[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ | Βρυξέλλες, 22.5.2007 SEC(2007) 641 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Συνοδευτικό έγγραφο στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Προς την κατεύθυνση γενικής πολιτικής σχετικά με την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο Περιληπτική ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ {COM(2007) 267 τελικό}{SEC(2007) 642} ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. Εισαγωγη Η χρησιμοποίηση του Διαδικτύου έχει κυριολεκτικά εκτιναχθεί στα ύψη τα τελευταία χρόνια και η εμφάνιση νέων φαινομένων και νέων τεχνικών έχει δημιουργήσει μια κατάσταση αυξημένης ανασφάλειας. Στο Νομοθετικό Πρόγραμμα και Πρόγραμμα Εργασίας για το 2007 , η εκτίμηση της Επιτροπής ήταν ότι μια συνολική ενημέρωση της πολιτικής της σχετικά με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο είναι πλέον απαραίτητη και, ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει προβλέψει την κατάρτιση ανακοίνωσης σχετικά με την ευρωπαϊκή πολιτική για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο. Κατά τη διάρκεια του αρχικού σταδίου των διαβουλεύσεων, φάνηκε καθαρά ότι υπάρχει έλλειψη δεδομένων και στατιστικών στοιχείων, πράγμα που ήταν ένας από τους κυριότερους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή είχε παραγγείλει το 2006 μια εξωτερική μελέτη [1] (εφεξής: η εξωτερική μελέτη), η οποία αποτελεί την κυριότερη βάση για την εκτίμηση των επιπτώσεων. Κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού σταδίου, η Επιτροπή ανέλυσε επίσης μια σειρά νομοθετικών και μη νομοθετικών μέτρων, ιδίως υπό το πρίσμα ενδεχομένων «ελλείψεων» του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου. Θα πρέπει να τονιστεί ότι δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη Σύμβαση για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο του Συμβουλίου της Ευρώπης [2] (εφεξής: η Σύμβαση του ΣΕ) και στην απόφαση πλαίσιο για τις επιθέσεις κατά των συστημάτων πληροφοριών [3] , δεδομένου ότι αυτά τα κανονιστικά μέσα θεωρήθηκε ότι ήταν τα πληρέστερα από την άποψη της ουσιαστικής και διαδικαστικής νομοθεσίας. Επί τη βάσει αυτών των δραστηριοτήτων, η Επιτροπή προετοιμάζει νέα πρωτοβουλία γενικής πολιτικής, η οποία συνίσταται σε ανακοίνωση για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο σε επίπεδο ΕΕ. Η παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων εστιάζεται επομένως κυρίως σε ζητήματα στρατηγικής. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξασφαλίσει ότι η πολιτική για την καταπολέμηση και τη δίωξη του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο θα καθοριστεί και θα υλοποιηθεί έτσι ώστε να διασφαλίζεται πλήρης σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως της ελευθερίας έκφρασης της γνώμης, του δικαιώματος του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Αυτό θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την τήρηση του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής, η οποία εκδόθηκε το 2005 [COM(2005) 172]. 2. Προβληματα και στοχοι Οι ταχύρρυθμες εξελίξεις του Διαδικτύου και άλλων συστημάτων πληροφοριών έχουν δημιουργήσει έναν εντελώς νέο οικονομικό τομέα και νέες ταχύρρυθμες ροές πληροφοριών, προϊόντων και υπηρεσιών οι οποίες διέρχονται διαμέσω των εσωτερικών και εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Το γεγονός αυτό είχε βεβαίως πολυάριθμες θετικές συνέπειες για τους καταναλωτές και τους πολίτες. Εντούτοις, οι εξελίξεις αυτές έχουν επίσης ανοίξει πολλές νέες δυνατότητες για τους κακοποιούς. Είναι σαφώς ορατό το πρότυπο νέων αξιόποινων δραστηριοτήτων κατά του Διαδικτύου, ή μέσω της χρήσης συστημάτων πληροφοριών ως μέσου διάπραξης αδικημάτων. Οι μορφές αυτών των αξιόποινων δραστηριοτήτων εξελίσσονται διαρκώς, πράγμα που καθιστά προφανώς δύσκολο για τη νομοθεσία και την επιχειρησιακή επιβολή του νόμου να ακολουθήσουν τον ίδιο ρυθμό. Ο εγγενής διασυνοριακός χαρακτήρας αυτού του νέου είδους αδικημάτων δημιουργεί επίσης την ανάγκη βελτίωσης της διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα της επιβολής του νόμου. Για να μελετηθεί λεπτομερέστερα το πρόβλημα στο σύνολό του, προτείνεται η ακόλουθη υποδιαίρεση σε οκτώ στρατηγικές πτυχές. - Tο γεγονός ότι η κοινωνία, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες γίνονται όλο και περισσότερο ευάλωτοι στους κινδύνους του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο - Η αυξημένη συχνότητα και ο εξελιγμένος/σύνθετος χαρακτήρας των αδικημάτων που διαπράττονται στον κυβερνοχώρο - Η έλλειψη συνεκτικής πολιτικής και νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΕ για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο - Τα συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει η επιχειρησιακή συνεργασία για την επιβολή του νόμου όσον αφορά το έγκλημα στον κυβερνοχώρο - Η ανάγκη ανάπτυξης των ικανοτήτων και βελτίωσης των τεχνικών εργαλείων: κατάρτιση και έρευνα - Η έλλειψη λειτουργικής δομής συνεργασίας μεταξύ των σημαντικών συμμετεχόντων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα - Η ασάφεια του καθορισμού των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών - Η ανεπαρκής ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους τους οποίους συνεπάγεται το έγκλημα στον κυβερνοχώρο Σημειωτέον ότι οι διαβουλεύσεις που έχουν αναληφθεί για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης έδειξαν ότι υπάρχει εντυπωσιακή σύγκλιση απόψεων όλων των συμμετεχόντων – είτε πρόκειται για τις αρχές επιβολής του νόμου είτε για ιδιωτικές επιχειρήσεις – σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ σ'αυτόν τον τομέα. 2.1. Ποιους πλήττει το έγκλημα στον κυβερνοχώρο; Το έγκλημα στον κυβερνοχώρο πλήττει όλους τους τομείς της κοινωνίας· ως εκ τούτου, η πολιτική για την αντιμετώπισή του θα είναι επίσης ορατή σχεδόν παντού. Δεδομένου του πολύ μεγάλου αριθμού πολιτών οι οποίοι χρησιμοποιούν ιδιωτικούς υπολογιστές, η πλεινότητα των πολιτών – ήδη υπό την ιδιότητά των δυνητικών θυμάτων – μπορεί επίσης να υπόκειται στις επιπτώσεις οποιασδήποτε πρωτοβουλίας στον τομέα της καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο. Εντούτοις, υπάρχουν επίσης σαφείς ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες έχουν αυξηθεί οι αξιόποινες δραστηριότητες που στρέφονται κατά συγκεκριμένων ομάδων θυμάτων. Ως εκ τούτου, μια αποτελεσματική πολιτική για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο θα μπορούσε να έχει σαφείς ευεργετικές συνέπειες για τις ομάδες αυτές. Η βιομηχανία η οποία συνδέεται με την κοινωνία των πληροφοριών , όπως και η κοινωνία των πληροφοριών εν γένει, είναι επίσης λογικό να διαδραματίσουν ρόλο μείζονος σημασίας από αυτή την άποψη, δεδομένων των σημαντικών θετικών οικονομικών επιπτώσεων που μπορεί να αναμένονται αν ενισχυθεί η ασφάλεια ή δημιουργηθεί κλίμα ενισχυμένης ασφάλειας. 2.2. Έχει δικαίωμα η ΕΕ να λάβει μέτρα; Δεδομένης της εμβέλειας και του εύρους των απειλών για την ασφάλεια, η ανάγκη αντιμετώπισης των απειλών του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο εξακολουθεί να υφίσταται και ενδέχεται να αυξηθεί. Τα ζητήματα ασφάλειας που συνδέονται με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο έχουν παγκόσμια διάσταση και δεν μπορούν συνεπώς να αντιμετωπίζονται μόνο σε εθνικό επίπεδο. Η απειλή είναι διεθνής και το ίδιο διεθνής πρέπει να είναι ένα μέρος τουλάχιστον της απάντησης. Είναι αναμφίσβητο ότι η καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο θα εξακολουθήσει να είναι πιο σημαντική και αποτελεσματική σε εθνικό επίπεδο, υπάρχει όμως σαφής ανάγκη διασύνδεσης και ενδεχομένως συμπλήρωσης των εθνικών προσπαθειών στο ευρωπαϊκό επίπεδο. 2.3. Οι στόχοι Ο γενικός στρατηγικός στόχος της προτεινόμενης πολιτικής, επί τη βάσει των προβλημάτων που εντοπίζονται ως άνω μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: Ενίσχυση και βελτίωση του συντονισμού της καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο Αυτός ο γενικός στρατηγικός στόχος μπορεί να υποδιαιρεθεί στους ακόλουθους πέντε στρατηγικούς επί μέρους στόχους, που παρουσιάζονται με προσωρινή σειρά προτεραιότητας: - Βελτίωση των διασυνοριακών επιχειρησιακών δράσεων επιβολής του νόμου όσον αφορά το έγκλημα στον κυβερνοχώρο εν γένει και ιδιαιτέρως για την καταπολέμηση σοβαρών μορφών αδικημάτων στον κυβερνοχώρο, καθώς επίσης και βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών, απόρρητων πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου των κρατών μελών και πέραν αυτών. - Ταυτοποίηση και δημιουργία επιχειρησιακών εργαλείων που θα επιτρέπουν στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα να συνεργάζονται και να θέτουν κοινούς στόχους, καθώς επίσης και να βελτιώνουν τις ανταλλαγές πληροφοριών, απόρρητων πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε επίπεδο ΕΕ - Δημιουργία πολιτικής πλατφόρμας και δομών για τη διαμόρφωση συνεκτικής κοινοτικής πολιτικής καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και με αρμόδιους κοινοτικούς και διεθνείς οργανισμούς, καθώς επίσης και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων νομικών και θεσμικών πλαισίων, επίσης μέσω της διασαφήνισης των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη - Αντιμετώπιση της συνεχώς οξυνόμενης απειλής την οποία αποτελούν οι σοβαρές μορφές αδικημάτων στον κυβερνοχώρο, χάρη στην προώθηση των ικανοτήτων, των γνώσεων και των τεχνικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την ενίσχυση της οικείας κατάρτισης και έρευνας - Ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την απειλή που αντιπροσωπεύει το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, ιδίως μεταξύ των καταναλωτών και άλλων ευάλωτων ομάδων δυνητικών θυμάτων 3. Στρατηγικεσ πολιτικεσ επιλογεσ Οποιαδήποτε πολιτική για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο θα είναι πολύπτυχη, λόγω της ίδιας της φύσης του προβλήματος. Για να είναι πραγματικά αποτελεσματική, η πολιτική αυτή πρέπει να συνδυάζει παραδοσιακές δραστηριότητες επιβολής του νόμου με άλλα εργαλεία, όπως αυτορρυθμιζόμενα στοιχεία και δημιουργία δομών για τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων συμμετεχόντων. Ένας ορισμένος αριθμός προβληματικών τομέων και στρατηγικών στόχων για την παρούσα πρωτοβουλία έχουν παρουσιαστεί ως άνω. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, χρειάζεται ένας ορισμένος αριθμός διαφορετικών και συνδυασμένων μέτρων. Η Επιτροπή έχει, επί τη βάσει των εκτεταμένων διαβουλεύσεων τις οποίες διοργάνωσε, διατυπώσει τέσσερεις στρατηγικές εναλλακτικές λύσεις γενικού χαρακτήρα, έκαστη εκ των οποίων αποτελείται από έναν ορισμένο αριθμό συγκεκριμένων δράσεων: 3.1. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ. 1: Status quo/καμία νέα δράση μείζονος χαρακτήρα Αυτή η εναλλακτική λύση θα σήμαινε ότι η Επιτροπή δεν θα λάβαινε επί του παρόντος κανένα οριζόντιο μέτρο γενικού χαρακτήρα σ'αυτόν τον τομέα. Αυτό θα συνεπάγετο ότι: - Η Επιτροπή θα αξιολογούσε διαρκώς την ανάγκη να λάβει στοχοθετημένα νομοθετικά μέτρα ή μέτρα γενικής πολιτικής και θα λάμβανε κατάλληλα μέτρων όταν θα χρειαζόταν - Η Επιτροπή θα διασφάλιζε την υλοποίηση των υφιστάμενων έργων της ΕΕ και άλλων διεθνών οργανισμών για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο - Η Επιτροπή θα εξακολουθούσε να εγκαινιάζει νέα έργα σε στοχοθετημένους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον από την άποψη της καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, χωρίς όμως να λαμβάνει καμία πρωτοβουλία οριζόντιας πολιτικής 3.2. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ. 2: Γενική νομοθεσία Αυτή η εναλλακτική λύση θα σήμαινε ότι η Επιτροπή θα ακολουθούσε πολιτική βαθμιαίων προτάσεων γενικού κανονιστικού πλαισίου για την καταπολέμηση του εγκήματος στον κυβερνοχώρο. Η πολιτική αυτή θα συνεπαγόταν: - Ότι η Επιτροπή θα πρότεινε συστηματικά εναρμονισμένους ή ενοποιημένους ορισμούς των αξιόποινων πράξεων, ιδίως για την ΕΕ αλλά επίσης και στο διεθνές επίπεδο - Ότι η Επιτροπή θα πρότεινε κοινά ελάχιστα πρότυπα για την ποινικοποίηση και τις ποινές στην ΕΕ - Δημιουργία επισήμων πλατφορμών για τον τομέα της συνεργασίας μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα καθώς επίσης και για τον τομέα της κατάρτισης και της έρευνας - Δημιουργία επισήμου δικτύου επιβολής του νόμου 3.3. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής 3: Δημιουργία ανεπίσημων δικτύων όσον αφορά το έγκλημα στον κυβερνοχώρο και τη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα Αυτή η εναλλακτική λύση θα σήμαινε ότι η Επιτροπή, μόνη της ή μαζί με άλλα θεσμικά όργανα, θα δημιουργούσε επισήμως δίκτυα ή ομάδες εμπειρογνωμόνων σχετικά με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, και θα συνδύαζε αυτό το μέτρο με την εισαγωγή εθελοντικού καθεστώτος πιστοποίησης σχετικά με την ασφάλεια για τους φορείς, τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Αυτό θα συνεπαγόταν: - Δημιουργία ανεπίσημου σώματος εμπειρογνωμόνων στον τομέα της επιβολής του νόμου όσον αφορά το έγκλημα στον κυβερνοχώρο - Δημιουργία ανεπίσημης πλατφόρμας/δικτύου δημόσιων και ιδιωτικών εμπειρογνωμόνων σχετικά με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο 3.4. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής 4: Συνεκτική στρατηγική προσέγγιση Αυτή η εναλλακτική λύση θα σήμαινε ότι εισάγεται στο επίπεδο της ΕΕ συνεκτική στρατηγική για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο. Το κυριότερο στοιχείο της θα ήταν η δημιουργία στρατηγικού πλαισίου για κοινοτική πολιτική καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, με γενικό στόχο τη διαμόρφωση βελτιωμένων προσανατολισμών για συγκεκριμένες δράσεις και βελτιστοποίηση των υφιστάμενων πόρων. Άλλες σημαντικές επιχειρησιακές πτυχές αυτής της στρατηγικής θα ήταν οι εξής: - Βελτίωση της συνεργασίας για την επιβολή του νόμου στο επίπεδο της ΕΕ - Καθιέρωση στρατηγικής δομής για τη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο - Προώθηση της δημιουργίας πλαισίου για τη διεθνή συνεργασία παγκοσμίως στον εν λόγω τομέα - Λήψη στοχοθετημένων νομοθετικών μέτρων όταν χρειάζεται 4. Αξιολογηση των πολιτικων εναλλακτικων λυσεων και επιλογη μιας μεταξυ αυτων 4.1. Αξιολόγηση Οι εναλλακτικές λύσεις γενικής πολιτικής έχουν αξιολογηθεί σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια: - Κοινωνικές επιπτώσεις - Οικονομικές επιπτώσεις - Κόστος για τη δημόσια διοίκηση - Βαθμός συνοχής με τους πολιτικούς στόχους - Προστιθέμενη αξία και τήρηση της γενικής αρχής της επικουρικότητας - Σκοπιμότητα Tα πορίσματα της αξιολόγησης συνοψίζονται ως εξής: 4.1.1. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ. 1 Αυτή η εναλλακτική λύση θεωρήθηκε ότι ήταν σαφώς ανεπαρκής ως προς τις υφιστάμενες προκλήσεις. Οι επιπτώσεις της εναλλακτικής λύσης «κανένα νέο μέτρο» είναι κατ'αρχήν περιορισμένες, αλλά είναι δύσκολο να αξιολογηθεί κατά πόσον υφίσταται κίνδυνος αυτή η εναλλακτική λύση να έχει σημαντικές επιπτώσεις, δεδομένου ότι οι μελλοντικές μορφές αξιόποινων πράξεων είναι εξ ορισμού άγνωστες. Οι δυνητικές μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις του σεναρίου «κανένα νέο μέτρο» είναι πολύ σημαντικές, αν λάβει κανείς υπόψη τη σημερινή και αυξανόμενη σημασία αυτού του είδους αδικημάτων. 4.1.2. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ.2 Tο πόρισμα ήταν ότι αυτή η εναλλακτική λύση πολιτικής θα μπορούσε να εφαρμοστεί μόνο με μεγάλη προσοχή και με μακροπρόθεσμη προοπτική. Θα ήταν απαραίτητο να καταρτιστούν λεπτομερείς μελέτες σκοπιμότητας νομικού χαρακτήρα και να διεξαχθούν παρατεταμένες πολιτικές διαπραγματεύσεις. Οι επιπτώσεις αυτής της εναλλακτικής λύσης ενδέχεται να είναι πολύ σημαντικές, δεδομένου όμως ότι είναι πολύ λίγο πιθανή η επίτευξη πραγματικής προόδου βραχυπρόθεσμα, αυτή η εναλλακτική λύση είναι αβέβαια με βραχυπρόθεσμη προοπτική. Μπορούμε επίσης να διερωτηθούμε κατά πόσον η επίτευξη των πολιτικών στόχων θα ήταν το ίδιο αποτελεσματική στο επίπεδο της πραγματικής υλοποίησης των πολιτικών μέτρων όπως είναι σε πολιτικό και θεωρητικό επίπεδο. Σε περίπτωση πρόκρισης αυτής της εναλλακτικής λύσης, θα υπήρχε κίνδυνος το επιχειρησιακό επίπεδο της καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο να μην είναι επαρκώς συνδεδεμένο με τις στρατηγικής σημασίας πολιτικές επιλογές και αποφάσεις. Δεδομένης της σημασίας των συνδεδεμένων επιπτώσεων, θα χρειαζόταν επίσης να διασαφηνιστεί ο ρόλος της Επιτροπής από αυτήν την άποψη. Θα μπορούσε επίσης ενδεχομένως να υποστηριχθεί ότι παρόμοια αποτελέσματα θα μπορούσαν να επιτευχθούν με λιγότερο παρεμβατικά μέτρα. 4.1.3. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ. 3 Αυτή η εναλλακτική πολιτική λύση κρίθηκε ότι είναι πολύ ενδιαφέρουσα από στρατηγική άποψη, παρόλο που η προστιθέμενη αξία και οι συγκεκριμένες επιπτώσεις της είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Ο κίνδυνος είναι μήπως οι νέες δομές δικτύου οδηγήσουν σε ισχνά συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η θέση της Επιτροπής θα ήταν ιδανική για τον συντονισμό των αυτορρυθμιζόμενων μέτρων στον οικείο τομέα, όμως, στο πλαίσιο αυτής της εναλλακτικής πολιτικής λύσης, θα διαδραμάτιζε περισσότερο ρόλο συντονισμού και μεσολάβησης παρά στρατηγικής καθοδήγησης. 4.1.4. Εναλλακτική λύση γενικής πολιτικής αριθ. 4 Εκτιμήθηκε ότι αυτή η εναλλακτική πολιτική λύση παρουσιάζει έναν αριθμό ιδιαιτέρως εύστοχων μέτρων στρατηγικού επιπέδου. Πολύ λίγες αρνητικές επιπτώσεις ή εμπόδια μείζονος σημασίας μπορούν να εντοπιστούν. Από την αρνητική πλευρά, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι άμεσες επιπτώσεις αυτής της πολιτικής είναι μάλλον μικρής σημασίας. Εντούτοις, αυτό ισχύει μόνο με βραχυπρόθεσμη προοπτική. Ενδέχεται να ακολουθήσουν πολύ σημαντικές επιπτώσεις όταν θα έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα υλοποίησης. Εξακολουθεί να είναι δύσκολη η λεπτομερής πρόβλεψη των συνακόλουθων συγκεκριμένων επιπτώσεων, δεδομένου ότι το στρατηγικό επίπεδο θα πρέπει να υλοποιηθεί επιχειρησιακά σε μεταγενέστερο στάδιο, στο οποίο θα αξιολογηθούν όλες οι επιπτώσεις. Για μια ακόμη φορά χρειάζεται να υπογραμμιστεί ότι οι άμεσες επιπτώσεις των προτεινόμενων στρατηγικών είναι περιορισμένες και ότι τα συγκεκριμένα μέτρα που θα ληφθούν αργότερα στο πλαίσιο μίας από αυτές τις στρατηγικές θα αξιολογηθούν ξεχωριστά σε εκείνο το στάδιο. Αυτό σημαίνει ότι η παρούσα αξιολόγηση έχει προκαταρκτικό χαρακτήρα. 4.2. Η επιλογή της πολιτικής εναλλακτικής λύσης Tα πορίσματα των αναλύσεων έδειξαν σαφώς ότι η εναλλακτική λύση 4 είναι η καλύτερη. Είναι επίσης σαφές ότι η εναλλακτική λύση 4 ανταποκρίνεται καλύτερα στους γενικούς στόχους που περιγράφονται στο ως άνω σημείο 2.4. Η εναλλακτική λύση που συνίσταται στο να μη ληφθεί κανένα μέτρο στον οικείο τομέα δεν φαίνεται να είναι βιώσιμη. Μια παθητική στάση θα οδηγούσε πιθανώς στην παράταση της ισχύος πολλών διμερών προγραμμάτων συνεργασίας για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, χωρίς να υπάρχει καμία δυνατότητα να επωφεληθούμε από την οριζόντια ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών ή από επιπτώσεις συνεργίας. Η λήψη νομοθετικών μέτρων γενικής φύσης για τη δημιουργία νέων οργανισμών στο επίπεδο της ΕΕ, για την εναρμόνιση των ορισμών των αδικημάτων και για τη διασαφήνιση των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών όλων των συμμετεχόντων θα μπορούσε να παρουσιάζει ενδιαφέρον, όμως από μια ανάλυση της πολιτικής κατάστασης φάνηκε σαφώς ότι είναι πολύ μικρές οι πιθανότητες να υποβληθούν προτάσεις για λήψη νομοθετικών μέτρων γενικής και οριζόντιας φύσης. Επιπλέον, πολύ λίγοι από τους συμμετέχοντες των οποίων ζητήθηκε η γνώμη απάντησαν ότι αυτή μπορεί να είναι η σημαντικότερη προτεραιότητα σήμερα. Εντούτοις, η λήψη νομοθετικών μέτρων γενικής φύσης ενδέχεται να παρουσιάζει ενδιαφέρον σε μακροπρόθεσμη προοπτική. Η δημιουργία νέων άτυπων δομών για τη συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου ή μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στο επίπεδο της ΕΕ θα μπορούσε επίσης να είναι καλή ιδέα μακροπρόθεσμα, όμως όλοι οι συμμετέχοντες φαίνεται να συμφωνούν ότι οι υφιστάμενες δομές είναι επαρκείς, παρόλο που χρειάζεται κατεπειγόντως να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητά τους. Ως αποτέλεσμα αυτής της ανάλυσης, προτιμήθηκε η εναλλακτική λύση 4 « συνεκτική στρατηγική» . Σημειωτέον ότι αυτή η επιλογή δεν αποκλείει τη δημιουργία επίσημης δομής (εναλλακτική λύση 3) ή τη μεταγενέστερη λήψη νομοθετικών μέτρων γενικής φύσης (εναλλακτική λύση 2). Η προτιμητέα εναλλακτική λύση σημαίνει στην πραγματικότητα ότι οι πόρτες παραμένουν ανοικτές για νέα μέτρα. Η προπαρασκευαστική ανάλυση και οι συζητήσεις που διοργανώθηκαν δείχνουν σαφώς ότι η «συνεκτική στρατηγική» είναι η εναλλακτική λύση με την οποία είναι πιθανότερο να επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι της πολιτικής. Η στρατηγική αυτή είναι πιθανόν ότι θα έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις για την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, δεδομένου ότι οι αρμοδιότητες και οι ρόλοι όλων των συμμετεχόντων κατά την καταπολέμηση αυτή θα διασαφηνιστούν και θα ενισχυθούν. Θα συμβάλλει επίσης στη βελτίωση του διαλόγου και της κατανόησης μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, πράγμα που με τη σειρά του θα μπορούσε να έχει πολλές θετικές παράπλευρες επιπτώσεις. Από οικονομική άποψη, η προτιμητέα εναλλακτική λύση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά αποτελέσματα συνεργίας, σε μείωση του της βλάβης που προξενούν οι αξιόποινες δραστηριότητες και μείωση του κόστους των διαφόρων προγραμμάτων ασφάλειας. Είναι εντούτοις πιθανό ότι θα χρειαστούν κάποια χρόνια μέχρις ότου υλοποιηθούν τα αναμενόμενα αποτελέσματα της επιλεγείσας εναλλακτικής λύσης. Είναι, κατά συνέπεια, δύσκολο να αξιολογηθούν από τώρα όλες οι εν δυνάμει επιπτώσεις της, πόσο μάλλον που οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες της πολιτικής αυτής δεν έχουν ακόμα αποφασιστεί. Ως εκ τούτου, θα χρειαστεί να αξιολογηθούν μεταγενέστερα οι ειδικές επιπτώσεις των συγκεκριμένων στοιχείων αυτής της πολιτικής. [1] Μελέτη για την εκτίμηση των επιπτώσεων μιας Ανακοίνωσης σχετικά με το έγκλημα στον κυβερνοχώρο την οποία κατάρτισε η Yellow Window Management Consulting (Σύμβαση αριθ. DG 2006/JLS D 2/03). [2] Σύμβαση για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο του Συμβουλίου της Ευρώπης, 2001: http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/185.htm [3] Aπόφαση πλαίσιο για τις επιθέσεις κατά των συστημάτων πληροφοριών (2005/222/JHA).