[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.4.2009

COM(2009) 201 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 4

2. Στοιχεία χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα 5

2.1. Υφιστάμενη φορολογική συνεργασία εντός της ΕΕ 5

2.2. Διεθνείς συζητήσεις σχετικά με τη φορολογική συνεργασία 7

3. Διεθνής πολιτική της Ε.Ε. σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα 8

3.1. Δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε επίπεδο Ε.Ε. 8

3.2. Ενέργειες σε εξέλιξη 9

4. Τρόποι επίρρωσης της αρχής της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα εντός της Ε.Ε. και διεθνώς 11

5. Συμπέρασμα 15

1. Εισαγωγή

Με την τρέχουσα χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, οι εθνικοί προϋπολογισμοί και τα φορολογικά συστήματα αντιμετωπίζουν αυξημένη απειλή και η ανάγκη για διεθνή φορολογική συνεργασία και κοινά πρότυπα (ήτοι «χρηστή διακυβέρνηση στο φορολογικό τομέα») έχει καταστεί σύνηθες στοιχείο των διεθνών συζητήσεων.

Η παγκοσμιοποίηση, ή η αυξανόμενη οικονομική ενοποίηση των αγορών, της οποίας κινητήρια δύναμη είναι η ταχεία τεχνολογική αλλαγή και η φιλελευθεροποίηση της πολιτικής, προσφέρει μεγάλες ευκαιρίες στον κόσμο. Πολλές χώρες αποκομίζουν μεγάλα κέρδη από το φαινόμενο αυτό. Για την Ε.Ε. έχει εκτιμηθεί ότι απέφερε τουλάχιστον το ένα πέμπτο των εισοδηματικών κερδών της Ευρώπης από τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο[1]. Υπάρχουν όμως και κοινωνικές και οικονομικές αρνητικές πλευρές στην παγκοσμιοποίηση. Οι διάφορες χώρες μπορεί, για παράδειγμα, να καταστούν περισσότερο ευάλωτες στην οικονομική αναταραχή, όπως έγινε φανερό σήμερα, καθώς και στην φοροαποφυγή και φοροδιαφυγή. Σε ένα κόσμο όπου το χρήμα κινείται ελεύθερα, οι «φορολογικοί παράδεισοι» και τα διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα που υπόκεινται σε ανεπαρκείς ρυθμίσεις, τα οποία αρνούνται να αποδεχθούν τις αρχές της διαφάνειας και της ανταλλαγής πληροφοριών, μπορούν να διευκολύνουν ή και να ενθαρρύνουν την φορολογική απάτη και φοροαποφυγή, επηρεάζοντας αρνητικά τη φορολογική κυριαρχία άλλων χωρών και υπονομεύοντας τα έσοδά τους. Σύμφωνα με μια εκτίμηση του ΟΟΣΑ στο τέλος του 2008, οι φορολογικοί παράδεισοι παγκοσμίως έχουν προσελκύσει περιουσιακά στοιχεία αξίας μεταξύ 5 και 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων[2], αν και ο βαθμός της μυστικότητας που καλύπτει τους λογαριασμούς αυτούς καθιστά δύσκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια το ποσό που βρίσκεται σε αυτές τις μεμονωμένες δικαιοδοσίες. Με τους εθνικούς προϋπολογισμούς και, ως εκ τούτου, τις κοινωνικές και λοιπές πολιτικές υπό σοβαρή πίεση, αυτό αποτελεί ένα άκρως σοβαρό πρόβλημα.

Η απόρριψη της παγκοσμιοποίησης και η περιχαράκωση των αγορών λόγω αυτών των αρνητικών επιπτώσεων θα ήταν αντιπαραγωγική. Από την σκοπιά της Ε.Ε., μια βιώσιμη επιλογή, επομένως, είναι να επιτευχθεί καλύτερη διαχείριση των επιπτώσεων μέσω συμφωνιών με τρίτες χώρες στην ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση, οι οποίες θα καλύπτουν κοινά πρότυπα και συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών θεμάτων. Τα δίκαια και αποδοτικά φορολογικά συστήματα όχι μόνο διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις οικονομικές σχέσεις, το εμπόριο και τις επενδύσεις, αλλά προσφέρουν επίσης τη δημοσιονομική βάση για όλες τις δημόσιες δαπάνες. Τα παραπάνω αντανακλώνται σε χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα, η οποία δεν είναι απλώς ένα ουσιαστικό μέσο καταπολέμησης της διασυνοριακής φοροαπάτης και φοροδιαφυγής, αλλά μπορεί επίσης να ενισχύσει την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της διαφθοράς και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Είναι σαφές ότι υπάρχει αυξανόμενη παγκόσμια ομοφωνία σχετικά με την ανάγκη διαρκούς και συντονισμένης απάντησης στο πρόβλημα αυτό, η οποία θα περιλαμβάνει συμπληρωματικές πρωτοβουλίες στους τομείς της κανονιστικής ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών και της φορολογίας.

Οι χώρες του G20, στο σχέδιο δράσης του Νοεμβρίου 2008, συμφώνησαν να εργαστούν για τη διεθνή εφαρμογή κανόνων διαφάνειας στα χρηματοοικονομικά θέματα και για τη διοικητική συνεργασία στον φορολογικό τομέα. Οι υπουργοί οικονομικών της Ε.Ε., στο έγγραφο που υπέβαλαν στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο 2008[3], ζήτησαν τη συνέχιση των προσπαθειών καταπολέμησης των αθέμιτων χρηματοπιστωτικών κινδύνων, που απορρέουν από μη συνεργάσιμες δικαιοδοσίες, και των φορολογικών παραδείσων. Στην εισήγησή τους στη Σύνοδο των Υπουργών και των Διοικητών κεντρικών τραπεζών της G20 στις 14 Μαρτίου 2009, οι Υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε. υπογράμμισαν την «ανάγκη προστασίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος από αδιαφανείς, μη συνεργάσιμες και ατελώς ρυθμιζόμενες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων κέντρων», ζήτησαν την «εκπόνηση συνόλου κυρώσεων» και τόνισαν την ανάγκη ενίσχυσης «της δράσης για την επίτευξη χρηστής διεθνούς διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα (διαφάνεια, ανταλλαγή πληροφοριών και θεμιτό φορολογικό ανταγωνισμό)». Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 19-20 Μαρτίου επιβεβαίωσε αυτήν την κατεύθυνση. Στη Σύνοδο των ηγετών του G20 στο Λονδίνο (2 Απριλίου 2009), οι ηγέτες συμφώνησαν «να αναλάβουν δράση κατά των μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων κέντρων», δήλωσαν ότι «είναι έτοιμοι να επιβάλουν κυρώσεις προκειμένου να προστατεύσουν τα δημοσιονομικά και χρηματοπιστωτικά [τους] συστήματα» και ότι «η εποχή του τραπεζικού απόρρητου παρήλθε». Μετά την Σύνοδο του G20 πολλές δικαιοδοσίες αντέδρασαν προβάλλοντας την προθυμία τους να εφαρμόσουν εις το εξής διεθνή πρότυπα διαφάνειας και ανταλλαγής πληροφοριών[4].

Η παρούσα ανακοίνωση αποσκοπεί να προσδιορίσει την ιδιαίτερη συμβολή της Ε.Ε. στη χρηστή διακυβέρνηση στον τομέα της άμεσης φορολογίας. Εξετάζει τα εξής:

- τον τρόπο με τον οποίο η χρηστή διακυβέρνηση είναι δυνατόν να βελτιωθεί εντός της Ε.Ε.,

- τα ιδιαίτερα εργαλεία που η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της Ε.Ε. έχουν ενδεχομένως στη διάθεσή τους για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης διεθνώς, και

- το πεδίο εφαρμογής μιας καλύτερα συντονισμένης δράσης των κρατών μελών της Ε.Ε. έτσι ώστε να υποστηριχθεί, να απλουστευθεί και να συμπληρωθεί η διεθνής δράση που αναλαμβάνεται σε άλλα πλαίσια, όπως ο ΟΟΣΑ και ο ΟΗΕ.

2. Στοιχεία χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα

2.1. Υφιστάμενη φορολογική συνεργασία εντός της ΕΕ

Οι υπουργοί οικονομικών της Ε.Ε., οι οποίοι συνεδρίασαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου (ECOFIN) στις 14 Μαΐου 2008, όρισαν ως χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα τις αρχές της διαφάνειας, της ανταλλαγής πληροφοριών και του θεμιτού φορολογικού ανταγωνισμού.

Εντός της εσωτερικής αγοράς υπάρχουν κοινοί κανόνες, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για το εταιρικό δίκαιο και τη φορολογία[5], οι οποίοι αποσκοπούν να δώσουν τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις και ιδιώτες να αντλούν το μέγιστο όφελος από τα ανοικτά σύνορα. Οι κανόνες αυτοί έχουν επωφελή επίδραση, ιδίως όσον αφορά τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης και την ενθάρρυνση των διασυνοριακών επενδύσεων. Αλλά η αυξανόμενη ενοποίηση των οικονομιών στην εσωτερική αγορά δημιουργεί και νέες προκλήσεις. Τα ανοικτά σύνορα μπορούν, για παράδειγμα, να θέσουν τα φορολογικά συστήματα υπό πίεση και να καταστήσουν δυσχερέστερη τη συγκέντρωση επαρκών εσόδων για τη χρηματοδότηση των δημοσίων δαπανών.

Η κοινοτική νομοθεσία αφήνει στα κράτη μέλη μεγάλο περιθώριο ελευθερίας στον σχεδιασμό των συστημάτων άμεσης φορολογίας με τρόπο που να ανταποκρίνεται καλύτερα στους στόχους και τις ανάγκες της εσωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, κατά την τελευταία δεκαετία, επέτυχαν κοινή συμφωνία για διάφορους τρόπους αντιμετώπισης της διάβρωσης των φορολογικών βάσεων και των στρεβλώσεων στην κατανομή των επενδύσεων. Με τον τρόπο αυτό, αναγνώρισαν ότι τα μεμονωμένα εθνικά και διμερή μέτρα μόνο εν μέρει μπορούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της φορολογικής διάβρωσης και ότι η συνεργασία σε κλίμακα Ε.Ε. είναι ζωτικής σημασίας. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν για τη λήψη διαφόρων μέτρων, τα οποία αποσκοπούν να προωθήσουν την καλύτερη διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα εντός της Ε.Ε., ως εξής:

- Διοικητική συνεργασία συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών - Μια οδηγία για την «αμοιβαία συνδρομή»[6] προβλέπει ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα των άμεσων φόρων μεταξύ των φορολογικών αρχών. Μια οδηγία για την είσπραξη φορολογικών απαιτήσεων[7] καθιερώνει καθεστώς, βάσει του οποίου ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή άλλου κράτους μέλους για την είσπραξη απαιτήσεων σχετικών με ορισμένες εισφορές, δασμούς και φόρους. Η οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων[8] δίνει τη δυνατότητα στις φορολογικές διοικήσεις να ανταλλάσσουν αυτομάτως πληροφορίες, αν και εφαρμόζεται μόνο στο υπό μορφή τόκων εισόδημα από αποταμιεύσεις φυσικών προσώπων και έχει επιτραπεί σε τρία κράτη μέλη να εφαρμόζουν σε μεταβατική βάση παρακράτηση φόρου στην πηγή.

- Επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός - Τα νομικά κείμενα για τη διοικητική συνεργασία συμπληρώνονται με πολιτική συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών για την αντιμετώπιση του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού στον τομέα της φορολογίας των επιχειρήσεων με διαδικασία αξιολόγησης από ομότιμους. Ο «Κώδικας δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων»[9] ορίζει ως επιζήμια φορολογικά μέτρα τα μέτρα (συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών πρακτικών) τα οποία έχουν ή μπορούν να έχουν αισθητές επιπτώσεις στην επιλογή του τόπου εγκατάστασης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην Κοινότητα και τα οποία προβλέπουν σημαντικά χαμηλότερο επίπεδο φορολόγησης σε σχέση με τα επίπεδα που ισχύουν γενικά στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Βάσει του κώδικα, ο οποίος εφαρμόζεται τόσο στα κράτη μέλη όσο και στα εξαρτώμενα ή συνδεδεμένα εδάφη αυτών, αξιολογήθηκαν περισσότερα από 400 μέτρα φορολογίας επιχειρήσεων και από αυτά, περισσότερα από 100 τα οποία θεωρήθηκαν επιζήμια καταργήθηκαν ή τροποποιήθηκαν.

- Κρατικές ενισχύσεις - Επιπλέον, η κοινοτική πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις[10], όπως εφαρμόζεται στις κρατικές ενισχύσεις φορολογικού χαρακτήρα, συνέβαλε στην άρση στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που οφείλονταν σε συγκεκριμένα καθεστώτα φορολογίας επιχειρήσεων που είχαν καθιερωθεί από μεμονωμένα κράτη μέλη.

- Διαφάνεια - Αυτές οι φορολογικές πρωτοβουλίες συμπληρώνονται με την ύπαρξη νομοθεσίας και κανόνων για τις επιχειρήσεις που εξασφαλίζουν την εταιρική και χρηματοοικονομική διαφάνεια.

2.2. Διεθνείς συζητήσεις σχετικά με τη φορολογική συνεργασία

Οι εργασίες της Ε.Ε. για τη βελτίωση της φορολογικής συνεργασίας απηχούν πολλές από τις βασικές αρχές, οι οποίες κατευθύνουν τη δραστηριότητα του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού επί πολλά έτη. Το έργο του ΟΟΣΑ είναι διττό:

- Αποσκοπεί στον προσδιορισμό και τη διάλυση των προτιμησιακών φορολογικών καθεστώτων των 30 χωρών μελών του, χρησιμοποιώντας κριτήρια που είναι παραπλήσια (αν και με στενότερο πεδίο εφαρμογής) προς τα κριτήρια του κοινοτικού κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων.

- Έχει επίσης επεκταθεί σε χώρες που δεν είναι μέλη του ΟΟΣΑ, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τους καλούμενους «φορολογικούς παραδείσους»[11], και έχουν αναληφθεί πολιτικές δεσμεύσεις από 35 από τις δικαιοδοσίες αυτές για την καθιέρωση γνήσιας συνεργασίας με τα μέλη του ΟΟΣΑ σχετικά με τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών σε φορολογικά θέματα. Με δεδομένη την αναμενόμενη κατάρτιση, κατά τη συνάντηση του G20 στις 2 Απριλίου 2009, καταλόγου των δικαιοδοσιών η πρόοδος των οποίων κρίνεται ανεπαρκής όσον αφορά την εφαρμογή των ευρέως συμφωνηθέντων διεθνών φορολογικών προτύπων που κατάρτισε ο ΟΟΣΑ, αρκετές δικαιοδοσίες δεσμεύτηκαν πρόσφατα να εφαρμόσουν τα πρότυπα· σε αυτές περιλαμβάνονται η Ελβετία, η Αυστρία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, το Χονγκ Κονγκ, το Μακάο, η Σιγκαπούρη, η Χιλή, η Ανδόρα, το Λιχτενστάιν και το Μονακό. Οι εν λόγω δεσμεύσεις αφορούν κυρίως την προσχώρηση στο διεθνές πρότυπο του ΟΟΣΑ, το οποίο προβλέπει την κατόπιν αιτήματος ανταλλαγή πληροφοριών εφ’ όλων των φορολογικών ζητημάτων που αφορούν τη διοίκηση και επιβολή του εσωτερικού φορολογικού δικαίου, ανεξαρτήτως απαίτησης εσωτερικού συμφέροντος ή τραπεζικού απορρήτου για φορολογικούς σκοπούς στη δικαιοδοσία στην οποία υποβάλλεται το αίτημα. Το πρότυπο του ΟΟΣΑ προβλέπει επίσης εκτεταμένες διασφαλίσεις για την προστασία του απορρήτου των πληροφοριών που ανταλλάσσονται. Αμέσως μετά τη σύνοδο του G20, ο ΟΟΣΑ ανέφερε σχετικά με την εφαρμογή του διεθνώς συμφωνηθέντος φορολογικού προτύπου από τις δικαιοδοσίες που διερεύνησε το παγκόσμιο φόρουμ του ΟΟΣΑ.

Η Επιτροπή χαιρετίζει τις σημαντικές δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν πρόσφατα και προσβλέπει στην εφαρμογή τους. Θα προτείνει συντονισμένα μέτρα στα κράτη μέλη ώστε να διασφαλιστεί η σωστή συνέχεια, στις περιπτώσεις που αυτό είναι προς το συμφέρον της Ε.Ε. Η «Δήλωση για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης»[12] της διεθνούς διάσκεψης του ΟΗΕ για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, η οποία συγκλήθηκε για να εξετασθεί η εφαρμογή της συναίνεσης του Μοντερέι, περιλαμβάνει ισχυρές δεσμεύσεις για φορολογική μεταρρύθμιση, συνιστώντας να καταβληθούν προσπάθειες για την αύξηση των φορολογικών εσόδων μέσω του εκσυγχρονισμού των φορολογικών συστημάτων και της αποδοτικότερης συλλογής των φόρων, για τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

3. Διεθνής πολιτική της Ε.Ε. σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα

3.1. Δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε επίπεδο Ε.Ε.

Η κοινοτική πολιτική σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου με βάση μια σειρά πρωτοβουλιών της Επιτροπής[13], οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση συμπερασμάτων σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα από τους υπουργούς οικονομικών της Ε.Ε. κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου (ECOFIN) στις 14 Μαΐου 2008. Το ECOFIN αναγνώρισε την ανάγκη προώθησης, στην ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση, των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα. Κατόπιν τούτου ζήτησε να προστεθεί διάταξη σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα στις συναφείς συμφωνίες που συνάπτονται από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της με τρίτες χώρες ή ομάδες τρίτων χωρών. Στόχος δεν είναι να τεθούν στο στόχαστρο οι φορολογικοί παράδεισοι αυτοί καθαυτοί, αλλά να επιτευχθεί συμφωνία με όσο το δυνατόν περισσότερες τρίτες χώρες επί κοινών αρχών συνεργασίας και διαφάνειας.

Επιπλέον, το ECOFIN, στο έγγραφο που υπέβαλε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο 2008[14], έδωσε νέα ώθηση στην προσπάθεια αυτή, επιτυγχάνοντας συμφωνία, στην ίδια κατεύθυνση με τις εργασίες που πραγματοποιούνται σε διεθνές επίπεδο και σε διάφορα πλαίσια, για συνέχιση των προσπαθειών καταπολέμησης των αθέμιτων χρηματοπιστωτικών κινδύνων που απορρέουν από μη συνεργάσιμες δικαιοδοσίες και των φορολογικών παραδείσων.

3.2. Ενέργειες σε εξέλιξη

Η Ε.Ε. έχει λάβει σειρά μέτρων σε διάφορους τομείς, για να εξασφαλίσει ότι οι τρίτες χώρες τηρούν τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα ή συναφείς αρχές.

Φόρος αποταμιεύσεων - Μέτρα ταυτόσημα ή ισοδύναμα με εκείνα που προβλέπονται στην κοινοτική οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων ισχύουν σε ορισμένες τρίτες χώρες[15] και εξαρτώμενα ή συνδεδεμένα εδάφη των κρατών μελών, ορισμένα από τα οποία έχουν ήδη χαρακτηρισθεί από τον ΟΟΣΑ ως φορολογικοί παράδεισοι. Επίσης, η Επιτροπή, βάσει εντολής του ECOFIN, έχει διεξαγάγει διερευνητικές συνομιλίες με το Χονγκ Κονγκ, το Μακάο και τη Σιγκαπούρη σχετικά με την εφαρμογή διατάξεων ισοδύναμων προς τις διατάξεις της οδηγίας για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων. Οι συνομιλίες αυτές δεν είχαν ακόμη ως αποτέλεσμα την έναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων.

Κώδικας δεοντολογίας - Κατά την έκδοση του κοινοτικού κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων, τα κράτη μέλη της Ε.Ε. δεσμεύθηκαν, αφενός να διασφαλίσουν ότι οι αρχές της κατάργησης του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού εφαρμόζονται και στα εξαρτώμενα ή συνδεδεμένα εδάφη των κρατών μελών, και αφετέρου να προωθήσουν τις αρχές αυτές μεταξύ των τρίτων χωρών. Το τελευταίο ζήτημα έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα εργασίας 2009 έως 2010 της ομάδας για τον κοινοτικό κώδικα δεοντολογίας.

ΕΟΧ και Ελβετία - Η Ε.Ε. έχει στενές σχέσεις με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία) καθώς και με την Ελβετία. Το σώμα της κοινοτικής νομοθεσίας που αφορά την εσωτερική αγορά εφαρμόζεται άμεσα στις χώρες του ΕΟΧ, ενώ κανόνες ισοδύναμοι με τους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις περιλαμβάνονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ και η τήρησή τους επιβάλλεται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Παρόμοιοι κανόνες ισχύουν στην Ελβετία βάσει της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών Ε.Ε.-Ελβετίας του 1972. Το γεγονός αυτό περιορίζει το περιθώριο θέσπισης στις χώρες αυτές φορολογικών καθεστώτων που προκαλούν στρεβλώσεις και, όντως, πρόσφατα η Επιτροπή αμφισβήτησε ορισμένα ελβετικά καθεστώτα φορολογίας των επιχειρήσεων, τα οποία παρείχαν ωφελήματα τα οποία η Επιτροπή θεωρεί κρατικές ενισχύσεις. Το Συμβούλιο ECOFIN παρότρυνε το Λιχτενστάιν να εμβαθύνει τη συνεργασία του με την Ε.Ε. όσον αφορά τη διοικητική και δικαστική συνεργασία σε φορολογικά θέματα και την καταπολέμηση της απάτης, ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για νέα συμφωνία Ε.Ε. - Λιχτενστάιν για την καταπολέμηση της απάτης, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της ανταλλαγής πληροφοριών για την άμεση φορολογία. Η πρόσφατη δέσμευση του Λιχτενστάιν να εφαρμόσει τα πρότυπα του ΟΟΣΑ για τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις αυτές.

Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας - Μια σειρά σχεδίων δράσης που έχουν συναφθεί με χώρες που υπάγονται στην πολιτική αυτή περιλαμβάνουν γενικές αναφορές στη συνεργασία σε φορολογικά θέματα. Πολλές επίσης αναφέρονται ρητά στις αρχές της διαφάνειας, της ανταλλαγής πληροφοριών και στον κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων. Τα σχέδια δράσης αποτελούν εργαλεία οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας μεταξύ της Ε.Ε. και των εταίρων της χωρών, τα οποία προωθούν σε επόμενο στάδιο τις δεσμεύσεις και τους στόχους που περιλαμβάνονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας.

Πολιτική διεύρυνσης - Η πολιτική διεύρυνσης απαιτεί οι υποψήφιες και εν δυνάμει υποψήφιες χώρες να μεταφέρουν σταδιακά την κοινοτική νομοθεσία στο εθνικό τους δίκαιο, μεταξύ άλλων και στον φορολογικό τομέα. Με την ένταξή τους στην Ε.Ε., οι υποψήφιες χώρες υποχρεούνται να εφαρμόζουν πλήρως ολόκληρο το σώμα της κοινοτικής νομοθεσίας· από την άποψη αυτή, η χρηστή διακυβέρνηση είναι ένας από τους τομείς που η στρατηγική διεύρυνσης αποσκοπεί να καλύψει σε πρώιμο στάδιο της προενταξιακής διαδικασίας.

Εφαρμογή των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του Μαΐου 2008 - Η Επιτροπή έχει αρχίσει διαπραγματεύσεις με μια σειρά τρίτων χωρών με αντικείμενο μια διάταξη σχετικά με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα, όπως συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στα συμπεράσματά του τον Μάιο του 2008. Η διαδικασία αυτή μόλις έχει αρχίσει και αναμένονται αποτελέσματα στο προσεχές μέλλον. Η Επιτροπή χαιρετίζει τη θετική αντίδραση ορισμένων τρίτων χωρών. Ωστόσο, πρέπει επίσης να εξεταστεί η περίπτωση των δικαιοδοσιών εκείνων που μέχρι στιγμής έχουν απορρίψει την ιδέα αυτή.

Πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας - Η Επιτροπή έχει παράσχει πρόσθετη στήριξη στις αναπτυσσόμενες χώρες που είναι πρόθυμες να δεσμευθούν ως προς την τήρηση των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης, μεταξύ άλλων και στον φορολογικό τομέα. Η διευκόλυνση για τη διακυβέρνηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής σχέσης, βάσει του άρθρου 2 παράγραφος 1 και του άρθρου 7 του μηχανισμού ΕΠΓ, παρέχει χρηματοδότηση, επιπλέον των εθνικών κονδυλίων, στις χώρες εταίρους οι οποίες εκτιμάται ότι έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στην υλοποίηση των σχετικών με τη διακυβέρνηση στόχων του εγκριθέντος προγράμματος μεταρρυθμίσεων που καθορίστηκε στο οικείο σχέδιο δράσης ΕΠΓ (το οποίο περιέχει και γενικές και ειδικές δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις συναφείς με τη διακυβέρνηση). Επίσης, παρέχεται κίνητρο στο πλαίσιο του 10ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ) (το οποίο καλύπτει τα έτη 2008 έως 2013) μέσω της πρωτοβουλίας για τη διακυβέρνηση, με την οποία η Ε.Ε. προσφέρει πρόσθετη χρηματοδότηση για τη στήριξη του διαλόγου και των μεταρρυθμίσεων που αφορούν τη διακυβέρνηση, μεταξύ άλλων και στον φορολογικό τομέα. Οι χώρες που είναι επιλέξιμες για αναπτυξιακή βοήθεια και οι οποίες, μετά από αξιολόγηση βασιζόμενη στην εκπόνηση ενός προφίλ διακυβέρνησης, αναλαμβάνουν λεπτομερείς δεσμεύσεις (σχέδιο δράσης για τη διακυβέρνηση), μπορούν να λάβουν συμπληρωματικά κονδύλια ανάλογα με την ποιότητα της δέσμευσής τους. Μια σειρά χωρών της Καραϊβικής και του Ειρηνικού έχουν σήμερα αναλάβει δεσμεύσεις του είδους αυτού[16], αλλά άλλες μέχρι στιγμής έχουν αρνηθεί ή εν πάση περιπτώσει δεν έχουν ακόμη δεχθεί την προσφορά αυτή[17]. Μια σειρά υπερπόντιων χωρών και εδαφών (ΥΧΕ), για τα οποία έχουν αρμοδιότητα κράτη μέλη, έχουν αναλάβει δεσμεύσεις προς τον ΟΟΣΑ σχετικά με πρότυπα διαφάνειας και ανταλλαγής πληροφοριών[18].

4. Τρόποι επιρρωσησ της αρχής της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα εντός της Ε.Ε. και διεθνώς

Η προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα πρέπει να περιλαμβάνει συνδυασμό καλύτερης φορολογικής διακυβέρνησης εντός της Ε.Ε. και ενεργειών που αφορούν τρίτες χώρες. Η χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα εντός της Ε.Ε. θα ενισχύσει τις προσπάθειες των κρατών μελών να καταπολεμήσουν την φορολογική απάτη. Παράλληλα, θα ενισχυθεί και το επιχείρημα υπέρ της αποτελεσματικής και αποδοτικής διοικητικής συνεργασίας των δικαιοδοσιών άλλων χωρών με την αντίστοιχη της Ε.Ε. Σε κάθε περίπτωση, βάσει των κανόνων ίσης μεταχείρισης, κάθε κράτος μέλος πρέπει να παρέχει στα άλλα κράτη μέλη το επίπεδο συνεργασίας που έχει αποδεχθεί σε σχέση με μια τρίτη χώρα.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι απαιτούνται οι εξής ενέργειες:

Υφιστάμενες εσωτερικές πρωτοβουλίες σε εξέλιξη

Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει το ταχύτερο δυνατό τις προτάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται παρακάτω στα σημεία i), ii) και iii), και να δώσει την δέουσα προτεραιότητα στο μέτρο που προτείνεται στο σημείο iv).

i) Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση[19] τον Φεβρουάριο 2009 σχετικά με την αντικατάσταση της ισχύουσας οδηγίας για την αμοιβαία συνδρομή. Η πρόταση, εκτός από τη δημιουργία νέων πρακτικών εργαλείων για τη διεύρυνση της διοικητικής συνεργασίας (κοινά έντυπα, μορφότυποι, δίαυλοι και οργάνωση), θα εισαγάγει δύο νέα σημαντικά στοιχεία που η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητα για την ενίσχυση της κοινοτικής δράσης σε διεθνές επίπεδο κατά της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής. Πρώτον, θα εισαγάγει ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου κράτους, βάσει της οποίας τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να παρέχουν στα άλλα κράτη μέλη το επίπεδο συνεργασίας που έχουν αποδεχθεί σε σχέση με μια τρίτη χώρα. Δεύτερον και σημαντικότερο, με την πρόταση θα απαγορευτεί στα κράτη μέλη η επίκληση του τραπεζικού απορρήτου για τους μη μονίμους κατοίκους, ως λόγου άρνησης παροχής πληροφοριών για έναν φορολογούμενο στο κράτος μέλος κατοικίας του.

ii) Ταυτόχρονα με την πρόταση για την αμοιβαία συνδρομή, η Επιτροπή υπέβαλε επίσης πρόταση[20] που αφορά την αντικατάσταση της ισχύουσας οδηγίας για την είσπραξη φορολογικών απαιτήσεων. Η πρόταση αποσκοπεί στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της συνδρομής, ώστε να διευρυνθεί η ικανότητα των φορολογικών διοικήσεων για είσπραξη οφειλομένων φόρων, και έτσι θα συμβάλει στην καταπολέμηση της φορολογικής απάτης.

iii) Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων[21] που υποβλήθηκε το 2008 επιδιώκει να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σε ορισμένες πληρωμές τόκων σε κατοίκους Ε.Ε., οι οποίες διοχετεύονται μέσω ενδιαμέσων απαλλασσόμενων από τον φόρο δομών εγκατεστημένων σε χώρες εκτός Ε.Ε. Η πρόταση εισηγείται επίσης και άλλες βελτιώσεις στις ρυθμίσεις που αφορούν τον φόρο επί των αποταμιεύσεων. Η ταχεία έγκριση όλων των τροποποιήσεων θα εξασφάλιζε ένα αποτελεσματικότερο σύστημα. Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να καταλήξει ταχέως σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τις τροποποιήσεις που πρέπει να επέλθουν στην οδηγία. Αυτό θα εξασφαλίσει ότι η εφαρμογή των εν λόγω βελτιώσεων όσον αφορά τα μέτρα επί των αποταμιεύσεων μπορεί να επεκταθεί το ταχύτερο δυνατόν και στις άλλες δικαιοδοσίες που εφαρμόζουν παρόμοια ή ισοδύναμα μέτρα.

iv) Πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες σχετικά με την απαγόρευση εισαγωγής νέων και την κατάργηση των επιζήμιων μέτρων φορολογίας επιχειρήσεων στα κράτη μέλη της Ε.Ε. στο πλαίσιο του κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων.

Ρυθμίσεις σε επίπεδο Ε.Ε. με τρίτες χώρες

v) Το Συμβούλιο θα πρέπει να αποδώσει στο ζήτημα της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα την ενδεδειγμένη πολιτική προτεραιότητα . Η διαδικασία διαπραγμάτευσης με τρίτες χώρες στο πλαίσιο γενικών συμφωνιών για διατάξεις σχετικές με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα θα πρέπει να βελτιωθεί με τη λήψη του ακόλουθου μέτρου: η αναφορά στη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα στη διαδικασία, π.χ. στις διαπραγματευτικές οδηγίες που δίνονται στην Επιτροπή από το Συμβούλιο, λαμβανομένης υπόψη της ειδικής φύσεως της συμφωνίας.

vi) Στις περιπτώσεις όπου είναι γνωστό εκ των προτέρων ότι η συζήτηση για τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα θα προκαλέσει διαφωνίες ή όπου οι αρχές αυτές δεν γίνονται κατανοητές, ο πολιτικός διάλογος μεταξύ της Ε.Ε. και των τρίτων χωρών θα πρέπει να αντιμετωπίζει το ζήτημα πριν από τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων σχετικά με το εμπόριο, ώστε να διευκολύνονται οι διαπραγματεύσεις αυτές.

vii) Το Συμβούλιο θα πρέπει να παρέχει στην Επιτροπή κατά τις διαπραγματεύσεις επαρκή ευελιξία όσον αφορά τη διατύπωση, με ταυτόχρονη διαφύλαξη των ουσιωδών στοιχείων και στόχων της χρηστής διακυβέρνησης, ώστε η Επιτροπή να είναι ικανή να διαπραγματεύεται λύσεις που αρμόζουν καλύτερα στην ιδιαίτερη περίπτωση κάθε χώρας.

viii) Το περιεχόμενο των συμφωνιών αυτών θα πρέπει, ενδεχομένως, να περιλαμβάνει επίσης διατάξεις παρόμοιες με εκείνες που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της Ε.Ε. βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Αυτό θα βελτιώσει τον θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα της φορολογίας των επιχειρήσεων. Θα πρέπει για παράδειγμα να καταστήσει δυνατή την αντιμετώπιση των στρεβλωτικών πρακτικών που επιβαρύνουν αναίτια τους προϋπολογισμούς και τις επιχειρήσεις των κρατών μελών της ΕΕ και που δεν καλύπτονται απαραίτητα από κανόνες του ΔΟΕ.

ix) Μπορεί να εξετασθεί το ενδεχόμενο σύναψης ειδικών συμφωνιών στον φορολογικό τομέα οι οποίες να περιλαμβάνουν, εφόσον ενδείκνυται, όρους σχετικά με την διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών για φορολογικούς σκοπούς σε επίπεδο Ε.Ε. προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία υλοποίησης των δεσμεύσεων για μεγαλύτερη διαφάνεια και ανταλλαγή πληροφοριών που έχουν αναλάβει ορισμένες δικαιοδοσίες.

x) Η οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων περιλαμβάνει ειδική ρύθμιση για τρία κράτη μέλη, βάσει της οποίας αυτά επιβάλλουν στους αλλοδαπούς κατόχους λογαριασμών που είναι κάτοικοι Ε.Ε. φόρο με παρακράτηση στην πηγή, αντί να εφαρμόζουν την ανταλλαγή πληροφοριών όπως πράττουν οι λοιπές χώρες. Το Λιχτενστάιν, η Ελβετία, το Μονακό, η Ανδόρα και ο Άγιος Μαρίνος έχουν συνάψει με την Ε.Ε. συμφωνίες για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων, οι οποίες προβλέπουν επίσης παρακράτηση φόρου στην πηγή αντί ανταλλαγής πληροφοριών. Η οδηγία προβλέπει ότι όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε: θα εφαρμόσουν τελικά την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σε μια ρύθμιση, η οποία εξαρτάται από την εκ μέρους των προαναφερόμενων τρίτων χωρών υιοθέτηση των προτύπων του ΟΟΣΑ του 2002 για την ανταλλαγή πληροφοριών. Είναι σημαντικό να προωθηθεί η κίνηση αυτή προς ευρύτερη χρήση της ανταλλαγής πληροφοριών από τις εν λόγω τρίτες χώρες, ώστε να επιτευχθεί ο γενικότερος στόχος της οδηγίας. Οι πρόσφατες δεσμεύσεις των υπόλοιπων τεσσάρων[22] από τις πέντε προαναφερθείσες χώρες για εφαρμογή των προτύπων του ΟΟΣΑ σχετικά με τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών σημαίνουν ότι έχει έλθει η στιγμή να αξιολογηθεί κατά πόσον πρέπει να τερματιστεί η μεταβατική περίοδος και να υιοθετήσουν όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε. την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών.

Υπάρχει επίσης σαφής ανάγκη να προωθηθούν οι συζητήσεις με άλλες τρίτες χώρες, ιδίως με τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο, υπό το πρίσμα της νέας συναίνεσης σχετικά με τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών, προκειμένου να διερευνηθεί με τις εν λόγω δικαιοδοσίες η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων, ισοδύναμων με εκείνα που περιλαμβάνει η οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων.

xi) Σχετικά με τον κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων, η Επιτροπή πιστεύει ότι η ομάδα του Συμβουλίου θα πρέπει να χαράξει μια συνεπή πολιτική συντονισμένης δράσης έναντι των τρίτων χωρών που εφαρμόζουν επιζήμιες πρακτικές ως προς τη φορολογία των επιχειρήσεων, υιοθετώντας π.χ. μια κοινή προσέγγιση ως προς την εφαρμογή μέτρων κατά των καταχρήσεων. Αυτό θα πρέπει να τύχει προτεραιότητας κατά την υλοποίηση του προγράμματος εργασίας της ομάδας, το οποίο εγκρίθηκε από τους Υπουργούς Οικονομικών της Ε.Ε. τον Δεκέμβριο του 2008.

Κίνητρα στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας

xii) Θα πρέπει να εξεταστεί ο ειρμός μεταξύ της χρηματοδοτικής στήριξης της Ε.Ε. και της παροχής πρόσβασης στις αγορές της Ε.Ε. σε συγκεκριμένες χώρες αφενός, και αφετέρου του επιπέδου συνεργασίας τους όσον αφορά τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα.

xiii) Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι προσπάθειες σε επίπεδο Ε.Ε. για προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα σε τρίτες χώρες οι οποίες είναι επιλέξιμες για αναπτυξιακή βοήθεια θα πρέπει να ενισχυθούν με τις ακόλουθες ενέργειες:

- Παρακολούθηση, στο πλαίσιο των ενδιάμεσων αναθεωρήσεων των προγραμμάτων βοήθειας, της προόδου της χρηστής διακυβέρνησης, ώστε να υπάρχει δυνατότητα λήψης των κατάλληλων μέτρων όταν χρειάζεται· ειδικότερα, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης του 10ου ΕΤΑ· αξιολόγηση της υλοποίησης των δεσμεύσεων για χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα που έχουν αναληφθεί από ορισμένες χώρες· εξέταση της δυνατότητας ανακατανομής κονδυλίων προς όφελος χωρών που εφαρμόζουν ικανοποιητικά τις δεσμεύσεις τους· και, αντιστρόφως, εξέταση της δυνατότητας ακύρωσης των κονδυλίων που έχουν δεσμευθεί για τις χώρες εκείνες που δεν εφαρμόζουν τις δεσμεύσεις τους.

- Παροχή της αναγκαίας τεχνικής βοήθειας, για να μπορέσουν οι χώρες να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις τους για χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα. Εάν το ζητήσει μια χώρα, θα μπορούσε επίσης να παρασχεθεί τεχνική βοήθεια για τον σχεδιασμό ενός αποδοτικού φορολογικού συστήματος, το οποίο θα επέτρεπε στη χώρα να αξιοποιήσει καλύτερα τους διαθέσιμους πόρους της.

- Υποβολή πρότασης για να συμπεριληφθεί ειδική διάταξη σχετική με τη χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα στο πλαίσιο της αναθεώρησης της συμφωνίας Κοτονού.

xiv) Η Επιτροπή προτίθεται επίσης να εξετάσει τη σκοπιμότητα καθιέρωσης ενός συμπληρωματικού κριτηρίου για την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας για χορήγηση κονδυλίων στο πλαίσιο των ισχυόντων εξωτερικών χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας, το οποίο θα συνδέεται με την εφαρμογή από τις τρίτες χώρες των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα. Επιπλέον, θα μπορούσε να αξιολογηθεί η δυνατότητα, στο πλαίσιο των επόμενων δημοσιονομικών προοπτικών, παροχής πρόσθετης χρηματοδότησης για τις συνεργάσιμες δικαιοδοσίες, π.χ. για τεχνική βοήθεια ή για την απόσπαση εμπειρογνωμόνων.

xv) Η Ε.Ε. είναι ένας από τους μεγαλύτερους χορηγούς βοήθειας. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η συνοχή της πολιτικής έναντι των τρίτων χωρών είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανάπτυξη των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα. Τα κράτη μέλη της Ε.Ε., στο πλαίσιο των οικείων διμερών προγραμμάτων παροχής βοήθειας, πρέπει, επομένως, να λάβουν μέτρα παρόμοια με τα αναφερόμενα ανωτέρω. Ο συντονισμός της δράσης της Ε.Ε. σε επίπεδο χώρας θα αυξηθεί με στόχο την εξασφάλιση των μέγιστων συνεργιών. Η Ε.Ε. καλεί τους λοιπούς χορηγούς να βελτιώσουν επίσης τη συνοχή των πολιτικών τους και θα επιδιώξει μια περισσότερο συντονισμένη προσέγγιση μεταξύ των χορηγών στο θέμα αυτό.

Διεθνής συντονισμός της φορολογικής πολιτικής

xvi) Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί ο βαθμός συνοχής μεταξύ των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στο φορολογικό τομέα και των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διμερών φορολογικών συνθηκών με τρίτες χώρες. Θα ήταν σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη δεν προσφέρουν, μέσω των διμερών φορολογικών συνθηκών που συνάπτουν, νέες ευκαιρίες φοροαποφυγής των φορολογικών συστημάτων άλλων κρατών μελών ή καταστρατήγησης των οδηγιών της Ε.Ε. Ταυτόχρονα, η ύπαρξη υποχρεώσεων σχετικών με τη χρηστή διακυβέρνηση σε συμφωνίες της Ε.Ε. με τρίτες χώρες θα έδινε διαπραγματευτική δύναμη στα κράτη μέλη κατά τις διμερείς διαπραγματεύσεις τους με τις λόγω χώρες.

xvii) Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να καθιερώσουν μια πλέον ενιαία προσέγγιση έναντι των τρίτων χωρών, ανάλογα με την εκ μέρους τους εφαρμογή ή μη των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα. Για παράδειγμα, μια τρίτη χώρα που εφαρμόζει τις αρχές αυτές θα μπορούσε να διαγραφεί από την εθνική «μαύρη λίστα» των κρατών μελών, ώστε να μην υπόκειται σε μέτρα κατά των καταχρήσεων σε σχέση με τις αντίστοιχες φορολογικές πρακτικές. Αντίστροφα, οι δικαιοδοσίες που δεν εφαρμόζουν ικανοποιητικά ζωτικές πτυχές της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα τις οποίες εφαρμόζουν τα κράτη μέλη της Ε.Ε. θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο συντονισμένων αντίμετρων. Για παράδειγμα, οι ηγέτες του G20 συμφώνησαν να εκπονήσουν σύνολο αποτελεσματικών αντίμετρων που θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω[23]. Η Επιτροπή πιστεύει ότι το περιεχόμενο και η ενδεχόμενη χρήση του εν λόγω συνόλου αντίμετρων πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων με τα κράτη μέλη προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτεροι κανόνες και πρακτικές της Ε.Ε.

xxiii) Η Επιτροπή πιστεύει ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των θέσεων των κρατών μελών της Ε.Ε. κατά τις συζητήσεις στον ΟΟΣΑ, στο G20 και στον ΟΗΕ σχετικά με τη διεθνή χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα για να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση κατά τις δοσοληψίες τους με τις μη συνεργάσιμες χώρες.

5. Συμπέρασμα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις για την αντιμετώπιση της τρέχουσας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η κρίση έχει επαυξήσει τις ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα των φορολογικών συστημάτων ενόψει της παγκοσμιοποίησης. Η προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα στην ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση αναγνωρίζεται πλέον ως ο κατάλληλος τρόπος αντιμετώπισης των ανησυχιών αυτών. Εξισορροπεί τη φορολογική κυριαρχία κάθε χώρας με τη θεμιτή προστασία των φορολογικών εσόδων.

Επομένως, η Ε.Ε. και οι εταίροι της έχουν ισχυρό κοινό συμφέρον τη στιγμή αυτή να προωθήσουν τη φορολογική συνεργασία και τα κοινά πρότυπα στην ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση. Έχει έλθει πλέον ο καιρός τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες να συνεργαστούν, να ενθαρρύνουν και να στηρίξουν την μετάβαση η οποία έχει ήδη αρχίσει προς ευρύτερη αποδοχή των διεθνών προτύπων στον τομέα της φορολογικής συνεργασίας.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει προς μελέτη μια σειρά ενεργειών για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα, οι οποίες συνεπάγονται δράση τόσο εντός όσο και εκτός της Ε.Ε., αλλά και σε επίπεδο τόσο της Ε.Ε. όσο και των μεμονωμένων κρατών μελών. Η Επιτροπή πιστεύει ότι:

- εάν βελτιωθεί η χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα στο εσωτερικό, τα κράτη μέλη της Ε.Ε. θα ωφεληθούν και θα ενισχυθούν τα επιχειρήματα υπέρ της συμμετοχής άλλων δικαιοδοσιών σε αποδοτική και ουσιαστική διοικητική συνεργασία με την Ε.Ε. Τα κράτη μέλη πρέπει συνεπώς να εγκρίνουν το ταχύτερο δυνατό τις προτάσεις οδηγιών της Επιτροπής σχετικά με την διοικητική συνεργασία, την αμοιβαία συνδρομή για την είσπραξη φορολογικών απαιτήσεων και την φορολόγηση των αποταμιεύσεων και να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν ως προτεραιότητα την απάλειψη των επιζήμιων καθεστώτων φορολογίας των επιχειρήσεων.

- η βελτιωμένη συνέπεια της πολιτικής και ο συντονισμός σε επίπεδο Ε.Ε. θα βοηθούσαν την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα σε ευρύτερη γεωγραφική βάση, με στόχο να εξασφαλιστεί ότι η εμβάθυνση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ της Ε.Ε. και των εταίρων της δικαιοδοσιών θα συνοδευόταν από συμφωνία επί των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα και στη συνέχεια από συμφωνίες στον τομέα της φορολογικής συνεργασίας, όπου ενδείκνυται. Η Ε.Ε: πρέπει επίσης να επιδιώξει την εφαρμογή μιας πιο συντονισμένης προσέγγισης παγκοσμίως μεταξύ των χορηγών όσον αφορά τον ειρμό των πολιτικών.

- λαμβανομένης πλήρως υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, υπάρχει ανάγκη να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των ατομικών θέσεων των κρατών μελών στον διεθνή φορολογικό στίβο και των συμφωνημένων αρχών χρηστής διακυβέρνησης, όπως οι διμερείς φορολογικές συνθήκες που συνάπτουν με τρίτες χώρες και σε διεθνή πλαίσια. Αυτό απαιτεί εκτενέστερη συνεργασία σε επίπεδο Ε.Ε. έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι συνεχίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο η ώθηση προς μια πιο ανοικτή και εποικοδομητική φορολογική συνεργασία.

Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει τον εποικοδομητικό διάλογο με όλους τους ενδιαφερομένους σε σχέση με τις αρχές και την πρακτική εφαρμογή των μέτρων που προσδιορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση, θα επανεξετάσει την κατάσταση το 2010 και θα υποβάλλει σχετική έκθεση.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι πρέπει να διατηρηθεί η ώθηση την οποία έδωσαν οι ηγέτες του G20 προς την κατεύθυνση της διεθνούς φορολογικής συνεργασίας και δηλώνει ότι είναι έτοιμη να συνδράμει τα κράτη μέλη στη διατύπωση των κατάλληλων οδηγιών στο πλαίσιο της πολιτικής της χρηστής διακυβέρνησης στον τομέα της φορολογίας.

Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει τις παρούσες πολιτικές κατευθύνσεις και να ενεργήσει προκειμένου να εξασφαλιστεί η ταχεία υλοποίησή τους.

[1] “Globalisation: Trends, Issues and Macro Implications for the EU”, DG-ECFIN Economic Paper , αριθ. 254 (Βρυξέλλες: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006).

[2] Παρατηρήσεις του Angel Gurría, Γενικού Γραμματέα του ΟΟΣΑ, στη διάσκεψη για την καταπολέμηση της διεθνούς φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, Παρίσι, Γαλλία, 21 Οκτωβρίου 2008.

[3] Έγγραφο 16095/1/08 REV 1 του Συμβουλίου.

[4] http://www.oecd.org/dataoecd/38/14/42497950.pdf

[5] http://ec.europa.eu/internal_market/score/relateddocs/index_en.htm

[6] Οδηγία 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1977, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/56/ΕΚ της 21ης Απριλίου 2004.

[7] Οδηγία του Συμβουλίου 2008/55/CE της 26ης Μαΐου 2008.

[8] Οδηγία 2003/48/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 2003.

[9] http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/company_tax/harmful_tax_practices/index_en.htm#code_conduct

[10] (i) Ανακοίνωση της Επιτροπής 98/C 384/03, Επίσημη Εφημερίδα C 384 της 10/12/1998, σ. 3 · (ii) «Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα που σχετίζονται με την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων», C(2004)434 της 9/2/2004.

[11] Όπως ορίζονται στην έκθεση του 1998 «Επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός: ένα αναδυόμενο παγκόσμιο ζήτημα». Ο ΟΟΣΑ απαριθμεί τέσσερις βασικούς παράγοντες βάσει των οποίων κρίνεται εάν μια δικαιοδοσία είναι φορολογικός παράδεισος - i) η δικαιοδοσία επιβάλλει μηδενικούς ή ασήμαντους φόρους· ii) υπάρχει έλλειψη διαφάνειας· iii) υπάρχουν νόμοι ή διοικητικές πρακτικές που εμποδίζουν την ουσιαστική ανταλλαγή πληροφοριών για φορολογικούς σκοπούς με άλλες κυβερνήσεις σχετικά με φορολογούμενους που απολαύουν μηδενικής ή ασήμαντης φορολογίας· iv) απουσιάζει η απαίτηση η δραστηριότητα να είναι ουσιαστική.

[12] Δήλωση της Ντόχα, 29 Νοεμβρίου έως 2 Δεκεμβρίου 2008.

[13] Ανακοινώσεις σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση αθέμιτων εταιρικών και χρηματοοικονομικών πρακτικών (COM(2004)611), σχετικά με τις χώρες της Καραϊβικής (COM(2006)86), σχετικά με τις χώρες του Ειρηνικού (COM(2006)248), σχετικά με το Χονγκ-Κονγκ και το Μακάο (COM(2006)648), σχετικά με τη διακυβέρνηση και την ανάπτυξη (COM(2006)421) και σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε. (COM(2006)567).

[14] Έγγραφο 16095/1/08 REV 1 του Συμβουλίου.

[15] Ελβετία, Λιχτενστάιν, Άγιος Μαρίνος, Μονακό και Ανδόρα.

[16] http://ec.europa.eu/development/geographical/methodologies/strategypapers10_en.cfm

[17] Η Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, οι Μπαχάμες και η Λιβερία δεν έχουν αναλάβει δεσμεύσεις για φορολογικά ζητήματα στο πλαίσιο του 10ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης.

[18] Βλ. παραπάνω υποσημείωση αριθ. 10.

[19] COM(2009) 29, της 2ας Φεβρουαρίου 2009.

[20] COM(2009) 28, της 2ας Φεβρουαρίου 2009.

[21] COM (2008) 727 της 13ης Νοεμβρίου 2008.

[22] Ο Άγιος Μαρίνος έχει δεσμευθεί από το 2000.

[23] http://www.londonsummit.gov.uk/resources/en/PDF/annex-strengthening-fin-sysm