[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 18.8.2008

COM(2008) 520 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιοσχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες το 2007

{SEC(2008) 2381}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες το 2007 1

1. Εισαγωγή 3

2. Ανασκόπηση 3

2.1. Ιστορικό 3

2.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή κατά τη διάρκεια του 2006 4

2.2.1. Νέες αποφάσεις 4

2.2.2. Εκταμιεύσεις 4

2.3. Ανακεφαλαίωση των πλέον πρόσφατων πράξεων στις δικαιούχους χώρες 4

2.3.1. Δυτικά Βαλκάνια 4

2.3.2. Ανατολικές γειτονικές χώρες 5

2.3.3. Μεσογειακές χώρες 6

3. Γεωγραφική κατανομή και αξιολογησεις της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής 7

3.1. Γεωγραφική κατανομή 7

3.2. Αξιολογήσεις 7

3.2.1. Τατζικιστάν 7

3.2.2. Βοσνία-Ερζεγοβίνη 8

3.3. Βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης στις δικαιούχους χώρες: επιχειρησιακές αξιολογήσεις 9

1. Εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει γενική ανασκόπηση της κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες και το ιστορικό της, περίληψη των πράξεων του 2007, πληροφορίες σχετικά με τις πλέον πρόσφατες πράξεις στα Δυτικά Βαλκάνια, στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και στις χώρες της Μεσογείου, καθώς και στατιστικούς πίνακες των διαφόρων πράξεων που υλοποιήθηκαν από το 1990 έως σήμερα.

Η έκθεση αναφέρει επίσης τις πλέον πρόσφατες τάσεις στις πράξεις κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής, καθώς και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που πραγματοποιήθηκαν το 2007. Στόχος των αξιολογήσεων αυτών είναι να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος των σχετικών πτυχών της διαδικασίας οικονομικής σταθεροποίησης και της εφαρμογής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις αποδέκτριες χώρες. Από την άποψη αυτή, η πρόοδος αντικατοπτρίζει, επίσης, τον βαθμό στον οποίο πληρούνται οι αντίστοιχοι όροι οικονομικής πολιτικής από τους οποίους εξαρτάται η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚ.

Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τη σύσταση που διατύπωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ειδική έκθεσή του τον Μάρτιο του 2002 σχετικά με τη βελτίωση της χρηματοδοτικής διαχείρισης στις δικαιούχους χώρες, από το 2004 και μετά, η Επιτροπή, με τη βοήθεια ελεγκτικής εταιρίας, προέβη σε επιχειρησιακές αξιολογήσεις της οργάνωσης των χρηματοδοτικών κυκλωμάτων και των ελέγχων που σχετίζονται με την μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή σε κάθε δικαιούχο χώρα. Τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων αυτών λαμβάνονται δεόντως υπόψη κατά την κατάρτιση των όρων πολιτικής από τους οποίους εξαρτάται η συνδρομή.

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με την κοινοτική μακροοικονομική ή έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες και αποτελεί συνέχεια των εκθέσεων που υποβλήθηκαν τα προηγούμενα έτη. Ταυτόχρονα δημοσιεύεται λεπτομερέστερη έκθεση (έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC (2008)2381) που παρέχει οικονομικές και χρηματοδοτικές πληροφορίες σχετικά με τις δικαιούχους χώρες.

2. Ανασκόπηση

2.1. Ιστορικό

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) στηρίζει τις προσπάθειες πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης των δικαιούχων χωρών και υλοποιείται σε συνδυασμό με τα προγράμματα στήριξης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η ΜΧΣ ενσωματώνει μια σειρά αρχών, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν εκ νέου στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 8ης Οκτωβρίου 2002, που τονίζουν τον έκτακτο χαρακτήρα της συνδρομής, τη συμπληρωματικότητά της με τις χρηματοδοτήσεις των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΔΧΟ) και την τήρηση των όρων μακροοικονομικής πολιτικής. Ειδικότερα, η ΜΧΣ της Κοινότητας στήριξε τις προσπάθειες των δικαιούχων χωρών για την υλοποίηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων και διαρθρωτικών αλλαγών. Σε στενό συντονισμό με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, η συνδρομή αυτή στήριξε πολιτικές προσαρμοσμένες στις ειδικές ανάγκες των δικαιούχων χωρών με γενικότερο στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας και τη δημιουργία οικονομιών που λειτουργούν βάσει των μηχανισμών της αγοράς.

2.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή κατά τη διάρκεια του 2006

Την περίοδο 2000-2007, εκδόθηκαν δεκαεννέα αποφάσεις για συνδρομή, συνολικού ύψους 1085 εκατ. EUR. Από τις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη χορήγηση συνδρομής, δεκατρείς αφορούσαν βαλκανικές χώρες (πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Σερβία και Μαυροβούνιο, περιλαμβανομένου του Κοσσυφοπεδίου, και Αλβανία). Αυτό καθιστά τις βαλκανικές χώρες τους βασικούς δικαιούχους ΜΧΣ, με συνολική ενίσχυση ανερχόμενη σε ανώτατο ποσό 783 εκατ. EUR επί συνόλου 1085 εκατ. EUR.

2.2.1. Νέες αποφάσεις

Το 2007 το Συμβούλιο εξέδωσε δύο αποφάσεις.

Στις 16 Απριλίου, το Συμβούλιο αποφάσισε (2007/259/EΚ) να χορηγήσει μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή στη Μολδαβία ανώτατου ύψους 45 εκατ. EUR, υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων.

Στις 10 Δεκεμβρίου, το Συμβούλιο αποφάσισε (2007/860/EΚ) να χορηγήσει μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή στον Λίβανο ανώτατου ύψους 80 εκατ. EUR (50 εκατ. EUR υπό μορφή δανείων και 30 εκατ. EUR υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων).

2.2.2. Εκταμιεύσεις

Οι εκταμιεύσεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ανήλθαν σε 20 εκατ. EUR για τη Μολδαβία.

2.3. Ανακεφαλαίωση των πλέον πρόσφατων πράξεων στις δικαιούχους χώρες

2.3.1. Δυτικά Βαλκάνια

Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, εξέδωσε στις 30 Νοεμβρίου 2000 απόφαση χορήγησης μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) στο Κοσσυφοπέδιο (UNCS 1244/1999) υπό μορφή υποστήριξης του προϋπολογισμού (μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις ανώτατου ύψους 50 εκατ. EUR). Ωστόσο, η δημοσιονομική κατάσταση εξελίχθηκε διαφορετικά σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Η υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας και της συμφωνίας επιχορήγησης μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών του Κοσσυφοπεδίου, τις οποίες εκπροσωπούσε η UNMIK, ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2007 και η ΜΧΣ μπορεί να εκταμιευθεί την περίοδο 2008-2009, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, όπως έχει συμφωνηθεί, σε δύο δόσεις ύψους 30 εκατ. EUR και 20 εκατ. EUR αντίστοιχα. Τον Σεπτέμβριο του 2007, οι αρχές της χώρας υπέβαλαν αναθεώρηση του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δαπανών (ΜΠΔ)[1] για την περίοδο 2008-2010. Η εκταμίευση εξαρτάται από την ύπαρξη χρηματοδοτικού κενού, πράγμα το οποίο δεν συνέβη το 2007, καθώς και από ορισμένους άλλους ειδικούς όρους που αφορούν το πλαίσιο των δημοσιονομικών και οικονομικών πολιτικών, τη δημόσια οικονομική διαχείριση και έλεγχο, την ιδιωτικοποίηση και ρευστοποίηση κρατικών επιχειρήσεων και τις στατιστικές.

Σύμφωνα με τις τελευταίες στατιστικές του ΔΝΤ και της κεντρικής τραπεζικής αρχής του Κοσσυφοπεδίου, η αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε σε 3,5 % περίπου το 2007 έναντι προβλεπόμενης αύξησης 1% την οποία είχαν λάβει ως βάση οι αρχές για την κατάρτιση του προϋπολογισμού του 2007. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις καθυστερήσεις όσον αφορά τη ρύθμιση του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου, ενώ η διάλυση της UNMIK έχει λιγότερο αρνητικό αντίκτυπο στην εγχώρια ζήτηση. Η κατανάλωση του ιδιωτικού τομέα είχε θετικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη. Συνολικά, η οικονομική ανάπτυξη φαίνεται πιο εύρωστη έναντι των προηγούμενων ετών, αλλά παραμένει χαμηλή σε σύγκριση με άλλες χώρες της περιοχής.

Ο πληθωρισμός αυξήθηκε αλματωδώς σε μέσο ετήσιο ποσοστό 4,5% το 2007. Η κατακόρυφη άνοδος του ΔΤΚ[2] τροφοδοτήθηκε από την άνοδο των τιμών των τροφίμων τα οποία καταλαμβάνουν ποσοστό 42,5% στο καλάθι του ΔΤΚ.

Η αύξηση των εξαγωγών παρουσίασε άνοδο το δεύτερο εξάμηνο του 2007. Ωστόσο, η εξαγωγική βάση παραμένει ασθενέστατη, με αποτέλεσμα το έλλειμμα του ισοζυγίου εμπορικών συναλλαγών να αυξηθεί περαιτέρω το 2007, σε 60% του ΑΕΠ περίπου. Το 2007, αναμένεται ότι το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (περιλαμβανομένης της ξένης βοήθειας) θα ανέλθει σε 24% του ΑΕΠ. Προς το παρόν, το Κοσσυφοπέδιο δεν αναλαμβάνει υποχρεώσεις εξυπηρέτησης κρατικού χρέους.

Η δημοσιονομική κατάσταση του Κοσσυφοπεδίου χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια και έλλειψη προβλεψιμότητας. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2007 χαρακτηρίστηκε από ένα αρχικό υπόλοιπο σε μετρητά από μεταφορά από το 2006, ύψους 200 εκατ. ΕUR περίπου, έκτακτα έσοδα ύψους 75 εκατ. EUR από την εκχώρηση άδειας λειτουργίας σε δεύτερο φορέα κινητής τηλεφωνίας, από τη βελτίωση της είσπραξης εσόδων και οι σταθερά χαμηλές δαπάνες ειδικά όσον αφορά κεφαλαιουχικά αγαθά. Το ετήσιο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2007 υπολογίζεται σε 150 εκατ. EUR. Ωστόσο η δημοσιονομική κατάσταση του Κοσσυφοπεδίου παραμένει ασταθής και το πλεόνασμα ενδέχεται να αποδειχθεί ότι είναι μάλλον προσωρινό και ότι συγκαλύπτει μια ασθενέστερη διαρθρωτική δημοσιονομική κατάσταση, διότι κατά το ήμισυ οφείλεται σε ένα έκτακτο μέτρο (βλ. ανωτέρω), ενώ περιβάλλεται από σημαντικούς δημοσιονομικούς κινδύνους συνδεόμενους, μεταξύ άλλων, με τη ρύθμιση του καθεστώτος της χώρας, μη διευθετηθέντα δικαιώματα ιδιοκτησίας, περιβαλλοντικά προβλήματα, ευάλωτη ενεργειακή κατάσταση και ενδεχόμενες υποχρεώσεις από τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης. Επιπλέον, οι αναπτυξιακές ανάγκες του Κοσσυφοπεδίου παραμένουν τεράστιες.

2.3.2. Ανατολικές γειτονικές χώρες

Το 2007, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή δύο προγράμματα μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ χωρών της περιοχής.

Βάσει του προγράμματος υπέρ της Γεωργίας, συνολικού ύψους 33,5 εκατ. EUR υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων, που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2006, η Eπιτροπή προέβη σε επανεξέταση των όρων εκταμίευσης της τρίτης και τελευταίας δόσης (η εκταμίευση της πρώτης και της δεύτερης δόσης συνολικού ύψους 23 εκατ. EUR είχε πραγματοποιηθεί το 2006.) Η επανεξέταση δεν ολοκληρώθηκε με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιηθεί καμία πληρωμή λόγω του ότι δεν είχε ικανοποιηθεί ένας από τους ειδικούς όρους για την ελευθέρωση της δόσης. Συγκεκριμένα, ο νόμος σχετικά με την οργάνωση του εξωτερικού ελέγχου δεν ψηφίστηκε από το κοινοβούλιο της χώρας, όπως προβλεπόταν.

Η Eπιτροπή άρχισε την υλοποίηση μιας νέας μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τη Μολδαβία , που αποφασίσθηκε από το Συμβούλιο στις 16 Απριλίου 2007. Η νέα συνδρομή ανέρχεται σε 45 εκατ. EUR υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων και συνδέεται με τη Διευκόλυνση για τη μείωση της φτώχειας και την ανάπτυξη (PRGF) που συνήψε η Μολδαβία με το ΔΝΤ. Η πρώτη δόση της συνδρομής ύψους 20 εκατ. EUR, εκταμιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2007. Οι δύο υπόλοιπες δόσεις αναμένεται να εκταμιευθούν το 2008.

Το πρόγραμμα έχει σκοπό να βοηθήσει τη Μολδαβία να εφαρμόσει το οικονομικό της πρόγραμμα και να συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης της χώρας που συνδέονται με εξωτερικούς κλυδωνισμούς με τους οποίους έρχεται αντιμέτωπη η οικονομία της Μολδαβίας (κατά κύριο λόγο, αύξηση των τιμών εισαγόμενου από τη Ρωσία φυσικού αερίου και περιορισμοί στις εξαγωγές οίνου και διαφόρων γεωργικών προϊόντων της χώρας). Η κοινοτική μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή συμπληρώνει τη χρηματοδότηση από ΔΧΟ και διμερείς δωρητές, καθώς και τη στήριξη που παρέχει η ΕΕ στον προϋπολογισμό της χώρας στο πλαίσιο του Προγράμματος Επισιτιστικής Ασφάλειας και του νέου Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ).

2.3.3. Μεσογειακές χώρες

Στις 10 Δεκεμβρίου 2007, το Συμβούλιο ενέκρινε ένα πρόγραμμα μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ του Λιβάνου με σκοπό να στηρίξει τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο εσωτερικό της χώρας για την μεταπολεμική ανασυγκρότηση και τη βιώσιμη οικονομική ανάκαμψή της. Με τον τρόπο αυτόν θα αρθούν εν μέρει οι χρηματοοικονομικοί περιορισμοί στην υλοποίηση του οικονομικού προγράμματος της κυβέρνησης της χώρας. Η απόφαση προβλέπει συνολικό ποσό 80 εκατ. EUR εκ των οποίων 30 εκατ. EUR υπό μορφή μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων και 50 εκατ. EUR υπό μορφή δανείου.

Τον Δεκέμβριο του 2007, η Επιτροπή και η κυβέρνηση του Λιβάνου αποφάσισαν να εκταμιευθεί η συνδρομή αυτή σε μεταγενέστερο στάδιο, σε δύο δόσεις ύψους 40 εκατ. EUR έκαστη.

3. Γεωγραφική κατανομή και αξιολογησεις της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

3.1. Γεωγραφική κατανομή

Η κοινοτική ΜΧΣ σκοπό έχει να στηρίξει τη μακροοικονομική σταθεροποίηση των δικαιούχων χωρών και να συμβάλει στην αντιμετώπιση των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν στα ισοζύγια πληρωμών τους (και στους προϋπολογισμούς τους). Χρησιμεύει, επίσης, πολύ στην προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι σημαντικότερες, από άποψη όγκου, πράξεις ΜΧΣ αποφασίσθηκαν και εκταμιεύθηκαν τα αμέσως επόμενα έτη μετά τις αλλαγές στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Με την πάροδο των ετών, ο αριθμός των χωρών στις οποίες η Κοινότητα χορήγησε συνδρομή του είδους αυτού αυξήθηκε λόγω του μεγαλύτερου αριθμού γειτονικών χωρών που αντιμετώπιζαν προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών και δεσμεύθηκαν να εφαρμόσουν προγράμματα οικονομικής μεταρρύθμισης. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αλλαγή της γεωγραφικής ισορροπίας όσον αφορά την κατανομή της συνδρομής σε σχέση με τα πρώτα έτη, όταν οι περισσότεροι δικαιούχοι ήταν χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Ως εκ τούτου, από το 2000 και μετά, ΜΧΣ χορηγείται αποκλειστικά στις χώρες των δυτικών Βαλκανίων (83% των αποφάσεων μεταξύ 2000 και 2006) και στα ΝΑΚ. Το 2007 παρατηρήθηκε μεταβολή στην τάση αυτή λόγω της έκδοσης απόφασης του Συμβουλίου υπέρ του Λιβάνου.

3.2. Αξιολογήσεις

Κατ’ εφαρμογή του δημοσιονομικού κανονισμού, η Επιτροπή εφάρμοσε ένα πρόγραμμα αξιολόγησης προκειμένου να εκτιμήσει τον αντίκτυπο της ΜΧΣ σε καθεμιά από τις δικαιούχους χώρες. Οι αναλύσεις πραγματοποιούνται από εξωτερικούς συμβούλους που επιλέγονται με ανοικτό διαγωνισμό, υπό την εποπτεία μιας «διευθύνουσας επιτροπής». Από το 2004 και μετά έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά 5 αξιολογήσεις. Το 2007 ολοκληρώθηκαν δύο αξιολογήσεις σχετικά με το Τατζικιστάν και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Οι κυριότερες παρατηρήσεις έχουν ως εξής:

3.2.1. Τατζικιστάν

Η αξιολόγηση αφορούσε τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγήθηκε στο Τατζικιστάν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως ειδικό επί μέρους στοιχείο της συνολικής πράξης ΜΧΣ για την Αρμενία και τη Γεωργία, που είχε προηγηθεί. Η ΜΧΣ συνίστατο σε δάνειο ύψους 60 εκατ. EUR και σε μη επιστρεπτέα επιχορήγηση ύψους 35 εκατ. EUR, που θα εκταμιευόταν σε πέντε διαδοχικές ισόποσες δόσεις (ύψους 7 εκατ. EUR έκαστη) την περίοδο 2001-2004.

Ο καθαρός αντίκτυπος της πράξης στη μακροοικονομική σταθεροποίηση ήταν μάλλον περιορισμένος. Η ΜΧΣ επέφερε μια οριακή βελτίωση όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό την περίοδο 2001-2006. Από την ανάπτυξη ενός ποσοτικού μοντέλου προέκυψε ότι η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή συνέβαλε αθροιστικά με 1,5 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ την ίδια περίοδο. Η μείωση του κόστους της εξυπηρέτησης του εξωτερικού χρέους κατέστησε δυνατό τον προσανατολισμό των δαπανών του προϋπολογισμού σε εγχώριες χρήσεις.

Ο αντίκτυπος της ΜΧΣ στη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών είναι θετική μεν, αλλά μικρή. Οι δίαυλοι στους οποίους η άμεση συμβολή της ΜΧΣ ήταν σχετικά εμφανής φαίνεται ότι διαδραματίζουν σχετικά μικρό ρόλο από μακροπρόθεσμη άποψη. Αυτό ισχύει τόσο για το στοιχείο ελάφρυνσης του χρέους το οποίο εμπεριέχει η πράξη, όσο και για το κάπως υψηλότερο ΑΕΠ χάρη στη ΜΧΣ. Μακροπρόθεσμα, υπάρχουν άλλα θέματα που άπτονται της βελτίωσης της οικονομικής διακυβέρνησης τα οποία θεωρούνται σημαντικότερα.

Οι διαρθρωτικές απαιτήσεις που προβλέπει η πράξη ΜΧΣ είχαν μεν τον αναμενόμενο αντίκτυπο, αλλά αυτός ήταν μάλλον περιορισμένης έκτασης. Τον εμφανέστερο και σημαντικότερο αντίκτυπο στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είχαν δύο απαιτήσεις άμεσα συνδεόμενες με την ΕΕ, οι οποίες είχαν σημαντικές συνέπειες για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

3.2.2. Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η αξιολόγηση αφορούσε τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή που παρασχέθηκε στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Φεβρουάριο του 2006. Η ΜΧΣ περιλάμβανε ένα στοιχείο δανείου ανώτατου ύψους 20 εκατ. EUR, καθώς και ένα στοιχείο μη επιστρεπτέας επιχορήγησης ανώτατου ύψους 40 εκατ. EUR. Η πράξη ΜΧΣ συνέπεσε με τη σύναψη συμφωνίας stand-by του ΔΝΤ, η οποία διήρκεσε από τον Αύγουστο του 2002 έως τον Φεβρουάριο του 2004. Η ΜΧΣ συνδεόταν ρητά με την εν λόγω συμφωνία stand-by.

Η ΜΧΣ έχει επηρεάσει τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα με διάφορους τρόπους. Κατά κύριο λόγο μέσω της μακροοικονομικής σταθερότητας και του αντίκτυπου στην οικονομική ανάπτυξη. Επίσης, μέσω της δημιουργίας θεσμικών φορέων, πράγμα στο οποίο συνέβαλαν οι διαρθρωτικές απαιτήσεις που συνοδεύουν την ΜΧΣ.

Οι διαρθρωτικές απαιτήσεις, ως σύνολο, έχουν επηρεάσει τη βιωσιμότητα των μεταρρυθμίσεων δεδομένου ότι βελτιώνουν τους θεσμούς της χώρας, επισπεύδουν την ιδιωτικοποίηση και δημιουργούν ένα σύστημα δημόσιου ταμείου, καθώς και ένα αποτελεσματικό σύστημα τελωνειακής και φορολογικής διοίκησης. Οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα της τελωνειακής και της φορολογικής πολιτικής και διοίκησης συνέβαλαν επίσης και σε άλλες μη αναστρέψιμες μεταρρυθμίσεις, όπως η εισαγωγή του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) το 2006. Ως εκ τούτου, η διαρθρωτική συνιστώσα της ΜΧΣ έχει βελτιώσει την οικονομική σταθερότητα και το αναπτυξιακό δυναμικό της χώρας βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα.

Η απόφαση της Επιτροπής να ελευθερώσει τα ποσά ενέπνευσε εμπιστοσύνη στην οικονομία τόσο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, όσο και του Τατζικιστάν, και με τον τρόπο αυτόν συνέβαλε στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος σε αυτές.

Υπό εξέλιξη βρίσκονται αξιολογήσεις για τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, καθώς και την Αλβανία. Οι τελικές εκθέσεις προβλέπεται ότι θα υποβληθούν το τρίτο τρίμηνο του 2008.

3.3. Βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης στις δικαιούχους χώρες: επιχειρησιακές αξιολογήσεις

Το 2007 πραγματοποιήθηκαν δύο νέες επιχειρησιακές αξιολογήσεις στη Μολδαβία και τον Λίβανο, μετά τις επτά πρώτες επιχειρησιακές αξιολογήσεις που είχαν ολοκληρωθεί μεταξύ 2004 και 2006 σε χώρες οι οποίες ελάμβαναν μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (Αλβανία, Αρμενία, Σερβία-Μαυροβούνιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Γεωργία και Κοσσυφοπέδιο). Το πρόγραμμα εργασίας εκπονείται σε συνεργασία με την εταιρεία συμβούλων Deloitte και περιλαμβάνει πληροφορίες από διαθέσιμες εκθέσεις άλλων δωρητών και κυρίως από αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημοσίων Δαπανών και Δημοσιονομικής Ευθύνης (PEFA). Πραγματοποιήθηκαν αποστολές παρακολούθησης (Αλβανία, Αρμενία, Τατζικιστάν και Γεωργία) προκειμένου να αξιολογηθούν οι βελτιώσεις που εφαρμόσθηκαν στις εθνικές διοικήσεις μετά τις πρώτες αποστολές.

Οι έρευνες εστιάζονται, αφενός, στην ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών και τη λειτουργία των λογιστηρίων τους. Αφετέρου, εξετάζουν τη διαδικασία του προϋπολογισμού, το δημόσιο ταμείο, καθώς και τις υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου, ανθρώπινων πόρων και πληροφορικής των Υπουργείων Οικονομικών. Εξετάζεται επίσης η λειτουργία των φορέων εξωτερικού ελέγχου προκειμένου να αξιολογηθεί η ελεγκτική τους αποτελεσματικότητα.

Τα συμπεράσματα των επιχειρησιακών αξιολογήσεων διαβιβάζονται στις εθνικές αρχές οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να σχολιάσουν την ανάλυση που γίνεται στις εν λόγω εκθέσεις.

Για κάθε χώρα, οι αξιολογήσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «το πλαίσιο για την υγιή δημοσιονομική διαχείριση είναι αποτελεσματικό» με βάση τις αναλύσεις του συμβούλου ο οποίος τόνισε, ωστόσο, ότι είναι ανάγκη να επέλθουν ορισμένες βελτιώσεις. Οι σοβαρότερες αδυναμίες διαπιστώθηκαν στα Υπουργεία Οικονομικών και αφορούν την έλλειψη ενιαίων λογαριασμών δημόσιου ταμείου, κατάλληλων λογιστικών συστημάτων και γραπτών διαδικασιών ή βελτίωσης των διαδικασιών για τις δημόσιες προμήθειες. Όλα τα υπουργεία πρέπει να ενισχύσουν το δυναμικό άσκησης εσωτερικού ελέγχου με την πρόσληψη έμπειρων ελεγκτών και την εφαρμογή ειδικών προγραμμάτων κατάρτισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υπηρεσίες μακροοικονομικών προβλέψεων φάνηκε ότι δεν διέθεταν τα μέσα να εκπληρώσουν την αποστολή τους, ενώ θεωρήθηκε ότι οι οργανισμοί εξωτερικού ελέγχου δεν διέθεταν αρκετή ανεξαρτησία.

Με σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών των αποδεκτριών χωρών, έγιναν συστάσεις στις εθνικές αρχές προκειμένου να διορθωθούν οι αδυναμίες αυτές. Ορισμένες από τις συστάσεις αυτές θεωρείται ότι συνιστούν προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει να έχουν εκπληρωθεί προκειμένου να γίνει εκταμίευση της συνδρομής. Αυτό συνέβη στην περίπτωση της ενίσχυσης των υπηρεσιών εσωτερικού ελέγχου εντός του Υπουργείου Οικονομικών ή στην περίπτωση της έκδοσης οδηγιών που περιλαμβάνουν ελάχιστες υποχρεώσεις για το διαχωρισμό καθηκόντων όσον αφορά τη λογιστική, τους διατάκτες και τις πληρωμές. authorising

Τέσσερα έτη μετά την έναρξη των εν λόγω επιχειρησιακών αξιολογήσεων και παρά τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή ορισμένων από τις ζητούμενες αλλαγές, η Επιτροπή παρατήρησε ότι υπήρξαν πραγματικές βελτιώσεις σε όλα τα επίπεδα διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών των αποδεκτριών χωρών.

[pic]

[pic]

[pic][pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[1] Μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δαπανών.

[2] Δείκτης τιμών καταναλωτή