10.2.2011

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 42/19

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Ενίσχυση του συντονισμού της οικονομικής πολιτικής»

2011/C 42/04

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

—

επισημαίνει ότι, κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται ο βασικός του σκοπός, ο οποίος συνίσταται στη δημιουργία μιας οικονομίας με στέρεες βάσεις για την ευημερία των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας·

—	ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναζητήσει το βέλτιστο μείγμα πολιτικών και εργαλείων για την ελαχιστοποίηση του αντικτύπου των δημοσιονομικών περικοπών στους κύριους τομείς πολιτικής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

—	προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναζητήσει λύσεις που θα βελτιώσουν την ενημέρωση των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με την ευρωπαϊκή προσπάθεια και θα συμβάλουν στην ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

—	καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την αρχή της εκ των κάτω προς τα άνω συμμόρφωσης με τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Σύγκλισης, ενσωματώνοντας στα εθνικά δίκαια τις απαιτήσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας μέσω θεσμικών αλλαγών όπου απαιτείται·

—

σημειώνει την έλλειψη δέουσας προσοχής σε ό,τι αφορά στο ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών τόσο στη διαμόρφωση των κατευθύνσεων, όσο και στην υλοποίηση των προϋπολογισμών. Προτείνει την επικουρική συμμετοχή της Επιτροπής των Περιφερειών κατά την διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, μέσω της δυνατότητας αντίδρασης στην ετήσια έκθεση για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που θα συζητείται στο Εαρινό Συμβούλιο. Προκειμένου να ενισχύσει τους στόχους του, ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να επιτυγχάνει, κατά αναλογικό τρόπο, τη συμμετοχή των περιφερειακών και των τοπικών αρχών ιδίως στις περιπτώσεις των περιφερειών που διαθέτουν την αντίστοιχη νομοθετική εξουσία.

Εισηγητής

ο κ. Κωνσταντίνος Τάτσης (EL/EPP)

Πρόεδρος Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δράμας - Καβάλας - Ξάνθης

Έγγραφα αναφοράς

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την ενίσχυση του συντονισμού της οικονομικής πολιτικής

COM(2010) 250 τελικό

Ανακοίνωση για την ενίσχυση του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών για τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση

COM(2010) 367 τελικό

I. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

1.	χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει σχέδιο συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, ως απάντηση στις προκλήσεις που αναδείχθηκαν από την παγκόσμια οικονομική κρίση και παράλληλα ως μέσο για την συνέχιση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης·

2.	εκτιμά ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι επαρκώς αιτιολογημένη και στοχεύει στην πλήρη και αποτελεσματική ενεργοποίηση των εργαλείων οικονομικής διακυβέρνησης που προβλέπονται από την Συνθήκη της Λισσαβώνας·

3.	υποστηρίζει την ενίσχυση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης με στόχο την καλύτερη συμμόρφωση και την επίτευξη ισχυρότερης ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις περιφέρειές της·

4.	αναγνωρίζει ότι σύμφωνα με την Συνθήκη της Λισσαβώνας, τα κράτη μέλη της ΕΕ «θεωρούν τις οικονομικές τους πολιτικές θέμα κοινού ενδιαφέροντος και τις συντονίζουν στα πλαίσια του Συμβουλίου» (Άρθρο 121), σεβόμενοι πάντα την αρχή της επικουρικότητας·

τονίζει ότι οι όποιες τροποποιήσεις υιοθετηθούν τελικώς θα πρέπει να αποβλέπουν στην εξεύρεση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της αποτελεσματικότητας και της δημοκρατίας, με στόχο την εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης· εκφράζει, ως εκ τούτου, την αντίθεσή της σε προτάσεις όπως η αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου σε περιπτώσεις άλλες από αυτές που αναφέρονται ήδη στις Συνθήκες·

7.	επιδοκιμάζει το γεγονός ότι δίδεται και πάλι έμφαση στην εξέλιξη των δημοσίων ελλειμμάτων και του χρέους σε ό,τι αφορά στη δημοσιονομική παρακολούθηση, προκειμένου να προληφθεί και, αν είναι δυνατό, να αποφευχθεί η περαιτέρω επιδείνωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας·

8.	επισημαίνει παράλληλα ότι η ατελής εναρμόνιση των εθνικών οικονομικών πολιτικών οδηγεί μεταξύ άλλων και στην επιβάρυνση των οικονομικά αδύναμων κρατών μελών με υπέρογκα επιτόκια δανεισμού·

9.	εκφράζει ανησυχία για την αποτελεσματικότητα των μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να επιτευχθεί εκ νέου η αυστηρή εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και επαναλαμβάνει ότι πρέπει να τηρηθεί η αρχή της αναλογικότητας·

10.	προειδοποιεί για τυχόν καθυστερήσεις λόγω των εκτεταμένων αλλαγών του παραγώγου δικαίου που προβλέπονται στην Ανακοίνωση και καλεί τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για την άμεση τήρηση των όρων του Συμφώνου Σταθερότητας και Σύγκλισης ανεξάρτητα από αυτές τις αλλαγές·

11.

σημειώνει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα μέσα συμμόρφωσης με το Σύμφωνο Σταθερότητας των χωρών μελών του ευρώ και αποδοκιμάζει την ενδεχόμενη επαναφορά της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την διακοπή της χρηματοδότησης της πολιτικής της συνοχής, της κοινής αγροτικής πολιτικής και της αλιευτικής πολιτικής σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ενός κράτους μέλους, καθότι αγνοεί πλήρως την αρχή της αναλογικότητας, πλήττοντας κυρίως περιοχές που υστερούν αναπτυξιακά και στις οποίες τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα είναι απαραίτητα για να αντιμετωπιστούν οι εγγενείς αδυναμίες τους·

12.	επισημαίνει ότι η έξοδος από την κρίση απαιτεί ένα μείγμα πολιτικής που θα συνδυάζει την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης με την επανασύνδεση της Ευρώπης με μία ισχυρή, ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη·

13.

υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν χτίζεται σε μία ημέρα, αλλά είναι μία συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία στην πορεία της οποίας μία οικονομική κρίση όπως η σημερινή μπορεί να αποτελέσει το εφαλτήριο για ριζικές και εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις, ικανές να ευνοήσουν τόσο την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας όσο και την εξέλιξη του εγχειρήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

14.

συμφωνεί ότι οι δημοσιονομικές προσαρμογές που θα προκύψουν από την εφαρμογή των επιταγών της ανακοίνωσης θα έχουν ευρύτατες επιπτώσεις για πολλούς τομείς πολιτικής, όπως είναι οι περιφερειακές, οι κοινωνικές πολιτικές, οι πολιτικές για τη συνοχή και την καινοτομία, και στο πλαίσιο αυτό καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι η εξισορρόπηση των ελλειμμάτων θα γίνει με τρόπο αναλογικό και ισορροπημένο·

15.	ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναζητήσει το βέλτιστο μείγμα πολιτικών και εργαλείων για την ελαχιστοποίηση του αντικτύπου των δημοσιονομικών περικοπών στους κύριους τομείς πολιτικής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

16.	προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναζητήσει λύσεις που θα βελτιώσουν την ενημέρωση των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με την ευρωπαϊκή προσπάθεια και θα συμβάλουν στην ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

17.

τονίζει ότι η Νομισματική Ένωση και το ευρώ αποτελούν τα πολυτιμότερα επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διαδικασία ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς και εξίσωσης των δυνατοτήτων και των βιοτικών επιπέδων στα κράτη μέλη· θεωρεί ότι, προκειμένου να διατηρηθούν και να ενισχυθούν τα επιτεύγματα αυτά, θα πρέπει να επιδειχθεί η μέγιστη προσοχή και σύνεση κατά τον επανακαθορισμό των κανόνων·

18.	χαιρετίζει την προσπάθεια που καταβάλλουν από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη για τον προγραμματισμό των εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και για την επισήμανση των αγκυλώσεων που επιβραδύνουν την ανάπτυξη·

19.

υπενθυμίζει τον βασικό ρόλο που διαδραματίζει η Αυτοδιοίκηση στην προώθηση πολιτικών για την επιχειρηματικότητα, την κατάρτιση, την καινοτομία, την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την περιφερειακή και τοπική διάσταση του μηχανισμού επιτήρησης προκειμένου να τον προικίσουν με την απαραίτητη αξιοπιστία και δύναμη· ζητεί επίσης να διασφαλιστεί η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον καθορισμό των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όπως και στην υλοποίηση των συναφών πολιτικών·

20.	καλεί τα κράτη μέλη να επιταχύνουν την προώθηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων λόγω της κρίσης, δεδομένου ότι είναι αυτές οι μεταρρυθμίσεις που θα συμβάλλουν στη δημιουργία μίας ισχυρής και ανταγωνιστικής Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την έξοδο από την κρίση·

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

21.

επισημαίνει ότι η δημοσιονομική ανισορροπία μπορεί να προέλθει από πληθώρα παραγόντων, και γι’ αυτό το λόγο συγχαίρει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρότασή της για εις βάθος ποιοτική ανάλυση του χρέους. Υπενθυμίζει τη σημασία του ιδιωτικού χρέους και εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμπερίληψή του στην ανάλυση· τονίζει δε τη σημασία του τραπεζικού συστήματος για τις υγιείς οικονομίες·

22.	ανησυχεί για την αναλογικότητα και την αποτελεσματικότητα των προβλεπομένων κυρώσεων και εκφράζει την αντίθεσή της με κάθε πρόταση περικοπής πόρων που διατίθενται για αναπτυξιακές πολιτικές·

23.

υπενθυμίζει ότι η πολιτική της συνοχής, η κοινή αγροτική πολιτική και η πολιτική αλιείας αποτελούν τους βασικούς αναπτυξιακούς πυλώνες της ΕΕ. Η ενδεχόμενη διακύβευση των στόχων τους θα ήταν αντιπαραγωγική και αντιφατική σε σχέση με το στόχο της ανακοίνωσης και τις κύριες πολιτικές κατευθύνσεις. Σε κάθε περίπτωση, η υπό όρους αποδέσμευση των πόρων τους θα πρέπει να αφορά μόνο στη χρηστή διαχείρισή τους, η οποία θα πρέπει να επιβεβαιώνεται και να εξακριβώνεται, και όχι στην εξυπηρέτηση άλλων στόχων·

24.

εκτιμά ότι ένας μηχανισμός συμμόρφωσης των κρατών μελών με βάση τις απολήψεις από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, παρά τις ασφαλιστικές δικλείδες, μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες και να δυσχεράνει την επίτευξη οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Η ποινή της αναστολής ή ακύρωσης της απόληψης των κοινοτικών πόρων, θα μετακυλήσει το κόστος από την κεντρική εξουσία του κράτους μέλους στις περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθιστώντας τους πολίτες, τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις συλλογικά υπεύθυνους για τα πολιτικά λάθη της κυβέρνησης του κάθε κράτους μέλους. Έτσι, η περικοπή πόρων θα έχει αντιαναπτυξιακό αποτέλεσμα και ενδεχομένως θα επιτείνει τις δημοσιονομικές ανισορροπίες, διότι θα επιβληθεί σε ένα κράτος με ήδη επιβαρυμένα δημοσιονομικά·

25.	προειδοποιεί ότι ο αναπόφευκτος διασυνοριακός αντίκτυπος κυρώσεων, με βάση τις απολήψεις από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, συνιστά απειλή για την διασφάλιση της εδαφικής συνοχής και έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις των Κρατών·

26.

σημειώνει επίσης ότι δυσανάλογα αυστηρές κυρώσεις θα οδηγήσουν σε απώλεια λαϊκής υποστήριξης στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και, επομένως, πρέπει να αναζητηθούν κυρώσεις που στοχεύουν στη συμμόρφωση των κρατών μελών, ενώ παράλληλα απαιτείται να ενισχυθεί η ενημέρωση της κοινής γνώμης σχετικά τόσο με τη σημασία της δημοσιονομικής πειθαρχίας όσο και με τη χρησιμότητα των διαρθρωτικών ταμείων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εθνικών πολιτικών·

27.	επισημαίνει την ανάγκη οι προβλεπόμενες ποινές να είναι εφαρμόσιμες και πειστικές, διότι μόνον έτσι θα διασφαλιστεί η εγκυρότητα του νέου Συμφώνου Σταθερότητας και Σύγκλισης·

28.	καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να αναζητήσουν τρόπους για την πιο έγκαιρη λήψη μέτρων σε περίπτωση δημοσιονομικής ανισορροπίας, με σεβασμό στις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, αλλά και της κλιμακούμενης επιβολής κυρώσεων·

29.	καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την αρχή της εκ των κάτω προς τα άνω συμμόρφωσης με τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Σύγκλισης, ενσωματώνοντας στα εθνικά δίκαια τις απαιτήσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας μέσω θεσμικών αλλαγών όπου απαιτείται·

30.	τονίζει τη σημασία της εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγισης και σε ό,τι αφορά στο ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη χρηστή διαχείριση των πόρων και την άσκηση της οικονομικής πολιτικής, όπως και στην έγκαιρη διαπίστωση των αναπτυξιακών προβλημάτων σε τοπικό επίπεδο·

31.

καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη μεγαλύτερη αποκέντρωση στη διαχείριση των πόρων της Συνοχής προκειμένου να ενισχυθεί η διαφάνεια και η λογοδοσία στη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων. Μόνο οι περιφερειακές αρχές έχουν εις βάθος γνώση των τοπικών και των περιφερειακών αναγκών και είναι σε θέση να προβαίνουν στις απαραίτητες βελτιώσεις και προσαρμογές όπου απαιτείται. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνει πιο ξεκάθαρος ο ρόλος των τοπικών αρχών στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων.

ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΟ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΡΧΩΝ

32.

σημειώνει ότι για την ενίσχυση του ευρώ και της Ενιαίας Αγοράς χρειάζεται μία καλύτερη κοινή ευρωπαϊκή διακυβέρνηση στον χρηματοοικονομικό τομέα η οποία θα στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην απαγόρευση τόσο της κερδοσκοπικής χρήσης των προϊόντων ασφάλισης δημοσίου χρέους όσο και των συναλλαγών με τους φορολογικούς παράδεισους·

33.	χαιρετίζει την ιδέα της δημιουργίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ενός ενιαίου πλαισίου επιτήρησης των εθνικών δημοσιονομικών διαδικασιών και των επιπέδων χρέους, καθώς και την ιδέα να επεκταθεί η επιτήρηση στις μακροοικονομικές ανισορροπίες·

34.

35.

τα εργαλεία που προτείνονται στη δέσμη μέτρων συντονισμού πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αλληλεπίδραση των οριζοντίων πολιτικών σε τοπικό επίπεδο με τον κεντρικό ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής, και να ενσωματώνουν τη διάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας· σε αυτό το πλαίσιο, συμπεριλαμβάνονται οι ενεργές πολιτικές απασχόλησης·

36.

τονίζει τη σημασία της «επανεξέτασης από ομοτίμους» και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών στο ζήτημα της κατάρτισης και της εκτέλεσης προϋπολογισμών, ωστόσο εκφράζει την ανησυχία της για τις ενδεχόμενες καθυστερήσεις και γραφειοκρατικές εμπλοκές που μπορεί να επιφέρουν οι προτεινόμενες λύσεις στη διαδικασία κατάρτισης, έγκρισης και εκτέλεσης των προϋπολογισμών των κρατών μελών·

37.

εκτιμά ότι για να επιτευχθεί η απαιτούμενη οικονομική ανάπτυξη χρειάζονται οι επιβεβλημένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πάνω σε ένα ευρύ πεδίο τομέων, όπως η πολιτική δημοσιονομικής πειθαρχίας και συγκράτησης των δημοσίων δαπανών, η πολιτική για τη γνώση και την καινοτομία, η προστασία των ασθενέστερων ομάδων της κοινωνίας στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής, η πολιτική του ανταγωνισμού ή οι πολιτικές για την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών. Σε αυτό το πλαίσιο, προτρέπει τα κράτη μέλη να θέσουν φιλόδοξους στόχους για την στρατηγική «Ευρώπη 2020» και καλεί το Συμβούλιο να προχωρήσει σε μία γενναία αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού ώστε τα διαθέσιμα μέσα να ανταποκρίνονται στους στόχους·

38.	αναμένει με ενδιαφέρον τις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και θα εξετάσει με προσοχή τις επιπτώσεις τους στην περιφερειακή και τοπική διοίκηση των κρατών μελών.

Βρυξέλλες, 1 Δεκεμβρίου 2010

Η Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Mercedes BRESSO