7.6.2011   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 166/18


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα: «Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού»

2011/C 166/04

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

αναγνωρίζει ότι την αρμοδιότητα για την εφαρμογή μέτρων στον τομέα αυτόν έχουν πρωτίστως τα κράτη μέλη και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, μολονότι η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες, παρέχοντας κοινοτική χρηματοδότηση και διευκολύνοντας τις ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων, καθώς και με την κατάλληλη αξιολόγηση του κοινωνικού αντικτύπου των πολιτικών της ΕΕ·

επικροτεί το γεγονός ότι η αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας αναφέρεται ως προτεραιότητα της εμβληματικής πρωτοβουλίας. Ωστόσο, εκφράζει την απογοήτευσή της για την περιορισμένη προσήλωση στον σκοπό αυτόν και την κοντόφθαλμη αντίληψη της παιδικής φτώχειας, θεωρεί δε ότι θα πρέπει να ψηφισθεί χωρίς καθυστέρηση η σύσταση για την παιδική φτώχεια το 2011·

καλεί την Επιτροπή να στηρίξει απερίφραστα τη διατήρηση και την αξιοποίηση των εργασιών της κοινωνικής ανοικτής μεθόδου συντονισμού (ΑΜΣ), διερευνώντας ενδεχόμενους τρόπους αποτελεσματικότερης συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων στη διαδικασία αυτή·

προτείνει στην Επιτροπή να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τα κράτη μέλη με στόχο την αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και λοιπών φορέων στην χάραξη των ΕΠΜ. Επισημαίνει ότι τα εδαφικά σύμφωνα αποτελούν ενδεχομένως τον πιο ολοκληρωμένο και συνεκτικό μηχανισμό συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία αυτή·

τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου από την απασχολησιμότητα και την ποσότητα των θέσεων εργασίας στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού υπό την προϋπόθεση ότι θα εξακολουθήσει να δίνεται οπωσδήποτε προτεραιότητα σε μια ολοκληρωμένη πολιτική για την απασχόληση ως βασικό στοιχείο για την επιτυχή καταπολέμηση της φτώχειας στο πλαίσιο του ΕΚΤ·

σημειώνει επίσης τη μεγάλη ανταπόκριση των ερωτηθέντων στην έρευνα της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τη δέσμευση να δοθεί προτεραιότητα στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω των μελλοντικών περιφερειακών προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής της ΕΕ.

Εισηγήτρια

Η κ. Christine CHAPMAN (UK/PES), Μέλος της Εθνικής Συνέλευσης της Ουαλίας

Έγγραφο αναφοράς:

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κοινωνική και εδαφική συνοχή»

COM(2010) 758 τελικό

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Προβολή και δέσμευση … οι πράξεις είναι αποτελεσματικότερες από τα λόγια

1.

χαιρετίζει τη δέσμευση της ΕΕ να απαλλάξει 20 εκατομμύρια Ευρωπαίους από τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού έως το 2020 και δέχεται την ανακοίνωση της Επιτροπής «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή» (COM(2010) 758 τελικό) ως ένα δυναμικό πλαίσιο δράσης για την επίτευξη του στόχου αυτού·

2.

εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευρύτερη προβολή του θέματος της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και συμφωνεί ότι η κοινωνική διάσταση θα πρέπει να αποτελεί τον κεντρικό άξονα αυτής της στρατηγικής· υπενθυμίζει δε ότι τουλάχιστον ένας στους έξι ευρωπαίους πολίτες είναι αντιμέτωπος με το φάσμα της φτώχειας·

3.

επισημαίνει ότι η επιτυχία της εμβληματικής πρωτοβουλίας εξαρτάται από τον βαθμό στον οποίο θα εισάγει, θα ενθαρρύνει και θα στηρίξει, από πολιτική, τεχνική και οικονομική άποψη, δράσεις που επιφέρουν ουσιαστικές και βιώσιμες αλλαγές στις συνθήκες ζωής κάθε ατόμου·

4.

αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η συμβολή των ανθρώπων που ζουν υπό συνθήκες φτώχειας και των ΜΚΟ που ασχολούνται μαζί τους·

5.

καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επιδείξουν γνήσια πολιτική βούληση για να εφαρμόσουν στην πράξη, σε συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, τις δεσμεύσεις της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας, με αφετηρία μια προσέγγιση που σέβεται τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και εισάγει την οριζόντια κοινωνική ρήτρα, δράττοντας την ευκαιρία αυτή για τη δημιουργία μιας πιο δίκαιης και ευνομούμενης κοινωνίας·

6.

τονίζει, ωστόσο, ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί βιώσιμη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ή ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, εάν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των ανισοτήτων και των διακρίσεων. Τονίζει, επίσης, ότι η αυξημένη ανάπτυξη και απασχόληση την περίοδο 2000-2008 δεν είχε ουσιαστικό αντίκτυπο στη φτώχεια, αντιθέτως οι ανισότητες διογκώθηκαν σε πολλές χώρες. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε ως αποτέλεσμα της κοινωνικής και οικονομικής κρίσης·

7.

επιθυμεί να τονίσει την ανάγκη να καταρτιστούν, κατά προτεραιότητα, ένα πλαίσιο και ένας οδικός χάρτης για την εφαρμογή της σύστασης για την ενεργό ένταξη, καθώς και μια οδηγία που θα εγγυάται ένα κατώτατο εισόδημα τουλάχιστον πάνω από το όριο της φτώχειας·

8.

εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για την αναντιστοιχία των προηγούμενων δεσμεύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξασφάλιση «έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» με την πρόσφατη ανακοίνωση για την Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης, στην οποία δίνεται βάρος στην αυστηρή δημοσιονομική εξυγίανση·

9.

υπογραμμίζει τη σημασία της εργασίας, επισημαίνει ωστόσο ότι η απασχόληση από μόνη της δεν εγγυάται την έξοδο από τη φτώχεια και ότι απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την καταπολέμηση της φτώχειας στην εργασία και την εξασφάλιση πρόσβασης σε ποιοτική και βιώσιμη απασχόληση. Εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι δεν δίδεται περαιτέρω έμφαση στο καίριο ζήτημα της εξασφάλισης ικανοποιητικού εισοδήματος, σύμφωνα με τη σύσταση 92/441/ΕΟΚ του Συμβουλίου και τη σύσταση της Επιτροπής του 2008 για την ενεργητική ένταξη·

10.

τονίζει ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας ζωής και ευημερίας για όλους τους ευρωπαίους πολίτες, με στόχο τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού που πλήττουν σημαντικό αριθμό πολιτών της ΕΕ. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη μείωση των συνεπειών «κατωφλίου» και να προβλεφθούν περισσότεροι και ευρύτεροι τρόποι εισόδου των κοινωνικά αποκλεισμένων στην αγορά εργασίας·

11.

αναγνωρίζει ότι την αρμοδιότητα για την εφαρμογή μέτρων στον τομέα αυτόν έχουν πρωτίστως τα κράτη μέλη και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, μολονότι η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες, παρέχοντας κοινοτική χρηματοδότηση και διευκολύνοντας τις ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων, καθώς και με την κατάλληλη αξιολόγηση του κοινωνικού αντικτύπου των πολιτικών της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να πραγματοποιεί εκτιμήσεις κοινωνικού αντικτύπου, θεωρεί όμως ότι οι εκτιμήσεις αυτές θα πρέπει να έχουν πιο εδαφικό χαρακτήρα·

12.

τονίζει την ανάγκη εισαγωγής μιας οριζόντιας κοινωνικής ρήτρας στο πλαίσιο του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ, η οποία θα εξασφαλίζει ότι η νομοθεσία σχετικά με την ενιαία αγορά λαμβάνει υπόψη απαιτήσεις που συνδέονται με την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και κυρίως ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης, την εξασφάλιση επαρκούς κοινωνικής προστασίας, την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων, την εκπαίδευση και κατάρτιση υψηλού επιπέδου, την προστασία της ανθρώπινης υγείας και μια καλή στεγαστική πολιτική, χωρίς να περιορίζεται με κανέναν τρόπο η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη και στις Συνθήκες της ΕΕ·

13.

αναγνωρίζει την προσπάθεια περαιτέρω προβολής αυτών των θεμάτων κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010). Επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού θα λειτουργήσει ως μέσο για την ενσωμάτωση της παρακαταθήκης του Ευρωπαϊκού Έτους στις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ για την επόμενη δεκαετία·

Οι πολλαπλές διαστάσεις της φτώχειας και οι ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες

14.

εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην ανακοίνωση αναγνωρίζονται οι πολλαπλές διαστάσεις της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, και χαιρετίζει ιδιαίτερα τη ρητή αναφορά στην παιδική φτώχεια, τους νέους, τους ηλικιωμένους, τους εργαζόμενους φτωχούς (καθώς και τις μονογονεϊκές οικογένειες και τις οικογένειες με μόνον έναν μισθό), τις γυναίκες, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, τους μετανάστες, τις εθνικές μειονότητες και τους Ρόμα·

15.

επικροτεί την αναγνώριση των σύνθετων παραγόντων που διαμορφώνουν το πλαίσιο της φτώχειας, όπως η πρόσβαση στην απασχόληση, τα χαμηλά επίπεδα εισοδήματος και τα προσωπικά χρέη, η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, η εκπαίδευση, η υγεία, η ψυχική υγεία, η στέγαση, οι διακρίσεις, καθώς και η μετάδοση της φτώχειας από γενιά σε γενιά και η εδαφική διάσταση της φτώχειας·

16.

εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναφορά στη σημασία της αντιμετώπισης της έλλειψης στέγης και υπενθυμίζει την πρόσφατη γνωμοδότησή της για το θέμα αυτό (1)·

17.

υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για τις συντάξεις (2) και εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής να εκδώσει το 2011 μια Λευκή Βίβλο για τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των συντάξεων·

18.

απευθύνει εκ νέου έκκληση προς την Επιτροπή να ορίσει ένα φιλόδοξο ευρωπαϊκό πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης, το οποίο θα ενισχύσει τον ρόλο της στον τομέα των πολιτικών κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο της επόμενης γενιάς των Διαρθρωτικών Ταμείων και θα επιβεβαιώσει ότι οι δημόσιες υπηρεσίες στον τομέα της κοινωνικής στέγασης θα ορίζονται σε επίπεδο κρατών μελών·

19.

συμφωνεί ότι για τον μετριασμό και την πρόληψη της φτώχειας απαιτείται μια ολιστική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία θα καλύπτει τις ανάγκες των διαφόρων ομάδων και τις ειδικές προκλήσεις προς αντιμετώπιση·

20.

επιθυμεί να επισημάνει εκ νέου τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα άτομα που έχουν ζήσει σε συνθήκες φτώχειας και οι ΜΚΟ που ασχολούνται με τα άτομα αυτά, αναγνωρίζει δε ότι όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι κοινωνικοί εταίροι, οι δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις και αρχές πρέπει επίσης να συμμετέχουν στο πλαίσιο της ολιστικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης·

21.

τονίζει τις αρνητικές εκφάνσεις της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, όπως ο αντίκτυπος στην υγεία και την ψυχική υγεία, ο αντίκτυπος στην αλληλεγγύη εντός της κοινωνίας, η έλλειψη εμπιστοσύνης, η απογοήτευση, η βία και οι πιθανές κοινωνικές αναταραχές·

22.

ζητά να αναγνωριστεί δεόντως από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη ότι η φτώχεια αποτελεί κοινή ευθύνη και πρόκληση για την κοινωνία συνολικά, ενώ όσοι τυγχάνουν να είναι φτωχοί ή κοινωνικά αποκλεισμένοι δεν θα πρέπει να στιγματίζονται ή να θεωρούνται αποτυχημένοι·

23.

επικροτεί τη δέσμευση σχετικά με την υιοθέτηση μιας στρατηγικής για την κοινωνική ένταξη των Ρόμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2011·

Παιδική φτώχεια

24.

τονίζει ιδιαίτερα τη σημασία της αντιμετώπισης της παιδικής φτώχειας, η οποία συνιστά όνειδος για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Συμφωνεί ότι η καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την αντιμετώπιση της μετάδοσης της φτώχειας από γενιά σε γενιά, η οποία απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση της πρόληψης, με πρώτη προτεραιότητα την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού·

25.

εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε έναν συγκεκριμένο στόχο/δέσμευση για την παιδική φτώχεια στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

26.

επικροτεί το γεγονός ότι η αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας αναφέρεται ως προτεραιότητα της εμβληματικής πρωτοβουλίας. Ωστόσο, εκφράζει την απογοήτευσή της για την περιορισμένη προσήλωση στον σκοπό αυτόν και την κοντόφθαλμη αντίληψη της παιδικής φτώχειας, θεωρεί δε ότι θα πρέπει να ψηφισθεί χωρίς καθυστέρηση η σύσταση για την παιδική φτώχεια το 2011·

27.

ζητά μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος της παιδικής φτώχειας και τονίζει ότι ήδη έχουν προχωρήσει οι σχετικές εργασίες στην ΕΕ όσον αφορά τη χάραξη «κοινών κανόνων», όπως αποδεικνύεται από τη διακήρυξη που υπεγράφη από τις τρεις Προεδρίες της ΕΕ (Βέλγιο, Ουγγαρία και Πολωνία) κατά τη διάσκεψη για την παιδική φτώχεια τον Σεπτέμβριο του 2010, και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου των υπουργών απασχόλησης στις 6 Δεκεμβρίου 2010, σύμφωνα με τα οποία η καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας θα πρέπει να αναχθεί σε προτεραιότητα·

28.

επισημαίνει τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε περιφερειακό επίπεδο για μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και στηρίζει την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος·

29.

ζητά στις αξιολογήσεις του κοινωνικού αντίκτυπου να λαμβάνονται ειδικά υπόψη οι πιθανές επιδράσεις των μέτρων στην ήδη επισφαλή κατάσταση των παιδιών σε οικογένειες που απειλούνται από τη φτώχεια·

Κοινωνική, χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση

30.

επικροτεί τις αναφορές στην οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, ωστόσο εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η ανακοίνωση περιορίζεται απλώς σε αυτές. Ζητεί να αναγνωριστεί ευρύτερα το κοινωνικό κόστος που είναι ήδη υπαρκτό και καλεί την Επιτροπή να προβεί σε διεξοδική ανάλυση των επιπτώσεων σε επίπεδο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, τις οποίες έχουν σήμερα και θα έχουν στο μέλλον τα μέτρα λιτότητας των εθνικών κυβερνήσεων ανά την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του αντικτύπου στην παροχή βασικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

31.

ζητά, επίσης, να αξιολογούνται οι μεταρρυθμίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί, ιδιαίτερα δε το μέγεθος, το κόστος και ο αντίκτυπος των κοινωνικών καινοτομιών, καθώς και να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν σε όλη την Ευρώπη οι νέες λύσεις που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές·

32.

τονίζει τον πιθανό κίνδυνο να «χαθεί» μια γενιά νέων ανθρώπων λόγω της κρίσης, όπως αποδεικνύεται από την αύξηση της ανεργίας των νέων σε ποσοστό περίπου 21 % το 2010. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η ανεργία των νέων αποτελεί δισεπίλυτο και διαρκές πρόβλημα, και την περίοδο 2000-2008 κυμαινόταν μεταξύ 14,5 % και 18 %. Τονίζει ότι οι δείκτες αυτοί αποκρύπτουν σημαντικές αποκλίσεις εντός της ΕΕ, μεταξύ και εντός των κρατών μελών, ακόμη και σε επίπεδο μικρών κοινοτήτων·

33.

εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι οικονομικά ασθενείς δυσκολεύονται να επωφεληθούν από τις τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και επισημαίνει τον ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην παροχή σχετικής ενημέρωσης, συνδρομής και συμβουλών·

34.

ζητά τη λήψη άμεσων μέτρων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ατομικής υπερχρέωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, εκφράζει την ικανοποίησή της για την εκ νέου στροφή στον μηχανισμό μικροχρηματοδοτήσεων Progress και την παροχή μικροδανείων, αλλά συνιστά προσοχή κατά την εφαρμογή μέτρων που αποσκοπούν στην τόνωση νέων μορφών εμπορικών μικροχρηματοδοτήσεων και έχουν ως γνώμονα το κέρδος των δανειστών και όχι την επιδίωξη μιας οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμης εμπορικής δραστηριότητας·

Διακυβέρνηση και εταιρική σχέση

35.

επικροτεί τις αναφορές στη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών με τη συνδρομή της Επιτροπής των Περιφερειών ως μέσο για την αύξηση της προσοχής στην περιφερειακή διάσταση της φτώχειας και την περαιτέρω ανάπτυξη συνεργειών για την αξιοποίηση κοινοτικών κονδυλίων. Επικρίνει την ελλιπή αναφορά στις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην παράγραφο 3.5 σχετικά με την προώθηση του πολιτικού συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, δεδομένου ότι σε πολλά κράτη μέλη οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν άμεση αρμοδιότητα στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής·

36.

καλεί την Επιτροπή να στηρίξει απερίφραστα τη διατήρηση και την αξιοποίηση των εργασιών της κοινωνικής ανοικτής μεθόδου συντονισμού (ΑΜΣ), διερευνώντας ενδεχόμενους τρόπους αποτελεσματικότερης συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων στη διαδικασία αυτή. Τονίζει την αξία του έργου της όσον αφορά την προβολή θεμάτων όπως η ενεργητική ένταξη και η παιδική φτώχεια·

37.

ζητά διευκρινίσεις σχετικά με το καθεστώς των εθνικών σχεδίων δράσης για την κοινωνική ένταξη και κατά πόσο αυτά θα ενσωματωθούν στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ) της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Ζητά διαβεβαιώσεις ότι, εφόσον υπάρχει αυτή η πρόθεση, η εν λόγω προσέγγιση δεν θα οδηγήσει σε μια μονοδιάστατη προσήλωση σε μακροοικονομικούς στόχους και ότι η Επιτροπή θα επανεξετάσει την επαναφορά των εθνικών σχεδίων δράσης για την κοινωνική ένταξη, εάν η προσέγγιση ενσωμάτωσης δεν είναι αποτελεσματική·

38.

προτείνει στην Επιτροπή να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τα κράτη μέλη με στόχο την αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και λοιπών φορέων στην χάραξη των ΕΠΜ. Επισημαίνει ότι τα εδαφικά σύμφωνα αποτελούν ενδεχομένως τον πιο ολοκληρωμένο και συνεκτικό μηχανισμό συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία αυτή, όπως προβλέπεται στην πέμπτη έκθεση για τη συνοχή·

39.

εκφράζει την ανησυχία της όσον αφορά τη μετάθεση για το 2012 της ανακοίνωσης για την ενεργητική ένταξη, και ζητά από την Επιτροπή να επισπεύσει την έκδοση της εν λόγω ανακοίνωσης το 2011, μαζί με μια εκτίμηση της εφαρμογής της ενεργητικής ένταξης·

40.

εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η συμμετοχή των ατόμων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας αναφέρεται ως κύριος στόχος των πολιτικών ένταξης, και ζητεί μια πιο σαφή δέσμευση στο πλαίσιο της εμβληματικής πρωτοβουλίας όσον αφορά τον τρόπο επίτευξης του στόχου αυτού από την Επιτροπή, σε συνδυασμό με τις κύριες ομάδες-στόχο που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση. Διερωτάται, για παράδειγμα, εάν αυτό προβλέπεται στο πλαίσιο της συντονιστικής επιτροπής υψηλού επιπέδου που θα συσταθεί για την προώθηση των δράσεων κοινωνικής καινοτομίας·

Εδαφική συνοχή και μελλοντική χρηματοδότηση της ΕΕ

41.

επικροτεί την αναφορά στην εδαφική συνοχή στον τίτλο της ανακοίνωσης και υπογραμμίζει το γεγονός ότι η προτεινόμενη πλατφόρμα και τα Διαρθρωτικά Ταμεία της ΕΕ δεν αποτελούν απλώς μέσα της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», αλλά έχουν ευρύτερους ρόλους στο πλαίσιο του στόχου της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, όπως προβλέπεται στις Συνθήκες της ΕΕ·

42.

συμφωνεί ότι θα πρέπει να διερευνηθούν ενδεχόμενοι τρόποι καλύτερης και αποτελεσματικότερης αξιοποίησης των Διαρθρωτικών Ταμείων για τη στήριξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», και τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου από την απασχολησιμότητα και την ποσότητα των θέσεων εργασίας στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού υπό την προϋπόθεση ότι θα εξακολουθήσει να δίνεται οπωσδήποτε προτεραιότητα σε μια ολοκληρωμένη πολιτική για την απασχόληση ως βασικό στοιχείο για την επιτυχή καταπολέμηση της φτώχειας στο πλαίσιο του ΕΚΤ. Ειδικότερα θα πρέπει να διαδοθούν οι κοινωνικές καινοτομίες, έτσι ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν νέες λύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και των προκλήσεων, και οι αποδεδειγμένα αποτελεσματικές λύσεις να μπορούν να συγκεντρωθούν και να χρησιμεύσουν ως σημείο αναφοράς για τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές. Τονίζει ότι η επίτευξη του στόχου απασχόλησης (σε ποσοστό 75 % του ενεργού πληθυσμού) δεν επαρκεί για τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και θα πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στους εργαζόμενους φτωχούς και στην τόνωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, με μέτρα που αποσκοπούν στην εξασφάλιση επαρκούς εισοδήματος και κοινωνικών επιδομάτων·

43.

επισημαίνει τη νέα πραγματικότητα των μέτρων λιτότητας, τα οποία έχουν ληφθεί στα περισσότερα κράτη μέλη, και υπογραμμίζει τις άμεσες επιπτώσεις τους στα άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Σημειώνει επίσης τη μεγάλη ανταπόκριση των ερωτηθέντων στην έρευνα της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τη δέσμευση να δοθεί προτεραιότητα στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω των μελλοντικών περιφερειακών προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Συνεπώς, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει αυτή την επισήμανση στις νομοθετικές προτάσεις που θα υποβάλει εντός του 2011. Παράλληλα δε υπογραμμίζει ότι πρέπει οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να διαθέτουν αρκετή ευελιξία προκειμένου να επιλέγουν τις καταλληλότερες μεθόδους για την πρακτική καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού·

44.

στηρίζει τις προσπάθειες ανάπτυξης συντονισμού/συνεργειών μεταξύ των Διαρθρωτικών Ταμείων της ΕΕ για την κοινή αντιμετώπιση των πολλαπλών διαστάσεων της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, συμπεριλαμβανομένης της εδαφικής διάστασης της φτώχειας·

45.

είναι πρόθυμη να βοηθήσει την Επιτροπή στην παρακολούθηση της υλοποίησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, χάρη στην πλατφόρμα παρακολούθησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

Κοινωνική οικονομία, κοινωνική καινοτομία και πειραματισμός

46.

επικροτεί τη συμβολή της κοινωνικής οικονομίας, του εθελοντισμού και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης από την άποψη της προστιθέμενης αξίας που αποφέρουν στις υπάρχουσες καθολικές δημόσιες υπηρεσίες·

47.

αναγνωρίζει την προστιθέμενη αξία της ενεργού συμμετοχής όλων των σχετικών φορέων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έρχονται αντιμέτωποι με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, των ΜΚΟ που ασχολούνται με άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, των κοινωνικών εταίρων, των φορέων παροχής υπηρεσιών και, φυσικά, των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών·

48.

συμφωνεί με τις βασικές αρχές που υιοθετήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εθελοντών (CEV) για το Ευρωπαϊκό Έτος Εθελοντισμού 2011, τονίζοντας ειδικότερα ότι ο εθελοντισμός, ως άμισθη δραστηριότητα που πραγματοποιείται οικειοθελώς, δεν πρέπει να αποτελεί υποκατάστατο της μισθωτής εργασίας και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως φθηνή εναλλακτική λύση για την αντικατάσταση του εργατικού δυναμικού ή κρατικών/δημόσιων υπηρεσιών στο πλαίσιο πρακτικών μείωσης κόστους·

49.

στηρίζει πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ενθάρρυνση εταιρειών να απασχολούν άτομα από μη προνομιούχες ομάδες και στη συνεκτίμηση κοινωνικών πτυχών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων·

50.

αναγνωρίζει τη σημασία της στήριξης της κοινωνικής οικονομίας και των κοινωνικών εργαστηρίων ως μέσων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της βιωσιμότητας της απασχόλησης·

51.

τονίζει εκ νέου τη σημασία των μέτρων που καθιστούν απλούστερη την πρόσβαση των ΜΚΟ και των μικρών συμπράξεων σε κοινοτικά κονδύλια, συμπεριλαμβανομένης της ευκολότερης πρόσβασης σε συνολικές επιχορηγήσεις για τις μικρές επιχειρήσεις·

52.

συμφωνεί, τέλος, ότι η τεκμηριωμένη κοινωνική καινοτομία μπορεί να είναι καθοριστική για την ανάπτυξη νέων λύσεων ή την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων, ωστόσο τονίζει ότι αυτή η προσέγγιση θα πρέπει να αναγνωρίζει τις υφιστάμενες ορθές πρακτικές στην Ευρώπη, καθώς και να στηρίζει και να ενθαρρύνει τη μεταφορά βέλτιστων πρακτικών, την ανταλλαγή γνώσεων και την αξιολόγηση ομοτίμων από ΜΚΟ/οργανώσεις κοινοτήτων, με έμφαση σε δράσεις μικρής κλίμακας και εργασίες ανάλογων οργανώσεων σε τοπικό επίπεδο. Η εισαγωγή των εν λόγω δράσεων απαιτεί λεπτό χειρισμό για την αποφυγή ενδεχόμενου στιγματισμού των φτωχών ανθρώπων και για τον λόγο αυτόν, συνιστάται να χρησιμοποιείται ο όρος «κοινωνικός πειραματισμός» με σύνεση.

Βρυξέλλες, 31 Μαρτίου 2011

Η Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Mercedes BRESSO


(1)  CdR 18/2010: υιοθετήθηκε τον Οκτώβριο του 2010.

(2)  ECOS-V-008 CdR 319/2010 rev. 1: θα υιοθετηθεί στις 27 Ιανουαρίου 2011.