25.8.2009   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 200/31

—

υπογραμμίζει τον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στο πλαίσιο της ΕΠΓ όσον αφορά την ΑΕΣ. Θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή των εν λόγω αρχών στην εδαφική ανάπτυξη, στη βελτίωση των οικονομικών σχέσεων, στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, στη διευκόλυνση της κινητικότητας και στην υποστήριξή τους για την ανάπτυξη αμοιβαίων επαφών·

—

σκοπεύει να αναπτύξει μορφές στενότερης συνεργασίας με τις χώρες που συμμετέχουν στην Ανατολική Εταιρική Σχέση. Η σύσταση μίας Τοπικής και Περιφερειακής Συνέλευσης, της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου (ΤΠΣ ΑΕΣ) θα μπορούσε να αποτελέσει βραχυπρόθεσμο στόχο μίας επίσημης συνεργασίας, αφότου πρώτα αναπτυχθούν με επιτυχία συγκεκριμένες και απτές μορφές συνεργασίας·

—

καλεί εντόνως τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, παράλληλα με τις κεντρικές κυβερνήσεις, να λαμβάνουν μέρος ει δυνατόν από τα αρχικά στάδια στην προετοιμασία των συμφωνιών σύνδεσης, των στρατηγικών εγγράφων και των σχεδίων δράσης που καταρτίζονται σε διμερή βάση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών εταίρων της ΑΕΣ και, ιδίως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, στην προετοιμασία, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των ΕΕΠ·

—

ενθαρρύνει την προώθηση στενότερων σχέσεων μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών της ΕΕ και των ομολόγων τους στις χώρες ΑΕΣ μέσω των υφιστάμενων ευρωπαϊκών θεσμικών πλατφορμών για τη διεξαγωγή τακτικού πολιτικού διαλόγου, καθώς και μέσω συγκεκριμένων κοινών σχεδίων με στόχο τη χάραξη μιας κοινής πορείας για την ενδεχόμενη μελλοντική συγκρότηση μιας Τοπικής και Περιφερειακής Συνέλευσης της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου (ΤΠΣ ΑΕΣ).

Γενικός εισηγητής

:

ο κ. István Sértő-Radics (HU/ALDE), Δήμαρχος της Uszka

1.

υπογραμμίζει τη σημασία της νέας εξέλιξης της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ). Οι διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΠΓ και οι πιο πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις που συντελέστηκαν σε αυτές, η απόκλιση από τις προσδοκίες και η συζήτηση για τη διαδικασία διεύρυνσης, η στρατηγική σχέση της ΕΕ με τη Ρωσία και το αίτημα να θεσπιστεί μια ανατολική διάσταση παράλληλα με τη «Διαδικασία της Βαρκελώνης: Ένωση για τη Μεσόγειο» ώθησαν τη Σουηδία και την Πολωνία να υποβάλουν πρόταση για μία Ανατολική Εταιρική Σχέση. Οι χώρες της ΕΠΓ με τις οποίες θα πρέπει να αναπτυχθεί η Ανατολική Εταιρική Σχέση είναι η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, η Λευκορωσία, η Γεωργία, η Μολδαβία και η Ουκρανία. Με εξαίρεση τη Λευκορωσία, οι χώρες αυτές είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέταξε τη δική της πρόταση, για την οποία θα ληφθεί απόφαση στη σύνοδο κορυφής της ΑΕΣ την άνοιξη του 2009. Ο κύριος στόχος της ΑΕΣ είναι να ενισχύσει τη διασυνοριακή ή διαπεριφερειακή συνεργασία και την ανάπτυξη των θεσμών· οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να συμβάλουν στην οικοδόμηση σχέσεων και στην προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, προκειμένου να διορθωθούν οι ελλείψεις της σημερινής ΕΠΓ·

2.

υπογραμμίζει τον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στο πλαίσιο της ΕΠΓ όσον αφορά την ΑΕΣ. Θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή των εν λόγω αρχών στην εδαφική ανάπτυξη, στη βελτίωση των οικονομικών σχέσεων, στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, στη διευκόλυνση της κινητικότητας και στην υποστήριξή τους για την ανάπτυξη αμοιβαίων επαφών·

3.

χαίρεται για την επιτυχία ορισμένων μέτρων και πληροφοριών και επικροτεί το γεγονός ότι η ΕΠΓ βασίζεται στις υπάρχουσες συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ), οι οποίες παραμένουν η νομική βάση των σχέσεων. Με αυτές τις κατευθυντήριες αρχές, υιοθετούνται στο πλαίσιο της ΕΠΓ διμερή σχέδια δράσης μεταξύ της ΕΕ και της κάθε χώρας εταίρου, τα οποία καθορίζουν το πρόγραμμα των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Τα κίνητρα που παρέχονται για την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων είναι η μεγαλύτερη ενσωμάτωση στα ευρωπαϊκά προγράμματα και δίκτυα, η ενίσχυση της συνδρομής και η μεγαλύτερη πρόσβαση στις αγορές. Αν και η διαφοροποίηση, η κοινή ευθύνη και η περιφερειακή ολοκλήρωση είναι βασικές αρχές της ΕΠΓ, η πολιτική αυτή καλύπτει ευρύ φάσμα χωρών με ποικίλα προβλήματα και χρειάζεται μια πιο στοχοθετημένη προσέγγιση·

4.

συμφωνεί με την έκκληση, που διατυπώνεται στην πρόταση, για εμβάθυνση της υφιστάμενης διμερούς συνεργασίας μέσω της ελευθέρωσης του καθεστώτος των θεωρήσεων εισόδου, της ίδρυσης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών, της μεγαλύτερης στήριξης των τομεακών μεταρρυθμίσεων, της ενίσχυσης των διαπροσωπικών επαφών, της χάραξης νέων σχεδίων δράσης με σαφή κριτήρια αξιολόγησης και σύνδεση με τη συμμόρφωση προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς και μέσω στενότερων συμφωνιών διαδοχής των ΣΕΣΣ. Στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζητείται ακόμη ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας, η οποία θα συμπληρώνει την ανατολική διάσταση και τη συνέργεια του Ευξείνου Πόντου και θα προσανατολίζεται προς συγκεκριμένα έργα. Ως τομείς προτεραιότητας της συνεργασίας, η πρόταση αναφέρει τον πολιτικό τομέα και τον τομέα της ασφάλειας, τα σύνορα και τη διασυνοριακή κυκλοφορία, καθώς και τον οικονομικό, τον χρηματοδοτικό, τον περιβαλλοντικό και τον κοινωνικό τομέα·

5.

συμφωνεί επίσης με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προβλέπει: εμβάθυνση της οικονομικής ολοκλήρωσης μέσω σφαιρικών και σε βάθος ζωνών ελευθέρων συναλλαγών, με προϋπόθεση την προσχώρηση των χωρών εταίρων στον ΠΟΕ· μεγαλύτερη κινητικότητα χάρη στη διευκόλυνση των εκδόσεων θεωρήσεως εισόδου και στην καλύτερη διαχείριση των συνόρων· ενεργειακή ασφάλεια μέσω της αναγνώρισης της ενεργειακής αλληλεξάρτησης· στήριξη της οικονομικής και της κοινωνικής ανάπτυξης μέσω περιφερειακών και διακρατικών προγραμμάτων. Για την προαγωγή της πολυμερούς συνεργασίας, η Ανατολική Εταιρική Σχέση θα παράσχει ένα φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών, την ανάπτυξη κοινών δραστηριοτήτων και τη στήριξη της διαδικασίας εκσυγχρονισμού. Η πολυμερής συνεργασία προβλέπεται να υλοποιηθεί σε επίπεδο αρχηγών κυβερνήσεων και υπουργών, καθώς και με θεματικές πλατφόρμες που θα θέτουν τους στόχους και θα αξιολογούν την πρόοδο. Προβλέπονται θεματικές πλατφόρμες για τη δημοκρατία, τη χρηστή διακυβέρνηση και τη σταθερότητα, για την οικονομική ολοκλήρωση, για την ενεργειακή ασφάλεια και για τις διαπροσωπικές επαφές·

6.

με την επιφύλαξη του κανόνα που θεσπίστηκε κατά την υιοθέτηση των δημοσιονομικών προοπτικών, σύμφωνα με τον οποίο τα 2/3 του προϋπολογισμού της ΕΠΓ διατίθενται για τον Νότο και το 1/3 για την Ανατολή, υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αυξηθούν οι πιστώσεις από 450 εκατ. ευρώ το 2008 σε 785 εκατ. ευρώ το 2013. Αυτό σημαίνει πρόσθετες πιστώσεις 350 εκατ. ευρώ και επαναπρογραμματισμό 250 εκατ. ευρώ από τους πόρους των περιφερειακών προγραμμάτων της ΕΠΓ για την περίοδο 2010-2013. Η έναρξη της ΑΕΣ προβλέπεται να γίνει την άνοιξη του 2009, σε ειδική σύνοδο κορυφής. Μέχρι τότε θα ισχύει η παλιά ΕΠΓ και ο χρηματοδοτικός μηχανισμός της·

7.

σημειώνει ότι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ENPI), ο οποίος καλύπτει και τη Ρωσία, έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι πιο ευέλικτος, να έχει περισσότερο πολιτικό προσανατολισμό και να στοχεύει στην αειφόρο ανάπτυξη και στην προσέγγιση με τις πολιτικές και τα πρότυπα της ΕΕ. Για τη δημοσιονομική περίοδο 2007-2013 έχουν προβλεφθεί περίπου 12 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση αυξήθηκε δηλαδή κατά 32 %· ωστόσο, το 62 % αυτών των κονδυλίων προορίζεται για τους νότιους γείτονες και μόνο το 38 % για τους ανατολικούς. Η διαφορά είναι λιγότερο έντονη όταν εκφράζεται κατά κεφαλήν, αλλά δεν αντικατοπτρίζει τις προσπάθειες ενίσχυσης της ανατολικής διάστασης·

8.

σημειώνει επίσης ότι τα εθνικά προγράμματα στο πλαίσιο του ENPI αναπτύσσονται στα Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα (ΕΣΧ) και οι πόροι κατανέμονται σύμφωνα με τα Εθνικά Ενδεικτικά Προγράμματα (ΕΕΠ). Τα ΕΣΧ απαριθμούν τρεις έως τέσσερις προτεραιότητες για κάθε χώρα εταίρο· όλα τους, ωστόσο, περιλαμβάνουν αναφορά στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων και της χρηστής διακυβέρνησης. Για όλες τις χώρες εταίρους, η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση θα πρέπει να καταχωρηθούν στα ΕΕΠ όλων των χωρών εταίρων ως υποκατηγορίες της προτεραιότητας του κράτους δικαίου. Μία άλλη πτυχή που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις της ΕΠΓ στις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές είναι ότι τα ΕΣΧ και τα ΕΕΠ αναφέρουν μεν τις διαπροσωπικές επαφές, αλλά σχεδόν αποκλειστικά στα πεδία της εκπαίδευσης και της έρευνας. Όπως έχει καταδειχθεί από τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση μπορούν να συμβάλουν σε αυτόν τον τομέα και αυτή η συμβολή πρέπει να αναγνωριστεί·

9.

παρατηρεί, ακόμη, ότι στο έγγραφο στρατηγικής του ΕΝΡΙ για τη διασυνοριακή συνεργασία κατά την περίοδο 2007-2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιορίζει τέσσερα πεδία συνεργασίας: οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, κοινές προκλήσεις στους τομείς του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, διαχείριση των συνόρων και διαπροσωπικές επαφές. Θα πρέπει να προβλεφθεί στενή συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, για την οποία απαιτείται επίσης συνεργασία σε μικρότερη κλίμακα, καλύτερη στήριξη των μέτρων για την ανάπτυξη των ικανοτήτων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και προτεραιότητα στις δράσεις για τη βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης στις παραμεθόριες περιοχές·

10.

επισημαίνει ότι πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χώρες της περιοχής, όπως η ανάπτυξη διακρατικών διαδρόμων, η διαχείριση των διασυνοριακών περιβαλλοντικών θεμάτων, η διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και διαπροσωπικές δράσεις, έχουν εγγενώς διασυνοριακό χαρακτήρα και μπορούν ενίοτε να διευθετηθούν αποτελεσματικά μόνο με προσπάθεια συνεργασίας σε υποεθνικό επίπεδο. Επομένως, όσον αφορά το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανατολική περιφερειακή στρατηγική του ENPI για την περίοδο 2007-2013, η συνεργασία τόσο των χωρών εταίρων μεταξύ τους όσο και μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να προβλέπει στήριξη για τους κοινούς στόχους της ΕΠΓ, όταν υπάρχει σαφές πλεονέκτημα από τη στήριξη σε υποεθνικό επίπεδο·

11.

είναι πεπεισμένη ότι οι πρωτοβουλίες οποιασδήποτε από τις δύο πλευρές (ΕΕ ή ΑΕΣ) που επικεντρώνονται σε μία αποκλειστικά διπλωματική προσέγγιση δεν θα καταλήξουν σε βιώσιμες λύσεις όσο η τοπική δημοκρατία δεν τίθεται στο επίκεντρο της συζήτησης, τόσο από την άποψη της ενίσχυσής της όσο και με την έννοια της άμεσης συνεργασίας των περιφερειών και των πόλεων των δύο πλευρών·

12.

με αυτό το πνεύμα, επικροτεί το γεγονός ότι ο ρόλος του διαπεριφερειακού προγράμματος είναι η στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής της ΕΠΓ και ότι αποσκοπεί στη σταδιακή ενίσχυση του διαλόγου και της συνεργασίας της ΕΕ με τις γειτονικές της χώρες, όπως και αυτών των γειτονικών χωρών μεταξύ τους, σύμφωνα με το έγγραφο διαπεριφερειακής στρατηγικής του ENPI για την περίοδο 2007-2013. Η προαγωγή της συνεργασίας των τοπικών φορέων θα περιλαμβάνει ανταλλαγή εμπειριών από τα προγράμματα της ΕΠΓ, με στόχο την ενίσχυση της δημοκρατικής διακυβέρνησης και της βιώσιμης περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης. Δίδεται έμφαση σε μια προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή κατά τη σύναψη και την ανάπτυξη των εταιρικών σχέσεων, στα πλειονομερή έργα και στη διάδοση των αποτελεσμάτων σε άλλες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης στις χώρες εταίρους·

13.

υπογραμμίζει ότι η ΑΕΣ θα πρέπει να καταστήσει δυνατό το πέρασμα από ένα σύστημα συνεργασίας αποκλειστικά διακυβερνητικού επιπέδου σε ένα σχέδιο διαλόγου των πολιτών και κυρίως συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΑΕΣ, με τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών τους αρχών στην προώθηση συγκεκριμένων και εναρμονισμένων σχεδίων, στο πλαίσιο μιας γενικότερης στρατηγικής βασισμένης στις ανάγκες των πολιτών και στην αλληλεγγύη·

14.

φρονεί ότι μία από τις προϋποθέσεις επιτυχίας της συνεργασίας των χωρών της ΕΕ και της ΑΕΣ, καθώς και της ενίσχυσης της εταιρικής τους σχέσης μέσω της ΕΠΓ, αποτελεί η ανάδειξη νέων θεμάτων που μπορούν να λειτουργήσουν ως «καταλύτες» και να καταστήσουν σαφή τα πρακτικά οφέλη στους πολίτες, μετατρέποντας τις δηλώσεις αρχής σε συγκεκριμένες δράσεις, γεγονός που προϋποθέτει την εντατική συμμετοχή των εκλεγμένων τοπικών και περιφερειακών εκπροσώπων και τη σαφή και ενεργητική επικοινωνία·

15.

παρατηρεί ότι η εντονότερη δράση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών για τη δημόσια τάξη συχνά περιορίζεται από την ατονία της δημοκρατίας στο τοπικό επίπεδο και την έλλειψη πραγματικής αποκέντρωσης στις χώρες της ΑΕΣ·

16.

παρατηρεί επίσης ότι η αποκέντρωση και η συμμετοχική τοπική διακυβέρνηση δεν συμβαδίζουν πάντοτε. Σε ορισμένα κράτη, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν τον κοινό στόχο να αυξήσουν τη συμμετοχή στις εκλογές, να προωθήσουν την συμμετοχή των πολιτών και να εξασφαλίσουν τη συνεργασία των ενώσεων και των συλλόγων στην κατάρτιση των στρατηγικών και στην προετοιμασία των μεγάλων αστικών ή περιφερειακών έργων·

17.

εκφράζει την επιθυμία και τη δέσμευση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών να ενισχύσουν την ΑΕΣ, την οποία δεν θα πρέπει να διαχειρίζονται μόνο οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι παράγοντες της ΑΕΣ θα πρέπει να συμπεριλάβουν την ευρύτερη κοινωνία των πολιτών και διάφορους άλλους φορείς: οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι επιχειρήσεις και οι ΜΚΟ (τόσο από την ΕΕ όσο και από τις χώρες εταίρους) πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστη συνιστώσα της όλης διαδικασίας της ΑΕΣ·

18.

όπως και σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της για αυτό το θέμα, τονίζει τη σημασία της συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών ως αναπόσπαστου τμήματος της διαδικασίας χάραξης, εφαρμογής και παρακολούθησης/αξιολόγησης της ΑΕΣ και της ΕΠΓ. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους τομείς όπου οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν εκτενείς και άμεσες αρμοδιότητες·

19.

επαναλαμβάνει, συνεπώς, την έκκλησή της να αναγνωριστούν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές στην ΕΠΓ ως βασικοί εταίροι της ΑΕΣ·

20.

αναγνωρίζει τον ρόλο και την πείρα των διαφόρων δικτύων και ενώσεων τοπικών, περιφερειακών, εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών αρχών που συμμετέχουν στην αποκεντρωμένη συνεργασία στην ΑΕΣ, όπως και την τεχνογνωσία τους και τη γνώση του τοπικού τους πλαισίου. Γι’ αυτό το λόγο, θα πρέπει να ενταθούν οι κοινές προσπάθειες και να συγκλίνουν οι στόχοι των σχεδίων αποκεντρωμένης συνεργασίας με τους στόχους της ΑΕΣ, προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα αποτελέσματα·

21.

θεωρεί ότι ο στόχος της ΕΠΓ να υποστηρίξει τη διεργασία μεταλλαγής στις γειτονικές χώρες συνάδει με τα πρότυπα της ΕΕ. Η βασική φιλοδοξία της ΕΠΓ είναι να υπερβεί τον ορίζοντα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και το πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ με τις τρίτες χώρες. Οι χώρες εταίροι της ΕΠΓ έχουν την προοπτική της συμμετοχής στον ολοκληρωμένο χώρο των τεσσάρων ελευθεριών της ΕΕ, αν εφαρμόσουν το αντίστοιχο κοινοτικό κεκτημένο, έστω και χωρίς την προοπτική να γίνουν μέλη της ΕΕ·

22.

υποστηρίζει τον πολιτικό, οικονομικό και τομεακό εκσυγχρονισμό των χωρών της ΑΕΣ μέσω νέων θεσμών όπως ο νέος μηχανισμός εταιρικής σχέσης και τα νέα τομεακά εργαλεία·

23.

επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσκάλεσε την ΕΤΠ να συμμετάσχει στην ΑΕΣ και, ειδικότερα, στις εργασίες των θεματικών πλατφορμών Δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα και Διαπροσωπικές επαφές·

24.

σκοπεύει να αναπτύξει μορφές στενότερης συνεργασίας με τις χώρες που συμμετέχουν στην Ανατολική Εταιρική Σχέση. Η σύσταση μίας Τοπικής και Περιφερειακής Συνέλευσης, της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου (ΤΠΣ ΑΕΣ) θα μπορούσε να αποτελέσει βραχυπρόθεσμο στόχο μίας επίσημης συνεργασίας, αφότου πρώτα αναπτυχθούν με επιτυχία συγκεκριμένες και απτές μορφές συνεργασίας·

25.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναθεωρήσει τη διαδικασία προετοιμασίας των Εθνικών Ενδεικτικών Προγραμμάτων, τα οποία θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της ΕΕ και κάθε χώρας της ΑΕΣ, με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητες της χώρας και τα συμφέροντα της χώρας και της ΕΕ. Ο προγραμματισμός στο εθνικό επίπεδο θα πρέπει να γίνεται από κοινού από την κυβέρνηση της χώρας εταίρου και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργάζεται με τις χώρες εταίρους στην προετοιμασία των προγραμμάτων εφαρμογής των εθνικών τους ΕΕΠ·

26.

καλεί, επομένως, τους εταίρους να μεριμνήσουν για την προοδευτική εφαρμογή των προτεραιοτήτων και των στόχων των ΕΕΠ, ενώ ο μηχανισμός επικοινωνίας μεταξύ της ΕΕ και της κάθε χώρας εταίρου θα πρέπει να αναθεωρηθεί. Συγκεκριμένα, αν η ΑΕΣ φιλοδοξεί να αποβεί μια πιο αποτελεσματική πολιτική, θα πρέπει να καταστούν υποχρεωτικές οι περιοδικές εκθέσεις και συνεδριάσεις ανατροφοδότησης και να ανατεθεί σε ένα όργανο ελέγχου να επιβλέπει την εν λόγω διαδικασία·

27.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ΑΕΣ εστιάζεται στην κινητικότητα, αλλά θεωρεί, ωστόσο, ότι η πρόταση της Επιτροπής δεν είναι αρκετά σαφής σχετικά με το περιεχόμενο των συμφώνων «κινητικότητας και ασφάλειας» (σημείο 3.3 της ανακοίνωσης)· ως εκ τούτου, προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασαφηνίσει καλύτερα την πρότασή της, ούτως ώστε οι εταίροι της ΑΕΣ να είναι σε θέση να γνωρίζουν και να κατανοούν σαφώς τι πρέπει να γίνει και τι μπορούν να αναμένουν ως αντιστάθμισμα από την ΕΕ·

28.

επικροτεί την πρόθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να δεχθεί την πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενσωματωθεί η μεικτή κοινοβουλευτική συνέλευση EuroNest στην ΑΕΣ ως αναπόσπαστο τμήμα της·

29.

είναι υπέρ ενός εποπτικού ρόλου της ΕΤΠ και της Τοπικής και Περιφερειακής Συνέλευσης της ΑΕΣ, ιδίως για την παρακολούθηση των εργασιών των κοινών υποεπιτροπών ΕΕ-χωρών ΑΕΣ που εξετάζουν θέματα τα οποία σχετίζονται με τις θεματικές πλατφόρμες Δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα και Διαπροσωπικές επαφές, όπως είναι τα θέματα της κοινωνικής, της οικονομικής και της περιφερειακής ανάπτυξης, της διασυνοριακής συνεργασίας, των διοικητικών μεταρρυθμίσεων και της αποκέντρωσης στις χώρες της ΑΕΣ·

30.

καλεί τα όργανα διακυβέρνησης της ΑΕΣ να προβούν, όχι μόνο στην πολιτική αναγνώριση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, αλλά και στην επίσημη και αποτελεσματική ένταξή τους στη διαδικασία συνεργασίας και στην ΑΕΣ·

31.

καλεί εντόνως τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, παράλληλα με τις κεντρικές κυβερνήσεις, να λαμβάνουν μέρος ει δυνατόν από τα αρχικά στάδια στην προετοιμασία των συμφωνιών σύνδεσης, των στρατηγικών εγγράφων και των σχεδίων δράσης που καταρτίζονται σε διμερή βάση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών εταίρων της ΑΕΣ και, ιδίως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, στην προετοιμασία, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των ΕΕΠ·

32.

και, κατά συνέπεια, καλεί τις κυβερνήσεις των χωρών της ΑΕΣ να θεσπίσουν μηχανισμούς για διαρθρωμένο εθνικό διάλογο και διαβούλευση με τους υποκρατικούς (περιφερειακούς και τοπικούς) φορείς, τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, με τη συμμετοχή των δικτύων και των ενώσεων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

33.

θεωρεί ότι τα υφιστάμενα τομεακά εργαλεία της ΕΤΠ (θεματικός διάλογος, συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα, όργανα και οργανισμούς και τομεακές συμφωνίες) θα πρέπει να εναρμονιστούν με την προσφορά της ΑΕΣ, η οποία θα μπορούσε να συνοψιστεί ως εξής: «συμβασιακή τομεακή σχέση με βάση δύο θεμελιώδεις αρχές –την υποχρεωτική προσέγγιση με το αντίστοιχο τομεακό κεκτημένο της ΕΕ και την πρόσβαση στα τομεακά προγράμματα και όργανα της ΕΕ». Το καθεστώς του παρατηρητή στις τομεακές συμφωνίες θα πρέπει να αποτελεί θεμελιώδη ιδέα της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, καθώς αντιστοιχεί πλήρως στη δεδηλωμένη ανάγκη ενίσχυσης της δέσμευσης της ΕΕ έναντι των ανατολικών της γειτόνων και αντιστρόφως·

34.

συνιστά ιδίως να αποτελούν ο νέος Μηχανισμός Εταιρικής Σχέσης και τα τομεακά εργαλεία αναπόσπαστο τμήμα κάθε δέσμης ΑΕΣ, την οποία να διαπραγματεύεται η ΕΕ χωριστά με κάθε χώρα εταίρο. Αυτή η δέσμη εργαλείων της ΑΕΣ θα αποτελούσε, έτσι, τη βάση τόσο για την εναρμόνιση όσο και για τη διαφανή αξιολόγηση των διάφορων εργαλείων. Θα πρέπει να χορηγηθούν στις χώρες της ΑΕΣ σαφή και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης, ώστε να ξέρουν πού βαδίζουν σε σχέση με την ΕΕ στο πλαίσιο της ΑΕΣ·

35.

επιδιώκει τη διεύρυνση και την αναβάθμιση της συνεργασίας των τοπικών και των περιφερειακών αρχών των χωρών της ΕΕ και της ΑΕΣ και την καθιέρωσή της ως αναπόσπαστου τμήματος των σχέσεων της ΕΕ με τους εταίρους της από την Ανατολική Ευρώπη. Ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών είναι αναντικατάστατος σε διάφορους τομείς πολιτικής που καλύπτονται από την ΑΕΣ, όπως η χρηστή διακυβέρνηση, η διοικητική μεταρρύθμιση και η αποκέντρωση, η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, η περιφερειακή ανάπτυξη και η πολιτική συνοχής, η διασυνοριακή συνεργασία, η προστασία του περιβάλλοντος, η δημόσια τάξη, η πρόληψη και η αντιμετώπιση φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, η πολιτιστική συνεργασία, η εκπαίδευση, ο τουρισμός και οι ανταλλαγές μαθητών και φοιτητών·

36.

ξεκινά διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξεύρεση τρόπων συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών των χωρών της ΑΕΣ στο προτεινόμενο συνολικό πρόγραμμα δημιουργίας θεσμών. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας των ανατολικών εταίρων και αναμένεται, συνεπώς, να καλύπτει όλους τους σχετικούς τομείς συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των τομέων όπου ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών είναι αναντικατάστατος. Επιπροσθέτως, η ΕΤΠ θα πρέπει να καταρτίσει και δικό της σχέδιο για τη συμβολή της στην εφαρμογή του εν λόγω προγράμματος, σε συνεργασία με τους εταίρους της από τις χώρες της ΑΕΣ·

37.

είναι αποφασισμένη να συμβάλει σημαντικά στην εφαρμογή της ΑΕΣ στον τομέα της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης. Η ΕΤΠ θα πρέπει να υποστηρίξει την πρόταση της Επιτροπής που αφορά την υπογραφή, με τους ανατολικούς εταίρους, μνημονίων συμφωνίας για την περιφερειακή πολιτική, με σκοπό την ανάπτυξη της διοικητικής τους ικανότητας σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο. Το μέσο αυτό θα μπορούσε να συνδυαστεί με το συνολικό πρόγραμμα δημιουργίας θεσμών και με το πρόγραμμα δράσεων ή/και συνεργασίας της ΕΤΠ με εταίρους από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές των χωρών της ΑΕΣ. Σκοπός της συνεργασίας θα πρέπει να είναι η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και εμπειριών από την πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης και συνοχής της ΕΕ·

38.

είναι επίσης αποφασισμένη να βοηθά ή/και να συμβουλεύει –σε συνεργασία με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές από τις χώρες της ΑΕΣ– την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές κυβερνήσεις κατά τη διεργασία προσδιορισμού των πειραματικών περιφερειακών αναπτυξιακών προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των αναγκών περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης των χωρών της ΑΕΣ με βάση την πολιτική συνοχής της ΕΕ. Επιπροσθέτως, η ΕΤΠ θα πρέπει να ξεκινήσει συζητήσεις με τους εταίρους της από τις χώρες της ΑΕΣ, προκειμένου να υποστηρίξει την άμεση συνεργασία τους με τις περιφέρειες της ΕΕ και να ενθαρρύνει τη συμμετοχή τους στα υφιστάμενα διακρατικά προγράμματα στη Νοτιοανατολική, Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Η ΕΤΠ θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές από τις χώρες της ΑΕΣ να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα που παρέχει η ΑΕΣ για χρηματοδότηση από τον ENPI σχεδίων διασυνοριακής συνεργασίας στα σύνορα μεταξύ των εταίρων·

39.

ξεκινά συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον προσδιορισμό της δικής της συμμετοχής στις θεματικές πλατφόρμες Δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα και Διαπροσωπικές επαφές. Η ΕΤΠ θα πρέπει να ενθαρρύνει τη συγκρότηση ειδικών ομάδων (τέταρτο επίπεδο της λειτουργικής διάρθρωσης της ΑΕΣ) για την εξέταση θεμάτων που σχετίζονται στενά με το κύριο πρόγραμμα εργασίας των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, ώστε να στηρίξουν τις εργασίες των θεματικών πλατφορμών της ΑΕΣ (τρίτο επίπεδο της λειτουργικής διάρθρωσης). Η Επιτροπή, από την πλευρά της, θα μπορούσε να προσκαλεί εκπροσώπους των τοπικών και των περιφερειακών αρχών να συμμετέχουν στις εργασίες των θεματικών πλατφορμών ή/και των ειδικών ομάδων όποτε κρίνεται σκόπιμο ή/και απαραίτητο. Για να προσδιοριστεί ο ρόλος της ΕΤΠ στις δύο προαναφερθείσες θεματικές πλατφόρμες και για να επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός με την Επιτροπή, απαιτείται περαιτέρω συζήτηση·

40.

είναι αποφασισμένη να συνδράμει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανάπτυξη του προγράμματος για την κατάρτιση και τη δικτύωση των τοπικών αρχών, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και στην προαγωγή της μεταρρύθμισης της τοπικής διακυβέρνησης, στο πλαίσιο της θεματικής πλατφόρμας Δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα. Η ΕΤΠ θα επεξεργαστεί και θα διατυπώσει τις προτάσεις της για ένα ειδικό πολιτιστικό πρόγραμμα της ΑΕΣ, το οποίο θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο της θεματικής πλατφόρμας Διαπροσωπικές επαφές. Θα αρχίσει επίσης συζητήσεις με την Επιτροπή σχετικά με την ενδεχόμενη συνεργασία της στις εργασίες των θεματικών πλατφορμών Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ και Ενεργειακή ασφάλεια, επειδή σε αυτούς τους τομείς πολιτικής υπάρχουν επιμέρους προγράμματα εργασίας στα οποία οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να παράσχουν σημαντική συμβολή·

41.

σκοπεύει ιδίως να συμβάλει σε μία εμβληματική πρωτοβουλία στον τομέα της Πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών για την ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης των καταστροφών σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Θα ξεκινήσει συζητήσεις με τους εταίρους τους από την ΑΕΣ σχετικά με τη δυνητική συμβολή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην εφαρμογή αυτής της εμβληματικής πρωτοβουλίας·

42.

ενθαρρύνει την προώθηση στενότερων σχέσεων μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών της ΕΕ και των ομολόγων τους στις χώρες ΑΕΣ μέσω των υφιστάμενων ευρωπαϊκών θεσμικών πλατφορμών για τη διεξαγωγή τακτικού πολιτικού διαλόγου, καθώς και μέσω συγκεκριμένων κοινών σχεδίων με στόχο τη χάραξη μιας κοινής πορείας για την ενδεχόμενη μελλοντική συγκρότηση μιας Τοπικής και Περιφερειακής Συνέλευσης της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου (ΤΠΣ ΑΕΣ)·

43.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εναρμονίσει, να συντονίσει και να συνδέσει στενά τη νέα αυτή προσέγγιση με τα διάφορα υφιστάμενα κοινοτικά προγράμματα, σχέδια και μέσα, προκειμένου να αξιοποιηθούν οι συναφείς εμπειρίες, να αποφευχθούν οι επαναλήψεις δραστηριοτήτων και να συσσωρευθεί η πρόοδος·

44.

θεωρεί ότι η απόδοση περισσότερων ευθυνών στους εκλεγμένους τοπικούς και περιφερειακούς εκπροσώπους θα συμβάλει στην εμφάνιση μιας πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, που θα συγκεντρώνει τα διάφορα θεσμικά επίπεδα στη διαδικασία απόφασης, χάραξης, εφαρμογής και αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών και των πολιτικών ανάπτυξης·

45.

συνιστά την κινητοποίηση των τοπικών ανθρώπινων, τεχνικών και ακαδημαϊκών πόρων στην εφαρμογή των σχεδίων και την όσο το δυνατόν ευρύτερη συμμετοχή των πολιτών, ώστε να αναλάβουν από κοινού την ευθύνη για τη διαδικασία συνεργασίας και για τα σχέδια που θα προκύψουν από αυτή·

46.

επικροτεί την ανοιχτή πρωτοβουλία σύμφωνα με την οποία στις εργασίες μιας θεματικής πλατφόρμας, μιας ειδικής ομάδας ή μιας πρωτοβουλίας θα μπορούσαν να συμμετάσχουν τρίτες χώρες –και, ιδιαίτερα, η Ρωσική Ομοσπονδία και η Τουρκία– κατά περίπτωση και εφόσον διαπιστωθεί από κοινού ότι τούτο θα ήταν επωφελές λόγω κοινών συμφερόντων σε ένα θέμα, γεωγραφικής εγγύτητας ή υφιστάμενων οικονομικών δεσμών·

47.

ζητεί από τον Πρόεδρό της να υποβάλει την παρούσα γνωμοδότηση στην Προεδρία της ΕΕ, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθώς και στους αρχηγούς κρατών των χωρών της ΑΕΣ.