Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ανεπίσημη καθοδήγηση ως προς καινοφανή ζητήματα που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ σε μεμονωμένες περιπτώσεις (επιστολές καθοδήγησης)

(2004/C 101/06)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

I. Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1/2003

1. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003(1) θεσπίζει ένα νέο σύστημα εφαρμογής των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης. Ενώ σκοπό έχει την εκ νέου εστίαση στο πρωταρχικό καθήκον της αποτελεσματικής εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού, ο εν λόγω κανονισμός δημιουργεί και ασφάλεια δικαίου, στο μέτρο που προβλέπει οτι συμφωνίες(2) που εμπίπτουν μεν στο άρθρο 81 παρ. 1 αλλά πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παρ. 3 είναι έγκυρες και πλήρως εφαρμόσιμες εξ υπαρχής, χωρίς να απαιτείται εκ των προτέρων η έκδοση απόφασης από αρχή ανταγωνισμού (άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003).

2. Το πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003, ενώ εισάγει την παράλληλη αρμοδιότητα της Επιτροπής, των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών και των δικαστηρίων των κρατών μελών ως προς την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 καθ' ολοκληρίαν, περιορίζει τους κινδύνους μη ενιαίας εφαρμογής με μια σειρά μέτρα, με τα οποία εξασφαλίζει την πρωταρχική πλευρά της ασφάλειας δικαίου για τις επιχειρήσεις, όπως τούτο αποδίδεται και από τη νομολογία του Δικαστηρίου, δηλαδή ότι οι κανόνες ανταγωνισμού εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο σε ολόκληρη την Κοινότητα.

3. Οι επιχειρήσεις είναι εν γένει σε θέση να αξιολογούν τη νομιμότητα των ενεργειών τους κατά τρόπο που να τους επιτρέπει να λαμβάνουν εμπεριστατωμένες αποφάσεις σχετικά με την υιοθέτηση μιας συμφωνίας ή μιας πρακτικής, καθώς και με τη μορφή που αυτή πρέπει να έχει. Βρίσκονται κοντά στα πραγματικά περιστατικά και έχουν στη διάθεσή τους το πλαίσιο των κανονισμών περί απαλλαγής κατά κατηγορία, της νομολογίας και της πάγιας πρακτικής, καθώς και τις αναλυτικές οδηγίες που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές και στις ανακοινώσεις της Επιτροπής(3).

4. Παράλληλα με τη μεταρρύθμιση των κανόνων εφαρμογής των άρθρων 81 και 82 μέσω του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003, η Επιτροπή προέβη και σε αναθεώρηση των κανονισμών περί απαλλαγής κατά κατηγορία, καθώς και των κατευθυντήριων γραμμών και ανακοινώσεων της Επιτροπής, με σκοπό την παροχή περαιτέρω συνδρομής στους οικονομικούς παράγοντες κατά την αυτοαξιολόγησή τους. Ακόμη, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές και για την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 3(4). Έτσι, οι επιχειρήσεις μπορούν, στις περισσότερες περιπτώσεις, να αξιολογούν αξιόπιστα τις συμφωνίες τους με γνώμονα το άρθρο 81. Επιπλέον, η πρακτική της Επιτροπής έγκειται στην επιβολή προστίμων μεγαλύτερων των συμβολικών(5) μόνο στις περιπτώσεις όπου έχει αναγνωρισθεί, είτε σε νομοθετικές πράξεις εν γένει είτε στη νομολογία και την πάγια πρακτική, ότι μια συμπεριφορά συνιστά παράβαση.

5. Στις τυχόν περιπτώσεις στις οποίες, παρά τα προαναφερθέντα στοιχεία, γεννάται πραγματική αβεβαιότητα επειδή ανακύπτουν καινοφανή ή ανεπίλυτα ζητήματα εφαρμογής των άρθρων 81 και 82, μεμονωμένες επιχειρήσεις ίσως θελήσουν να ζητήσουν άτυπες οδηγίες από την Επιτροπή(6). Οσάκις η Επιτροπή το θεωρεί ενδεδειγμένο, και με γνώμονα τις προτεραιότητες που θέτει κατά την εφαρμογής, του δικαίου του ανταγωνισμού, είναι δυνατόν να παρέχει τέτοιες οδηγίες ως προς τα καινοφανή ζητήματα ερμηνείας των άρθρων 81 ή/και 82 σε γραπτή δήλωση (επιστολή καθοδήγησης). Η παρούσα ανακοίνωση εκθέτει τις λεπτομέρειες της σχετικής διαδικασίας.

II. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ

6. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διώκει αποτελεσματικά τις παραβιάσεις των άρθρων 81 και 82(7) και να επιβάλλει κυρώσεις. Ένας μείζων στόχος του κανονισμού είναι η εξασφάλιση αποτελεσματικής εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού μέσω της κατάργησης του συστήματος των εκ των προτέρων κοινοποιήσεων, οπότε η Επιτροπή θα μπορεί να εστιάσει την πολιτική εφαρμογής στις περισσότερο σοβαρές παραβάσεις(8).

7. Ενώ ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 ισχύει με την επιφύλαξη της δυνατότητας της Επιτροπής να παρέχει άτυπες οδηγίες σε μεμονωμένες επιχειρήσεις(9), όπως καθορίζεται στην παρούσα ανακοίνωση, ο πρωταρχικός στόχος του κανονισμού είναι η εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων και δεν θα πρέπει να επηρεάζεται από την πιθανότητα παροχής άτυπων οδηγιών. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή μπορεί να παρέχει άτυπες οδηγίες σε μεμονωμένες επιχειρήσεις μόνο εφόσον τούτο είναι συμβατό με τις προτεραιότητες που θέτει κατά την εφαρμογή, του δικαίου του ανταγωνισμού.

8. Υπό τις προϋποθέσεις του σημείου 7, οσάκις η Επιτροπή λαμβάνει αίτημα για την έκδοση επιστολής καθοδήγησης εξετάζει αν είναι ενδεδειγμένη η διεκπεραίωση ενός τέτοιου αιτήματος. Η έκδοση μιας επιστολής καθοδήγησης είναι δυνατόν να εξετασθεί ευνοϊκά μόνο εφόσον ικανοποιούνται όλοι οι ακόλουθοι όροι:

α) Η επί της ουσίας αξιολόγηση μιας συμφωνίας ή πρακτικής με γνώμονα τα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης θέτει ζητήματα εφαρμογής του νόμου για τα οποία δεν υπάρχει αποσαφήνιση στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο της Κοινότητας, συμπεριλαμβανόμενης της νομολογίας των κοινοτικών δικαστηρίων, ούτε διαθέσιμες στο κοινό γενικές οδηγίες ή προηγούμενο στην πρακτική λήψης των αποφάσεων, ούτε προηγούμενες επιστολές καθοδήγησης.

β) Από μια εκ πρώτης όψεως αξιολόγηση των ιδιαιτεροτήτων και του ιστορικού της εκάστοτε περίπτωσης προκύπτει ότι η αποσαφήνιση των καινοφανών ζητημάτων μέσω επιστολής καθοδήγησης είναι χρήσιμη, αφού ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

- η οικονομική σημασία για τους καταναλωτές, των αγαθών και υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο της συμφωνίας ή πρακτικής· ή/και

- ο βαθμός στον οποίο η συμφωνία ή πρακτική αντιστοιχεί ή είναι δυνατόν να αντιστοιχεί σε ευρύτερα διαδεδομένη οικονομική πρακτική στην αγορά· ή/και

- το εύρος των επενδύσεων που συνδέονται με την οικονομική πράξη σε σχέση με το μέγεθος των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων· και ο βαθμός κατά στον οποίο η οικονομική πράξη σχετίζεται με μια διαρθρωτική πράξη, όπως τη δημιουργία μιας όχι πλήρως λειτουργούσας κοινής επιχείρησης.

γ) Είναι δυνατόν να εκδοθεί επιστολή καθοδήγησης βάσει των παρεχόμενων πληροφοριών, δηλαδή δεν απαιτείται περαιτέρω αναζήτηση στοιχείων.

9. Κατά τα λοιπά, η Επιτροπή δεν θα εξετάζει αιτήματα έκδοσης επιστολής καθοδήγησης στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- Τα ερωτήματα που τίθενται στο υποβαλλόμενο αίτημα είναι πανομοιότυπα ή παρόμοια με ζητήματα σε υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του Πρωτοδικείου ή του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

- Η συμφωνία ή πρακτική στην οποία αναφέρεται το αίτημα εμπίπτει σε διαδικασίες που εκκρεμούν στην Επιτροπή, σε κράτος μέλος ή στην αρχή ανταγωνισμού κράτους μέλους.

10. Η Επιτροπή δεν θα εξετάζει υποθετικά ερωτήματα ούτε θα εκδίδει επιστολές καθοδήγησης για συμφωνίες ή πρακτικές που δεν εφαρμόζονται πλέον από τα εμπλεκόμενα μέρη. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις είναι δυνατόν να ζητήσουν την έκδοση επιστολής καθοδήγησης από την Επιτροπή σε σχέση με ζητήματα που ανακύπτουν από σχεδιαζόμενη συμφωνία ή πρακτική, δηλαδή πριν προβούν στην υλοποίηση αυτής της συμφωνίας ή πρακτικής. Στην περίπτωση αυτή, η οικονομική πράξη πρέπει να έχει προχωρήσει σε βαθμό επαρκή για να εξετασθεί σχετικό αίτημα.

11. Ένα αίτημα έκδοσης επιστολής καθοδήγησης υποβάλλεται με την επιφύλαξη των εξουσιών της Επιτροπής να κινεί διαδικασίες, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003, όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά που περιέχονται στο αίτημα.

III. ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ

12. Ένα αίτημα μπορεί να υποβληθεί από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν συνάψει ή πρόκειται να συνάψουν συμφωνία ή πρακτική που θα μπορούσε να εμπέσει στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 81 ή/και 82 της Συνθήκης από την άποψη των ζητημάτων ερμηνείας της εν λόγω συμφωνίας ή πρακτικής.

13. Ένα αίτημα έκδοσης επιστολής καθοδήγησης θα πρέπει να υποβάλλεται στην ακόλουθη διεύθυνση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΓΔ Ανταγωνισμού B - 1049 Bruxelles/Brussel.

14. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο έντυπο. Θα πρέπει να υποβάλλεται υπόμνημα, το οποίο να αναφέρει σαφώς:

- τα στοιχεία όλων των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων, καθώς και μία και μόνη διεύθυνση επικοινωνίας με την Επιτροπή·

- τα συγκεκριμένα ερωτήματα για τα οποία ζητείται η έκδοση επιστολής καθοδήγησης·

- πλήρη και αναλυτικά στοιχεία για όλα τα σημεία που ενδείκνυνται για την εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των τιθέμενων ερωτημάτων, μαζί με την κατάλληλη τεκμηρίωση·

- λεπτομερή αιτιολόγηση, με γνώμονα το σημείο 8 στοιχείο α), του λόγου για τον οποίο το υποβαλλόμενο αίτημα παρουσιάζει καινοφανή ζητήματα·

- κάθε άλλο πληροφοριακό στοιχείο που επιτρέπει αξιολόγηση του αιτήματος υπό το πρίσμα των πτυχών που επεξηγούνται στα σημεία 8-10 της παρούσας ανακοίνωσης, συμπεριλαμβανόμενης ιδίως δήλωσης ότι η συμφωνία ή πρακτική στην οποία αναφέρεται το αίτημα δεν υπόκειται σε διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίου ή αρχής ανταγωνισμού κράτους μέλους·

- εφόσον το υποβαλλόμενο αίτημα περιέχει στοιχεία καλυπτόμενα από το επαγγελματικό απόρρητο, σαφή προσδιορισμό των στοιχείων αυτών·

- κάθε άλλο πληροφοριακό στοιχείο ή έγγραφο που έχει σχέση με τη συγκεκριμένη υπόθεση.

IV. Η ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΣΗ ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ

15. Η Επιτροπή αξιολογεί το αίτημα κατ' αρχήν βάσει των παρεχόμενων πληροφοριακών στοιχείων. Παρά τα προβλεπόμενα στο σημείο 8 στοιχείο γ), η Επιτροπή είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσει και πρόσθετα στοιχεία που διαθέτει από δημόσιες πηγές, προηγούμενες διαδικασίες ή και κάθε άλλη πηγή, ενώ μπορεί να ζητήσει από τους αιτούντες να παράσχουν και άλλα στοιχεία. Για τα πληροφοριακά στοιχεία που παρέχονται από τους αιτούντες ισχύουν οι συνήθεις κανόνες περί επαγγελματικού απορρήτου.

16. Η Επιτροπή μπορεί να γνωστοποιεί τα στοιχεία που της υποβάλλονται στις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών και να λαμβάνει άλλα στοιχεία από αυτές. Ακόμη, μπορεί να συζητεί την ουσία του αιτήματος με τις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών πριν εκδώσει επιστολή καθοδήγησης.

17. Οσάκις δεν εκδίδεται επιστολή καθοδήγησης, η Επιτροπή ενημερώνει σχετικά τους αιτούντες.

18. Μια επιχείρηση μπορεί να αποσύρει το αίτημά της ανά πάσα στιγμή. Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία που έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο αιτήματος έκδοσης επιστολής καθοδήγησης παραμένουν στην Επιτροπή και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μεταγενέστερες διαδικασίες του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 (πρβλ. σημείο 11 ανωτέρω).

V. ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ

19. Μια επιστολή καθοδήγησης περιλαμβάνει:

- συνοπτική περιγραφή των πραγματικών περιστατικών στα οποία βασίζεται·

- το βασικό νομικό σκεπτικό σχετικά με το πώς αντιλαμβάνεται η Επιτροπή τα καινοφανή ερωτήματα που τίθενται στο υποβληθέν αίτημα και αναφέρονται στα άρθρα 81 ή/και 82.

20. Μια επιστολή καθοδήγησης είναι δυνατόν να περιορίζεται σε μέρος των ερωτημάτων που τίθενται στο υποβαλλόμενο αίτημα. Ακόμη, είναι δυνατόν να περιλαμβάνει και άλλες πτυχές πέραν εκείνων που θίγονται στο αίτημα.

21. Οι επιστολές καθοδήγησης εντάσσονται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής, με γνώμονα το έννομο συμφέρον των επιχειρήσεων ως προς την προστασία των επαγγελματικών μυστικών τους. Πριν δημοσιεύσει επιστολή καθοδήγησης, η Επιτροπή συμφωνεί με τους αιτούντες ως προς την δημοσιοποιήσιμη εκδοχή.

VI. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ

22. Οι επιστολές καθοδήγησης αποσκοπούν πρωτίστως στην παροχή συνδρομής προς τις επιχειρήσεις για να πραγματοποιούν οι ίδιες μιαν εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των συμφωνιών και πρακτικών τους.

23. Μια επιστολή καθοδήγησης μπορεί να εκδίδεται μόνο με την επιφύλαξη της αξιολόγησης του αντίστοιχου ζητήματος εκ μέρους των κοινοτικών δικαστηρίων.

24. Εάν μία συμφωνία ή πρακτική αποτέλεσε αντικείμενο επιστολής καθοδήγησης, τούτο δεν εμποδίζει την Επιτροπή από τη μεταγενέστερη εξέταση της ίδιας συμφωνίας ή πρακτικής σε διαδικασία δυνάμει του κανονισμού 1/2003, ιδίως μετά από καταγγελία. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την προηγηθείσα επιστολή καθοδήγησης, με την επιφύλαξη ιδίως τυχόν μεταβολών στα υποκείμενα πραγματικά περιστατικά, νέων πτυχών που επισημαίνονται από τον καταγγέλλοντα, εξελίξεων στη νομολογία των κοινοτικών δικαστηρίων ή ευρύτερων αλλαγών στην πολιτική της Επιτροπής.

25. Οι επιστολές καθοδήγησης δεν αποτελούν αποφάσεις της Επιτροπής και δεν δεσμεύουν τις αρχές ανταγωνισμού και τα δικαστήρια των κρατών μελών που είναι αρμόδια για την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82. Ωστόσο, εναπόκειται στην κρίση των αρχών ανταγωνισμού και των δικαστηρίων των κρατών μελών να λαμβάνουν υπόψη τις επιστολές καθοδήγησης τις εκδοθείσες από την Επιτροπή όπως το κρίνουν ενδεδειγμένο στο πλαίσιο μιας υπόθεσης.

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ. 1-25.

(2) Στην παρούσα ανακοίνωση, ο όρος "συμφωνίες" χρησιμοποιείται για τις συμφωνίες, τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και τις εναρμονισμένες πρακτικές. Ο όρος "πρακτικές" αναφέρεται στη συμπεριφορά μιας δεσπόζουσας επιχείρησης. Ο όρος "επιχειρήσεις" καλύπτει και τις "ενώσεις επιχειρήσεων".

(3) Όλα τα σχετικά έγγραφα είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/ competition/ index_el.html

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής - Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 παρ. 3 της Συνθήκης (σ. 97).

(5) Τα συμβολικά πρόστιμα κανονικά ανέρχονται σε 1000 ευρώ, όπως αναφέρεται και στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 και του άρθρου 65 παράγραφος 5 της συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ C 9 της 14.1.1998).

(6) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 38 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003.

(7) Βλέπε ιδίως τα άρθρα 7 έως 9, 12, 17-24, 29 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003.

(8) Βλέπε ιδίως την αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003.

(9) Βλέπε την αιτιολογική σκέψη 38 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003.