[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ | Βρυξέλλες, 13.11.2008 COM(2008) 770 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ,ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2002-2006 σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού 2236/1995/ΕΚ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ,ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2002-2006 σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού 2236/1995/ΕΚ 1. Εισαγωγή Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή καιστην Επιτροπή των Περιφερειών την «Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας την περίοδο 2002-2006», σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2236/95 του Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 1995 περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων[1] (εφεξής «κανονισμός για τη χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΔ»). Η παρούσα έκθεση πραγματεύεται τα έργα ΔΕΔ-Ε που συγχρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό ΔΕΔ-Ε την περίοδο 2002-2006 (μελέτες και εκτέλεση εργασιών). Εξετάζονται επίσης τα συγκεκριμένα βήματα προόδου που επιτεύχθηκαν κατά την υλοποίηση των έργων προτεραιότητας ΔΕΔ-Ε. Η υπό ανασκόπηση περίοδος διέπετο από τους προσανατολισμούς για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας που εγκρίθηκαν το 1996[2] (εφεξής «προσανατολισμοί ΔΕΔ-Ε του 1996») και κάλυψαν τα έτη 2002 και 2003, τους προσανατολισμούς για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας που θεσπίστηκαν το 2003[3] (εφεξής «προσανατολισμοί ΔΕΔ-Ε του 2003») και κάλυψαν τα έτη 2004 έως 2006, καθώς και από τον κανονισμό για τη χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΔ, ο οποίος εγκρίθηκε το 1995 και κάλυψε ολόκληρη την περίοδο 2002-2006. Η μεταβολή του νομικού πλαισίου το 2003 λήφθηκε υπόψη για την παρούσα έκθεση σχετικά με την εφαρμογή. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου ήταν η προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών, το 2004. Για να ενσωματωθεί πλήρως η νέα Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, στις 6 Σεπτεμβρίου 2006 εκδόθηκαν αναθεωρημένοι προσανατολισμοί για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας[4]. Η Επιτροπή θεώρησε σημαντικό να επιληφθεί σημαντικών ζητημάτων υποδομής στο πλαίσιο της Στρατηγικής Ενεργειακής Ανασκόπησης της ΕΕ (Strategic European Energy Review, SEER) που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2006. Στις 10 Ιανουαρίου 2007, υποβλήθηκε, ως μέρος της δέσμης μέτρων SEER, ανακοίνωση με τίτλο «Σχέδιο διασυνδέσεων προτεραιότητας»[5], με βάση τους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε που εγκρίθηκαν το 2006. 2. Εφαρμοστέα νομοθεσια την περιοδο 2002-2006 2.1.1. Προσανατολισμοί ΔΕΔ-Ε Οι πρώτοι προσανατολισμοί της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας εγκρίθηκαν το 1996[6]. Στους προσανατολισμούς αυτούς περιλήφθηκε κατάλογος δυνητικών επιλέξιμων έργων για συγχρηματοδότηση από την ΕΕ καθώς και κριτήρια επιλεξιμότητάς τους. Ο αρχικός κατάλογος έργων κοινού ενδιαφέροντος που ήταν επιλέξιμα για χρηματοδοτική στήριξη από την Κοινότητα τροποποιήθηκε δύο φορές, το 1997[7] και το 1999[8]. Το 2003, αναθεωρήθηκαν οι προσανατολισμοί ΔΕΔ-Ε[9], στο πλαίσιο δέσμης προτάσεων της Επιτροπής για την ενεργειακή υποδομή. Για την αναθεώρηση εκπονήθηκε εκτενής εκτίμηση επιπτώσεων. Καίριας σημασίας ήταν η ολοκλήρωση της επιλογής έργων στους άξονες προτεραιότητας που είναι διασυνοριακού χαρακτήρα ή έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη διασυνοριακή δυναμικότητα μεταφοράς. Ως εκ τούτου, με την αναθεώρηση των προσανατολισμών τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε ο κατάλογος των έργων κοινού ενδιαφέροντος, που είχε καθοριστεί προγενέστερα στο παράρτημα των προσανατολισμών του 1996 (όπως αυτό τροποποιήθηκε το 1997 και το 1999) και προσδιορίστηκαν 12 άξονες για έργα προτεραιότητας. Για τους άξονες αυτούς λαμβάνονται υπόψη οι συνδέσεις που απαιτούνται προκειμένου να λειτουργεί αποτελεσματικά η εσωτερική αγορά και να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού. Είναι διαφορετικές οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τα δίκτυα φυσικού αερίου, όπως προκύπτει από τα ακόλουθα. i) Οι υπάρχουσες δυναμικότητες διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρισμού θεωρήθηκαν ανεπαρκείς λαμβάνοντας υπόψη την περαιτέρω ανάπτυξη των χρηματιστηρίων και του εμπορίου ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά συνέπεια, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, τον Μάρτιο του 2002, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συμφώνησαν να καθοριστεί ως ενδεικτικός στόχος για τα κράτη μέλη να φθάσει η δυναμικότητα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας σε καθένα από αυτά μέχρι το 2005 σε τουλάχιστον 10% της εγκατεστημένης δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής του. ii) Όσον αφορά το φυσικό αέριο, λόγω της εξάντλησης των εγχώριων πόρων εντός της ΕΕ, προβλέπεται αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγωγές φυσικού αερίου τα επόμενα 20-30 έτη. Στο πλαίσιο της πολιτικής για τα ΔΕΔ-Ε, κρίθηκε ως ρεαλιστικός στόχος να προβλεφθεί πρόσθετη δυναμικότητα εισαγωγών φυσικού αερίου της τάξεως των 70 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων μέχρι το 2013, από πηγές που βρίσκονται στη Ρωσία, τη Βόρειο Αφρική, την περιοχή της Κασπίας Θάλασσας και τη Μέση Ανατολή. Οι κύριοι προμηθευτές φυσικού αερίου επί του παρόντος είναι η Νορβηγία, η Ρωσία και η Βόρειος Αφρική. Η Κασπία Θάλασσα, η Μέση Ανατολή και η περιοχή του Κόλπου θα καταστούν μελλοντικώς οι επιπρόσθετοι σημαντικοί προμηθευτές φυσικού αερίου, χάρη στην ανάπτυξη της θαλάσσιας μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Οι πηγές αυτές καθορίζουν τις φυσικές οδεύσεις διαμετακόμισης και την ανάγκη για τερματικά ΥΦΑ και δυναμικότητα επαναεριοποίησης. 2.1.2. Κανονισμός για τη χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΔ Όσον αφορά την ενέργεια, ο κανονισμός για τη χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΔ που εγκρίθηκε το 1995 τροποποιήθηκε με τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 788/2004[10] και 807/2004[11] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2004. Με τον τροποποιημένο αυτό κανονισμό καθορίζονται οι όροι υπό τους οποίους είναι επιλέξιμα για συγχρηματοδότηση έργα ΔΕΔ-Ε που έχουν προβλεφθεί στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε. Συγκεκριμένα, στον τροποποιημένο κανονισμό καθορίζονται τα ποσοστά χρηματοδότησης μελετών (έως 50 % του κόστους μελέτης) και για την εκτέλεση εργασιών (έως 10 % του κόστους εκτέλεσης εργασιών). Η τροποποίηση, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 807/2004, του άρθρου 5 του κανονισμού για τη χρηματοδοτική στήριξη των ΔΕΔ απετέλεσε ουσιαστική πρόοδο, επειδή αυξήθηκε σε 20% το επιτρεπόμενο ποσοστό χρηματοδότησης για την εκτέλεση των έργων που βρίσκονται στους άξονες προτεραιότητας, όπως ορίζονται στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε του 2003. Εξακολούθησαν όμως να ισχύουν οι κανόνες εφαρμογής που απαιτούν απλούστευση και οι περιορισμοί λόγω στενότητας δημοσιονομικών πόρων. 3. Η προοδοσ κάθε συγκεκριμενου εργου Η πρόοδος που σημείωσαν μέχρι το 2003 τα έργα κοινού ενδιαφέροντος, όπως ορίστηκαν στο παράρτημα των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε του 1996 και στο παράρτημα ΙΙΙ των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε του 2003, έχει αναφερθεί στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα κατά το χρονικό διάστημα 2002-2004[12], που δημοσιεύθηκε το 2006, και στη μελέτη «Εφαρμογή των έργων ΔΕΔ-Ε (2004-2006), αξιολόγηση και ανάλυση»[13], που εκπονήθηκε το 2006 από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για λογαριασμό της ΓΔ «Μεταφορές και Ενέργεια». Την περίοδο 2002-2006, ολοκληρώθηκαν 57 έργα κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και 23 έργα κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα του φυσικού αερίου[14]. Από τα 80 αυτά έργα, τα 68 βρίσκονται σε άξονες προτεραιότητας οι οποίοι ορίστηκαν στους προσανατολισμούς που εγκρίθηκαν το 2003. Τα αποτελέσματα συνοψίζονται στον πίνακα 1. Πίνακας 1: Έργα κοινού ενδιαφέροντος που ολοκληρώθηκαν την περίοδο 2002-2006. Έργα προτεραιότητας | 14 | 20 | 6 | 9 | 5 | 54 | Φυσικό αέριο | 4 | 4 | 3 | 9 | 3 | 23 | Έργα προτεραιότητας | 2 | 3 | 1 | 7 | 1 | 14 | ΣΥΝΟΛΟ | 19 | 25 | 9 | 18 | 9 | 80 | Έργα προτεραιότητας | 16 | 23 | 7 | 16 | 6 | 68 | Από τα 80 έργα τα οποία ολοκληρώθηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο, τα 17 συγχρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό ΔΕΔ-Ε (μεταξύ 1995 και 2006). Λεπτομερής απαρίθμηση των έργων κοινού ενδιαφέροντος που ολοκληρώθηκαν την περίοδο 2002-2006 παρέχεται στο παράρτημα. 4. Χρηματοδότηση των ΔΕΔ-Ε 4.1. Ιδιωτικός τομέας Οι ίδιοι πόροι των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (ΔΣΜ) απετέλεσαν την κύρια πηγή χρηματοδότησης των εκτελεσθέντων έργων. Είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν ακριβή ή εύγλωττα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις συνολικές επενδύσεις των ΔΣΜ σε έργα διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων, ιδίως όσον αφορά έργα για τα οποία δεν ζητήθηκε χρηματοδότηση ΔΕΔ-Ε. 4.2. Χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη Στις περισσότερες περιπτώσεις τα κράτη μέλη δεν συμμετέχουν άμεσα στη χρηματοδότηση έργων διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων, επειδή τα έργα αυτά υλοποιούνται κατά κανόνα από τους ΔΣΜ. 4.3. Πρόγραμμα χρηματοδότησης ΔΕΔ-Ε Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χρηματοδότηση ΔΕΔ-Ε των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων αποτελεί μάλλον περιορισμένο μερίδιο του συνολικού κόστους. Ο ρόλος της χρηματοδότησης ΔΕΔ-Ε είναι να ενεργεί ως καταλύτης για να κινητοποιούνται άλλες πηγές επενδύσεων ή/και να διευκολύνει την υλοποίηση του έργου με τον χαρακτηρισμό του ως «έργο ΔΕΔ-Ε». Από το 2002 έως το 2006, υποβλήθηκαν στην Επιτροπή 132 αιτήσεις χρηματοδότησης ΔΕΔ-Ε, για 72[15] εκ των οποίων χορηγήθηκε χρηματοδοτική στήριξη: 42 αφορούσαν έργα ηλεκτρικής ενέργειας και 30 έργα φυσικού αερίου. Επιπλέον, 3 από τις 72 αποφάσεις χρηματοδότησης αφορούσαν την εκτέλεση εργασιών (2 στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και 1 στον τομέα του φυσικού αερίου). Τα λοιπά έργα που χρηματοδοτήθηκαν αφορούσαν μελέτες. Αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τη διαδικασία επιλογής παρέχονται στον πίνακα 2. Πίνακας 2: Αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα της επιλογής για τη χορήγηση χρηματοδότησης ΔΕΔ-Ε την περίοδο 2002-2006. Ηλεκτρική ενέργεια Μελέτες Έργα | 13 10 3 | 24 14 10 | 15 13 2 | 12 10 2 | 10 10 0 | 74 57 17 | Φυσικό αέριο Μελέτες Έργα | 15 11 4 | 13 12 1 | 20 17 3 | 6 6 0 | 4 3 1 | 58 49 9 | Εκδοθείσες αποφάσεις χρηματοδότησης | 12 | 13 | 18 | 16 | 13 | 72 | Ηλεκτρική ενέργεια Μελέτες Έργα | 6 6 0 | 7 7 0 | 10 9 1 | 10 9 1 | 9 9 0 | 42 40 2 | Φυσικό αέριο Μελέτες Έργα | 6 6 0 | 6 6 0 | 8 8 0 | 6 6 0 | 4 3 1 | 30 29 1 | Η χρηματοδοτική στήριξη που χορηγήθηκε την περίοδο 2002-2006 από τη γραμμή του προϋπολογισμού ΔΕΔ-Ε ανήλθε σε συνολικό ποσό περίπου 93.726.000 EUR (βλ. πίνακα 3). Το ποσό αυτό δαπανήθηκε κατά 57% στον τομέα του φυσικού αερίου και 43% στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Το ποσό αυτό έχει δαπανηθεί κατά 94% για τη συγχρηματοδότηση μελετών (έως 50%) και κατά 6% για τη συγχρηματοδότηση της εκτέλεσης εργασιών (έως 10 %). Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις αναλήψεις υποχρεώσεων για ΔΕΔ-Ε την περίοδο 2002-2006 εμφαίνονται στον πίνακα 3. Πίνακας 3: Αναλήψεις υποχρεώσεων για ΔΕΔ-Ε την περίοδο 2002-2006 (σε εκατομμύρια EUR) Αναλήψεις υποχρεώσεων Ηλεκτρική ενέργεια Μελέτες Έργα Φυσικό αέριο Μελέτες Έργα | 14,505 3,427 3,427 0 11,078 11,078 0 | 18,498 6,133 6,133 0 12,365 12,365 0 | 20,106 10,205 9,199 1,006 9,901 9,901 0 | 20,585 9,042 6,042 3,000 11,543 11,543 0 | 20,032 11,223 11,223 0 8,809 7,089 1,720 | 93,726 40,030 36,024 4,006 53,696 51,976 1,720 | Οι περισσότερες προτάσεις που υποβλήθηκαν το 2002 απορρίφθηκαν κατά τη διαδικασία επιλογής για λόγους μη τήρησης των κριτηρίων εκλεξιμότητας, ωριμότητας των έργων ή/και πληρότητας της πρότασης. Κατά συνέπεια, κατέστη δυνατόν να δεσμευτεί μόνο 70% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Το 2003, η στήριξη από τα ΔΕΔ-Ε για επιλεχθέντα έργα έφθασε σχεδόν 100% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Ωστόσο, επειδή ένας από τους φορείς απέσυρε την πρότασή του που αφορούσε ένα από τα επιλεχθέντα έργα, κατέστη δυνατό να δεσμευτεί μόνο 86% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Το 2004, η στήριξη από τα ΔΕΔ-Ε για επιλεχθέντα έργα ανήλθε σε 21.484.260 EUR, που αντιστοιχούσε σε σχεδόν 100% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Ωστόσο, και το 2004, ένας από τους προτείνοντες απέσυρε πρόταση που είχε επιλεχθεί. με αποτέλεσμα να καταστεί δυνατή η δέσμευση του 94% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Το 2005, κατέστη δυνατό να δεσμευτεί το 96% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Το 2006, υποβλήθηκε περιορισμένος αριθμός προτάσεων, μία εκ των οποίων δεν πληρούσε τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Όλες οι επιλέξιμες προτάσεις εγκρίθηκαν κατά τη φάση αξιολόγησης και η σχετική στήριξη από τα ΔΕΔ-Ε ανήλθε σε 20.032.000 EUR. Κατά συνέπεια, κατέστη δυνατό να δεσμευτεί μόνο το 93% του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Όσον αφορά το ποσό που δαπανήθηκε για έργα προτεραιότητας τα οποία ορίστηκαν στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε του 2003 και επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση την περίοδο 2004-2006, σχεδόν 61% του διαθέσιμου προϋπολογισμού χορηγήθηκε για έργα που βρίσκονται σε άξονες προτεραιότητας και 39% διατέθηκε για έργα κοινού ενδιαφέροντος. Για δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και δίκτυα φυσικού αερίου χορηγήθηκε 47% και 53% , αντιστοίχως, του προϋπολογισμού που διατέθηκε για έργα προτεραιότητας και 55% και 45%, αντιστοίχως, του προϋπολογισμού που διατέθηκε για έργα κοινού ενδιαφέροντος. Το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ε επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση μελετών, πρώιμο στάδιο της εξέλιξης των έργων, κατά το οποίο είναι μεγαλύτερες οι πιθανότητες ανάκλησης ή ακύρωσης των προτάσεων από τους υποψηφίους αναδόχους των έργων. Η αύξηση του προϋπολογισμού ΔΕΔ-Ε θα καθιστούσε επίσης δυνατή την επέκταση της συγχρηματοδότησης των έργων σε μεταγενέστερο στάδιο (φάση κατασκευής) ιδίως στις περιπτώσεις που πρέπει να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός. 4.4. Δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) Τα διευρωπαϊκά δίκτυα αποτελούν σημαντική προτεραιότητα δανειοδότησης για την ΕΤΕπ από την δεκαετία του 1990, όταν ξεκίνησε η πρωτοβουλία για τα διευρωπαϊκά δίκτυα. Τα δάνεια της ΕΤΕπ που αφορούν την ενεργειακή υποδομή καλύπτουν έργα που συμπεριλήφθηκαν στους προσανατολισμούς για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας[16], καθώς και έργα ενεργειακής υποδομής τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στους προσανατολισμούς αλλά πληρούν τα κριτήρια τα οποία καθορίζονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε. Τα δάνεια της ΕΤΕπ που υπογράφηκαν την περίοδο 2002-2006 ανέρχονται σε ποσό 831 εκατ. EUR στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και 2.185 εκατ. EUR στον τομέα του φυσικού αερίου. Περίπου 36% του συνολικού ποσού αφορά έργα προτεραιότητας, ενώ σχεδόν 50% χορηγήθηκε για έργα κοινού ενδιαφέροντος και περίπου 14% για άλλα έργα ΔΕΔ τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙΙ των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε αλλά βρίσκονται σε άξονες προτεραιότητας, όπως ορίζονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε (βλ. πίνακα 4). Τα δάνεια αυτά αφορούσαν μεγάλα διασυνοριακά έργα (γραμμές διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας, αγωγούς εφοδιασμού με φυσικό αέριο), την επέκταση ή/και την ενίσχυση των δικτύων μεταφοράς, όπου περιλαμβάνονται η αποθήκευση και οι τερματικοί σταθμοί ΥΦΑ. Πίνακας 4: Δάνεια που συνήψε η ΕΤΕπ για ενεργειακές υποδομές διευρωπαϊκού ενδιαφέροντος την περίοδο 2002-2006 (σε εκατ. EUR) Έργα προτεραιότητας ΔΕΔ | 0 | 0 | 0 | 125 | 0 | 125 | Έργα ΔΕΔ κοινού ενδιαφέροντος | 50 | 140 | 0 | 330 | 0 | 520 | Άλλα έργα ΔΕΔ | 0 | 0 | 0 | 160 | 26 | 186 | Φυσικό αέριο (ποσά) | 155 | 273 | 1.272 | 277 | 208 | 2.185 | Έργα προτεραιότητας ΔΕΔ | 0 | 230 | 705 | 0 | 22 | 957 | Έργα ΔΕΔ κοινού ενδιαφέροντος | 0 | 43 | 500 | 277 | 186 | 1.006 | Άλλα έργα ΔΕΔ | 155 | 0 | 67 | 0 | 0 | 222 | ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΟΣΑ | 205 | 413 | 1.272 | 892 | 234 | 3.016 | Έργα προτεραιότητας ΔΕΔ | 0 | 230 | 705 | 125 | 22 | 1.082 | Έργα ΔΕΔ κοινού ενδιαφέροντος | 50 | 183 | 500 | 607 | 186 | 1.526 | Άλλα έργα ΔΕΔ | 155 | 0 | 67 | 160 | 26 | 408 | 4.5. Πολιτική συνοχής Σημαντική ενίσχυση χορηγείται για την ενεργειακή υποδομή από τα διαρθρωτικά ταμεία. Σημαντικό μερίδιο της ενίσχυσης αυτής δαπανάται συχνά για ενεργειακή υποδομή εν γένει, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων διανομής, και όχι αποκλειστικώς σε γραμμές διασύνδεσης. Την περίοδο 2000-2006, η άμεση χρηματοδοτική στήριξη από την πολιτική συνοχής για ενεργειακές υποδομές (παραγωγή και διανομή) ανήλθε σε 293.283.755 EUR υπό τον στόχο 1 και 26.306.822 EUR υπό τον στόχο 2[18]. 4.6. Χρηματοδότηση υποδομών σε τρίτες χώρες 4.6.1. PHARE Από το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας, που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, χρηματοδοτήθηκαν δράσεις για τη βελτίωση των υποδομών και την υδροδότηση, την κάλυψη των αναγκών σε φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και μέτρα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών με σκοπό την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων. 4.6.2. CARDS Στα τέλη του 2001, αποφασίστηκε η περιφερειακή στρατηγική και οι ανά χώρα στρατηγικές για την Αλβανία, τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη, την Κροατία, την ΠΓΔΜ και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Ένας από τους ειδικούς στόχους περιφερειακής συνεργασίας της περιφερειακής στρατηγικής CARDS είναι « οι χώρες που μετέχουν στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης να επανενταχθούν στα ευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών, και ιδίως των μεταφορών, της διαμεθοριακής διαχείρισης και ενέργειας», παρέχοντάς τους βοήθεια στην «κατάστρωση αναλυτικών στρατηγικών για τις υποδομές με διεθνή διάσταση στις μεταφορές και την ενέργεια .» Το πλαίσιο αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως προπαρασκευαστικό μέτρο για την ενσωμάτωση των χωρών αυτών – κατά τη διαδικασία προσχώρησης – στα δίκτυα ΔΕΔ-Ε και για την εξασφάλιση της συνοχής μεταξύ του δικτύου της ΕΕ και των γειτονικών της χωρών. 4.6.3. ISPA Την περίοδο 2000-2006, η ενεργειακή πολιτική δεν περιλαμβανόταν στους τομείς παρέμβασης του μέσου προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA) για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 4.6.4. TACIS Την περίοδο 2000-2006, το πρόγραμμα TACIS κάλυπτε τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας και τις δαπάνες για δίκτυα υποδομών, συγκεκριμένα αγωγούς φυσικού αερίου και δίκτυα μεταφοράς ενέργειας[19]. 4.6.5. MEDA Το πρόγραμμα MEDA κάλυπτε τις χώρες: Αλγερία, Κύπρος, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανο, Μάλτα, Μαρόκο, Συρία, Τυνησία, Τουρκία και τα κατεχόμενα εδάφη της Λωρίδας της Γάζας και της Υπεριορδανίας, καθώς και τις δαπάνες για την αναβάθμιση της οικονομικής υποδομής, περιλαμβανομένου του ενεργειακού τομέα[20]. Η κοινοτική στήριξη υπό το πρόγραμμα MEDA για τη δημιουργία ευρωαραβικής αγοράς φυσικού αερίου (Euro-Arab Mashreq Gas Market, EAMGM) ανήλθε το 2005 σε 6 εκατ. EUR. Η αγορά ΕAMGM συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην ολοκλήρωση των νευραλγικών υποδομών διασύνδεσης στην περιοχή (αραβικός αγωγός φυσικού αερίου και λοιπά) και προωθεί τη χρήση φυσικού αερίου. Οι συμμετέχουσες χώρες είναι η Αίγυπτος, η Ιορδανία, ο Λίβανος και η Συρία. Το έργο προγραμματίζεται να έχει ολοκληρωθεί στο τέλος του 2008. Από το 2007 και εφεξής, τα προγράμματα MEDA και TACIS έχουν αντικατασταθεί από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης. 5. Αξιολόγηση 5.1. Ενδιάμεση αξιολόγηση Το 2004, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες εκπόνησαν για λογαριασμό της Επιτροπής ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης σχετικά με το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ενέργεια την περίοδο 2000- 2006[21]. Οι δύο κύριοι στόχοι της ήταν να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των μελετών και των έργων που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ε και να διατυπωθούν πρακτικές συστάσεις για τη βελτίωση της συνολικής απόδοσης του προγράμματος. Η αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αντίκτυπος των έργων που είχαν προβλεφθεί στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε του Ιουνίου 2003 ήταν θετικός και, επιπλέον, επεσήμανε τα ακόλουθα κύρια θέματα για τους νέους προσανατολισμούς: - ως προς τη συνοχή: ενσωμάτωση των ενεργειακών δικτύων των νέων κρατών μελών· - ως προς το περιβάλλον: διευκόλυνση της σύνδεσης της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές· - ως προς την ενεργειακή εσωτερική αγορά: αύξηση της δυναμικότητας των χρηματιστηρίων ενέργειας· - ως προς την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού: αύξηση της δυναμικότητας και διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων εφοδιασμού· - συνεργασία με τις γειτονικές χώρες. Με βάση τις συστάσεις της έκθεσης αξιολόγησης λήφθηκαν τα ακόλουθα μέτρα: - ενισχύθηκαν οι σχέσεις με τα κράτη μέλη, ούτως ώστε να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι ανάγκες και οι πολιτικές τους σχετικά με τα ενεργειακά δίκτυα· - η χρηματοδότηση της Επιτροπής επικεντρώθηκε περισσότερο σε έργα μεγαλύτερης σημασίας (έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και έργα προτεραιότητας)· - ενισχύθηκε η συνεργασία με άλλα σχετικά μέσα, όπως, λόγου χάρη, τα διαρθρωτικά ταμεία, η ΕΤΕπ κλπ, ούτως ώστε να συνδυαστούν οι εσωτερικές συνέργειες και να αξιοποιηθεί πλήρως το δίκτυο ΔΕΔ-Ε ως δίκτυο αναφοράς. 5.2. Εκ των υστέρων αξιολόγηση Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των έργων που συγχρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ενέργεια την περίοδο 2000-2006 θα εκπονηθεί για λογαριασμό της Επιτροπής από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες το 2008, σύμφωνα με το άρθρο 15 του κανονισμού 2236/95/ΕΚ[22] της 18ης Σεπτεμβρίου 1995 περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής χρηματοδοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων. 5.3. Παρακολούθηση των αποφάσεων χρηματοδότησης Η παρακολούθηση της εκτέλεσης των συμβάσεων και των αποφάσεων βασίζεται κυρίως στην υποχρέωση του δικαιούχου να υποβάλλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο συγχρηματοδοτούμενης μελέτης ή εργασιών και να αιτιολογεί δεόντως κάθε αίτημα τροποποίησης της σύμβασης ή της απόφασης. Στην Επιτροπή υποβλήθηκαν 28 αιτήματα παράτασης, τα οποία αφορούσαν 20 από τις 72 αποφάσεις χρηματοδότησης που είχαν εκδοθεί την περίοδο 2002-2006, εκ των οποίων 26 (11 σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια και 15 σχετικά με το φυσικό αέριο) έγιναν αποδεκτά από την Επιτροπή. Οι κύριοι λόγοι για τις καθυστερήσεις ήταν οι εξής: καθυστερήσεις κατά τις διαδικασίες αδειοδότησης, εξελίξεις της αγοράς που ενδέχεται να επιφέρουν τροποποιήσεις στρατηγικής, εκχώρηση των δραστηριοτήτων σε νέο δικαιούχο σύμφωνα με την οδηγία 2003/55/EΚ[23] και την οδηγία 2003/54/EΚ[24], ανάγκη να αντιμετωπιστούν τεχνικές δυσκολίες και μεταβολές στην εταιρική σύνθεση. 6. Εξωτερικές σχεσεισ Με τις αναθεωρήσεις των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε, το 2003 και το 2006, ενισχύθηκε η εξωτερική διάσταση των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας χάρη στην αύξηση των συνδέσεων με τις υπό προσχώρηση και γειτονικές χώρες. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του 2006 λήφθηκε υπόψη η ανάγκη να ενσωματωθούν πλήρως στους εν λόγω προσανατολισμούς τα νέα κράτη μέλη και οι υπό προσχώρηση και οι υποψήφιες χώρες και να προσαρμοστούν περαιτέρω, όπως ενδείκνυται, οι προσανατολισμοί στην νέα πολιτική γειτονίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά συνέπεια, στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε δίδεται προτεραιότητα στους νέους αγωγούς μεταφοράς φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Ρωσίας, της Αλγερίας και της Κασπίας Θάλασσας προς την ΕΕ, καθώς και σε τερματικούς σταθμούς ΥΦΑ και στην υπόγεια αποθήκευση φυσικού αερίου. Οι προσανατολισμοί εστιάζονται επίσης στις ζεύξεις ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των Μεσογειακών κρατών μελών και των νότιων Μεσογειακών χωρών, ιδίως με τη σύγχρονη σύνδεση στο σύστημα της Ένωσης για τον συντονισμό της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (UCTE), με την αύξηση των συνδέσεων με την Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου περιλαμβάνονται ζεύξεις με την Τουρκία, καθώς και με την καλύτερη σύνδεση των Βαλτικών χωρών με τις αγορές της Κεντρικής-Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης. Ο ενεργειακός διάλογος ΕΕ – Ρωσίας ξεκίνησε το 2001, με σκοπό να ενισχυθούν οι σχέσεις ΕΕ – Ρωσίας στον ενεργειακό τομέα. Τα κύρια επιτεύγματα του ενεργειακού διαλόγου ΕΕ – Ρωσίας έχουν δημοσιευθεί σε διάφορες εκθέσεις προόδου[25]. Το 2006, συγκροτήθηκαν τρεις θεματικές ομάδες με τα εξής αντικείμενα: i) ενεργειακή απόδοση, ii) ανάπτυξη της ενεργειακής αγοράς και iii) προγνώσεις και σενάρια. Στο πλαίσιο της ομάδας για την ανάπτυξη της ενεργειακής αγοράς συγκροτήθηκε η υποομάδα για την ενεργειακή υποδομή, με αντικείμενο τις ενεργειακές ζεύξεις μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος για τη Ρωσία και την ΕΕ. Επιπλέον, στο πλαίσιο της εν λόγω υποομάδας παρακολουθείται μελέτη η οποία εξετάζει τη δυνατότητα σύγχρονης ζεύξης μεταξύ του συστήματος UCTE και των Βαλτικών Χωρών και περαιτέρω του ρωσικού συστήματος IPS/UPS, μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από τη γραμμή του προϋπολογισμού ΔΕΔ-Ε το 2004. Η Ουκρανία και η Μολδαβία υπέβαλαν από κοινού αίτηση να καταστούν πλήρη μέλη του συστήματος UCTE. Στο πλαίσιο του UCTE συγκροτήθηκε ειδική τεχνική επιτροπή προκειμένου να εκπονήσει μελέτη σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να λάβουν η Ουκρανία και η Μολδαβία για να συνδεθούν με το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. 7. Αλλες πολιτικεσ της ενωσης που σχετιζονται με τα ΔΕΔ-Ε 7.1. Περιβάλλον Οι προτεραιότητες ΔΕΔ-Ε συνάδουν με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη στις 23 και 24 Μαρτίου 2001, όσον αφορά την ανάπτυξη της υποδομής που απαιτείται για τη λειτουργία της ενεργειακής αγοράς. Ιδιαίτερες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν για να επιτευχθεί ο στόχος να αξιοποιηθούν περισσότερο οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ως συμβολή στην πολιτική για την αειφόρο ανάπτυξη. Υπογραμμίζεται ότι είναι ουσιαστική η επιρροή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. Συγκεκριμένα πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες για τα πτηνά[26] και τα ενδιαιτήματα[27], για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ)[28], για την στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση (ΣΠΑ)[29] και η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα[30]. Οι αρχές των κρατών μελών είναι αρμόδιες για τις διαδικασίες προγραμματισμού και αδειοδότησης και πρέπει να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία, ενώ την τελική απόφαση λαμβάνουν οι τοπικές αρχές. Κατά την κατανομή πόρων από τον προϋπολογισμό ΔΕΔ-Ε, ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην συμμόρφωση των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων με την κοινοτική περιβαλλοντική νομοθεσία. Συγκεκριμένα, ανάλογα με την φύση των δράσεων που προτείνονται για χρηματοδότηση, ζητούνται έγγραφα σχετικά με περιβαλλοντικά θέματα όπως: - πληροφορίες σχετικά με τις ενδεχόμενες (ή μη ενδεχόμενες) σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε τόπους Natura 2000 (πιστοποιητικά Natura 2000)· - μη τεχνική περίληψη των μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων που εκπονούνται για την κάθε δράση· - πληροφορίες σχετικά με τις διαβουλεύσεις με τις αρμόδιες περιβαλλοντικές αρχές, το ενδιαφερόμενο κοινό και, κατά περίπτωση, με άλλα κράτη μέλη. Εφόσον ήταν θετικό το αποτέλεσμα της ανάλυσης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, χορηγήθηκε χρηματοδότηση ΔΕΔ-Ε. 7.2. Έρευνα και ανάπτυξη Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την έρευνα και την ανάπτυξη στον ενεργειακό τομέα με διάφορα προγράμματα χρηματοδότησης, όπως τα προγράμματα πλαίσια (ΠΠ) και το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια-Ευρώπη». Με τα προγράμματα αυτά ενθαρρύνονται επίσης ορισμένοι στόχοι των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας, όπως η βελτίωση της ασφάλειας και η διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού. Υπό το 6ΠΠ, που κάλυψε την περίοδο 2002-2006, χρηματοδοτήθηκαν αρκετές μελέτες που περιελάμβαναν διάσταση σχετιζόμενη με τα ΔΕΔ-Ε, όπως για παράδειγμα. - IRED - Integration of Renewable Energy Sources and Distributed Generation into the European Electricity Grid (FP6) (Ένταξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποκεντρωμένης ηλεκτροπαραγωγής στο ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (6ΠΠ)) - FENIX - Flexible Electricity Networks to Integrate the Expected “Energy Evolution” (FP6) (Ευέλικτα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας για την ενσωμάτωση της αναμενόμενης «ενεργειακής εξέλιξης» (6ΠΠ)) - ENCOURAGED – Energy Corridor Optimisation for the European Markets of Gas, Electricity and Hydrogen (FP6) (Βελτιστοποίηση των ενεργειακών διαδρόμων για τις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου, ηλεκτρικής ενέργειας και υδρογόνου (6ΠΠ)). Επιπλέον, από το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια-Ευρώπη» χρηματοδοτήθηκαν έργα όπως τα ακόλουθα: - RESPOND - Renewable Electricity Supply – Interactions with Conventional Power Generation, Networks and Demand (Ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές: αλληλεπιδράσεις με τη συμβατική ηλεκτροπαραγωγή, τα δίκτυα και τη ζήτηση) - TRADEWIND – Wind Power Integration and Exchange in the Trans-European Power Markets. (Ενσωμάτωση της αιολικής ενέργειας και συναλλαγές στις διευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας) 7.3. Ανταγωνισμός Κατά τη χορήγηση χρηματοδότησης ΔΕΔ-Ε ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στη συμμόρφωση των επιλεγόμενων έργων για αγωγούς φυσικού αερίου με το καθεστώς της πρόσβασης τρίτων, όπως ορίζεται στην οδηγία 2003/55/EΚ[31] για το φυσικό αέριο, και συγκεκριμένα στο άρθρο 22. Το καθεστώς της πρόσβασης τρίτων εφαρμόζεται επίσης για έργα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, όπως ορίζεται στην οδηγία 2003/54/EΚ[32] για την ηλεκτρική ενέργεια. [1] ΕΕ L 228, 23.9.1995, σ. 1–7. [2] Απόφαση αριθ. 1254/96/ΕΚ της 5ης Ιουνίου 1996, ΕΕ L 161 της 29.6.1996, σ. 147. [3] Απόφαση αριθ. 1229/2003/ΕΚ της 26ης Ιουνίου 2003, ΕΕ L 176 της 15.7.2003, σ. 11. [4] Aπόφαση αριθ. 1364/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Σεπτεμβρίου 2006 , ΕΕ L 262 της 22.9.2006, σ. 1. [5] COM(2006) 846. [6] Απόφαση αριθ. 1254/96/ΕΚ, ΕΕ L 161 της 29.6.1996, σ. 147. [7] Απόφαση αριθ. 1047/97/ΕΚ, ΕΕ L 152 της 11.6.1997, σ. 12. [8] Απόφαση αριθ. 1741/99/ΕΚ, ΕΕ L 207 της 6.8.1999, σ. 1. [9] Απόφαση αριθ. 1229/2003/ΕΚ, ΕΕ L 176 της 15.7.2003, σ. 11. [10] ΕΕ L 138 της 30.4.2004, σ. 17. [11] ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 46. [12] COM(2006) 443 και έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2006) 1059 της 7.8.2006. [13] Η τελική έκθεση είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/ten/energy/studies/index_en.htm. [14] Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος τα οποία αφορά η παρούσα παράγραφος και ο πίνακας 1 είναι εκείνα που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ των προσανατολισμών ΔΕΔ-Ε του 2003, με το οποίο τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε ο κατάλογος των έργων κοινού ενδιαφέροντος που καθορίστηκαν στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε του 1996. [15] Ο κατάλογος των χρηματοδοτηθέντων έργων είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/ten/energy/studies/index_en.htm . [16] Οι προσανατολισμοί ΔΕΔ-Ε τους οποίους αφορά η παρούσα παράγραφος και ο πίνακας 4 είναι οι προσανατολισμοί που δημοσιεύτηκαν το 1996 για έργα που στηρίχθηκαν το 2002 και οι προσανατολισμοί που δημοσιεύτηκαν το 2003 για έργα που στηρίχθηκαν το 2003 και εντεύθεν. [17] Το 2002, η ΕΤΕπ δεν στήριξε έργα που βρίσκονται σε άξονες προτεραιότητας, όπως ορίζονται στους προσανατολισμούς ΔΕΔ-Ε που εγκρίθηκαν το 2003. [18] SEC(2007) 1456, Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την έκθεση της Επιτροπής με τίτλο «18η ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων (2006)». [19] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 99/2000 του Συμβουλίου της 29.12.1999, EE L 12 της 18.1.2000, σ. 1-9. [20] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1488/96 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996, EE L 189 της 30.7.1996, σ. 1-9. [21] Η τελική μορφή της ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/ten/energy/studies/index_en.htm . [22] EE L 228 της 23.9.1995, σ. 1–7 [23] EE L 176 της 15.7.2003, σ.57-78 [24] EE L 176 της 15.7.2003, σ. 37-56 [25] Οι εκθέσεις προόδου είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/energy/russia/joint_progress/index_en.htm . [26] Οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979, EE L 103 της 25.4.1979, σ. 1-18. [27] Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992, EE L 206 της 22.7.1992, σ. 7-50. [28] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1985, EE L 175 της 5.7.1985, σ. 40-48. [29] Οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2001, EE L 197 της 21.7.2001, σ. 30-37. [30] Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000, EE L 327 της 22.12.2000, σ. 1-73. [31] EE L 176 της 15.7.2003, σ.57-78. [32] EE L 176 της 15.7.2003, σ. 37-56.