιτέρω πληροφορίες για να τεκμηριωθεί η εκτιμώμενη μείωση δαπανών. | v) Πάγωμα όλων των συντάξεων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, οπότε ακυρώνονται οι ανακοινωθείσες αυξήσεις που είχαν εγγραφεί στον προϋπολογισμό, με αποτέλεσμα μείωση των αντίστοιχων κονδυλίων | 450 | 0,2% | Σύμφωνα με προηγούμενες ανακοινώσεις που είχαν γίνει από τις αρχές, οι αυξήσεις των συντάξεων το 2010 θα ήταν πάνω από τον πληθωρισμό (περί τις 1,5% μονάδες). Με την ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου παγώνουν όλες οι συντάξεις, οπότε προκύπτει μείωση δαπανών περί το 0,2% του ΑΕΠ (το ποσό αντιστοιχεί στην αύξηση που θα λάμβαναν οι συνταξιούχοι). Οι επισήμως εκτιμώμενες δημοσιονομικές επιπτώσεις φαίνονται ρεαλιστικές. | Μειώσεις των τρεχουσών και κεφαλαιουχικών δαπανών στον δημόσιο τομέα | 700 | 0,3% | Οι ελληνικές αρχές έχουν ανακοινώσει, ήδη στο πρόγραμμα σταθερότητας, περικοπές των επιχειρησιακών δαπανών και επιδοτήσεων προς τις δημόσιες επιχειρήσεις. Είχαν προηγουμένως ανακοινώσει αύξηση των δαπανών για επενδύσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα το 2010. Οι ανακοινωθείσες στις 3 Μαρτίου περικοπές προχωρούν πέραν εκείνων του προγράμματος σταθερότητας και αναιρούν ορισμένες από τις σχεδιαζόμενες αυξήσεις δαπανών. | i) Περικοπή του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων | 500 | 0,2% | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, το 2010 θα αυξανόταν ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου κατά 0,3% του ΑΕΠ (ή 800 εκατομμύρια ευρώ). Η κυβέρνηση έχει τη διακριτική ευχέρεια να διαγράψει οποιοδήποτε ποσό σχετικών πιστώσεων. Εφόσον ληφθούν οι ενδεδειγμένες αποφάσεις, οι ανακοινωθείσες περικοπές φαίνονται εφικτές. | ii) Μείωση των δαπανών για εκπαιδευτικές ανάγκες (100 εκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και 100 εκατομμύρια ευρώ από την ακύρωση των δημοσιονομικών προβλέψεων για νέα εκπαιδευτικά προγράμματα) | 200 | 0,1% | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, το 2010 θα αυξάνονταν οι δαπάνες στον τομέα της εκπαίδευσης περί το 0,2% του ΑΕΠ (ή 500 εκατομμύρια ευρώ). Η κυβέρνηση έχει τη διακριτική ευχέρεια να διαγράψει οποιοδήποτε ποσό από τις σχετικές αυξημένες πιστώσεις, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων. Εφόσον ληφθούν οι ενδεδειγμένες αποφάσεις, οι ανακοινωθείσες περικοπές φαίνονται εφικτές. | ΣΥΝΟΛΟ | 4800 | 2,0% | [1] COM(2010) 93 (http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/pdf/30_edps/104-09_commission/2010-02-03_el_126-9_commission_en.pdf). Όλα τα έγγραφα σχετικά με τη ΔΥΕ για την Ελλάδα υπάρχουν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/index_en.htm. [2] Η τρέχουσα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα άρχισε στις 18 Φεβρουαρίου 2009, όταν η Επιτροπή ενέκρινε έκθεση δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 3 ΣΕΚ, βάσει της οποίας, και σε συμφωνία με το άρθρο 104 παράγραφος 4 ΣΕΚ – SEC (2009) 197 – η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) διατύπωσε γνώμη στις 27 Φεβρουαρίου 2009. Στις 24 Μαρτίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 ΣΕΚ, τη γνώμη της ότι στην Ελλάδα υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα – SEC(2009) 263. Στις 27 Απριλίου 2009, μετά από σύσταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 ΣΕΚ, ότι στην Ελλάδα υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα – Απόφαση 2009/415/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 135 της 30.5.2009, σ. 21). Συγχρόνως, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 ΣΕΚ, το Συμβούλιο απηύθυνε συστάσεις προς την Ελλάδα για τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος έως το 2010. Στις 11 Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή αξιολόγησε τα μέτρα που έλαβε η Ελλάδα, ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2009, και συμπέρανε ότι τα ληφθέντα μέτρα ήταν ανεπαρκή και απηύθυνε σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου. Στις 2 Δεκεμβρίου 2009, το Συμβούλιο έλαβε σχετική απόφαση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 8 ΣΛΕΕ. [3] COM(2010) 95. [4] COM(2010) 94. Το επικαιροποιημένο ελληνικό πρόγραμμα σταθερότητας υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, και δημοσιεύθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2010. [5] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/112856.pdf. [6] http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/10/st06/st06147.en10.pdf, http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/10/st06/st06145.en10.pdf και http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/10/st06/st06560.en10.pdf. [7] Με την ίδια ευκαιρία, η Ελλάδα ανακοίνωσε ότι κατά τις επόμενες εβδομάδες θα υποβαλλόταν στη Βουλή διεξοδική μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. [8] Η έκθεση την οποία υπέβαλε η Ελλάδα στις 8 Μαρτίου 2010 περιέχει πληρέστερο κατάλογο μέτρων που θεσπίστηκαν για την εφαρμογή του προγράμματος σταθερότητας. [9] Βλέπε τις αιτιολογικές εκθέσεις που συνοδεύουν τις προτάσεις της Επιτροπής για την απόφαση, τη σύσταση και τη γνώμη του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2010 – COM(2010) 93, 94 και 95. [10] Τα διαθέσιμα χρηματικά δεδομένα όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της κεντρικής κυβέρνησης τον Ιανουάριο του 2010 δείχνουν ότι οι επιδόσεις όσον αφορά τόσο τα έσοδα όσο και τις δαπάνες ήταν σύμφωνες με τους στόχους, ενώ το πιο ελπιδοφόρο σημείο ήταν η συρρίκνωση των πρωτογενών δαπανών. Όμως, τον Ιανουάριο εισπράχθηκαν κάποια εφάπαξ έσοδα (σχετικά με την έκτακτη εισφορά που επιβλήθηκε στις εταιρείες υψηλής κερδοφορίας και τις μεγάλες περιουσίες). Επιπλέον, η πτώση των δαπανών κεφαλαίου και των πληρωμών τόκων σε ταμειακή βάση ενδέχεται επίσης να συνδέεται με αλλαγή του εποχιακού προτύπου δαπανών. [11] Σύμφωνα με την έκθεση που υπέβαλε η Ελλάδα στις 8 Μαρτίου, το κενό δημοσιονομικής προσαρμογής πριν από τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στις 3 Μαρτίου 2010 ήταν «μεταξύ 1 και 1,5% του ΑΕΠ». [12] Ο Πρόεδρος της Επιτροπής «χαιρέτισε την ανακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης ότι θεσπίζει ένα σύνολο πρόσθετων μέτρων εξυγίανσης και ότι επιβεβαιώνει την δέσμευσή της να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος». Ο Πρόεδρος του Eurogroup συμφώνησε επίσης με την αξιολόγηση αυτή. Η ΕΚΤ «εκτίμησε ιδιαιτέρως αυτά που αποφασίστηκαν, επειδή τα έκρινε κατάλληλα», ενώ το ΔΝΤ «χαιρέτισε την πολύ ισχυρή δέσμη δημοσιονομικών μέτρων για το 2010», σημειώνοντας επίσης ότι η εφαρμογή του δημοσιονομικού προγράμματος θα είναι ένα καίριο βήμα προς τα εμπρός σε μια πολυετή διαδικασία. [13] Οι μισθολογικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης ανήλθαν το 2008 σε 22 871 εκατομμύρια ευρώ (9,6% του ΑΕΠ). Το 2009, αυξήθηκαν κατά 11½% σε 25 492 871 εκατομμύρια ευρώ (10,6% του ΑΕΠ). Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2010, όπως κατατέθηκε στην Ελληνική Βουλή τον Οκτώβριο του 2009, οι μισθολογικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης θα αυξάνονταν το 2010 κατά 2,8%, στα 26 213 εκατομμύρια ευρώ (10,7% του ΑΕΠ). Λαμβάνοντας υπόψη τη μείωση του αριθμού των έκτακτων απασχολούμενων στο δημόσιο και την κατά 10% περικοπή των επιδομάτων (πρόγραμμα σταθερότητας), το πλήρες πάγωμα των αμοιβών (2 Φεβρουαρίου), την επιπρόσθετη μείωση κατά 2% των επιδομάτων (3 Μαρτίου), και τις μειώσεις του δώρου Πάσχα και Χριστουγέννων, και του επιδόματος αδείας (γνωστών ως «ο 13ος και 14ος μηνιαίος μισθός»), οι μισθολογικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης αναμένεται να υποχωρήσουν κατά 4,6% συγκριτικά με το 2009. Η υποχώρηση των ονομαστικών μισθών φθάνει στο 8½% συγκριτικά με το 2009, αν υπολογίσει κανείς ότι τα επιδόματα φορολογούνταν σε χαμηλότερη φορολογική κλίμακα, ενώ στο εξής θα περιληφθούν στο κανονικό κλιμάκιο εισοδήματος και τοιουτοτρόπως θα φορολογηθούν με υψηλότερο συντελεστή.