[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.10.2006

COM(2006) 611 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος IDABC

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος IDABC

1. Εισαγωγη

Με απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (απόφαση IDABC)[1] ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2005 το πενταετές πρόγραμμα για τη διαλειτουργική παροχή πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες (πρόγραμμα IDABC) ως συνέχεια των προγραμμάτων IDA και IDA II.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να παρουσιάσει τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της αξιολόγησης της υλοποίησης του προγράμματος IDABC. Η ανάγκη διενέργειας της αξιολόγησης απορρέει από το άρθρο 13 παράγραφος 2-4 της απόφασης IDABC, το οποίο απαιτεί επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαβιβάσει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σε ένα πολύ πρώιμο στάδιο του προγράμματος, ούτως ώστε να αναφέρει, στο πλαίσιο της αξιολόγησης, κατά πόσο τα προβλεπόμενα για την περίοδο 2007-2009 ποσά συνάδουν με τις δημοσιονομικές προοπτικές.

Η καθυστερημένη συμφωνία για τις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013 δεν επέτρεψε στην Επιτροπή να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης κατά το χρόνο που προβλεπόταν από την απόφαση IDABC. Ωστόσο, η Επιτροπή είναι τώρα σε θέση να παρουσιάσει τα αποτελέσματα και να βεβαιώσει ότι το χρηματοδοτικό πλαίσιο που προβλέπεται στην απόφαση IDABC για το 2007-2009 συνάδει με τις δημοσιονομικές προοπτικές και περιλαμβάνεται στο δημοσιονομικό προγραμματισμό.

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή με τη βοήθεια ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων από εταιρία συμβούλων. Αντιπρόσωποι των υπηρεσιών της Επιτροπής και των κρατών μελών προσέφεραν τη συμβολή τους στη μεθοδολογία και τα συμπεράσματα μέσω μιας διευθύνουσας ομάδας της Επιτροπής και μιας συμβουλευτικής ομάδας εθνικών εμπειρογνωμόνων, καθώς και μέσω της επιτροπής διαχείρισης IDABC (PEGSCO).

Η πλήρης έκθεση αξιολόγησης της εταιρίας συμβούλων είναι διαθέσιμη online στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5707/3.

Η αξιολόγηση ήταν σε μεγάλο βαθμό θετική και περιγράφει το πρόγραμμα IDABC ως πρόγραμμα πολύ υψηλής εν γένει ποιότητας. Ωστόσο, εντοπίζει μερικά μειονεκτήματα που συνιστά να εξεταστούν στην περαιτέρω εφαρμογή του προγράμματος.

2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Αντικείμενο του προγράμματος IDABC είναι να προσδιορίσει, να υποστηρίξει και να προωθήσει την ανάπτυξη και καθιέρωση πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και των διαλειτουργικών τηλεματικών δικτύων που συνιστούν το υπόβαθρό τους. Έχει σχεδιαστεί να βοηθήσει στην επίτευξη στόχων στο πεδίο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης με τη

- συνέχιση της προώθησης της εισαγωγής τεχνολογιών πληροφορίας σε πεδία πολιτικών, ιδίως όπου αυτό διευκολύνεται από τη νομοθεσία,

- δημιουργία μιας κοινής υποδομής για διασυνοριακές ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ δημόσιων διοικήσεων για τη διασφάλιση αποτελεσματικής επικοινωνίας,

- ενθάρρυνση της διαμόρφωσης καινοτόμων υπηρεσιών για επιχειρήσεις και πολίτες.

Για το σκοπό αυτό, το πρόγραμμα IDABC χρηματοδοτεί δράσεις δύο κατηγοριών, συγκεκριμένα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος και οριζόντια μέτρα, που περιλαμβάνονται στο κυλιόμενο πρόγραμμα εργασιών IDABC, στο οποίο η Επιτροπή μία φορά τουλάχιστον το χρόνο επιφέρει τροποποιήσεις μετά από διαβούλευση με την PEGSCO.

Τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος είναι δράσεις στα πεδία πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ή ενίσχυση πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης προς υποστήριξη δημόσιων διοικήσεων, επιχειρήσεων και πολιτών. Οι δράσεις αυτές, οι οποίες πληρούν τις απαιτήσεις ευρωπαϊκών πολιτικών και βελτιώνουν τη συνεργασία μεταξύ διοικήσεων ανά την Ευρώπη, εφαρμόζονται από τους τομείς που είναι υπεύθυνοι για τα διάφορα πεδία πολιτικών της ΕΕ, δηλ. τις Γενικές Διευθύνσεις, και παρακολουθούνται εν γένει από τομεακές επιτροπές. Τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος που δρομολογήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος περιγράφονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα εργασίας IDABC[2].

Τα οριζόντια μέτρα είναι δράσεις σχεδιασμένες για την υποστήριξη σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος και ηλεκτρονικής διακυβέρνησης εν γένει. Πρώτον, οι δράσεις αυτές εξασφαλίζουν την παροχή και τη συντήρηση υπηρεσιών υποδομής για τις δημόσιες υπηρεσίες της Κοινότητας. Οι υπηρεσίες αυτές αφορούν την παροχή και τη συντήρηση τεχνολογικών λύσεων και λύσεων λογισμικού και περιλαμβάνουν υπηρεσίες δικτύου, υπηρεσίες ενδιάμεσου λογισμικού, υπηρεσίες ασφάλειας και κατευθυντήριες γραμμές. Δεύτερον, τα εν λόγω μέτρα εξασφαλίζουν τη δρομολόγηση, τη διευκόλυνση και τη διαχείριση της παροχής οριζόντιων πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των συναφών οργανωτικών και συντονιστικών πτυχών. Τα οριζόντια μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή στο πλαίσιο του προγράμματος περιγράφονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα εργασίας του IDABC[3]. Τα οριζόντια μέτρα εφαρμόζονται κατά το πλείστον από τη μονάδα IDABC.

3. Μεθοδολογια

Η αξιολόγηση στηρίχθηκε σε διάφορες μεθόδους διερεύνησης, συγκεκριμένα σε δευτερογενή ανάλυση δεδομένων, μια ηλεκτρονική έρευνα, συνεντεύξεις καθώς και περιπτωσιολογικές μελέτες, με τη συμμετοχή μια ευρείας γκάμας ενδιαφερομένων φορέων, συνολικά γύρω στους 300 αντιπροσώπους τομεακών επιτροπών, την PEGSCO και υπηρεσίες ΕΕ.

4. Θεματα αξιολογησησ και ερωτησεις

Η αξιολόγηση εστιάστηκε στα ακόλουθα πέντε βασικά θέματα:

- Συνάφεια : σε ποιο βαθμό τα αντικείμενα και οι δράσεις του προγράμματος IDABC είναι συναφείς με τις εξελισσόμενες ανάγκες και προτεραιότητες τόσο σε εθνικό όσο και σε επίπεδο ΕΕ και κυρίως με τις ανάγκες και προτεραιότητες που αποκρυσταλλώθηκαν στις εν εξελίξει συζητήσεις για το i2010 και γενικότερα με εκείνες που καθορίστηκαν από τους στόχους της Λισσαβόνας;

- Αποδοτικότητα : πόσο οικονομικώς συμφέρουσα είναι η μετατροπή των διαφόρων εισροών και δράσεων σε εκροές και αποτελέσματα; Ποιες πτυχές του προγράμματος είναι οι πλέον αποδοτικές ή μη αποδοτικές, ιδίως από πλευράς κινητοποιούμενων πόρων;

- Αποτελεσματικότητα : πόσο απέχουν τα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος του προγράμματος IDABC από την επίτευξη των ειδικών και γενικών τους στόχων; Υπάρχουν κάποιες πτυχές που είναι περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματικές από άλλες και, εφόσον ναι, ποια διδάγματα μπορούν να αντληθούν από αυτό;

- Χρησιμότητα : κατά πόσο τα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος, που επιτεύχθηκαν και αναμένονται, των δράσεων του προγράμματος IDABC συνάδουν με τις ανάγκες των ομάδων-στόχων; Σε ποια έκταση μπορούν να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση της χρησιμότητας του προγράμματος και ποια πρέπει να είναι αυτά τα μέτρα;

- Συνοχή : σε ποιο βαθμό οι δράσεις αποτελούν μέρος μιας «ολιστικής» προσέγγισης στα πλαίσια του προγράμματος και σε ποιο βαθμό επιτυγχάνονται συνεργίες μεταξύ των δράσεων του προγράμματος και άλλων δραστηριοτήτων της Κοινότητας στον τομέα των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και υπηρεσιών υποδομής;

Εκτός από ειδικές ερωτήσεις συνδεόμενες με τα εν λόγω θέματα αξιολόγησης, ανέκυψαν και τρεις εγκάρσιες ερωτήσεις σχετικά με

- την τρέχουσα κατάσταση προόδου των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα IDABC,

- το συντονισμό και συμμετοχή των κρατών μελών, και

- το βαθμό στον οποίο οι συστάσεις της τελικής αξιολόγησης του προγράμματος IDA II ελήφθησαν υπόψη στην εφαρμογή του προγράμματος IDABC.

5. Συμπερασματα

5.1. Συνάφεια

Όλα τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν για την αξιολόγηση δείχνουν ένα ιδιαίτερα ικανοποιητικό επίπεδο συνάφειας του προγράμματος IDABC. Από την αξιολόγηση προέκυψε ότι οι στόχοι και οι προβλεπόμενες δράσεις του προγράμματος IDABC συμβαδίζουν απόλυτα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που τέθηκαν σε επίπεδο ΕΕ από τους στόχους της Λισσαβόνας. Σε γενικές γραμμές, το πρόγραμμα IDABC συμβάλλει άμεσα στην επίτευξη των ευρύτερων στόχων, όπως η διευκόλυνση της καινοτομίας και η υιοθέτηση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθώς και στην επίτευξη ειδικότερων στόχων, όπως η δημιουργία ενός εργατικού δυναμικού με μεγαλύτερη κινητικότητα, π.χ. παρέχοντας υπηρεσίες πληροφόρησης που διευκολύνουν τις διασυνοριακές μετακινήσεις. Ωστόσο, το IDABC συμβάλλει επίσης έμμεσα στην επίτευξη των στόχων αυτών, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της ανταλλαγής στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών και περιορίζοντας τη γραφειοκρατία που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Εξάγεται το συμπέρασμα ότι η συνάφεια είναι σαφώς ένα από τα κύρια ενδιαφέροντα των εμπλεκομένων στο IDABC και επιδιώκεται ενεργά με διάφορους συμπληρωματικούς τρόπους σε διάφορα επίπεδα.

5.2. Αποδοτικότητα

Στην αξιολόγηση παρατηρείται ότι μια ενδελεχής ανάλυση της αποδοτικότητας στο στάδιο αυτό είναι πρώιμη, δεδομένου του γενικού και ευλόγως χαμηλού επιπέδου προόδου του προγράμματος σε αυτό το πρώιμο στάδιο. Δεν υπάρχουν ακόμη ορατά και μετρήσιμα ουσιαστικά αποτελέσματα ή επιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την έρευνα, στην αξιολόγηση κρίνεται δοκιμαστικά ως ικανοποιητικός από οικονομικής απόψεως ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι πόροι για την εφαρμογή των δράσεων.

5.3. Αποτελεσματικότητα

Το πρόγραμμα IDABC είναι ακόμη στα πρώιμα στάδιά του και, συνεπώς, δεν είναι ακόμη εφικτή μια λεπτομερής αποτίμηση των οφελών που απολαμβάνει η Κοινότητα από το πρόγραμμα IDABC. Παρ’ όλα αυτά, είναι δυνατόν να γίνουν υποθέσεις σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη των δράσεων. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η πλειονότητα των έργων κοινού ενδιαφέροντος θεωρείται αυτή τη στιγμή ότι είναι πιθανόν να αποδώσουν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ενώ τα οριζόντια μέτρα αναμένεται εν γένει να απαιτήσουν είτε την παροχή συμπληρωματικής βοήθειας είτε παράταση διάρκειας, πρωτίστως λόγω καθυστερημένης έναρξης, μακροχρόνιων διαδικασιών και έλλειψης προσωπικού. Ωστόσο, όπως φαίνεται από μη δημοσιοποιημένα στοιχεία προερχόμενα από τις περιπτωσιολογικές μελέτες, τόσο από τα έργα κοινού ενδιαφέροντος όσο και από τα οριζόντια μέτρα είναι πιθανόν να επιτευχθούν πολύ καλά επίπεδα αποτελεσματικότητας.

5.4. Χρησιμότητα

Σύμφωνα με τις απόψεις που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων, το είδος των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που παρέχονται από το πρόγραμμα IDABC θεωρούνται μοναδικές, καθώς η ανάγκη για κοινές πανευρωπαϊκές τηλεματικές διεπαφές μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων δεν καλύπτεται από κανένα άλλο πρόγραμμα ή πρωτοβουλία με τον ίδιο τρόπο. Τα κράτη μέλη που εντάχθηκαν στην ΕΕ με την τελευταία διεύρυνση είναι ιδιαιτέρως ικανοποιημένα με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, πολύ περισσότερο που το IDABC τους προσφέρει έναν τρόπο βελτίωσης των τηλεματικών τους υποδομών και υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, από την αξιολόγηση εξάγεται στο συμπέρασμα ότι οι δραστηριότητες του προγράμματος IDABC, η σχετική προσέγγιση και οι διαδικασίες καταδεικνύουν τις επί τούτου προσπάθειες που καταβάλλονται για να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των κρατών μελών και οι προτεραιότητες που έχουν τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι αποκριθέντες στη έρευνα θεωρούν ότι οι ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις, σε όλα τα επίπεδα, είναι οι κύριοι επωφελούμενοι από τις δραστηριότητες του IDABC, ενώ οι επιχειρήσεις είναι οι δεύτεροι βασικοί επωφελούμενοι και οι πολίτες οι τρίτοι. Ωστόσο, εν γένει, οι υπηρεσίες δεν απευθύνονται, προς το παρόν, άμεσα στις επιχειρήσεις και στους πολίτες με την ίδια συχνότητα που απευθύνονται στις δημόσιες διοικήσεις. Τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν φαίνεται να έχουν διαμορφώσει μια κοινή άποψη σχετικά με το εάν οι διοικήσεις αποτελούν επαρκή και ικανοποιητική ομάδα στόχο ή εάν πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για την ικανοποίηση των αναγκών των επιχειρήσεων και των πολιτών.

5.5. Συνοχή

Η αναλυτική έρευνα δεδομένων, οι συνεντεύξεις και οι απόψεις που εκφράστηκαν κατά την έρευνα συγκλίνουν στην άποψη ότι υπάρχει εσωτερική συνοχή σε ικανοποιητικό βαθμό μεταξύ των μέτρων που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα IDABC. Οι δράσεις IDABC συμβάλλουν στους στόχους του προγράμματος ακολουθώντας μια ολιστική προσέγγιση.

Ωστόσο, η συνοχή του προγράμματος σε σχέση με τις άλλες δραστηριότητες της Κοινότητας στο πεδίο των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και υπηρεσιών υποδομής, δηλ. η εξωτερική συνοχή, αξίζει μεγαλύτερης προσοχής, παρατηρείται στην αξιολόγηση. Έστω κι αν οι διάφοροι εμπλεκόμενοι καταβάλλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την ανάπτυξη συμπληρωματικότητας όταν επιλαμβάνονται παρόμοιου είδους θεμάτων, ο βαθμός στον οποίο λαμβάνονται υπόψη τα υπόλοιπα προγράμματα είναι ακόμη μερικές φορές ασαφής, ιδίως στο επίπεδο ειδικών δράσεων.

5.6. Η τρέχουσα κατάσταση προόδου των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα IDABC

Συνολικά, περίπου το 50% των δράσεων που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εργασίας ξεκίνησαν ουσιαστικά στα πλαίσια του προγράμματος IDABC το πρώτο τρίμηνο του 2006. Το ποσοστό αυτό ήταν ελαφρώς υψηλότερο για τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος σε σχέση με τα οριζόντια μέτρα. Επιπλέον, δράσεις που είχαν ήδη ξεκινήσει βρίσκονταν ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Ωστόσο, η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προγραμματισμένες πανευρωπαϊκές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης του IDABC, οι οποίες είτε είχαν ξεκινήσει εγκαίρως είτε μεταφέρθηκαν από το πρόγραμμα IDA II, έχουν αναπτυχθεί, εφαρμόζονται και χρησιμοποιούνται καλώς.

5.7. Συντονισμός και εμπλοκή των κρατών μελών

Με βάση τις απόψεις που εκφράστηκαν στις συνεντεύξεις και στην έρευνα, φάνηκε να υπάρχουν πολλές αμφιβολίες σε ορισμένες κατηγορίες εμπλεκομένων ως προς την εφαρμογή, στα κράτη μέλη, μιας εθνικής συντονισμένης και ενοποιημένης προσέγγισης σε σχέδια κοινού ενδιαφέροντος. Οι αμφιβολίες αυτές οδηγούν στην πράξη σε μια γενική δυσαρέσκεια όσον αφορά την ικανότητα για συντονισμό των απόψεων των αντιπροσώπων των κρατών μελών στην PEGSCO και στις τομεακές επιτροπές. Ωστόσο, στην αξιολόγηση παρατηρείται ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει ειδικά και αποδοτικά μέτρα με τα οποία τα μέλη της PEGSCO και τα μέλη των τομεακών επιτροπών συντονίζουν τις απόψεις τους.

Με βάση τις απαντήσεις που δόθηκαν από τα μέλη των τομεακών επιτροπών, στην αξιολόγηση συμπεραίνεται επίσης ότι ανάμεσα στα μέλη των τομεακών επιτροπών δεν επικρατεί συνέπεια όσον αφορά το σημερινό επίπεδο επίγνωσης των καθηκόντων τους.

5.8. Βαθμός στον οποίο τηρούνται οι συστάσεις της τελικής αξιολόγησης του προγράμματος IDA II στην εφαρμογή του προγράμματος IDABC

Οι συστάσεις του προγράμματος IDA II κατέστησαν διαθέσιμες μόνο μετά την υιοθέτηση της απόφασης IDABC. Ωστόσο, με βάση κυρίως τα συμπεράσματα της αξιολόγησης, οι περισσότερες από τις δεκατρείς συστάσεις της τελικής αξιολόγησης του IDA II είτε έχουν ήδη εφαρμοστεί ή βρίσκονται στο στάδιο εφαρμογής. Τρεις μόνο από τις συστάσεις μπορούν ακόμη να εφαρμοστούν πλήρως, μία από τις οποίες είναι, ωστόσο, ότι πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στις δραστηριότητες εκείνες που συμβάλλουν περισσότερο στα αντικείμενα και στόχους του προγράμματος, κάτι το οποίο πιθανόν αποτελεί μόνιμη μέριμνα κάθε διαχειριστή προγράμματος. Δεν εφαρμόστηκαν οι συστάσεις συμφωνα με τις οποίες προτείνεται:

- η δημιουργία ενός ψηφιακού πίνακα για την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων που βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν περατωθεί και τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί σε αυτές, με σκοπό, αφενός, να παρακολουθείται η επίτευξη των στόχων, των αποτελεσμάτων και των πλεονεκτημάτων στο τρέχον στάδιο και, αφετέρου, να επισημαίνονται τα οικονομικά οφέλη και να συγκρίνονται με τις δαπάνες,

- η εκπόνηση ενός προγράμματος επικοινωνίας που θα απευθύνεται στα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 με τον ίδιο τρόπο είχαν αντιμετωπιστεί τα νέα κράτη μέλη ώστε να εξασφαλιστεί η συμμετοχή τους για τις μεθόδους εργασίας και τις βασικές κατευθύνσεις/δομές.

Με την εισαγωγή ενός κυλιόμενου προγράμματος εργασίας στο IDABC μειώθηκε σημαντικά η ανάγκη για κατάρτιση ενός πίνακα με σκοπό την παρακολούθηση της εφαρμογής των δράσεων, καθώς οι δράσεις αξιολογούνται σε τακτική βάση με κριτήριο τα περιεχόμενα του προγράμματος εργασίας, τα οποία αντικατοπτρίζουν τόσο την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι δράσεις καθώς και το μελλοντικό προγραμματισμό, και τα κονδύλια για τα επόμενα στάδια εκταμιεύονται μόνον αφού επιτευχθούν τα ορόσημα. Παράλληλα, προβλέπεται η υποβολή έκθεσης σε ετήσια βάση σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος και η αναθεώρηση κάθε δράσης, μετά την ολοκλήρωση της εκτέλεσής της, μέσα σε ένα έτος από την υλοποίησή της. Επιπλέον, για να ενισχυθεί ο αντίκτυπος των κονδυλίων που διατίθενται, απαιτείται η επαναχρησιμοποίηση, στο μέτρο του δυνατού, των επιμέρους τμημάτων. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις προκειμένου να εξασφαλίσει τη μεγιστοποίηση των πλεονεκτημάτων.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζονται με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στην PEGSCO για να εξασφαλιστεί η αποδοχή και η αφομοίωση δίνοντας έμφαση στις δράσεις που καλύπτουν τις ανάγκες που διαπιστώθηκαν σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους κλάδους.

6. Συμπερασματα και Συστασεισ

Η αξιολόγηση της εφαρμογής του προγράμματος IDABC οδήγησε σε ορισμένα συμπεράσματα και συστάσεις που προκύπτουν από τα εν λόγω συμπεράσματα.

6.1. Χρονικό πλαίσιο της αξιολόγησης

Αποδείχθηκε δύσκολο για την αξιολόγηση, η οποία έχει την ιδιότητα ενδιάμεσης αξιολόγησης, να εντοπίσει κάποιες πρώτες επιδράσεις του προγράμματος καθώς αυτό είναι ακόμη στην πράξη σε πολύ πρώιμα στάδια. Παρόμοια προβλήματα με το χρονικό πλαίσιο παρουσιάστηκαν και σε προηγούμενες αξιολογήσεις προγραμμάτων IDA, γεγονός που υποβαθμίζει την παραγωγή ή χρήση αποτελεσμάτων αξιολόγησης, σημειώνει η αξιολόγηση.

Σύσταση 1

Πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στο χρονικό πλαίσιο για τη διενέργεια των αξιολογήσεων. Δεδομένου ότι είναι υποχρεωτική η συμμόρφωση με το χρονοδιάγραμμα της απόφασης IDABC, θα πρέπει να προβλέπεται, στην απόφαση, μεγαλύτερη ευελιξία για τα μελλοντικά προγράμματα όσον αφορά το χρονικό πλαίσιο των αξιολογήσεων και, αναλόγως, να παρέχεται η δυνατότητα το πρόγραμμα να επωφελείται πληρέστερα από τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων.

Η Επιτροπή συνειδητοποιεί ότι η παρούσα ενδιάμεση αξιολόγηση εκπονήθηκε πολύ νωρίς για να μπορέσει να έχει επωφελή αποτελέσματα και θα πρότεινε, στην περίπτωση που δοθεί συνέχεια στο πρόγραμμα, να διενεργηθεί η ενδιάμεση αξιολόγηση στη μέσο της διάρκειας του προγράμματος, όπως είναι προταθεί στην αρχική πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα IDABC.

6.2. Οργάνωση της εφαρμογής του προγράμματος

Οι δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν κατά την υλοποίηση της αξιολόγησης, ιδίως όσον αφορά την περιγραφή της όλης δομής σχετικά με τις ομάδες εμπλεκομένων και τις σχέσεις τους, αποκάλυψε την εγγενή πολυπλοκότητα της όλης οργάνωσης του συστήματος, ιδίως στην περίπτωση των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος. Η αντιφατική αντίληψη του συντονισμού και της εμπλοκής των κρατών μελών τονίζει επίσης το γεγονός αυτό. Συγκεκριμένα, η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τομεακές επιτροπές και οι επικεφαλής τους χρειάζεται να έχουν καλύτερη επίγνωση των ρόλων τους ενώ τα μέλη της PEGSCO και των τομεακών επιτροπών χρειάζεται να επιτύχουν υψηλότερο βαθμό συνεργασίας.

Σύσταση 2

Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι όλοι οι συντελεστές γνωρίζουν το ρόλο τους στη διαδικασία εφαρμογής . Στην αξιολόγηση συνιστάται ο σχεδιασμός οργανωτικών διαγραμμάτων και η κατάλληλη κοινοποίηση λειτουργικών περιγραφών των ρόλων των συμμετεχόντων, κυρίως στην περίπτωση των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος.

Σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στη PEGSCO και τους εκπροσώπους των κλάδων στην διϋπηρεσιακή ομάδα που συγκροτήθηκε βάσει του προγράμματος IDABC, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να καταβάλλει προσπάθειες για να συνειδητοποιήσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι το ρόλο και τις αρμοδιότητές τους στη διαδικασία υλοποίησης.

6.3. Ενσωμάτωση των εξελισσόμενων αναγκών των χρηστών στο πρόγραμμα

Στην αξιολόγηση παρατηρείται ότι το πρόγραμμα IDABC, όπως και ο προκάτοχός του, έχει προσαρμοστεί σωστά στις εξελισσόμενες προτεραιότητες των ευρωπαϊκών πολιτικών. Οι προσπάθειες αυτές εκτιμώνται από τα κράτη μέλη, τα οποία φαίνεται να είναι ικανοποιημένα από τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ωστόσο, δεδομένου του πρώιμου σταδίου της εκτέλεσης του προγράμματος, δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη όλες οι μελέτες σκοπιμότητας που σχεδιάστηκαν σε επίπεδο σχεδίου και, συνεπώς, ο ακριβής συντονισμός του προγράμματος για την προσαρμογή του στις ανάγκες των ομάδων-στόχων είναι ακόμη σε εξέλιξη.

Σύσταση 3

Θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες στο στρατηγικό επίπεδο του προγράμματος για τη συγκέντρωση και διάδοση ειδικών και επίκαιρων πληροφοριών για τις ανάγκες των χρηστών. Στην αξιολόγηση συνιστάται να ζητείται η γνώμη των μελών της PEGSCO, καθώς αυτά αποτελούν βασική πηγή γνώσης σχετικά με τις ανάγκες που υφίστανται σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο και, ταυτόχρονα, να διοργανώνονται σύνοδοι κοινοποίησης των γνώσεων στις οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν εμπειρίες και διδάγματα με αντιπροσώπους άλλων κρατών μελών και με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Επίσης τα δεδομένα από τις μελέτες σκοπιμότητας έργων θα μπορούσαν να συνοψίζονται και να διανέμονται.

Σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στη PEGSCO και τους ενδιαφερόμενους κλάδους, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να επεξεργάζεται τους τομείς βασικού ενδιαφέροντος επί των οποίων επιτεύχθηκε συμφωνία με τα κράτη μέλη και οι οποίοι επιβεβαιώθηκαν στο έγγραφο «Σχέδιο δράσης για τις ηλεκτρονικές διοικητικές υπηρεσίες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας i2010: Επιτάχυνση της ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης στην Ευρώπη προς όφελος όλων»[4], για να υποστηρίξει την ανάπτυξη των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης, σε συνεργασία με την υποομάδα για την ηλεκτρονική δημόσια διοίκηση της ομάδας υψηλού επιπέδου «i2010» που συγκροτήθηκε στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τις ηλεκτρονικές διοικητικές υπηρεσίες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας i2010.

6.4. Οριζόντια μέτρα και ανθρώπινοι πόροι

Αν και το πρόγραμμα IDABC είναι ακόμη στα πρώτα του στάδια, από τα συμπεράσματα αυτής της αξιολόγησης μπορούν να γίνουν ορισμένες υποθέσεις όσον αφορά τη μελλοντική εξέλιξη των δράσεων. Ενώ τα περισσότερα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος θεωρείται αυτή τη στιγμή ότι είναι πιθανόν να αποδώσουν αποτελέσματα σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, τα οριζόντια μέτρα αναμένεται να απαιτήσουν είτε την παροχή συμπληρωματικής βοήθειας είτε παράταση της διάρκειας, πρωτίστως λόγω καθυστερημένης έναρξης, μακροχρόνιων διαδικασιών και μη ευνοϊκής αναλογίας δράσεων/προσωπικού.

Σύσταση 4

Κατά την υλοποίηση του προγράμματος θα πρέπει να παρακολουθείται στενά ο βαθμός στον οποίο οι δράσεις IDABC μπορούν να συμμορφωθούν με τα συμφωνημένα ορόσημα, ιδίως όσον αφορά τα οριζόντια μέτρα. Στα πλαίσια αυτά, στην αξιολόγηση υπογραμμίζεται η ανάγκη αποκατάστασης μιας πιο ισορροπημένης αναλογίας δράσεων/προσωπικού για τη διαχείριση των οριζόντιων μέτρων, τόσο σε σχέση με το πρόγραμμα IDABC όσο και με οποιοδήποτε επόμενο πρόγραμμα.

Κατά την τρίτη αναθεώρηση του προγράμματος εργασίας IDABC που εγκρίθηκε στις 14.8.2006[5], η Επιτροπή ενέκρινε τα ορόσημα και τις προθεσμίες για να ληφθούν υπόψη οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν κατά το πρώτο έτος του προγράμματος, καθώς και η σημερινή αντιστοιχία δράσης και προσωπικού. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τις συμφωνηθείσες προθεσμίες και τα ορόσημα και θα λάβει μέτρα, όπου απαιτείται.

6.5. Διάρθρωση των σχετικών με ηλεκτρονική διακυβέρνηση προγραμμάτων της ΕΕ

Το πρόγραμμα IDABC παρουσιάζει υψηλό επίπεδο εσωτερικής συνοχής: οι δράσεις του συμβάλλουν στους στόχους του προγράμματος ακολουθώντας μια ολιστική προσέγγιση που εξασφαλίζει τον καλό συντονισμό εντός του προγράμματος. Από την άλλη μεριά, χρειάζεται να δοθεί περισσότερη προσοχή στη συνοχή του προγράμματος IDABC με τις υπόλοιπες κοινοτικές δράσεις στο πεδίο των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης και υπηρεσιών υποδομής. Έστω κι αν οι διάφοροι εμπλεκόμενοι καταβάλλουν αυξημένες προσπάθειες για την ανάπτυξη συμπληρωματικότητας, όταν επιλαμβάνονται θεμάτων παρόμοιου είδους, ο βαθμός στον οποίο λαμβάνονται υπόψη τα υπόλοιπα προγράμματα δεν είναι μερικές φορές σαφής.

Σύσταση 5

Θα πρέπει να διενεργηθεί στρατηγική αποτίμηση των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων της ΕΕ στα πλαίσια των οποίων η ΕΚ αναπτύσσει διαλειτουργικές πρωτοβουλίες ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης για να μπορέσουν να προωθηθούν διαδικασίες μάθησης και συνέργιες μεταξύ προγραμμάτων. Τα αποτελέσματα αυτής της στρατηγικής αποτίμησης θα πρέπει να οδηγήσουν σε ένα προσδιορισμό των στρατηγικών θέσεων και των σχέσεων μεταξύ των προγραμμάτων της ΕΕ που αφορούν την ηλεκτρονική δημόσια διοίκηση.

Στο πλαίσιο της θέσπισης του σχεδίου δράσης για τις ηλεκτρονικές δημόσιες υπηρεσίε «i2010», η Επιτροπή εξασφαλίζει τη βέλτιστη χρήση των πόρων του προγράμματος και της εμπειρογνωμοσύνης που αφορά το συγκεκριμένο πρόγραμμα, δημιουργώντας συνέργιες μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων της ΕΕ στον τομέα της ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης μέσω του καταμερισμού των εργασιών, του συντονισμού και της συνεργασίας. Επιπλέον, με την αναμενόμενη έγκριση της πρότασης της Επιτροπής για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος-πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)[6] θεσπίζεται ένα πρόγραμμα υποστήριξης της πολιτικής για τις ΤΠΕ, στο οποίο θα ενσωματωθούν σταδιακά αρκετά από τα υφιστάμενα προγράμματα στον τομέα της ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης (eContent+, eTEN, Modinis). Παράλληλα, η Επιτροπή εξετάζει τρόπους για την ανεξαρτητοποίηση από το πρόγραμμα των καθιερωμένων λύσεων για την ηλεκτρονική δημόσια διοίκηση, ορίζοντας μηχανισμούς για τη διασφάλιση της οικονομικής και λειτουργικής τους βιωσιμότητας, όπως απαιτείται από την απόφαση IDABC και, παράλληλα, επιδιώκοντας την εξασφάλιση συνεργιών και την αύξηση της αποτελεσματικότητας σε συνάρτηση με το κόστος. Ενισχύοντας περαιτέρω το συντονισμό και την ολοκλήρωση, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να καταβάλλει προσπάθειες για την προώθηση της εξαγωγής διδαγμάτων και των συνεργιών μεταξύ των προγραμμάτων.

7. Συμπερασματα

Μολονότι διαπιστώνονται ορισμένα μειονεκτήματα, τα οποία συνιστάται να εξεταστούν στα πλαίσια της περαιτέρω υλοποίησης του προγράμματος IDABC, η αξιολόγηση καταλήγει γενικά σε θετικά αποτελέσματα, παρατηρώντας ωστόσο ότι μια λεπτομερής αποτίμηση του προγράμματος είναι μάλλον πρώιμη στο παρόν πρώιμο στάδιο εφαρμογής.

Όπως τονίστηκε παραπάνω, η Επιτροπή θα εξετάσει με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή τις συστάσεις της παρούσας αξιολόγησης.

[1] Απόφαση 2004/387/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, περί της διαλειτουργικής παροχής πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες (IDABC), ΕΕ L 144, 30.4.2004 (Βλ. ΕΕ L 181, 18.5.2004, σ. 25. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2004/l_181/l_18120040518en00250035.pdf

[2] C/2006/3606, βλ. http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5101

[3] C/2006/3606, βλ. http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5101

[4] COM(2006) 173 τελικό, βλ. http://europa.eu.int/information_society/activities/egovernment_research/doc/highlights/comm_pdf_com_2006_0173_f_el_acte.pdf

[5] C/2006/3606, βλ. http://ec.europa.eu/idabc/en/document/5101

[6] COM(2005) 121 τελικό βλ. http://ec.europa.eu/enterprise/enterprise_policy/cip/docs/com121_el.pdf