23.5.2005   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 124/1

1.

Μετά την έκδοση, το Μάρτιο του 2004, της νέας ενοποιημένης οδηγίας 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών και λαμβανομένης υπόψη της αιτιολογικής σκέψης 24 του δημοσιονομικού κανονισμού, στόχος του υποβληθέντος σχεδίου τροποποίησης είναι η προσαρμογή των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού στις νέες διατάξεις.

2.

Επιπλέον, η αιτιολογική σκέψη 25 των κανόνων εφαρμογής αναφέρει: «Ως προς τις δημόσιες συμβάσεις, επελέγη η ενσωμάτωση στον παρόντα κανονισμό των οδηγιών… του Συμβουλίου… σχετικά με τις διαδικασίες ανάθεσης των δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών, προμηθειών και έργων, αντίστοιχα …». Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία η τροποποίηση των ισχυόντων κανόνων εφαρμογής, έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τροποποιήσεις που εισήγαγε η προαναφερθείσα οδηγία.

3.

Η προτεινόμενη αναθεώρηση των κανόνων εφαρμογής έχει επίσης ως στόχο την απλοποίηση της διαχείρισης των συμβάσεων και των επιδοτήσεων, ιδίως όταν η αξία τους είναι χαμηλή.

4.

Το Συνέδριο εξέτασε το σχέδιο πρότασης της Επιτροπής υπό το πρίσμα του δημοσιονομικού κανονισμού και της νέας οδηγίας, λαμβάνοντας υπόψη τους επιδιωκόμενους στόχους απλοποίησης. Η ανάλυση του Συνεδρίου βασίστηκε στις ακόλουθες αρχές:

α)

ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση συνάδει με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης·

β)

ότι η επιδιωκόμενη απλοποίηση δεν αποκλίνει από τις βασικές αρχές, είναι αιτιολογημένη και ουσιαστική και ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις μπορούν εύκολα να εφαρμοστούν·

γ)

ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση πρέπει να εξασφαλίζει την κατάλληλη μεταφορά των κανόνων της νέας οδηγίας σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, λαμβανομένου υπόψη του ιδιάζοντος χαρακτήρα του κοινοτικού πλαισίου· από την άποψη αυτή, η προτεινόμενη αναθεώρηση δεν πρέπει να προβλέπει καμία εξαίρεση από τις αρχές που θέτει η εν λόγω οδηγία·

δ)

ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση των κανόνων εφαρμογής δεν πρέπει να προβλέπει καμία εξαίρεση από τις αρχές και τους κανόνες του δημοσιονομικού κανονισμού, εκτός εάν ο ίδιος προβλέπει τέτοιου είδους εξαιρέσεις.

5.

Το Συνέδριο θεωρεί ότι ορισμένα σημεία του σχεδίου κανονισμού πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να ανταποκρίνονται στα κριτήρια που αναφέρονται στο σημείο 4. Σχετικές περαιτέρω διευκρινίσεις δίδονται στη συνέχεια. Συγκεκριμένες παρατηρήσεις περιέχονται στον πίνακα που επισυνάπτεται στην παρούσα γνωμοδότηση, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των προτεινόμενων τροποποιήσεων του κειμένου.

6.

Το Συνέδριο εκφράζει την ικανοποίησή του για τον εκσυγχρονισμό και την απλοποίηση των διαδικασιών που εισάγει το προτεινόμενο από την Επιτροπή σχέδιο κανονισμού και θεωρεί ότι, γενικά, οι νέοι προτεινόμενοι κανόνες συνάδουν με την οδηγία και τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης τις οποίες θεσπίζει ο δημοσιονομικός κανονισμός.

7.

Ένας στόχος του σχεδίου προτάσεων, όπως αυτές υποβλήθηκαν από την Επιτροπή, είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και των υποχρεώσεων που περιέχονται στους ισχύοντες κανόνες εφαρμογής, ιδίως για τις συμβάσεις χαμηλής αξίας και για εκείνες που αφορούν την παροχή νομικών υπηρεσιών, καθώς και όσον αφορά την υποχρέωση διενέργειας εξωτερικού ελέγχου στις περιπτώσεις επιδοτήσεων (άρθρο 180) και τη χρηματοδότηση συστημάτων που προβλέπουν την απόδοση επιλέξιμων εξόδων (ή δαπανών) βάσει ποσών εφάπαξ, πινάκων κόστους ανά μονάδα και ποσών κατ' αποκοπή (άρθρο 181).

8.

Ωστόσο, η επιδιωκόμενη απλοποίηση πρέπει να επιχειρείται εξασφαλίζοντας συγχρόνως την πλήρη τήρηση των αρχών που θέτει ο δημοσιονομικός κανονισμός και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την οδηγία. Επιπλέον, αυτού του είδους η απλοποίηση δεν θα πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα αδικαιολόγητης διακριτικής ευχέρειας, ενώ θα πρέπει να εξασφαλίζεται η αρχή της σαφήνειας και της ασφάλειας δικαίου.

9.

Η απλοποίηση των κανόνων εφαρμογής πρέπει επίσης να προβλέπει την ευχέρεια στην εφαρμογή, ιδίως όσον αφορά τις νέες προτεινόμενες διαδικασίες και τις νέες δυνατότητες που εισάγει η οδηγία.

10.

Οι όροι που χρησιμοποιούνται σε ορισμένες τροποποιήσεις είναι αντιφατικοί προς την οδηγία ή διαφορετικοί από εκείνους της οδηγίας και, κατά συνέπεια, αντιβαίνουν προς τις απαιτήσεις της σαφήνειας δικαίου.

11.

Αντιθέτως, στις προτάσεις της Επιτροπής δεν λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη διευκόλυνσης της εφαρμογής των διαδικασιών όσον αφορά την υποβολή αποδεικτικών στοιχείων (άρθρο 134, περιπτώσεις αποκλεισμού). Συγκεκριμένα, πρέπει να καταρτιστεί κατάσταση των εγγράφων και πιστοποιητικών που πρέπει να εκδίδουν οι εθνικές αρχές και τα οποία θα μπορούσαν να γίνουν δεκτά στο πλαίσιο των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων. Αυτού του είδους οι καταστάσεις θα μπορούσαν να καταρτιστούν σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές σε κάθε κράτος μέλος (βλέπε άρθρο 45 παράγραφος 4 της οδηγίας). Επιπλέον, προς διευκόλυνση της εφαρμογής των διαδικασιών, πρέπει να αποσαφηνιστούν και ορισμένα ζητήματα που αφορούν την αποσφράγιση προσφορών που αποστέλλονται ηλεκτρονικά.

12.

Επίσης, στους κανόνες εφαρμογής πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η νομολογία του Δικαστηρίου στην υπόθεση «ALCATEL» (5) κατά τρόπο ώστε να προβλέπεται επαρκές χρονικό διάστημα μεταξύ της κοινοποίησης της ανάθεσης μιας σύμβασης και της υπογραφής της, προκειμένου να παρέχεται η δυνατότητα στους αποκλεισθέντες προσφέροντες να ασκήσουν προσφυγή κατά της απόφασης ανάθεσης.

13.

Τέλος, όσον αφορά τις επιδοτήσεις και τη χρησιμοποίηση απλοποιημένων χρηματοδοτικών συστημάτων για την απόδοση των επιλέξιμων εξόδων (ή δαπανών), οι προτάσεις της Επιτροπής παρέχουν τη δυνατότητα άσκησης αδικαιολόγητων διακριτικών εξουσιών. Χωρίς την υποχρέωση προκαταρκτικής ανάλυσης των στοιχείων που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τέτοιου είδους χρηματοδότηση και χωρίς προηγούμενη έγκριση μέσω μιας βασικής πράξης, οι δικαιούχοι θα μπορούσαν να λάβουν πολλαπλά ποσά εφάπαξ, καθώς και έξοδα ανά μονάδα και ποσά κατ' αποκοπή βάσει μιας απλής απόφασης της Επιτροπής. Μολονότι το Συνέδριο δεν αντιτίθεται στην αύξηση των κατωφλίων για τα καθαυτό καταβαλλόμενα «εφάπαξ» ποσά, όπως υπονοείται στο σχέδιο αναθεώρησης που υπέβαλε η Επιτροπή, στους κανόνες εφαρμογής πρέπει να καθοριστεί σαφώς συνολικό ανώτατο όριο.

14.

Αντιθέτως, η προτεινόμενη τροποποίηση, η οποία αφορά την υποχρέωση διενέργειας ανεξάρτητου ελέγχου για τις επιδοτήσεις που υπερβαίνουν ορισμένη αξία, επιβάλλει χωριστό έλεγχο όλων των καταβολών επιδοτήσεων αυτού του είδους, εξαιρουμένων των προχρηματοδοτήσεων, ανεξάρτητα από την αξία και το χρόνο αυτών των πληρωμών, με συνέπεια την υπέρμετρη επιβάρυνση των δικαιούχων.

15.

Ένας από τους στόχους των προτεινόμενων από την Επιτροπή τροποποιήσεων είναι η προσαρμογή των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού κατά τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τροποποιήσεις τις οποίες εισάγει η οδηγία 2004/18/ΕΚ, όπου αυτές εφαρμόζονται  (6).

16.

Προς εξασφάλιση της σαφήνειας και της ασφάλειας δικαίου, η προσαρμογή αυτή πρέπει να βασίζεται στην ορθή μεταφορά των κανόνων της οδηγίας, λαμβανομένου συγχρόνως υπόψη του κοινοτικού πλαισίου εντός του οποίου πρέπει να εφαρμόζονται αυτοί οι κανόνες.

17.

Μολονότι ο προαναφερθείς στόχος επιτυγχάνεται για τις περισσότερες από τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, το Συνέδριο επισημαίνει ότι η μεταφορά της οδηγίας χαρακτηρίζεται από ανακολουθίες σε πολλά σημεία. Αυτή η έλλειψη συνοχής οφείλεται, μεταξύ άλλων:

18.

Το ακριβές κείμενο της οδηγίας πρέπει να ενσωματωθεί αυτούσιο στους κανόνες εφαρμογής, όπου αυτό είναι δυνατόν. Οι εξαιρέσεις από τον κανόνα αυτό πρέπει σε κάθε περίπτωση να αιτιολογούνται, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν στο πλαίσιο της κοινοτικής έννομης τάξης. Τέτοιου είδους εξαιρέσεις θα δικαιολογούνταν, για παράδειγμα, στην περίπτωση όρων που αφορούν τις συμβάσεις-πλαίσια (άρθρο 117) και τον καθορισμό διοικητικών διατάξεων εντός του κοινοτικού πλαισίου (άρθρο 126).

19.

Το σχέδιο αναθεώρησης που υπέβαλε η Επιτροπή αφορά την τροποποίηση των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού επί τη βάσει του άρθρου 183 του εν λόγω κανονισμού: «Η Επιτροπή θεσπίζει τους κανόνες εφαρμογής του παρόντος κανονισμού». Κατά συνέπεια, οι προτάσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν ή να αποκλίνουν από τις αρχές και τους κανόνες που περιέχει ο δημοσιονομικός κανονισμός, εκτός βέβαια από τις περιπτώσεις όπου ο ίδιος παρέχει τέτοιου είδους δυνατότητα· στην αντίθετη περίπτωση, οι τροποποιήσεις των κανόνων εφαρμογής θα χαρακτηρίζονταν από έλλειψη κατάλληλης νομικής βάσης.

20.

Το Συνέδριο θεωρεί τον «ανταγωνιστικό διάλογο» ως θετικό βήμα στο πλαίσιο της διαδικασίας εκσυγχρονισμού που ανοίγει η οδηγία. Δεδομένου ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός δεν προβλέπει τέτοιου είδους διαδικασία  (7), η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο εισαγωγής της κατά την υπό εξέλιξη αναθεώρησή του.

21.

Το άρθρο 89 του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι όλες οι δημόσιες συμβάσεις που χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από τον προϋπολογισμό τηρούν τις αρχές της διαφάνειας, της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης και της μη διάκρισης. Το άρθρο 97 του ίδιου κανονισμού ορίζει ότι τα κριτήρια επιλογής που επιτρέπουν να αξιολογηθούν οι ικανότητες των υποψηφίων ή των προσφερόντων καθορίζονται και διευκρινίζονται εκ των προτέρων στην πρόκληση υποβολής προσφορών.

22.

Το Συνέδριο θεωρεί ότι το προτεινόμενο άρθρο 135 παράγραφος 6 πρέπει να τροποποιηθεί κατά τρόπο ώστε να προβλέπει ένα ελάχιστο επίπεδο τεκμηρίωσης, η οποία πρέπει να παρουσιάζεται κατά τη διαδικασία επιλογής για την ανάθεση συμβάσεων αξίας χαμηλότερης των 50 000 ευρώ· ωστόσο, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να είναι πάντοτε σε θέση να δικαιολογήσει την επιλογή της.