Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Το Ίντερνετ των πραγμάτων και περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα»

1. χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να επανεξετάσει την εφαρμογή της οδηγίας για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ΠΔΤ) και να προωθήσει το σχέδιο δράσης για το Ίντερνετ των πραγμάτων (ΙΤΠ), καθώς και οι δύο αυτές δράσεις μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα μέσα στην υπηρεσία των πολιτών, των επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης και να συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών·

2. τονίζει τη σημασία που έχει η περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα για εμπορικούς και άλλους σκοπούς, και η επένδυση στην έρευνα για τη στήριξη ειδικών δραστηριοτήτων και την ανάπτυξη μελλοντικών εφαρμογών με σκοπό την ενίσχυση της αξίας του ΙΤΠ·

3. τονίζει τη σημασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας, σύμφωνα με τη στρατηγική i2010, δεδομένου ότι αποτελούν την κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο και παράγουν, χρησιμοποιούν και κατέχουν πολλά προϊόντα ψηφιακής πληροφορίας και υπηρεσίες. Για τον λόγο αυτό, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές (ΤΠΑ) πρέπει να συμμετέχουν πλήρως και με αποτελεσματικό τρόπο στη διαχείριση και την ανάπτυξη του ΙΤΠ·

4. επισημαίνει ότι, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, το Ίντερνετ των πραγμάτων μπορεί να ενισχύσει την ποιότητα της ζωής και την κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα των πολιτών, να τονώσει την περιφερειακή ανάπτυξη και τις τοπικές επιχειρήσεις και να παρέχει πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες δημόσιες υπηρεσίες στους πολίτες. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους οι περιφέρειες και οι δήμοι μπορούν να βοηθήσουν ούτως ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού αυτού. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές συγκαταλέγονται στους φορείς που επωφελούνται περισσότερο από τις αρχές διαχείρισης του ΙΤΠ και αποτελούν την βασική κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη και την εφαρμογή του·

5. ζητά να εξευρεθούν κατάλληλες λύσεις για τη συλλογή και τη διαχείριση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνονται υπόψη οι πολιτιστικές και διοικητικές διαφορές που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών αλλά και των τοπικών και περιφερειακών φορέων·

6. τονίζει το ρόλο της απαιτούμενης υλικοτεχνικής υποστήριξης για την επεξεργασία του μεγάλου όγκου δεδομένων που θα χρησιμοποιηθούν από τις εφαρμογές που αναπτύσσονται και χρησιμοποιούνται από την δημόσια διοίκηση·

7. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η οδηγία για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα επιχειρεί να ελαχιστοποιήσει την πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση των δημοσίων αρχών που συνεπάγεται η διαθεσιμότητα των πληροφοριών αυτών·

8. τονίζει τη σημασία και την ανάγκη θέσπισης κοινών κανόνων και πρακτικών που να διέπουν την περαιτέρω χρήση και εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ίδιοι βασικοί όροι εφαρμόζονται σε όλους τους συντελεστές στην ευρωπαϊκή αγορά πληροφοριών, ότι οι όροι για την περαιτέρω χρήση αυτών των πληροφοριών είναι πιο διαφανείς, και ότι εξαλείφονται οι στρεβλώσεις της εσωτερικής αγοράς·

9. τονίζει την ανάγκη να προωθηθεί η ηλεκτρονική ένταξη, δηλαδή η κοινωνία της πληροφορίας χωρίς αποκλεισμούς, η οποία πρέπει να είναι δίκαιη σε περιφερειακό και κοινωνικό επίπεδο, και να χρησιμοποιεί τις ΤΠΕ στο πλαίσιο του ευρύτερου πεδίου του Ίντερνετ των πραγμάτων για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών·

10. υποστηρίζει ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη των εργαστηρίων στην Ευρώπη, με κοινή χρηματοδότηση από πανεπιστήμια και ιδιωτικές εταιρείες, προκειμένου να ενισχυθούν τα αποτελέσματα των ερευνητικών δραστηριοτήτων στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών στην Ευρώπη·

11. τονίζει ότι η πρόσβαση και περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τις εφαρμογές του Ίντερνετ των πραγμάτων. Οι πόλεις και οι περιφέρειες που είναι οι κύριοι αποθέτες και κάτοχοι του περιεχομένου των πληροφοριών του δημόσιου τομέα συμβάλλουν σημαντικά στη διευκόλυνση της δημιουργίας του Ίντερνετ των πραγμάτων·

Οδηγία για την Περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα

12. επισημαίνει ότι, προκειμένου να αναπτυχθεί μια αγορά για την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, είναι αναγκαίο να καταργηθούν οι αποκλειστικές συμφωνίες των δημόσιων φορέων με ιδιωτικές επιχειρήσεις και να εφαρμοστούν πολιτικές που χρησιμοποιούν μοντέλα για τη χορήγηση αδειών και την επιβολή τελών ούτως ώστε να διευκολυνθεί και να μεγιστοποιηθεί η περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ιδίως μέσω της εφαρμογής του οριακού κόστους)· είναι επίσης σημαντικό να εξεταστεί και να διευκρινιστεί το είδος των μηχανισμών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή και τη διαχείριση των δημόσιων δεδομένων·

13. όσον αφορά την αρχή μιας ανταγωνιστικής αγοράς πληροφοριών του δημόσιου τομέα, τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι φορείς παροχής ιδιωτικών υπηρεσιών αντιμετωπίζουν τους ίδιους όρους με τους δημόσιους οργανισμούς, για να καταστεί δυνατή η πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα από ιδιώτες χρήστες, και να επισημανθούν με σαφήνεια οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα δεδομένα αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς·

14. επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να προσδιοριστεί μία αντικειμενική μέθοδος για τη μέτρηση της οικονομικής αξίας των πληροφοριών, λόγω του δημόσιου χαρακτήρα των πληροφοριών και της σύνδεσής τους με τους κυβερνητικούς οργανισμούς·

15. προτείνει να γίνεται διάκριση μεταξύ της πρόσβασης στις δημόσιες πληροφορίες και της περαιτέρω χρήσης τους, με πλήρη τήρηση των κανόνων για την προστασία των δεδομένων, προκειμένου να βελτιωθούν τα οφέλη για τον παραγωγό των πληροφοριών, ο οποίος ενδέχεται να μην καλύπτει πλήρως τα έξοδα παραγωγής των πληροφοριών, και για να ελαχιστοποιηθεί ο αριθμός των περιπτώσεων κατά τις οποίες περιορίζεται η πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες·

Τοπικές και περιφερειακές αρχές – βασικοί παραγωγοί και χρήστες των πληροφοριών δημόσιου τομέα

16. ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ευαισθητοποίηση σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, λόγω της ανεπάρκειας των γνώσεων ή / και των μηχανισμών για τον προσδιορισμό των πληροφοριών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν περαιτέρω, καθώς και βοήθεια στους δημόσιους οργανισμούς με σκοπό να καταστούν πιο διαφανείς και να προωθήσουν την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημοσίου·

17. τονίζει ότι η πλήρης ικανότητα περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα θα μπορούσε να επιτευχθεί με την στενότερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλουν σημαντικά στην προώθηση της περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, προκειμένου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας·

18. επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας για τους δημόσιους οργανισμούς σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να διαθέτουν επαρκείς εσωτερικές ικανότητες και βιώσιμους οικονομικούς πόρους για την ψηφιοποίηση. Οι συμπράξεις ιδιωτικού-δημόσιου τομέα και η ανάπτυξη της αγοράς ηλεκτρονικής μάθησης παρέχουν εναλλακτικές λύσεις για τη χρηματοδότηση της ψηφιοποίησης του περιεχομένου. Οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα μπορούν να αναπτύξουν αυτόνομες ροές εσόδων συμβάλλοντας στη δημιουργία δεδομένων και στις προσπάθειες ψηφιοποίησης. Επιπλέον, τα δίκτυα και οι διαδραστικές κοινότητες είναι επίσης σημαντικές, διότι καθιστούν δυνατή τη μείωση του κόστους, για παράδειγμα στην περίπτωση ανάπτυξης ελεύθερου λογισμικού·

19. τονίζει ότι η ανάπτυξη της πληροφορικής είναι ένα κρίσιμο ζήτημα για τις κοινωνίες μας και την ενιαία αγορά της Ευρώπης, υπό την προϋπόθεση ότι η ΕΕ κατανέμει επαρκείς οικονομικούς πόρους για την καινοτομία, τη βασική έρευνα και την Ε & Α και πολιτικά μέσα για την διακυβέρνηση του Διαδικτύου του μέλλοντος·

20. σημειώνει ότι η ανάπτυξη διαδραστικών πλατφορμών, όπως το Web 2.0, είναι σήμερα πιο χρήσιμη λόγω των πολύπλοκων λειτουργιών τους, της ανταλλαγής πληροφοριών και της προηγμένης διαλειτουργικότητας μεταξύ μεγάλου αριθμού δικτύων, που παρέχουν δυνατότητες για τη δημιουργία ή την παροχή περιεχομένου, είτε από ιδιώτες είτε μέσω συνεργατικών ή συλλογικών μορφών· στο πλαίσιο αυτό, η ταχεία ανάπτυξη των τεχνολογιών μαζικής αποθήκευσης είναι ζωτικής σημασίας για τις βάσεις δεδομένων των δημόσιων διοικήσεων, οι οποίες θα περιέχουν την περιγραφή των αντικειμένων που προσδιορίζονται από την διεύθυνσή τους στο διαδίκτυο·

21. προτείνει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο μέλλον του Διαδικτύου, που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα συνδυασμό του Ίντερνετ των πραγμάτων και περιεχομένου και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας που χρησιμοποιούν τεχνολογία Web 2.0 ως πλατφόρμα εφαρμογής. Το νέο σχήμα του θα επαναπροσδιορίσει τη θέση και το ρόλο των ευρέως διαδεδομένων δικτύων στη ζωή των ανθρώπων και την οικονομική ανάπτυξη που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές κοινωνικές αλλαγές·

Η διακυβέρνηση του Ίντερνετ των πραγμάτων, η ιδιωτική ζωή και η ασφάλεια των δεδομένων

22. τονίζει ότι επειδή η ανάπτυξη του Ίντερνετ των πραγμάτων θα επιφέρει βαθιές κοινωνικές αλλαγές δεν μπορεί να την αναλάβει μόνον ο ιδιωτικός τομέας. Μόνον η συμμετοχή των πολιτικών ιθυνόντων της ΕΕ και των δημόσιων αρχών, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, μπορεί να διασφαλίσει ότι η χρήση των ΤΠΕ, θα ενισχύσει μεταξύ άλλων, την οικονομική ανάπτυξη, θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της γηράσκουσας κοινωνίας και θα τονώσει την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας·

23. τονίζει ότι η διαχείριση του Ίντερνετ των πραγμάτων πρέπει να σχεδιαστεί και να ασκείται κατά τρόπο συνεκτικό προς όλες τις δραστηριότητες δημόσιας πολιτικής, όπως αναφέρει η ΕΤΠ στη Λευκή Βίβλο για την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση (1) η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής δράσης μέσω συντονισμένων δράσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, που βασίζονται σε εταιρικές σχέσεις και με σκοπό την εκπόνηση και την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ·

24. υπογραμμίζει την αναγκαιότητα επιτυχούς αντιμετώπισης μιας σημαντικής στρατηγικής πρόκλησης όπως το Ίντερνετ των πραγμάτων (IoT) μέσω αρχών και μηχανισμών πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, κάθετα μεταξύ «των τοπικών και περιφερειακών αρχών - των εθνικών κυβερνήσεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και οριζόντια μεταξύ «των τοπικών και περιφερειακών αρχών - της κοινωνίας των πολιτών», ή με τον πειραματισμό με ορισμένες καινοτομίες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

25. τονίζει ότι, κατά την ανάπτυξη της υποδομής του IoT και των σχετικών υπηρεσιών, πρέπει να πληρούνται σε κάθε επίπεδο όλες οι απαιτήσεις ασφαλείας για την εξασφάλιση βέλτιστων επιπέδων εμπιστευτικότητας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων και για την πρόληψη μη εξουσιοδοτημένης ανίχνευσης προσωπικών πληροφοριών και χαρακτηριστικών, όπως καταναλωτικές προτιμήσεις, ιατρικό καθεστώς και ιστορικό, κλπ.·

26. παρατηρεί ότι η προστασία του απορρήτου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η δομή των δημόσιων οργανισμών (η πλειονότητα των οποίων είναι τοπικού επιπέδου), η σύγκλιση της κοινοτικής νομοθεσίας, η προώθηση μιας καινοτόμου συμπεριφοράς μεταξύ των υπαλλήλων των δημόσιων αρχών, παραδείγματος χάρη με τη χρήση κοινού κώδικα δεοντολογίας, και η διαχείριση εφαρμογών ΤΠΕ·

27. πιστεύει συνεπώς ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων για τον καθορισμό στρατηγικών, κανόνων, προτύπων και κοινών πλαισίων ΤΠΕ για την αύξηση της ασφάλειας των δεδομένων και τη στήριξη της προστασίας του απορρήτου·

28. απευθύνει έκκληση για εκτενή κατάρτιση όλου του προσωπικού, ιδίως των εξειδικευμένων τεχνικών (σε δίκτυα, συστήματα, θέματα ασφάλειας και απορρήτου, κλπ.), του προσωπικού που εργάζεται απευθείας με διαδικασίες ασφάλειας που συνδέονται με διάφορες μεθοδολογίες και του προσωπικού που συμμετέχει γενικά ή έμμεσα σε σχέδια καινοτομίας και εκσυγχρονισμού (π.χ. διδασκαλία ψηφιακών γνώσεων σε καταναλωτές)·

Κοινωνικοοικονομικές συνέπειες του Ίντερνετ των πραγμάτων

29. πιστεύει, όπως διατυπώνεται σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (2), ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν σε ποικίλους τομείς συνεργασίας για τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των δημόσιων διοικήσεων και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών·

30. τονίζει ότι οι ΤΠΑ μπορούν και πράγματι έχουν ηγετικό ρόλο στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, στην αύξηση των επιχειρηματικών ευκαιριών και στη βελτίωση των υπηρεσιών δημόσιας υγείας, καθώς και στη χρήση των ΤΠΕ για μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση, με την ανταλλαγή βέλτιστων τεχνολογικών πρακτικών, τον προσδιορισμό εταίρων στο πλαίσιο σχεδίων και τη διάθεση κονδυλίων·

31. υπογραμμίζει ότι οι πολιτικές προώθησης των ΤΠΕ δεν θα οδηγήσουν από μόνες τους σε καλύτερες οικονομικές επιδόσεις χωρίς την ενεργή στήριξη και συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η κοινωνία των πολιτών, οι ΤΠΑ και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συνεργαστούν για να εξασφαλίσουν ότι ένας εικονικός κύκλος αναβάθμισης των ανθρώπινων πόρων, οργανωτικών αλλαγών, ΤΠΕ και παραγωγικότητας έχει τεθεί σε κίνηση·

32. τονίζει ότι οι δράσεις που αποσκοπούν στην προώθηση των βασικών γνώσεων σε ΤΠΕ, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ΤΠΕ υψηλού επιπέδου, στη δια βίου μάθηση στον τομέα ΤΠΕ και στην προώθηση δεξιοτήτων διαχείρισης και δικτύωσης για την αποτελεσματική χρήση των ΤΠΕ είναι σκόπιμες και ανήκουν στις κύριες αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών·

33. συγχαίρει την Επιτροπή για τη δέσμευσή της να στηρίξει περαιτέρω την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη σχετικά με το ΙοΤ μέσω του ΠΠ7, πέραν των υφιστάμενων εξαιρετικών επιτευγμάτων, και υιοθετεί τη χρήση του ΠΑΚ ως άριστης πλατφόρμας προώθησης της ανάπτυξης μελλοντικών εφαρμογών ΙοΤ. Για τον σκοπό αυτό, η τοπική και η περιφερειακή κλίμακα θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύ χρήσιμες για την εκτέλεση πιλοτικών σχεδίων, σε επίπεδο ευκολίας υλοποίησης και σχέσης κόστους/ωφελείας·

34. στηρίζει την ενίσχυση του ρόλου των εθνικών και περιφερειακών φορέων για την ανάπτυξη νέων σημαντικών πρωτοβουλιών όπως τα προγράμματα ERA-NET ή οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες (3). Σε αυτό το πλαίσιο, η διαδικασία ανάπτυξης των δυνατοτήτων έρευνας και καινοτομίας για την εξασφάλιση βιώσιμου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στην Ευρώπη και επομένως για την ταχύτερη εκπλήρωση των στόχων του IoT, μπορεί να επιτύχει μόνο με τη συμμετοχή των δήμων και των περιφερειακών αρχών που έχουν αναγάγει την έρευνα και την καινοτομία σε πρώτη προτεραιότητα της δημόσιας χρηματοδότησης·

35. ζητεί ευρύτερη συμπληρωματικότητα μεταξύ των υφιστάμενων πολιτικών και μηχανισμών συνεργασίας, καθώς και συντονισμένη χρήση των ΠΠ7, ΔΤ και ΠΑΚ, τα οποία παρέχουν δυνατότητες επένδυσης σύμφωνα με τα ειδικά χαρακτηριστικά των διαφόρων ερευνητικών σχεδίων·

36. υπογραμμίζει την ανάγκη προσέλκυσης ακαδημαϊκών υψηλού επιπέδου από χώρες εκτός Ευρώπης και τονίζει τη σημασία των περιφερειών ως κύριων φορέων παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της περιφερειακής επένδυσης σε ανθρώπινους πόρους. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε τοπικές πολιτικές καινοτομίας, τεχνολογικά κέντρα, φυτώρια επιχειρήσεων, επιστημονικά πάρκα και επιχειρηματικά κεφάλαια·

37. τονίζει ότι, στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, οι περιφέρειες είναι ιδιαίτερα σημαντικές λόγω των υποστηρικτικών διαρθρωτικών και νομοθετικών όρων και όρων προγραμματισμού στο πλαίσιο των πολιτικών τους στον τομέα της έρευνας·

38. υπογραμμίζει ότι ακόμη και μικροί οργανισμοί σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μπορούν να παράγουν γνώση παγκόσμιου ενδιαφέροντος σε συγκεκριμένους εξειδικευμένους τομείς, ιδίως όταν συμμετέχουν σε παγκόσμια δίκτυα και συνεργάζονται με επιχειρήσεις γνώσης·

39. επισημαίνει, σε αυτό το πλαίσιο, ότι οι σχέσεις και η συνεργασία μεταξύ των περιφερειών της ίδιας χώρας και διαφόρων χωρών γίνονται ολοένα και πιο σημαντικές, ιδίως για τις πολιτικές στήριξης ομίλων, δικτύων και συστημάτων καινοτομίας, ενώ η παρεχόμενη στήριξη αναπτύσσεται εξίσου με στόχο τη δημιουργία κόμβων παγκόσμιας εμβέλειας για τη σύνδεση με παγκόσμιες αλυσίδες καινοτομίας παρά με ομίλους με γεωγραφικούς περιορισμούς.

Βρυξέλλες, 10 Φεβρουαρίου 2010

Η Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Mercedes BRESSO