Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Εκπαίδευση και αύξηση της συνειδητοποίησης για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης»

Η εκπαίδευση ως μέσο αύξησης της συνειδητοποίησης των αρχών και των λειτουργιών της αειφόρου ανάπτυξης

Κοινωνικές μεταλλαγές στην Ευρώπη, αειφόρος ανάπτυξη και εκπαίδευση

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η εκπαίδευση στην αειφόρο ανάπτυξη

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ι. Παραδείγματα ορθών πρακτικών τα οποία συγκεντρώθηκαν από τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο

Βουλγαρία

Ο δήμος του Dobrich στη Βουλγαρία σχεδιάζει να ξεκινήσει δυναμική εκστρατεία ενημέρωσης σε παιδιά, νέους και ενήλικες με τη χρήση διαφημιστικού υλικού και τη συμμετοχή των τοπικών εφημερίδων, του τοπικού ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, προκειμένου να αυξήσει την ευαισθητοποίηση για την εισαγωγή του διαχωρισμού απορριμμάτων. Ο δήμος θα είναι έτοιμος να ανακοινώσει στην ΕΤΠ τα αποτελέσματα και να ανταλλάξει μαζί της τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν με την εισαγωγή του εν λόγω συστήματος σε μεταγενέστερο στάδιο.

Κύπρος

Η κυπριακή πόλη Άγιος Αθανάσιος συνέστησε μια «Ομάδα Περιβαλλοντικής Διαφώτισης», η οποία απαρτίζεται από πρώην εκπαιδευτικούς που είναι ενήμεροι για το θέμα. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα Grundtvig έχουν αναλάβει την κατάρτιση προγράμματος προβολής των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Ο δήμος του Αγίου Αθανασίου ήταν ο βασικός διοργανωτής αυτής της διεργασίας. Έχει αναπτυχθεί συνεργασία με όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα τα οποία προβάλλουν με τη χρήση κάθε μέσου τις δραστηριότητές τους σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, ανακύκλωσης, αειφορίας κ.λπ.

Ισπανία

Στην Ισπανία ο Área de Gobierno de Medio Ambiente, Dirección General de Sostenibilidad y Agenda 21, Departamento de Educación para el Desarrollo Sostenible (διοικητικός τομέας «Περιβάλλον», γενική διεύθυνση «Αειφορία και Πρόγραμμα 21ος αιώνας», τμήμα ενημέρωσης για την αειφόρο ανάπτυξη) έχει καταρτίσει σχέδιο με τίτλο «Περιβαλλοντικές πρακτικές σε αθλητικές εκδηλώσεις». Στόχος του είναι η αξιοποίηση του δυναμικού του αθλητισμού ως μέσου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, προκειμένου να εισαχθούν περιβαλλοντικά κριτήρια στη διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων και να προαχθούν η οικολογική και φιλική προς τις πόλεις τεχνογνωσία και συμπεριφορά μεταξύ διοργανωτών εκδηλώσεων, αθλητών και θεατών. Στη διοργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων οι περιβαλλοντικές πρακτικές εφαρμόζονται σε τρία πεδία:

—	Η Μαδρίτη, ως πόλη διεξαγωγής εθνικών και διεθνών αθλητικών αγώνων, συνεργάζεται με τις συναφείς συνομοσπονδίες.

—	Η Μαδρίτη ως διοργανώτρια πόλη μικρότερης κλίμακας εκδηλώσεων συχνά σε τοπικό επίπεδο.

—	Σύσταση ενός ειδικού εθελοντικού περιβαλλοντικού οργανισμού που θα συμμετέχει σε αθλητικές εκδηλώσεις.

Οι σχετικές εκδηλώσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις τύπους ανάλογα με το επίπεδο των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων:

—	Αθλητικές εκδηλώσεις που διεξάγονται σε αθλητικές εγκαταστάσεις. Πρόκειται για εκδηλώσεις που διεξάγονται σε κλειστούς ή υπαίθριους αθλητικούς χώρους, όπως στάδια, κολυμβητήρια, αθλητικά κέντρα, γήπεδα στίβου κ.λπ.

—	Αθλητικές εκδηλώσεις δρόμου, για τις οποίες απαιτούνται ειδικά μέτρα εκτροπής της κυκλοφορίας, προετοιμασία των διαδρομών και διαχείριση των αποβλήτων. Αυτό ισχύει για τους μαραθώνιους και για τους ποδηλατικούς αγώνες.

—	Αθλητικές εκδηλώσεις που διεξάγονται σε χώρους πρασίνου. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούνται αστικά πάρκα. Οι εν λόγω εκδηλώσεις συμπεριλαμβάνουν αγώνες στίβου, ποδηλατοδρομίες ή κολυμβητικούς αγώνες σε ανοιχτά κολυμβητήρια.

Τα μέτρα για την αντιμετώπιση των ποικίλων επιπτώσεων των εκδηλώσεων (ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις περιβαλλοντικές μεταβλητές απόβλητα, κινητικότητα, ενεργειακή κατανάλωση, καθώς και κατανάλωση ύδατος) μπορούν να ταξινομηθούν ως ορθές περιβαλλοντικές πρακτικές κατά την προετοιμασία της εκάστοτε εκδήλωσης, κατά τη διεξαγωγή της, καθώς και μετά το πέρας της.

Το «Τμήμα ενημέρωσης» διοργάνωσε τον 30ό Μαραθώνιο της Μαδρίτης τον Απρίλιο του 2007 σε συνεργασία με τον διοργανωτή οργανισμό του ιδιωτικού τομέα MAPOMA. Για το σκοπό αυτό ελήφθησαν τα εξής μέτρα:

—	Απομακρύνθηκαν σφουγγάρια, πορτοκάλια και καπάκια φιαλών προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο όγκος των αποβλήτων.

—	Ενισχύθηκε η ανακύκλωση, επανασυλλέχθηκαν μπλουζάκια και πλαστικές φιάλες, δημιουργήθηκαν σημεία ανακύκλωσης.

—	Ενδυνάμωση της περιβαλλοντικής συνείδησης στους δρομείς και τους θεατές.

—	Επικοινωνία με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

—	Προστασία ευαίσθητων περιοχών στο τμήμα της διαδρομής μέσα από το πάρκο Retiro.

—	Κινητικότητα. Χρήση οικολογικών αυτοκινήτων βιοαιθανόλης ως επίσημα οχήματα.

—	Συνεργασία με εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού (τομέας περιβάλλον) και το φιλανθρωπικό σωματείο Emaus.

—	Χορηγός. Ecoembes, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση ανακύκλωσης αποβλήτων.

—	Συμμετέχοντες φορείς: τα τμήματα εκπαίδευσης, καθαριότητας και συλλογής (τομέας περιβάλλον), ο Mapoma (διοργανωτής μαραθωνίου), η Ecoembes, ο Ερυθρός Σταυρός, η Setém (θεμιτό εμπόριο), το Emaus.

Αξιολόγηση:

—	Αύξηση κατά 5 780 kg των ανακυκλωμένων συσκευασιών

—	Απομακρύνθηκαν 70 000 σφουγγάρια, καπάκια φιαλών και οργανικά απόβλητα.

—	Μείωση του απαιτούμενου χρόνου για τις υπηρεσίες καθαρισμού κατά μισή ώρα

—	88 % των συμμετεχόντων επικρότησαν αυτά τα μέτρα

—	63 % των συμμετεχόντων έθεσαν σε εφαρμογή τα περιβαλλοντικά μέτρα.

—	Εκπαιδευτικός αντίκτυπος στους διοργανωτές, τους συμμετέχοντες και τους θεατές.

Μεταξύ των υπολοίπων πρωτοβουλιών του τμήματος συγκαταλέγονται:

—	ΕΑΡΙΝΑ, ΘΕΡΙΝΑ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων απευθύνονται γενικότερα σε ενήλικες, σε ενήλικες και παιδιά ταυτοχρόνως, καθώς και σε παιδιά ειδικότερα. Αυτά τα εποχιακά προγράμματα υλοποιούνται από το «Τμήμα εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη».

Πράσινες διαδρομές . Δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε δημόσια πάρκα ιστορικής, βοτανικής και πολιτισμικής αξίας για την πόλη. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα πάρκα Retiro, Casa de Campo, Oeste, Fuente del Berro, Quinta de los Molinos, El Capricho, Juan Carlos I, Tierno Galván και το Lineal del Manzanares.

Ημέρες ελεύθερης εισόδου (open days) και εργαστήρια με θέμα το περιβάλλον . Αυτές οι εκδηλώσεις διεξάγονται σε διάφορες τοποθεσίες περιβαλλοντικής διαχείρισης του δήμου και στόχος τους είναι η ανάδειξη και βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Στις εν λόγω τοποθεσίες συμπεριλαμβάνονται χώροι όπως θερμοκήπια και φυτώρια στα πάρκα Retiro και Casa de Campo, το κέντρο πεταλούδας και το κέντρο εντόμων, το κέντρο προστασίας πτηνών και το κέντρο πελαργού, η εγκατάσταση λιπασματοποίησης Migas Calientes, ενώ παράλληλα διοργανώνονται ειδικές ημέρες σήμανσης των πτηνών με δακτυλίδια, εργαστήρια για παιδιά, ποδηλατόδρομοι, δημιουργούνται αυτοτελή κηπάρια κ.λπ.

Κύκλοι μαθημάτων . Τα θέματα επιλέγονται με στόχο την ενθαρρύνουν τη φιλοπεριβαλλοντική συμπεριφορά των πολιτών. Παραδείγματα θεμάτων είναι: η παραδοσιακή και η οικολογική κηπουρική, οι πληθυσμοί των πτηνών στα πάρκα, ο υδροφόρος ορίζοντας στην πόλη, η οικιακή οικολογική κηπουρική και η αλλαγή του κλίματος.

—	ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ, ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ

Το «Τμήμα εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη» στηρίζει τις δράσεις κατάρτισης με την πραγματοποίηση ημερήσιων εκδηλώσεων, συνεδρίων και σεμιναρίων. Ορισμένες πρόσφατες εκδηλώσεις είναι οι ακόλουθες:

—	Η πρώτη ημέρα βιοαιθανόλης για τις αειφόρες μεταφορές.

—	Έκθεση με θέμα «Το μυστικό των δέντρων»

—	Εθνικό περιβαλλοντικό συνέδριο. Δύο φορές το χρόνο. Περίπτερο του δήμου, συντονισμός των συμμετεχόντων του δήμου. Διοργανώθηκε από το ίδρυμα CONAMA

—	Πρώτη ημέρα αειφόρου κινητικότητας των επιχειρήσεων σε συνεργασία με το εμπορικό επιμελητήριοκαι το ίδρυμα για την κινητικότητα

—	Πρώτη ημέρα βιώσιμης κηπουρικής στην πόλη του μέλλοντος σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Κληρονομιάς.

Γερμανία

Παράδειγμα 1

Στο γερμανικό ομόσπονδο κρατίδιο της Βρέμης, τα θέματα αειφόρου ανάπτυξης συνιστούν μέρος του τρέχοντος προγράμματος κατάρτισης του ινστιτούτου Landesinstitut für Schule (LIS). Η πρωτοβουλία «Aktion Formula plus», επίσης στο κρατίδιο της Βρέμης (Γερμανία) αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της εξοικονόμησης ενέργειας σε σχολεία της Βρέμης, προβάλλοντος με αυτόν τον τρόπο στα παιδιά τη ζωτική σημασία της αειφορίας.

Παράδειγμα 2

Το ινστιτούτο Landeinstitut für Schule und Medien (LISUM) του ομόσπονδου κρατιδίου του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου διοργανώνει τακτικά μαθήματα κατάρτισης για εκπαιδευτικούς σχετικά με επιμέρους θέματα αειφόρου ανάπτυξης. Επιπλέον, από το 2000 και μετά κάθε χρόνο διεξάγεται διάσκεψη εμπειρογνωμόνων με εργαστήρια κατάρτισης σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη. Το 2008 θα πραγματοποιηθεί στο Βρανδεμβούργο διαπεριφερειακό συνέδριο με θέμα Global learning for sustainable development (Παγκόσμια εκπαίδευση σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη) υπό την αιγίδα του ινστιτούτου LISUM του κρατιδίου του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου. Το εν λόγω συνέδριο λαμβάνει ως αφετηρία τους Στόχους της Χιλιετίας και τη Δεκαετία εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών και επιδιώκει να αυξηθεί στο Βερολίνο και στο Βρανδεμβούργο η ευαισθητοποίηση στους τομείς της εκπαίδευσης και της νεολαίας σχετικά με τις συστάσεις και τα συμπεράσματα της διάσκεψης υπουργών παιδείας και να προωθήσει την υλοποίησή τους μέσω προγραμμάτων και σχεδίων κατάρτισης.

Αυστρία

Παράδειγμα 1

Η Άνω Αυστρία καλωσορίζει την εισαγωγή σε επίπεδο Ένωσης ενός προτύπου λήψης μέτρων ευαισθητοποίησης στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης στην προσχολική και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το πρότυπο αυτό θα πρέπει, ωστόσο, να περιοριστεί σε βασικά μηνύματα. Λεπτομερέστερες πληροφορίες θα πρέπει να παρέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες βρίσκονται σε καλύτερη θέση να ανταποκριθούν στις ειδικές ανάγκες ενημέρωσης των μαθητών. Η ιδέα της διάδοσης ενός κοινού ευρωπαϊκού πνεύματος για την αειφορία στους μαθητές μέσω δράσεων αύξησης της συνειδητοποίησης επικροτείται θερμά.

Παράδειγμα 2

Η ακαδημία περιβάλλοντος και προστασίας της φύσης της Άνω Αυστρίας και η κυβέρνηση της Άνω Αυστρίας δραστηριοποιούνται από το 1989 στον τομέα της εκπαίδευσης και ενημέρωσης για την αειφόρο ανάπτυξη. Η ακαδημία διαθέτει ένα κέντρο διαχείρισης «Agenda 21» το οποίο δρομολογεί, στηρίζει και προωθεί διεργασίες του τοπικού προγράμματος «Agenda 21» για ένα περιβάλλον με βιώσιμο μέλλον· σε τοπικό επίπεδο συνδυάζονται διάφορες μέθοδοι (παραδείγματος χάρη, ενημερωτικά φυλλάδια, τοπικές εφημερίδες, αφίσες, διαφημιστικές πινακίδες, ιστοσελίδες, ενημερωτικές βραδιές, προσωπικές επαφές, επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης).

Οι δήμοι της Άνω Αυστρίας συμμετείχαν στην εκπόνηση και ανάπτυξη του περιβαλλοντικού σχεδίου της Άνω Αυστρίας. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο συγκεντρώθηκαν και ενημερώθηκαν σχετικά με τις αναληφθείσες δράσεις, προκειμένου να ενθαρρυνθούν υπέρ της σύστασης τοπικών συμμαχιών για την προστασία και τη διάσωση του κλίματος και να δρομολογήσουν πρωτοβουλίες προγράμματος δράσης «Agenda 21» σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο.

Το πρόγραμμα επιμόρφωσης της ακαδημίας περιβάλλοντος και προστασίας της φύσης της Άνω Αυστρίας συμπεριλαμβάνει εκπαίδευση εμπειρογνωμόνων σε θέματα περιβάλλοντος στους δήμους και δραστηριότητες επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς και παιδαγωγούς με στόχο να αυξηθεί η συνειδητοποίηση της σημασίας ενός βιώσιμου τρόπου ζωής. Επίσης έχει δημιουργηθεί μια εκπαιδευτική σειρά για άτομα που συμμετέχουν ενεργά στις διαδικασίες ανάπτυξης στους δήμους και στις περιφέρειες.

Πολωνία

Παράδειγμα 1

Εθνικό πρόγραμμα «Πράσινο Πιστοποιητικό» στην Πολωνία για την υποστήριξη και την πιστοποίηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης

Με αυτό το πρόγραμμα παρέχεται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα υποστήριξη και πιστοποίηση στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε δύο επίπεδα: στους φιλικούς προς το περιβάλλον παιδικούς σταθμούς και τα δημοτικά σχολεία απονέμεται το «Πράσινο πιστοποιητικό α' κατηγορίας», ενώ στους παιδικούς σταθμούς και τα δημοτικά σχολεία που δραστηριοποιούνται ως κέντρα αειφόρου ανάπτυξης απονέμεται το «Πράσινο πιστοποιητικό β' κατηγορίας».

Το ανωτέρω πρόγραμμα λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2000. Αυτή η εκπαιδευτική πρωτοβουλία, η οποία υλοποιείται από ΜΚΟ, στηρίζει αποτελεσματικά το εκπαιδευτικό σύστημα της Πολωνίας ως προς τη διαμόρφωση νοοτροπιών και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης στα παιδιά, στους νέους και σε ολόκληρες κοινότητες που δραστηριοποιούνται γύρω από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τα πράσινα πιστοποιητικά α' και β' κατηγορίας χορηγούνται σε ιδρύματα που πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις και συνιστούν ένα παράδειγμα σημάτων ποιότητας στην πολωνική εκπαίδευση, τα οποία απονέμονται για δραστηριότητες στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Παιδείας και Αθλητισμού, καθώς και από τον πρόεδρο του Εθνικού Ταμείου για την Προστασία του Περιβάλλοντος και τη Διαχείριση των Υδάτων και εκτελείται σε συνεργασία με το εθνικό κέντρο επιμόρφωσης εν ενεργεία εκπαιδευτικών. Στόχος του προγράμματος «Πράσινο πιστοποιητικό» είναι η διάδοση της ιδέας της αειφόρου ανάπτυξης προκειμένου να παρασχεθούν κίνητρα στις κοινότητες όπου έχουν την έδρα τους τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και να στηριχθούν οι δράσεις που αυτές αναλαμβάνουν ως τοπικά κέντρα αειφόρου ανάπτυξης.

Στις 22 Απριλίου 2005 πραγματοποιήθηκε στο Trzebaw της Πολωνίας εναρκτήρια τελετή για την «πράσινη τάξη», η οποία απευθυνόταν όχι μόνο σε παιδιά και σε μαθητές σχολείων, αλλά και σε ολόκληρη την τοπική κοινότητα. Χάρη στην «Πράσινη τάξη», το σχολείο και ο δήμος διαθέτουν σήμερα:

—	υπαίθριο χώρο για την παράδοση μαθημάτων, διοργάνωση παιχνιδιών και σχολικών τελετών·

—	ειδικό χώρο για τη διεξαγωγή «οικολογικών μαθημάτων» στο φυσικό περιβάλλον (παρατήρηση ενός «μίνι-οικοσυστήματος» χλωρίδας και πανίδας, καθώς και καλλιτεχνικών μαθημάτων και μαθημάτων τεχνολογίας με τη χρήση φυσικών υλικών)·

—	χώρο ξεκούρασης και αναψυχής για παιδιά, δασκάλους, γονείς και ντόπιους κατοίκους·

—	ειδικά διαμορφωμένο χώρο για δραστηριότητες τακτοποίησης και φροντίδας.

Πέραν αυτού, στο εν λόγω πρόγραμμα εντάχθηκε ολόκληρο το σχολικό συγκρότημα και η τοπική κοινότητα και καταδείχθηκε ότι ακόμη και πολύ μικρά σχολεία μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην επίτευξη κοινών στόχων και την υλοποίηση κοινής αποστολής. Χάρη σε αυτή την πρωτοβουλία το σχολείο προβλήθηκε σε τοπικό επίπεδο και είναι πλέον ευρέως γνωστό ως το «οικολογικό σχολείο». Μολονότι το πρόγραμμα είναι πολύ αξιόλογο, τα οφέλη που αποφέρει πρέπει να προβληθούν ευρύτερα και πιο αποτελεσματικά, ενώ η διαδικασία πιστοποίησης πρέπει να απλουστευτεί.

Παράδειγμα 2

«Οικολογικές μονάδες» στο Α' Δημοτικό Σχολείο στην Września

Από το 1999 η διεύθυνση του σχολείου, εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς του Α' Δημοτικού Σχολείου στην Września της Πολωνίας συνεργάζονται σε πλήθος περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών· αυτές οι προσπάθειες κορυφώθηκαν με την απονομή του φημισμένου πιστοποιητικού «προστάτης του περιβάλλοντος» (υπό την αιγίδα του Προέδρου της Πολωνίας), τον Ιανουάριο του 2007. Πριν από αυτό το βραβείο, το δημοτικό σχολείο έλαβε επί τρία συναπτά έτη, 2004-2006, τον τίτλο «Φορέας προώθησης του περιβάλλοντος».

Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών τους, οι «Οικολογικές μονάδες» συμμετείχαν όχι μόνο στην ετήσια εκστρατεία «διατηρήστε καθαρό τον πλανήτη», αλλά και σε περιβαλλοντικούς διαγωνισμούς, εκδρομές και πεζοπορίες στη φύση. Στόχος αυτών των περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών ήταν η ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης και η προώθηση της αναγκαίας συμπεριφοράς για την προστασία της χλωρίδας και της πανίδας (λόγου χάρη με το διαχωρισμό απορριμμάτων και τη συλλογή δευτερογενών πρώτων υλών).

Το 2004, το σχολείο έλαβε το πρώτο βραβείο που του απένειμε το περιφερειακό Ταμείο για την Προστασία του Περιβάλλοντος και τη Διαχείριση των Υδάτων. Το χρηματικό έπαθλο των 70 000 PLN επενδύθηκε ως συνδρομή στην ανέγερση ενός σχολικού κέντρου για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την προστασία της φύσης και στην προμήθεια εξοπλισμού πολυμέσων, διδακτικών βοηθημάτων, προγραμμάτων Η/Υ και την απόκτηση ενός κινητού μετεωρολογικού σταθμού για την παρακολούθηση των μετεωρολογικών συνθηκών στην περιοχή.

Για την 4η, 5η και 6η τάξη το σχολείο ξεκίνησε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο ακόμη συνεχίζεται, με θέμα «Το περιβάλλον στην περιφέρειά μας». Το πρόγραμμα περιλαμβάνει βασικές γνώσεις της γενικής εκπαίδευσης σε εξατάξια δημοτικά σχολεία και γυμνάσια, εκπαιδευτικά προγράμματα για την προστασία της φύσης και άλλο εκπαιδευτικό υλικό.

Τα κεντρικά θέματα του προγράμματος είναι η διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, η προστασία του περιβάλλοντος και η οικολογία. Τα μαθήματα διδάσκονται στο κοντινό φυσικό περιβάλλον. Το πρόγραμμα παρουσιάζει ποικίλους τρόπους διατήρησης της φύσης στην περιφέρεια της Września, καθώς και άλλα θέματα που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε συζήτησης σχετικά με το φυσικό περιβάλλον, όπως π.χ. η προστασία των περιφερειακών τοπίων, των υδάτων, του αέρα και των εδαφών, η διαχείριση των αποβλήτων, ο τρόπος λειτουργίας διαφόρων φυτοκοινωνιών και ο υγιεινός τρόπος ζωής.

Κατά το σχολικό έτος 2003-2004, το εν λόγω σχολείο υλοποίησε επίσης ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο περιελάμβανε εργασίες σε ένα φυσικό μονοπάτι από το Nowy Folwark στο Leśniczówka Słomówko. Χάρη σε αυτό το πρόγραμμα δημιουργήθηκε ένα φυσικό μονοπάτι στα περίχωρα της πόλης και έτσι κατέστη δυνατή η διδασκαλία μαθημάτων γεωγραφίας και βιολογίας στη φύση για τους μαθητές του δήμου και των γύρω περιοχών.

Παράδειγμα 3

Εξοπλισμός πολυμέσων «Πράσινη δέσμη» για την περιβαλλοντική εκπαίδευση

Αυτός ο εξοπλισμός, ο οποίος εξασφαλίστηκε με τη συνδρομή του Περιφερειακού Κέντρου Περιβάλλοντος για την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη (REC) στη Βαρσοβία, χρησιμοποιήθηκε ως διδακτικό βοήθημα σε σχολεία της περιφέρειας Wielkopolska.

Η «Πράσινη δέσμη» εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και έλαβε θετική αξιολόγηση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Πρόκειται για δωρεάν εξοπλισμό πολυμέσων που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς και μαθητές γυμνασίου στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ενώ είναι κατάλληλος και για άλλα εκπαιδευτικά επίπεδα. Η δέσμη περιέχει πέντε ενότητες που καλύπτουν 22 θέματα τα οποία σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφόρο ανάπτυξη. Συμπεριλαμβάνει ένα βιβλίο δασκάλου με σχέδια μαθημάτων και υλικό τεκμηρίωσης, μια βιντεοκασέτα με εκπαιδευτικές ταινίες, ένα CD-ROM με εκτενείς πληροφορίες σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, ένα παιχνίδι «Το δίλημμα του φυλακισμένου» και πρόσθετο χρήσιμο υλικό.

Η «Πράσινη δέσμη» όχι μόνο βοηθάει τους μαθητές να αποκτούν νέες γνώσεις, αλλά, προπάντων, ενσταλάζει νέες αξίες και ενθαρρύνει την περιβαλλοντική συμπεριφορά στο σχολείο, στο σπίτι και στο άμεσο περιβάλλον. Όταν συμμετέχουν στις διάφορες δραστηριότητες, σε συζητήσεις, στα παιχνίδια ρόλων και στη λήψη αποφάσεων, οι μαθητές ενεργούν κατ' ουσίαν ως συνεργάτες του δασκάλου. Μέσω των δασκάλων και των μαθητών οι αξίες που ενσταλάζονται με τη «Πράσινη δέσμη» μεταδίδονται στα μέλη της οικογένειας και στο σύνολο της κοινωνίας.

Η πρώτη έκδοση του εξοπλισμού διανεμήθηκε αποκλειστικά στους συμμετέχοντες ειδικά οργανωμένων κύκλων μαθημάτων. Αρχικά επρόκειτο για μαθήματα κατάρτισης που απευθύνονταν σε εν ενεργεία καθηγητές και σε εκπαιδευτές καθηγητών απ' όλη την Πολωνία, οι οποίοι είχαν εκφράσει το ενδιαφέρον να δραστηριοποιηθούν ως τοπικοί συντονιστές και να διοργανώσουν κύκλους μαθημάτων για καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από τα σχολεία της περιοχής τους.

Από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο του 2002 πραγματοποιήθηκαν πέντε εργαστήρια για 104 συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων 13 εκπαιδευτικών από την περιφέρεια της Wielkopolska (π.χ. από το Poznan, την Piła, το Kalisz, το Konin, το Gniezno και το Leszno).

Η δεύτερη έκδοση περιελάμβανε 5 000 αντίτυπα και κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2003. Σε αυτήν συνεκτιμήθηκαν οι εμπειρίες και οι προτάσεις των εκπαιδευτικών που είχαν χρησιμοποιήσει την πρώτη έκδοση. Η νέα δέσμη περιείχε νέες ταινίες, διορθωμένα σχέδια μαθημάτων και ένα CD. Αποδέκτες του εξοπλισμού ήταν ιδρύματα και οργανώσεις της Πολωνίας που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη διανομή της «Πράσινης δέσμης» σε καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Παράδειγμα 4

Μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα της περιφερειακής αειφόρου ανάπτυξης (χορήγηση κοινοτικών πόρων για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στην περιφέρεια) στο Ινστιτούτο Φιλοσοφίας των Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Adam Mickiewicz, Πανεπιστήμιο του Poznan.

Οι σπουδές στον κλάδο της αειφόρου ανάπτυξης συνιστούν μια πολύτιμη πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των τοπικών περιβαλλοντικών αναγκών. Στο πλαίσιο αυτό, το πανεπιστήμιο Adam Mickiewicz του Poznan ξεκινάει κύκλο μεταπτυχιακών σπουδών στον τομέα της αειφόρου περιφερειακής ανάπτυξης από το ακαδημαϊκό έτος 2007-2008. Αυτός ο κύκλος μαθημάτων απευθύνεται σε τοπικούς και περιφερειακούς αιρετούς αντιπροσώπους, καθώς και σε υπαλλήλους των τοπικών και περιφερειακών αρχών και άλλων τοπικών κυβερνητικών οργανισμών· σε δημόσιους υπαλλήλους· σε εργαζομένους επιχειρήσεων του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα· σε εθελοντές· και σε εκπροσώπους ΜΚΟ που επιθυμούν να εναρμονίσουν την εικόνα τους με τη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη. Η επιλογή των φοιτητών για τον μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών στην αειφόρο ανάπτυξη ξεκίνησε την άνοιξη του 2007. Υπεύθυνος καθηγητής του κύκλου σπουδών είναι ο Δρ Piotr Warych.

Ο εν λόγω κύκλος σπουδών αποσκοπεί στην εκπαίδευση τελειόφοιτων που έχουν ήδη κάποιες γενικές γνώσεις σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη, τις κοινωνικές, οικονομικές και τις περιβαλλοντικές επιστήμες και στην απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων, προκειμένου να εφαρμόσουν τις γνώσεις που διαθέτουν στην προσωπική και την επαγγελματική τους ζωή. Οι απόφοιτοι του μεταπτυχιακού κύκλου θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοούν και να αναλύουν φυσικές διεργασίες και την πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ διαφόρων παραγόντων. Είναι βέβαιο ότι οι απόφοιτοι θα συμβάλουν στη διάδοση της ιδέας της αειφόρου ανάπτυξης και στην εφαρμογή της στις οικονομικές και κοινωνικές διεργασίες.

Ελλάδα

Σε σχέση με την τυπική εκπαίδευση σε σχολεία που ανήκουν στην περιφέρεια της Νομαρχίας Αθηνών, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, προωθείται σε συνεργασία με τις αρμόδιες περιφερειακές διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η σύσταση ομάδων εργασίας καθηγητών για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τον πολιτισμό, αποσκοπώντας στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των μαθητών αλλά και τη βελτίωση του μαθησιακού μοντέλου. Όσον αφορά τις ενημερωτικές εκστρατείες, η Νομαρχία της Αθήνας κάθε φορά που διοργανώνει — συνδιοργανώνει ή συμμετέχει σε θέματα που αφορούν την αειφόρο ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, φροντίζει εγκαίρως τόσο για την κοινοποίηση των δράσεών της στον τύπο, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, όσο και για την παραγωγή σχετικού οπτικοακουστικού υλικού που διευκολύνει περαιτέρω την ενημέρωση και συμμετοχή των πολιτών. Ιδιαίτερη σημασία βέβαια έχει και στο σημείο αυτό ο προγραμματισμός των ζωνών τηλεθέασης και ακροαματικότητας από τα ΜΜΕ να είναι τέτοιος, ώστε να ανταποκρίνεται στη διαθεσιμότητα του κοινού στο οποίο απευθύνονται κάθε φορά οι δράσεις και οι πρωτοβουλίες μας.

Σουηδία

Παράδειγμα 1

Στην σουηδική επαρχία Dalarna, η οποία αποτελείται από 15 δήμους (μεταξύ αυτών και η Orsa), ξεκινάει το φθινόπωρο του 2007 τριετές πρόγραμμα, όπου θα συμμετάσχουν 15 δημοτικά σχολεία και γυμνάσια απ' ολόκληρη την επαρχία (2 σχολεία της Orsa). Οι στόχοι του προγράμματος είναι οι εξής:

—	Όλο το φάσμα των σχολικών δραστηριοτήτων θα πρέπει να έχουν κοινή συνιστώσα την αειφόρο ανάπτυξη και οι μαθητές πρέπει να αποκτούν γνώσεις, δεξιότητες και την επιθυμία να συνδράμουν στη δημιουργία μιας μακροπρόθεσμα βιώσιμης κοινωνίας·

—

Θα πρέπει να αναπτυχθούν, να δοκιμαστούν και να αξιολογηθούν διαδικασίες, μέθοδοι και εργαλεία για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης σε όλο το φάσμα των σχολικών δραστηριοτήτων, προκειμένου να καταστεί δυνατή η συστηματική ανταλλαγή των γνώσεων και εμπειριών με άλλα σχολεία τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Επιπροσθέτως, το πρόγραμμα αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι:

—	Οι μαθητές των σχολείων που συμμετέχουν αποκτούν τις απαραίτητες γνώσεις και κατανοούν σε βάθος τη σημασία της αειφόρου ανάπτυξης στη θεωρία και στην πράξη·

—	Το προσωπικό των συμμετεχόντων σχολείων αποκτούν επαρκείς γνώσεις σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη, ούτως να είναι σε θέση να τις μεταδίδουν στους μαθητές στη θεωρία και στην πράξη·

—	Τα σχολεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα πρέπει να σχεδιάσουν τις εργασίες τους, έτσι ώστε να υλοποιηθούν οι στόχοι και οι προσανατολισμοί του αναλυτικού προγράμματος υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης·

—	Τα σχολεία που συμμετέχουν μπορούν να αναπτύξουν τις δραστηριότητές τους στη διδασκαλία παγκόσμιων θεμάτων·

—	Θα αυξηθεί το ενδιαφέρον των μαθητών των σχολείων που συμμετέχουν για τις φυσικές επιστήμες και τις τεχνολογίες αειφόρου ανάπτυξης·

—	Θα ενισχυθεί η συνειδητοποίηση και η κατανόηση όσον αφορά τη σχέση μεταξύ υγείας και αειφόρου ανάπτυξης ανάμεσα στους μαθητές και στο εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολείων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα·

Το ερευνητικό ινστιτούτο της Dalarna συμβάλλει στο εν λόγω εγχείρημα με την παρακολούθηση του προγράμματος και την αξιολόγηση της προσέγγισης που υιοθετούν και των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνουν τα σχολεία που συμμετέχουν σε αυτό. Στόχος είναι η ανάδειξη ορθών, αποτελεσματικών μεθόδων και προσεγγίσεων για την εκπαίδευση στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης.

Παράδειγμα 2

Το «Περιβαλλοντικό δικαστήριο» (Miljötinget)

Το «Περιβαλλοντικό δικαστήριο» είναι μια ετήσια περιβαλλοντική διάσκεψη για μαθητές της ένατης τάξης και της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις επαρχίες Dalarna και Gävleborg. Στόχο αποτελεί να ενθαρρυνθεί η δέσμευση των νέων για τα περιβαλλοντικά θέματα αφενός με σοβαρό τρόπο, και, αφετέρου, με τη μορφή παιχνιδιού. Οι ομιλητές προέρχονται από τον κόσμο των επιχειρήσεων, της πολιτικής και από τις ΜΚΟ. Είναι ασφαλώς αυτονόητο ότι στους χώρους της εκδήλωσης απαγορεύονται οι εθιστικές ουσίες. Η διάσκεψη διοργανώνεται από κοινού από την επαρχία της Dalarna και το επαρχιακό συμβούλιο του Gävleborg.

Σε πολιτικό επίπεδο, ο δήμος της Orsa είχε ήδη θέσει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ως στόχο για την σχολική εκπαίδευση των μαθητών οι σχολικές δραστηριότητες να εστιάζονται στην κατάκτηση περιβαλλοντικών βραβείων, όπως το «Οικολογικό σχολείο», η «Πράσινη σημαία» κ.λπ. Συνεπώς, τα περιβαλλοντικά θέματα και η αειφόρος ανάπτυξη κατέχουν πλέον πρωτεύουσα θέση στην εκπαιδευτική ατζέντα της Orsa. Μέσω των παιδιών το μήνυμα των δραστηριοτήτων μεταφέρεται στο σπίτι, στα άλλα μέλη της οικογένειας.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου της Orsa στον τομέα της εκπαίδευσης δραστηριοποιούνται ενεργά σε αυτή τη διαδικασία με πολλαπλούς τρόπους, π.χ. η εκστρατεία «Οικολογικό τρένο (Ekotåg)» στο Skattungbyn· ο κύκλος μαθημάτων κατάρτισης «Διατηρήστε τη Σουηδία καθαρή» για όλο το εκπαιδευτικό προσωπικό· ορισμένοι εκπαιδευτικοί μάλιστα παρακολούθησαν έναν κύκλο μαθημάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης βαθμολογικής κλίμακας 5 στο πανεπιστήμιο της Dalarna.

Η Orsa διαθέτει ενεργό δίκτυο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης το οποίο συνεδριάζει τακτικά μία φορά το μήνα. Στο πλαίσιο της εκστρατείας «Το πλοίο του μέλλοντος»(Framtidsskeppet) αναπτύχθηκε η πρωτοβουλία «Το πλοίο της Dalarna»(Dalaskeppet), η οποία διοργανώνει ετήσια συνεδρίαση σε έναν από τους δήμους της Dalarna. Ο Anders Sundvall είναι ένας από τους βασικούς συντελεστές αυτής της πρωτοβουλίας. Σε αρκετά σχολεία απονεμήθηκαν τα βραβεία «Πράσινη σημαία» ή «Οικολογικό σχολείο» κ.λπ. Αυτά τα σχολεία συνεχίζουν τις δραστηριότητές τους υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης.

Η υπηρεσία προμήθειας σχολικών γευμάτων εξακολουθεί να επεκτείνει κάθε χρόνο το φάσμα προϊόντων και τροφίμων που φέρουν το σήμα ποιότητας Krav (πληρούν τις υψηλές απαιτήσεις όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, την καλή μεταχείριση των ζώων και την κοινωνική ευθύνη). Δύο ή τρία σχολεία καλλιεργούν λαχανικά για ιδία χρήση στα εστιατόρια των σχολείων.

Η Dalarna διαθέτει από το 1997 δίκτυο σχολείων από ολόκληρη την επαρχία, αποστολή του οποίου είναι η περαιτέρω εκπαίδευση, η σύσταση φόρουμ ανταλλαγής εμπειριών, η ενεργοποίηση σχολείων για να συμμετάσχουν στην εκστρατεία «Οικολογικά σχολεία» κ.λπ. Οι εκπαιδευτικοί έχουν δηλώσει ρητώς ότι το έργο αυτό θα πρέπει να συνεχιστεί και να επεκταθεί. Μέχρι σήμερα δεν έχουν δεσμευτεί πόροι από την περιφέρεια για την εν λόγω δραστηριότητα. Εντούτοις, χάρη σε αυτές τις πρωτοβουλίες, στην Dalarna εντοπίζεται σήμερα μεγάλο ποσοστό των σουηδικών σχολείων, στα οποία έχει απονεμηθεί η «Πράσινη σημαία» ή τους έχει αναγνωριστεί το καθεστώς «Σχολεία για την αειφόρο ανάπτυξη».

Σήμερα είναι πολύ μεγαλύτερη η συνειδητοποίηση σχετικά με τη σημασία δραστηριοτήτων υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης. Ωστόσο, όταν αυτή η συνειδητοποίηση πρέπει να μετατραπεί σε ανάλογη αλλαγή της συμπεριφοράς, το πρόβλημα γίνεται αμέσως πολύ δύσκολο. Τα σχολεία μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στο να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές γενιές θα διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες προκειμένου να προωθήσουν την μακροπρόθεσμη αειφόρο ανάπτυξη.

ΙΙ. Δυσκολίες στην ενημέρωση του κοινού και στην αύξηση της συνειδητοποίησης για την αειφόρο ανάπτυξη

—	Η ενημέρωση σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη γίνεται συστηματικά με την αξιοποίηση όλων των εντύπων που εκδίδουν οι δήμοι (δημοτική εφημερίδα, ενημερωτικά φυλλάδια, ανακοινώσεις). Η δυσκολία έχει να κάνει με την έλλειψη προπαιδείας στον τομέα του περιβάλλοντος.

—

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει το κατάλληλο πλαίσιο στρατηγικής, σχεδιασμού και προγραμμάτων, το οποίο υποδεικνύει τις κατευθυντήριες γραμμές για την αειφόρο ανάπτυξη, ωστόσο, εξακολουθούν οι ελλείψεις στην πρακτική εφαρμογή των γνώσεων και της τεχνογνωσίας και τη διάδοσή τους στο ευρύ κοινό. Για το λόγο αυτό, πρέπει να καταρτιστούν ειδικά προγράμματα που θα εστιάζονται στην πρακτική εφαρμογή της αειφορίας μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων μεθόδων και πειραμάτων σχετικά με την εκπαίδευση, την απόκτηση ικανοτήτων και την μάθηση. Τα υφιστάμενα εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει να μετατραπούν σε εξειδικευμένα προγράμματα προσαρμοσμένα στις περιστάσεις των νέων κρατών μελών. Οι δυσκολίες στην αύξηση της συνειδητοποίησης για την αειφόρο ανάπτυξη έγκεινται:

—	Στην έλλειψη διεπιστημονικής γνώσης και ομαδικής εργασίας στα διάφορα τμήματα που εμπλέκονται στο σχεδιασμό.

—	Στην ακαμψία των διοικητικών δομών, η οποία καθιστά δύσκολη την ομαδική εργασία.

—	Στην έλλειψη εκ των προτέρων έρευνας σχετικά με τις ανάγκες του κοινού, των κοινοτήτων και του ιδιωτικού τομέα.

—

Στον ανεπαρκή ρόλο που διαδραματίζει η ενημέρωση και η αύξηση της συνειδητοποίησης κατά τη λήψη των αποφάσεων, και στο τεχνολογικό πεδίο, στην έλλειψη ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σημασία της ενημέρωσης και της αύξησης της συνειδητοποίησης για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής διαχείρισης της πόλης και την προτροπή προς τους πολίτες να αναλάβουν πιο ενεργό δράση για το περιβάλλον.

—	Στην έλλειψη δημοσιονομικών πόρων.

—

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι οι πολιτικές για την αειφορία πρέπει να είναι συνεπείς και αξιόπιστες. Το ομοσπονδιακό κρατίδιο του Βρανδεμβούργου υπογραμμίζει ότι στους τομείς της εκπαίδευσης και διάδοσης της γνώσης οι εθελοντικές οργανώσεις διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο, δεδομένου ότι λειτουργούν συμπληρωματικά στην επίσημη εκπαίδευση που παρέχεται στα σχολεία, σε ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης και στα πανεπιστήμια. Αυτές οι εθελοντικές οργανώσεις είναι υπεύθυνες για τη λειτουργία κέντρων επαγγελματικής κατάρτισης και διοργανώνουν τακτικές εκδηλώσεις στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που προβλέπει το καταστατικό τους. Πάρα ταύτα, οι ανεξάρτητοι φορείς παροχής εκπαίδευσης, όπως ονομάζονται, συνήθως δεν διαθέτουν επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους προκειμένου να υλοποιούν τις δραστηριότητές τους σε συνεχή βάση. Συχνά, αδυνατούν να συγκεντρώσουν την απαραίτητη χρηματοδότηση από ανεξάρτητους φορείς, ούτως ώστε να επωφεληθούν από κρατικές επιχορηγήσεις, ενώ τα έσοδα που μπορούν να συγκεντρώσουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε αυτόν τον τομέα είναι περιορισμένα έως ελάχιστα. Για το σκοπό αυτό, κρίνεται σκόπιμη η σύσταση ενός χρηματοδοτικού μέσου για την υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου των οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο της αειφορίας. Στην πράξη, η συνδρομή των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης στο συγκεκριμένο τομέα είναι ελάχιστη είτε επειδή αυτός δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής τους είτε επειδή η επιχειρησιακή εφαρμογή από μέρους των κρατών μελών εστιάζεται σε άλλες προτεραιότητες.

—

Μια μείζονα δυσκολία που αντιμετωπίζει η Άνω Αυστρία είναι το γεγονός ότι ο όρος «αειφορία», από μόνος του, θεωρείται μάλλον αδέξιος και αφηρημένος, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η παρουσίασή του στους πολίτες. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι, ακόμη και στις περιπτώσεις ορθής κατανόησης της σημασίας της αειφόρου ανάπτυξης, εξακολουθούσε να υφίσταται χάσμα ανάμεσα στην θεωρητική κατανόηση και την πρακτική εφαρμογή.

—

Στην Πολωνία, η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζεται στην αύξηση της συνειδητοποίησης για την αειφόρο ανάπτυξη είναι η έλλειψη επαρκών γνώσεων στις ομάδες στόχους, είτε πρόκειται για σπουδαστές, γεωργούς, εκπροσώπους της δημόσιας διοίκησης ή ακόμη και για επιστημονικούς κύκλους. Ένα πολύ σύνηθες φαινόμενο είναι η παρανόηση της έννοιας της αειφόρου ανάπτυξης, η οποία παλαιότερα συσχετιζόταν αποκλειστικά με την προστασία του περιβάλλοντος και με οικολογικά ζητήματα. Η συνάφεια της έννοιας της αειφορίας με την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή αγνοήθηκε πλήρως. Η αειφόρος ανάπτυξης δεν είναι ένα θέμα για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το οποίο μπορεί να μεταδοθεί με τη μορφή σύντομων «ενέσεων» πληροφόρησης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι να αποθαρρύνονται από την απόκτηση περαιτέρω γνώσεων ή από την εφαρμογή τους στην πράξη.