[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 2.4.2008

COM(2008) 167 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Ειδική διοικητική περιοχή του Μακάο: ετήσια έκθεση 2007

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Ειδική διοικητική περιοχή του Μακάο: ετήσια έκθεση 2007

Συνοπτική παρουσίαση

Οκτώ έτη μετά από τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του Μακάο στην Κίνα, η εφαρμογή της αρχής «μία χώρα/δύο συστήματα» για το Μακάο παραμένει ικανοποιητική, διατηρώντας τις ιδιαιτερότητες της κοινωνίας του Μακάο, τον τρόπο ζωής του, το κράτος δικαίου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες. Το 2007, η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε να ενισχύεται και να σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο, χάρη στη ρεαλιστική προσέγγιση που υιοθετήθηκε και από τα δύο μέρη. Μετά από τη στασιμότητα στα τέλη της δεκαετίας του ’90 η οικονομία του Μακάο σημείωσε πολύ έντονη ανάκαμψη από το 2002, χάρη, κυρίως, στην ελευθέρωση της αγοράς και στη συνακόλουθη άνθιση του τομέα των καζίνων, ενώ η Κίνα έδωσε πολύ σημαντική ώθηση στα καζίνα και στην τοπική βιομηχανία τουρισμού (χάρη στο «καθεστώς επισκεπτών από την ηπειρωτική χώρα») καθώς και στην ευρύτερη οικονομία, παρέχοντας στο Μακάο προνομιακή πρόσβαση στις αγορές της ηπειρωτικής χώρας. Εντούτοις, η απουσία θεσμικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων που θα διασφάλιζε μεγαλύτερη διαφάνεια και πιο άμεση λογοδοσία αποτελεί πηγή ανησυχίας. Η κυβέρνηση του Μακάο αναγνωρίζει και έχει την πρόθεση να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις στον κοινωνικό, περιβαλλοντικό και διοικητικό τομέα που είναι αποτέλεσμα της εκπληκτικά ταχείας οικονομικής ανάπτυξης του Μακάο.

Εισαγωγή

Το 2007 ήταν η όγδοη επέτειος της μεταβίβασης της κυριαρχίας του Μακάο στην Κίνα-το 1999- με την οποία το έδαφος αυτό απέκτησε το καθεστώς της ειδικής διοικητικής περιοχής της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Η ένωση του Μακάο με την ηπειρωτική χώρα βασίζεται στην αρχή «μία χώρα/δύο συστήματα» και στο θεμελιώδες δίκαιο του Μακάο που θεσπίστηκε από τη λαϊκή εθνοσυνέλευση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Το θεμελιώδες δίκαιο εγγυάται ότι το προηγούμενο σύστημα και ο τρόπος ζωής του Μακάο θα παραμείνουν αμετάβλητα επί 50 έτη. Η διατήρηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο Μακάο ήταν και συνεχίζουν να είναι ο στόχος της στήριξης που παρέχεται από την ΕΕ στην αρχή που εφαρμόζει η Κίνα «μία χώρα/δύο συστήματα», η οποία σε γενικές γραμμές λειτούργησε ικανοποιητικά.

1. Συνεργασία ΕΕ-Μακάο το 2007

Το 2007, το Μακάο συνέχισε να είναι σημαντικός εταίρος για την ΕΕ, με την οποία συμμερίζεται κοινές αξίες και συμφέροντα στον οικονομικό, ρυθμιστικό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τομέα. Το 2007, διοργανώθηκαν δύο συνεδριάσεις της κοινής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της κυβέρνησης της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής (ΕΔΠ) του Μακάο: η 12η συνεδρίαση της κοινής επιτροπής ΕΚ-Μακάο πραγματοποιήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου στο Μακάο και η 13η στις 10 Δεκεμβρίου 2007 στις Βρυξέλλες. Οι δύο αυτές συνεδριάσεις είχαν ως αντικείμενο τη σημερινή συνεργασία ΕΚ-Μακάο και διερεύνησαν τις μελλοντικές κατευθύνσεις μετά από την ανακοίνωση του 2006 της Επιτροπής με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ένωση, Χονγκ Κονγκ και Μακάο: δυνατότητες συνεργασίας 2007-2013».[1] Η νομική βάση γι’αυτόν το διάλογο για τη συνεργασία ΕΕ-Μακάο είναι η συμφωνία για το εμπόριο και τη συνεργασία που υπογράφηκε το 1992 μεταξύ της ΕΟΚ και του Μακάο. Η επόμενη συνεδρίαση της κοινής επιτροπής ΕΚ-Μακάο έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Μακάο, το δεύτερο εξάμηνο του 2008.

Το επιτυχές πρόγραμμα δικαστικής συνεργασίας ΕΚ-Μακάο έληξε στις αρχές του 2007 με μία μεγάλη διάσκεψη στο Μακάο με θέμα: «Μία χώρα, δύο συστήματα, τρία νομικά συστήματα – προοπτικές για εξέλιξη», στις 5-7 Φεβρουαρίου 2007, στην οποία συμμετέσχαν πολύ συνταγματολόγοι υψηλού επιπέδου από το Μακάο, το Χονγκ Κονγκ και την ηπειρωτική Κίνα, καθώς και από πολλά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συνεργασία ΕΕ-Μακάο για τη μετανάστευση σημείωσε πρόοδο κατά το 2007 με την πραγματική εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Μακάο και το επιτυχές πρόγραμμα κατάρτισης MIGRAMACAO για τους αρμόδιους για τη μετανάστευση υπαλλήλους του Μακάο.

Η συνεργασία Μακάο-ΕΕ για το εμπόριο και την οικονομία ενισχύθηκε το 2007 με πολλές ειδικές ευρωπαϊκές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διεθνούς εμπορικής έκθεσης που πραγματοποιήθηκε στις 18-21 Οκτωβρίου 2007 στο Μακάο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις σημαντικές προσπάθειες που κατέβαλε η κυβέρνηση της ΕΔΠ του Μακάο κατά το 2007 για να αποτρέψει και να καταπολεμήσει τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Μετά την απαγγελία κατηγορίας κατά της Banco Delta Asia (BDA) από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, οι νομισματικές αρχές του Μακάο ανέλαβαν τον έλεγχο της διαχείρισης της BDA, εισάγοντας ορισμένες μεταρρυθμίσεις προτού την επιστρέψουν στους αρχικούς μετόχους, το Σεπτέμβριο του 2007.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ενίσχυση των διαδικασιών για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων με σκοπό να βελτιωθεί η διαφάνεια και να ενισχυθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να διασφαλιστεί θεμιτός και ανοιχτός ανταγωνισμός, και ενθαρρύνει το Μακάο στον τομέα της διοικητικής μεταρρύθμισης και της πρόληψης της διαφθοράς.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε διερευνητικές συνομιλίες με το Μακάο με σκοπό να ενθαρρύνει την εισαγωγή μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος προς την κοινοτική οδηγία για τη φορολόγηση εισοδημάτων από αποταμιεύσεις. Στόχος της εν λόγω οδηγίας είναι να επιτρέψει στα κράτη μέλη, μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών, να ασκούν αποτελεσματικά το δικαίωμά τους να φορολογούν τους τόκους των αποταμιεύσεων τους οποίους τα φυσικά πρόσωπα που διαμένουν στην ΕΕ λαμβάνουν σε κράτος μέλος άλλο από αυτό στο οποίο έχουν τη φορολογική τους κατοικία. Η οδηγία δεν παρεμβαίνει στην εθνική φορολογική νομοθεσία και δεν επιβάλλει σε καμία χώρα την υποχρεωτική εισαγωγή φορολογικών κρατήσεων.

Οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές προϊόντων μεταξύ της ΕΕ και του Μακάο συνέχισαν να συρρικνώνονται λόγω της φθίνουσας τάσης των εισαγωγών ειδών ένδυσης από το Μακάο μετά από τη σταδιακή λήξη της συμφωνίας για τα κλωστοϋφαντουργικά και τα είδη ένδυσης. Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2007, οι εισαγωγές από το Μακάο μειώθηκαν κατά 12% περίπου, στα 366 εκατ. ευρώ. Από την άλλη πλευρά, οι εξαγωγές της ΕΕ στο Μακάο σημείωσαν έντονη αύξηση κατά 28% και έφθασαν σε 146 εκατ. ευρώ, λόγω της ισχυρής ζήτησης για κεφαλαιουχικά προϊόντα και καταναλωτικά προϊόντα πολυτελείας, σε συνδυασμό με την ταχεία οικονομική ανάπτυξη του Μακάο.

Στο πεδίο των εξωτερικών σχέσεων, το Μακάο εξακολούθησε να λειτουργεί ως ενδιάμεσος για τις διεθνείς σχέσεις της Κίνας με τον πορτογαλόφωνο κόσμο μέσα από μηχανισμούς των οποίων η διαχείριση ασκείται σε συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

2. Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

Κατά το 2007, η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί τις θεσμικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις στο Μακάο, βασιζόμενη στην επίσημη δέσμευση που είχε αναλάβει το 1999 να παρακολουθεί στενά και να ενθαρρύνει την προώθηση της αρχής «μία χώρα/δύο συστήματα», για να υποστηρίξει πλήρως την πολιτική, οικονομική και πολιτιστική αυτονομία του Μακάο.»[2]

Οι σχέσεις μεταξύ της ΕΔΠ και της ηπειρωτικής χώρας είναι σχετικά ήρεμες. Ακόμη και πριν από τη μεταβίβαση της κυριαρχίας, η επίδραση της κινεζικής κυβέρνησης και ορισμένων υπηρεσιών της, όπως το γραφείο δημόσιας ασφάλειας, ήταν αισθητή στο Μακάο. Η εγκληματικότητα που συνδέεται με τον τομέα των παιχνιδιών (νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, πόλεμος συμμοριών, διαφθορά κλπ.) δημιουργεί ανησυχία και το Μακάο υφίσταται πίεση από την ηπειρωτική Κίνα καθώς και από άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία του και την επιβολή του νόμου με τις διεθνείς πρακτικές.

Μέχρι τώρα, δεν έχει ζητηθεί από τη λαϊκή εθνοσυνέλευση να ερμηνεύσει το θεμελιώδη νόμο του Μακάο, και η αυτονομία της δικαστικής εξουσίας του δεν έχει ακόμη τεθεί σε αμφισβήτηση. Η πρόοδος προς τη δημοκρατία δεν αποτελεί μείζον θέμα καθώς, αντίθετα από το θεμελιώδη νόμο του Χονγκ Κονγκ, ο θεμελιώδης νόμος του Μακάο δεν προβλέπει ότι η καθιέρωση της καθολικής ψηφοφορίας είναι ο απώτατος στόχος της συνταγματικής ανάπτυξης, αν και προβλέπει τη δυνατότητα να τροποποιηθεί η μέθοδος διορισμού του αρχηγού του εκτελεστικού και των μελών του νομοθετικού συμβουλίου.

Στο λόγο που εκφώνησε στις 13 Νοεμβρίου 2007 για την πολιτική του 2008, ο αρχηγός της εκτελεστικής εξουσίας Edmund Ho είπε ότι δεν είναι δυνατόν να προκηρυχθούν άμεσες εκλογές το 2009 ή αμέσως μετά το 2009 και ότι το θέμα θα πρέπει πρώτα να μελετηθεί προσεκτικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη αυτή την εξαγγελία και αναμένει τη δρομολόγηση ενός σχεδίου για την ανάπτυξη της δημοκρατίας. Επίσης, ο κ. Ho ανήγγειλε ότι έχει την πρόθεση να ολοκληρώσει τις νομικές διαδικασίες μέχρι το τέλος της θητείας του – δηλ. έως το 2009 – για τη νομοθεσία που αφορά το άρθρο 23 του θεμελιώδους νόμου του Μακάο, το οποίο ορίζει ότι το Μακάο πρέπει να θεσπίσει νόμους που «απαγορεύουν οποιαδήποτε πράξη προδοσίας, απόσχισης, στάσης (και) ανατροπής κατά της κεντρικής λαϊκής κυβέρνησης, ή την κλοπή κρατικών μυστικών, και απαγορεύουν επίσης τις πολιτικές δραστηριότητες που διεξάγονται στην περιοχή από ξένες πολιτικές οργανώσεις ή φορείς, …».

Το δικαστικό σύστημα και οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου στο Μακάο συνεχίζουν να σημειώνουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. Η αποτελεσματική προστασία των ελευθεριών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων μέσω αρμόδιων και ανεξάρτητων δικαστηρίων αποτελεί βασικό ακρογωνιαίο λίθο του τρόπου ζωής του Μακάο. Το 2007, δόθηκε μεγάλη προβολή στη δίκη που διεξήχθη στο δικαστήριο του Μακάο του πρώην υπουργού μεταφορών και δημοσίων έργων του Μακάο, του κ. Ao Man-long, ενός από τους ανώτατους κυβερνητικούς υπαλλήλους του Μακάο που κατηγορήθηκε για δωροδοκία και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Αντανακλώντας την κοινή γνώμη, ο τύπος του Μακάο άσκησε κριτική στη δημόσια διοίκηση καταγγέλλοντας τις υπερβολικές δαπάνες που πραγματοποιούν τα δημοτικά συμβούλια, τους ισχυρισμούς για αθέμιτη σύμπραξη μεταξύ της κυβέρνησης και των επιχειρήσεων σχετικά με πωλήσεις γης και εισαγωγή εργατικού δυναμικού και γενικά την όξυνση των κοινωνικών διαφορών.

Κατά το 2007, πραγματοποιήθηκαν πολλές διαδηλώσεις (την 1η Μαΐου, 1η Οκτωβρίου και 20 Δεκεμβρίου) που εξέφραζαν τις ανησυχίες μικρών μεν αλλά πολύ δραστήριων κατηγοριών της κοινωνίας του Μακάο. Η αξιοσημείωτη οικονομική άνθιση του Μακάο από το 2002 έχει ως αντίτιμο τη μείωση των πραγματικών εισοδημάτων για ορισμένα φτωχότερα άτομα ή για άτομα με σταθερά εισοδήματα στο οποίο προστίθενται και η αναπόφευκτη ψυχολογική πίεση, οι επιπτώσεις των εξωτερικών περιβαλλοντικών και φυσικών παραγόντων και οι δαπάνες που απορρέουν από την ταχεία αστικοποίηση, τη συμφόρηση, την οικονομική ανάπτυξη και τις κοινωνικές αλλαγές.

Κατά το 2007, η κυβέρνηση του Μακάο άρχισε να έχει επίγνωση και να αντιμετωπίζει αυτές τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές πιέσεις. Ο αρχηγός του εκτελεστικού, Edmund Ho, εξήγγειλε μέτρα για την αντιμετώπιση και την επίλυση αυτών των προβλημάτων: μείωση των φόρων εισοδήματος για τους χαμηλόμισθους, χαμηλότερη φορολογία για τα λιγότερο ακριβά ακίνητα, αύξηση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, κατασκευή 19 000 νέων κοινωνικών κατοικιών, αύξηση των εξουσιών της επιτροπής καταπολέμησης της διαφθοράς και διάφορες άλλες πρωτοβουλίες στον τομέα των επιδοτήσεων και της παροχής βοήθειας στον κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα.

Το 2007, η οικονομική ανάπτυξη του Μακάο συνέχισε τη θεαματική πορεία της. Όταν, το 2002, ελευθερώθηκε το μονοπώλιο των καζίνων, ο αριθμός κατόχων άδειας για καζίνα αυξήθηκε σε έξι και τα έσοδα από τα τυχερά παιχνίδια υπερτριπλασιάστηκαν σε πέντε χρόνια, τόσο που το Μακάο πήρε την πρώτη θέση από το Λας Βέγκας. Οι βασικοί πυλώνες της οικονομίας του Μακάο είναι οι τομείς του τουρισμού και των τυχερών παιχνιδιών, που ενισχύονται από ένα αυξανόμενο κύμα ενθουσιωδών επισκεπτών από την ηπειρωτική Κίνα και από όλο τον κόσμο. Γιγάντια έργα ξένων επενδύσεων άλλαξαν τη φυσιογνωμία της πόλης και συνετέλεσαν να γίνει το Μακάο ένας διεθνής πόλος έλξης για τον τουρισμό και τις επενδύσεις. Μετά το διψήφιο αριθμό ανάπτυξης το 2006, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ επιταχύνθηκε και έφθασε σε 30% περίπου κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2007. Τα δημοσιονομικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 50% το 2007, δημιουργώντας ένα σημαντικό πλεόνασμα για το κράτος. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ του Μακάο έχει τώρα ξεπεράσει εκείνο του Χονγκ Κονγκ.

3. Προοπτικές για το μέλλον

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, σε γενικές γραμμές, η αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα» τηρήθηκε και λειτουργεί ικανοποιητικά για τους κατοίκους του Μακάο. Είναι σημαντικό που η κυβέρνηση της ΕΔΠ συνεχίζει να διαθέτει υψηλό βαθμό αυτονομίας στους τομείς της οικονομίας, του εμπορίου, της φορολογίας, των δημοσίων οικονομικών και της κανονιστικής ρύθμισης και ότι οι κάτοικοι του Μακάο συνεχίζουν να έχουν τη δική τους έννομη τάξη, ανεξάρτητη δικαστική αρχή, δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας, ελευθερία του λόγου και σύστημα οικονομίας της αγοράς.

Το Μακάο αντιμετωπίζει επίσης ένα ολόκληρο φάσμα προκλήσεων που αφορούν την ποιότητα του περιβάλλοντός του, κυρίως τη διατήρηση και διαχείριση της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής του κληρονομιάς, την ποιότητα του αέρα, την ποιότητα του νερού, την ενεργειακή απόδοση, την επεξεργασία των αποβλήτων και τα πρότυπα χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τα οχήματα.

Στο πλαίσιο αυτό, το Μακάο θα πρέπει να ενισχύσει τους δεσμούς του και τη συνεργασία με την ηπειρωτική χώρα, ιδίως με την επαρχία Guangdong, το Shenzhen, το Zhuhai καθώς και με το Χονγκ Κονγκ. Η συνεργασία αυτή έχει βασική σημασία για τη διαχείριση των εμπορικών και μεταναστευτικών ροών καθώς και για την επιβολή του νόμου, για τη διοικητική ενίσχυση και για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ο σημαντικός ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι επιστήμες χάρη στις δυνατότητες συνεργασίας που παρέχονται από το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο της ΕΕ για την Έρευνα. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί και θέλει να συνεισφέρει σε αυτό θέτοντας την πείρα της στην υπηρεσία του Μακάο.

[1] «Ευρωπαϊκή Ένωση, Χονγκ Κονγκ και Μακάο: δυνατότητες συνεργασίας 2007-2013». Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. COM(2006) 648 τελικό της 26.10.2006.

[2] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Η ΕΕ και το Μακάο: Μετά το 2000 Βρυξέλλες, 12.11.1999, COM (1999) 484 τελικό.