Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί της κινηματογραφικής κληρονομιάς και της ανταγωνιστικότητας των συναφών δραστηριοτήτων της κινηματογραφικής βιομηχανίας

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

2004/0066 (COD)

Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί της κινηματογραφικής κληρονομιάς και της ανταγωνιστικότητας των συναφών δραστηριοτήτων της κινηματογραφικής βιομηχανίας

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 157,

την πρόταση της Επιτροπής, [1]

[1] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, [2]

[2] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, [3]

[3] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Το άρθρο 157 της συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Κοινότητας.

(2) Το άρθρο 151, παράγραφος 4 της συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα όταν αναλαμβάνει δράσεις δυνάμει άλλων διατάξεων της παρούσας συνθήκης, λαμβάνει υπόψη της τις πολιτιστικές πτυχές, αποβλέποντας ειδικότερα στο σεβασμό και στην προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών της.

(3) Η κινηματογραφική βιομηχανία στην Ευρώπη έχει μεγάλες δυνατότητες για δημιουργία θέσεων εργασίας και συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη. Αυτό αφορά όχι μόνον την παραγωγή και την προβολή ταινιών, αλλά και τη συλλογή, την καταλογογράφηση, τη διατήρηση και την αποκατάσταση κινηματογραφικών έργων. Πρέπει να βελτιωθούν οι συνθήκες ανταγωνιστικότητας αυτών των δραστηριοτήτων του κλάδου που έχουν σχέση με την κινηματογραφική κληρονομιά, και ιδίως όσον αφορά την καλύτερη χρήση των τεχνολογικών εξελίξεων όπως η ψηφιοποίηση.

(4) Το ψήφισμα του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2000 [4] σχετικά με τη διατήρηση και την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής κινηματογραφικής κληρονομιάς καλεί τα κράτη μέλη να συνεργαστούν στην αποκατάσταση και τη συντήρηση της κινηματογραφικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης των τεχνικών ψηφιοποίησης, να ανταλλάσσουν επιτυχείς πρακτικές σε αυτό τον τομέα, να δημιουργούν ενθαρρυντικές προϋποθέσεις για τη βαθμιαία δικτύωση των δεδομένων των ευρωπαϊκών αρχείων και να εξετάσουν τη δυνατότητα χρησιμοποίησης των συλλογών αυτών για παιδαγωγικούς σκοπούς.

[4] ΕΕ C 193 της 11.7.2000.

(5) Στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ορισμένες νομικές πτυχές που αφορούν τα κινηματογραφικά και τα άλλα οπτικοακουστικά έργα [5] εξετάστηκε η κατάθεση των πνευματικών δικαιωμάτων για τα οπτικοακουστικά έργα σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο ως ένας από τους πιθανούς τρόπους διατήρησης και διαφύλαξης της ευρωπαϊκής κληρονομιάς οπτικοακουστικών έργων και ορίστηκε διαδικασία απογραφής της κατάστασης όσον αφορά την κατάθεση κινηματογραφικών έργων στα κράτη μέλη, στις υπό ένταξη χώρες και στις χώρες ΕΖΕΣ.

[5] COM(2001)534 τελικό της 26.9.2001, ΕΕ C 43της 16.2.2002, σ. 6.

(6) Το Συμβούλιο (Πολιτιστικά θέματα/Οπτικοακουστικός τομέας), στη σύνοδο της 5ης Νοεμβρίου 2001, [6] αντιμετώπισε θετικά το περιεχόμενο της ανακοίνωσης της Επιτροπής και την προσέγγιση που ακολούθησε η Επιτροπή.

[6] 2381η σύνοδος του Συμβουλίου - Πολιτιστικά θέματα/Οπτικοακουστικός τομέας (PRES/01/377 της 5.11.2001).

(7) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην έκθεσή του σχετικά με την από 7 Ιουνίου 2002 ανακοίνωση της Επιτροπής για τον κινηματογράφο, [7] υπογράμμισε επίσης τη σημασία της διαφύλαξης της κινηματογραφικής κληρονομιάς.

[7] PE 312.517, η οποία δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα.

(8) Το ψήφισμα του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 2003 σχετική με την κατάθεση των κινηματογραφικών έργων στην Ευρωπαϊκή Ένωση [8] κάλεσε τα κράτη μέλη να καταρτίσουν, εάν δεν διαθέτουν ήδη, αποτελεσματικό σύστημα κατάθεσης και διατήρησης των κινηματογραφικών έργων που αποτελούν μέρος της οπτικοακουστικής κληρονομιάς τους στα εθνικά τους αρχεία, ιδρύματα κινηματογράφου ή παρόμοια ιδρύματα.

[8] Ανακοινωθέν Τύπου 14575/03 του Συμβουλίου, ΕΕ C 295 της 5.12.2003, σ. 5.

(9) Η ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία της οπτικοακουστικής κληρονομιάς [9] προβλέπει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος οφείλει να επιβάλει την υποχρέωση νόμιμης κατάθεσης του υλικού κινούμενης εικόνας που αποτελεί μέρος της οπτικοακουστικής κληρονομιάς του και που έχει παραχθεί ή συμπαραχθεί στο έδαφος του ενδιαφερόμενου συμβαλλόμενου μέρους.

[9] http:// conventions.coe.int, Συμβούλιο της Ευρώπης, ETS 183, διαθέσιμη για υπογραφή από τις 8.11.2001.

(10) Όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη συστήματα για τη συλλογή και τη διατήρηση κινηματογραφικών έργων που αποτελούν μέρος της οπτικοακουστικής κληρονομιάς τους. Τα τέσσερα πέμπτα αυτών των συστημάτων βασίζονται σε νομική ή συμβατική υποχρέωση κατάθεσης όλων των ταινιών ή τουλάχιστον των ταινιών που έχουν ενισχυθεί από το δημόσιο.

(11) Ως «υλικό κινούμενης εικόνας» νοείται κάθε σύνολο κινούμενων εικόνων, εγγεγραμμένο με οποιοδήποτε τρόπο και σε οποιοδήποτε μέσο, συνοδευόμενο ή όχι από ήχο, που μπορεί να δίνει την εντύπωση της κίνησης.

(12) Ως «κινηματογραφικό έργο» νοείται το υλικό κινούμενης εικόνας κάθε διάρκειας, ειδικότερα τα κινηματογραφικά έργα μυθοπλασίας, κινούμενων σχεδίων και τεκμηρίωσης, το οποίο προορίζεται να προβληθεί σε κινηματογράφους.

(13) Η κινηματογραφία είναι μορφή τέχνης που εμπεριέχεται σε εύθραυστο μέσο και επομένως απαιτείται θετική δράση από τις δημόσιες αρχές για να εξασφαλίζεται η διατήρησή του. Τα κινηματογραφικά έργα είναι ουσιώδες στοιχείο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και επομένως είναι άξια πλήρους προστασίας.

(14) Τα κινηματογραφικά έργα, εκτός από την πολιτιστική αξία τους, είναι και πηγή ιστορικών πληροφοριών για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Συνιστούν εκτενή ιστορική μαρτυρία του πλούτου των πολιτισμικών ταυτοτήτων της Ευρώπης και της ποικιλομορφίας των λαών της. Οι κινηματογραφικές εικόνες αποτελούν καίριο στοιχείο για τη γνώση του παρελθόντος και το δημόσιο προβληματισμό σχετικά με τον πολιτισμό μας.

(15) Η ευρωπαϊκή κινηματογραφική κληρονομιά πρέπει να αποτελεί αντικείμενο συστηματικής συλλογής, καταλογογράφησης, διατήρησης και αποκατάστασης προκειμένου να εξασφαλίζεται η μεταλαμπάδευσή της στις μελλοντικές γενιές, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα.

(16) Η ευρωπαϊκή κινηματογραφική κληρονομιά πρέπει να είναι προσιτή για παιδαγωγικούς, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων.

(17) Η μεταβίβαση της κατοχής κινηματογραφικών έργων σε φορείς αρχειοθέτησης δεν συνεπάγεται και τη μεταβίβαση των σχετικών δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων σε αυτούς τους φορείς.

(18) Το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας [10] ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαίρεση ή περιορισμό όσον αφορά ειδικές πράξεις αναπαραγωγής που πραγματοποιούνται από προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες ή από αρχεία που δεν αποσκοπούν, άμεσα ή έμμεσα, σε κανένα οικονομικό ή εμπορικό όφελος.

[10] ΕΕ L 167 της 22.06.2001.

ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ:

1. Να εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστήσει υποχρεωτική για τους δικαιούχους χρηματοδότησης από την ΕΕ την κατάθεση αντιγράφου κάθε ευρωπαϊκής ταινίας που έχει χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ, σε ένα τουλάχιστον εθνικό αρχείο.

2. Να υποστηρίξει τη συνεργασία αρμόδιων φορέων.

3. Να εξετάσει το ενδεχόμενο χρηματοδότησης ερευνητικών σχεδίων στους τομείς της μακροχρόνιας διατήρησης και αποκατάστασης ταινιών.

4. Να προωθήσει την ευρωπαϊκή τυποποίηση της καταλογογράφησης ταινιών με σκοπό τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των βάσεων δεδομένων.

5. Να διευκολύνει τη διαπραγμάτευση πρότυπης σύμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ αρμόδιων φορέων και κατόχων των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, η οποία θα διέπει τους όρους υπό τους οποίους οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να καθιστούν προσιτά στο κοινό τα κατατιθέμενα κινηματογραφικά έργα.

6. Να παρακολουθήσει και να εκτιμήσει το βαθμό στον οποίο παράγουν αποτελέσματα τα μέτρα που απαριθμούνται στην παρούσα σύσταση, και να κρίνει εάν είναι σκόπιμες περαιτέρω ενέργειες.

ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

1. Να λάβουν, εάν δεν διαθέτουν ήδη, τα κατάλληλα νομοθετικά ή διοικητικά μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι τα κινηματογραφικά έργα που αποτελούν μέρος της εθνικής οπτικοακουστικής κληρονομιάς τους αποτελούν αντικείμενο συστηματικής συλλογής, καταλογογράφησης, διατήρησης, αποκατάστασης και πρόσβασης για παιδαγωγικούς, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα.

2. Να ορίσουν κατάλληλους φορείς, ενδεχομένως εθνικά ή περιφερειακά αρχεία, κινηματογραφικά ιδρύματα ή παρόμοια όργανα, και να τους εφοδιάσουν με οικονομικούς και τεχνικούς πόρους προκειμένου να εκτελούν με ανεξαρτησία και επαγγελματισμό τα καθήκοντα που περιγράφονται στο σημείο 1.

3. Να παροτρύνουν τους αρμόδιους φορείς να προσδιορίσουν, στο πλαίσιο σύμβασης με τους κατόχους δικαιωμάτων, τους όρους για τη διάθεση των κατατιθέμενων κινηματογραφικών έργων στο κοινό.

Συλλογή

4. Να προβούν στη συστηματική συλλογή των κινηματογραφικών έργων που αποτελούν μέρος της εθνικής οπτικοακουστικής κληρονομιάς τους, θεσπίζοντας σχετική νομική ή συμβατική υποχρέωση. Κατά τον καθορισμό των προϋποθέσεων για κατάθεση, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι:

α) καλύπτουν τουλάχιστον τις παραγωγές ή συμπαραγωγές που έχουν χρηματοδοτηθεί από το δημόσιο σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο·

β) τα κατατιθέμενα αντίγραφα είναι καλής ποιότητας έτσι ώστε να διευκολύνεται η διατήρηση και η δυνατότητα αναπαραγωγής, ενώ φέρουν και τα σχετικά μεταδεδομένα σε τυποποιημένη μορφή, κατά περίπτωση·

γ) η κατάθεση πραγματοποιείται ταυτόχρονα με τη διάθεση της ταινίας στο κοινό και σε κάθε περίπτωση έως το πολύ δύο έτη αργότερα.

Καταλογογράφηση και δημιουργία βάσεων δεδομένων

5. Να θεσπίσουν τα κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της καταλογογράφησης και της ευρετηρίασης των κατατιθέμενων κινηματογραφικών έργων, χρησιμοποιώντας ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα, καθώς και της δημιουργίας βάσεων δεδομένων με πληροφορίες για τις ταινίες.

6. Να προωθήσουν τη διαλειτουργικότητα των βάσεων δεδομένων και τη διαθεσιμότητά τους στο κοινό, π.χ. μέσω του διαδικτύου.

7. Να καλέσουν τους φορείς αρχειοθέτησης να αξιοποιήσουν τα αποθέματα, οργανώνοντάς τα σε συλλογές στο επίπεδο της ΕΕ, π.χ. κατά θέμα, δημιουργό, περίοδο κ.λπ.

Διατήρηση

8. Να νομοθετήσουν ή να χρησιμοποιήσουν άλλες μεθόδους σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές τους προκειμένου να εξασφαλίσουν τη διατήρηση των κατατιθέμενων κινηματογραφικών έργων. Στα μέτρα διατήρησης πρέπει να περιληφθούν ειδικότερα:

α) η αναπαραγωγή των ταινιών σε νέα μέσα αποθήκευσης·

β) η διατήρηση εξοπλισμού για την προβολή κινηματογραφικών έργων σε διαφορετικά μέσα.

Αποκατάσταση

9. Να επιτρέψουν, στο πλαίσιο της νομοθεσίας τους, την αναπαραγωγή των κατατιθέμενων κινηματογραφικών έργων για τους σκοπούς της αποκατάστασης.

10. Να ενθαρρύνουν σχέδια αποκατάστασης παλαιών ταινιών ή ταινιών μεγάλης πολιτιστικής ή ιστορικής αξίας.

Πρόσβαση στα κατατιθέμενα κινηματογραφικά έργα για παιδαγωγικούς, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς και πολιτιστικούς σκοπούς

11. Να θεσπίσουν όλα τα απαραίτητα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα που θα επιτρέπουν στους αρμόδιους φορείς να καθιστούν τα κατατιθέμενα κινηματογραφικά έργα προσιτά για παιδαγωγικούς, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς και πολιτιστικούς σκοπούς, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα.

Επαγγελματική κατάρτιση

12. Να προωθήσουν την επαγγελματική κατάρτιση σε όλους τους τομείς που άπτονται της κινηματογραφικής κληρονομιάς.

Εθελοντική κατάθεση

13. Να εξετάσουν το ενδεχόμενο ενός συστήματος εθελοντικής κατάθεσης για τα εξής:

α) βοηθητικό και διαφημιστικό υλικό για κινηματογραφικά έργα που αποτελούν μέρος της εθνικής οπτικοακουστικής κληρονομιάς·

β) κινηματογραφικά έργα που αποτελούν μέρος της εθνικής οπτικοακουστικής κληρονομιάς άλλων χωρών·

γ) υλικό κινούμενης εικόνας εκτός των κινηματογραφικών έργων·

δ) προγενέστερα κινηματογραφικά έργα.

Συνεργασία αρμόδιων φορέων

14. Να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν τους αρμόδιους φορείς ώστε να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, π.χ. με σκοπό:

α) την εξασφάλιση της συνοχής των μεθόδων συλλογής και της διαλειτουργικότητας των βάσεων δεδομένων·

β) την παραγωγή εκδόσεων, π.χ. σε DVD, αρχειακού υλικού με υπότιτλους στο μεγαλύτερο δυνατό αριθμό γλωσσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα·

γ) τη σύνταξη ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής φιλμογραφίας·

δ) την ανάπτυξη κοινού προτύπου για την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών·

ε) την εκπόνηση κοινών ερευνητικών και εκπαιδευτικών σχεδίων.

Ενέργειες σε συνέχεια της σύστασης

15. Να ενημερώνουν την Επιτροπή ανά διετία σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την εφαρμογή της παρούσας σύστασης,

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος