ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Η οικονομική κατάσταση, η κατάσταση στην απασχόληση και η κοινωνική κατάσταση

3. Υλοποίηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής

3.1. Περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας

3.2. Πρόβλεψη και διαχείριση των αλλαγών

3.3. Προαγωγή της κοινωνικής ενσωμάτωσης και καταπολέμηση των διακρίσεων

3.4. Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας

3.5. Προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών

3.6. Ενίσχυση των κοινωνικών πτυχών της διεύρυνσης και της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ

4. Σημαντικότερες πρωτοβουλίες για το 2004

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής είναι ο «χάρτης πορείας» της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Στόχος της ατζέντας είναι να ανταποκριθεί στις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη της ΕΕ και να διασφαλίσει παράλληλα την πλήρη αξιοποίηση των νέων ευκαιριών. Στο επίκεντρο της εν λόγω ατζέντας βρίσκεται η εφαρμογή στην πράξη του στόχου της Λισσαβώνας -όπως αυτός καθορίσθηκε τελικά στις επόμενες συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου- με την επίτευξη μιας δυναμικής και αμοιβαία επωφελούς αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικής πολιτικής, κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής για την απασχόληση. Το 2003 η Επιτροπή παρουσίασε, όπως προβλέπεται, την ενδιάμεση αξιολόγηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής [1] με στόχο να προσδιορίσει τα νέα μέτρα πολιτικής που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της ατζέντας, αναφερόμενη ιδιαίτερα στα έτη 2004 και 2005 και εξασφαλίζοντας τη διατήρηση του δυναμικού και ευέλικτου χαρακτήρα της εφαρμογής της ατζέντας.

[1] COM(2003)312 της 02/06/2003

Η υποβολή ετήσιου πίνακα αποτελεσμάτων ανταποκρίνεται στην έκκληση τόσο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσο και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να παρακολουθούνται τα επιτεύγματα και να επαληθεύονται οι δεσμεύσεις και η συνεισφορά των διάφορων συντελεστών κατά την υλοποίηση της ατζέντας.

Το παρόν έγγραφο είναι ο τέταρτος πίνακας αποτελεσμάτων που υποβάλλει η Επιτροπή για να παρουσιάσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην υλοποίηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής [2]. Η παρούσα έκδοση επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στα σημαντικότερα επιτεύγματα του έτους 2003 [3].

[2] COM(2000)379 της 28/06/2000. ψήφισμα ΕΚ A5-291/2000 της 25 /10/2000. Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Νίκαια.

[3] Παρά ταύτα, σε ολόκληρο το έγγραφο γίνεται συσχέτιση με το έργο που έχει επιτελεστεί κατά τα τελευταία έτη, καθώς και με μελλοντικές πρωτοβουλίες, ώστε σε αυτήν τη συγκεφαλαιωτική έκθεση να παρουσιαστεί μια όσο το δυνατόν σαφέστερη επισκόπηση.

Στόχος του πίνακα δεν είναι να βαθμολογεί τις επιδόσεις των κρατών μελών αλλά να παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο η ατζέντα παίρνει τη μορφή πολιτικών μέτρων και συγκεκριμένων ενεργειών. Ο πίνακας αποτελεσμάτων συμπληρώνει την ετήσια έκθεση σύνθεσης που υποβάλλεται στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσον αφορά τις ενέργειες οι οποίες αποτελούν μέρος της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής.

Το σημείο αναφοράς για τη μέτρηση της προόδου είναι η ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουνίου 2000 και οι πολιτικοί προσανατολισμοί που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Νίκαια το Δεκέμβριο του 2000. Για λόγους ευκολίας, ο πίνακας αποτελεσμάτων διατηρεί τους έξι τίτλους της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής όπως επισυνάπτονταν στα συμπεράσματα της προεδρίας στη Νίκαια.

2. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Η οικονομική κατάσταση

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2003, η ευρωπαϊκή οικονομία συνέχισε να έχει ασθενείς επιδόσεις. Αυτό είναι το τρίτο έτος κατά σειρά που η οικονομική ανάπτυξη υπολείπεται κατά πολύ του δυναμικού της με αποτέλεσμα η περίοδος που καλύπτει η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής έως σήμερα να χαρακτηρίζεται κατά κύριο λόγο από παρατεταμένη επιβράδυνση της ανάπτυξης. Για το έτος 2003, ο μέσος ρυθμός αύξησης του ΑεγχΠ αναμένεται ότι θα είναι 0,8%, ενώ ήταν 1,1% το 2002 και 1,7% το 2001. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις [4], ο μέσος ρυθμός αύξησης του ΑΕγχΠ στην ΕΕ θα ανέλθει σε 2% το 2004.

[4] Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2003): Ευρωπαϊκή Οικονομία - 5. Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων.

Ο πληθωρισμός αναμένεται ότι θα είναι 2,1% στην ευρωζώνη το 2003 και ότι θα φθάσει το 2% το 2004. Ταυτόχρονα, τα δημόσια οικονομικά εξακολουθούν να υφίστανται πιέσεις με το μέσο γενικό έλλειμμα να φθάνει το 2,8% το 2003 και να διευρύνεται περαιτέρω μετά την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης κατάστασης το 2000.

Όσον αφορά τις προσχωρούσες χώρες, ο μέσος ρυθμός αύξησης του ΑΕγχΠ αναμένεται ότι θα είναι της τάξεως του 3,1% το 2003 και 3,8% το 2004. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί από 2,4% το 2003 σε περίπου 3,5% το 2004 κατά μέσο όρο. Το δημόσιο έλλειμμα αναμένεται ότι φθάσει το 5,0% του ΑΕγχΠ.

Η κατάσταση στην απασχόληση

Τα οφέλη από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν κατά τα τελευταία πέντε έτη της δεκαετίας του 1990 έγιναν εμφανή κατά την πρόσφατη περίοδο επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. Σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η απασχόληση επέδειξε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις ασθενείς επιδόσεις της οικονομίας. Ωστόσο, η συνεχής επιβράδυνση της ανάπτυξης και η ανεπαρκής εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας εκτιμάται ότι οδήγησαν σε αύξηση του ποσοστού της ανεργίας από 7,7% το 2002 σε 8% το 2003 και ότι συγκράτησαν την ανάπτυξη της απασχόλησης. Για το 2004, υπάρχει ο κίνδυνος συνέχισης της στασιμότητας στην απασχόληση και πιθανώς υψηλότερης ανεργίας, εκτός και αν πραγματοποιηθούν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας.

Κατά συνέπεια, η ΕΕ δεν θα επιτύχει το 2005 τον ενδιάμεσο στόχο απασχόλησης που τέθηκε στη Στοκχόλμη [5]. Λόγω του ότι η ανάπτυξη της απασχόλησης παρέμεινε στάσιμη το 2003 συγκρατώντας το ποσοστό της απασχόλησης στο 64,3%, ο στόχος της επίτευξης ποσοστού απασχόλησης 67% το 2005 δεν είναι πλέον δυνατόν να πραγματοποιηθεί. Η χαμηλή ανάπτυξη της απασχόλησης κατά την περίοδο 2002-2004 κατέστησε σχεδόν ανέφικτη την επίτευξη του πλήρους στόχου αναφορικά με την απασχόληση το 2010. Φαίνεται ολοένα και πιο απίθανο να επιτευχθούν οι στόχοι που αφορούν την απασχόληση το 2010, εκτός και εάν τα κράτη μέλη ενισχύσουν τις προσπάθειες που καταβάλλουν για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.

[5] Για περισσότερες λεπτομέρειες, σχετικά και με την κατάσταση σε μεμονωμένες χώρες, βλ. την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2003/2004.

Το θετικό στοιχείο είναι ότι ο άμεσος στόχος της Στοκχόλμης για το 2005, δηλαδή ποσοστό απασχόλησης των γυναικών της τάξης του 57%, εξακολουθεί να είναι εφικτός, γεγονός που υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων όσον αφορά την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας. Για την επίτευξη του στόχου του 2010 δεν είναι δυνατόν να βασίζεται η ΕΕ μόνον στην οικονομική ανάπτυξη. Πρέπει επίσης να διατηρηθεί ο ρυθμός υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων, έτσι ώστε να ενθαρρυνθούν ιδιαίτερα η μερική και η ευέλικτη απασχόληση και να βελτιωθεί η πρόσβαση σε προσιτές οικονομικά υπηρεσίες φροντίδας των παιδιών. Το 2003 το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών ήταν 55,6%.

Παρά το γεγονός ότι τα ποσοστά απασχόλησης των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων αυξήθηκαν σημαντικά ξεπερνώντας μόλις το ποσοστό του 40% το 2002, ο στόχος του 50% έως το 2010 είναι ακόμη αρκετά μακρινός. Η σημείωση προόδου όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της πλήρους απασχόλησης θα εξαρτηθεί σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό από την αύξηση του χρονικού διαστήματος διατήρησης των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στην αγορά εργασίας.

Όσον αφορά τις προσχωρούσες χώρες, εκτιμάται ότι δεν υπήρξε διαφοροποίηση ως προς την καθαρή δημιουργία θέσεων απασχόλησης το 2003, ενώ η δημιουργία θέσεων απασχόλησης αναμένεται να αυξηθεί το 2004 κατά 0,6%. Ταυτόχρονα, η ανεργία αναμένεται ότι θα παραμείνει υψηλή, αγγίζοντας το 14,3% το 2003.

Η κοινωνική κατάσταση

Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με το ύψος του εισοδήματος δείχνουν ότι το 15% περίπου του πληθυσμού της ΕΕ ή περίπου 55 εκατομμύρια άτομα βρίσκονταν στο όριο της φτώχειας το 2001, ζούσαν δηλαδή κάτω από το όριο του 60% του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου εισοδήματος [6]. Περισσότερα από τα μισά ή το 9% του πληθυσμού της ΕΕ διατρέχει μόνιμο κίνδυνο φτώχειας (δηλαδή αντιμετώπιζαν κίνδυνο φτώχειας κατά τη διάρκεια των 2 τουλάχιστον από τα 3 προηγούμενα έτη).

[6] Οι διαφορές που παρουσιάζονται σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά τη νομισματική αξία των εθνικών ορίων κινδύνου φτώχειας είναι ενδεικτικές των διαφορετικών επιπέδων οικονομικής ευημερίας στις διάφορες χώρες. Ενώ η αξία του ορίου κινδύνου φτώχειας μετρούμενη σε πρότυπα αγοραστικής δύναμης για ένα νοικοκυριό με έναν ενήλικα ανέρχεται σε 15.000 στο Λουξεμβούργο, είναι μόλις 5000 στην Πορτογαλία.

Εντός της ΕΕ, είναι σημαντικές οι διαφορές μεταξύ των κρατών. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος φτώχειας ήταν 10% στη Σουηδία αλλά έφθασε το 21% στην Ιρλανδία. Ορισμένες ομάδες είναι πολύ πιο ευάλωτες όσον αφορά τον κίνδυνο φτώχειας απ' ό,τι άλλες. Οι καταστάσεις των νοικοκυριών έχουν σημαντικό ρόλο από την άποψη αυτή καθώς η οικονομική ευημερία ενός ατόμου εξαρτάται από το άθροισμα όλων των πόρων που παρέχονται από όλα τα μέλη του νοικοκυριού στο οποίο ανήκει. Όσον αφορά το είδος των νοικοκυριών, το μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας αντιμετωπίζουν τα μονογονεϊκά νοικοκυριά (35% για το μέσο όρο στην ΕΕ). Όσοι ανήκουν σε μεγάλα νοικοκυριά με τρία ή περισσότερα συντηρούμενα τέκνα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κίνδυνο φτώχειας (27% για το μέσο όρο της ΕΕ).

Η ανεργία που πλήττει τα νοικοκυριά είναι ένας σημαντικός παράγοντας που ενισχύει τον κίνδυνο της φτώχειας. Το 2003 στο σύνολο της ΕΕ το 9,6% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 18 και 59 ετών ζούσαν σε νοικοκυριά που πλήττονταν από την ανεργία. Οι γυναίκες είναι περισσότερο πιθανόν να ζουν σε τέτοιου είδους νοικοκυριά απ' ό,τι οι άνδρες. Το μερίδιο των παιδιών που ζουν στα νοικοκυριά αυτά αντιστοιχεί σε ποσοστό 9,8% κατά μέσο όρο στην ΕΕ.

Τα παιδιά χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής καθώς έχουν την τάση να βιώνουν επίπεδα φτώχειας που είναι υψηλότερα από αυτά των ενηλίκων. Οι υλικές στερήσεις του 19% των παιδιών που βρίσκονταν στο όριο της φτώχειας το 2001 ενδέχεται να έχει τεράστιες συνέπειες για τις μελλοντικές τους ευκαιρίες ανάπτυξης.

Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας (σε ποσοστό 16% εν αντιθέσει με το 13% ανδρών όσον αφορά άτομα ηλικίας 16 ετών ή μεγαλύτερα).

Τέλος, τα δεδομένα αποδεικνύουν ότι η απασχόληση δεν είναι από μόνη της αρκετή για να αποτρέψει το ενδεχόμενο της φτώχειας. Περίπου το 7% του απασχολούμενου πληθυσμού ζει στο όριο της φτώχειας. Ωστόσο, είναι σαφής η σημασία της απασχόλησης για τη μείωση της φτώχειας δεδομένου ότι το 38% των ανέργων και το 25% των ανενεργών ατόμων ζουν υπό συνθήκες φτώχειας.

3. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Το σημείο εστίασης της κοινωνικής ατζέντας έχει αρχίσει να μετατίθεται από την εισαγωγή νέων μέτρων στην παρακολούθηση της υλοποίησής της. Τα μέτρα που αποβλέπουν στη νέα πολιτική έχουν στην πλειονότητά τους εισαχθεί. Όσον αφορά όμως έναν αριθμό κρίσιμων τομέων, η εισαγωγή νέων μέτρων έχει αναβληθεί για λίγο έως το 2004 έτσι ώστε να καταστεί δυνατή μια εις βάθος ανάλυση και αξιολόγηση των πιθανών λύσεων. Αυτό ισχύει όσον αφορά την αναθεώρηση του θεσμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Επιχείρησης και την ανακοίνωση σχετικά με τη μελλοντική συνεργασία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της φροντίδας των ηλικιωμένων. Είναι επίσης σημαντικό ότι το Συμβούλιο δεν κατάφερε επίσης να επιτύχει συμφωνία επί του σχεδίου οδηγίας σχετικά με την προσωρινή εργασία μέσω πρακτορείων, με αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της προόδου η οποία είναι αναγκαίο να επιτευχθεί για την εξισορρόπηση της ευελιξίας και της ασφάλειας.

3.1. Περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας

Ύψιστη προτεραιότητα της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής είναι να καταβληθούν προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της πλήρους απασχόλησης, ώστε, όπως ορίζεται στη στρατηγική της Λισσαβώνας και καθορίσθηκε τελικά μέσω της θέσπισης συμπληρωματικών στόχων σε επόμενους συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να αυξηθεί το ποσοστό της απασχόλησης προσεγγίζοντας κατά το δυνατόν το 70% έως το 2010, καθώς επίσης και να αυξηθεί το ποσοστό των απασχολούμενων γυναικών πάνω από το 60% έως το 2010.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η επίτευξη του στόχου της απασχόλησης για το 2005 δεν είναι πλέον δυνατή. Υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθεί ούτε ο στόχος του 2010, ως συνέπεια κυρίως της ανεπαρκούς προόδου που σημειώθηκε όσον αφορά τη διατήρηση μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων σε απασχόληση.

Το πρώτο βήμα για την αύξηση της ενεργούς απασχόλησης είναι η ενθάρρυνση συγκεκριμένων κατηγοριών όσον αφορά την πρόσβαση σε θέσεις εργασίας ή τη διατήρηση των θέσεων εργασίας. Για το σκοπό αυτό είναι ιδίως απαραίτητη η ανάπτυξη πολιτικών συμφιλίωσης της οικογενειακής και της επαγγελματικής ζωής καθώς και αύξησης της απασχόλησης μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων και καθυστέρησης της εξόδου από την αγορά εργασίας μέσω της παράτασης του επαγγελματικού βίου. Σε συνέχεια ανακοίνωσής της τον Ιανουάριο του 2002, η Επιτροπή εξέδωσε έγγραφο εργασίας στο οποίο εξετάζει αναλυτικότερα το ζήτημα και το οποίο οδήγησε στα λειτουργικά Συμπεράσματα του Συμβουλίου [7] στα τέλη του 2003.

[7] ΕΕ C:2003/260/3 της 29/10/2003

Ενίσχυση και συνέχιση της συντονισμένης στρατηγικής για την απασχόληση

Το 2003 τέθηκε σε εφαρμογή ο εξορθολογισμός των ετήσιων κύκλων συντονισμού της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης μέσω του έγκαιρου συγχρονισμού των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών και των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση καθώς και μέσω της απόδοσης ιδιαίτερης προσοχής στην αποτελεσματική εφαρμογή τους.

Οι εμπειρίες από τα πρώτα πέντε έτη εφαρμογής της στρατηγικής για την απασχόληση αποτέλεσαν αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης. Η ανάλυση υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει συνέχεια και ιδιαίτερα την ανάγκη να αντιμετωπισθούν οι εναπομένουσες διαρθρωτικές αδυναμίες στις αγορές εργασίας καθώς και να υπάρξει πρόβλεψη για τις νέες προκλήσεις που πρόκειται να αντιμετωπίσει η διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της εστίασης στην καλύτερη εφαρμογή και διαχείριση.

Η ανανεωμένη στρατηγική, όπως παρουσιάσθηκε στην ανακοίνωση [8] σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, η οποία εκδόθηκε στις αρχές του 2003, και διευκρινίσθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, βασίζεται σε τρεις επικαλυπτόμενους στόχους: την πλήρη απασχόληση, τη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας στην εργασία και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και ένταξης. Οι εν λόγω στόχοι έχουν ως βάση δέκα συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές και ενισχυμένες διατάξεις που αφορούν τη διαχείριση. Ανταποκρινόμενα στις νέες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, τα κράτη μέλη υπέβαλαν εθνικά σχέδια δράσης το φθινόπωρο του 2003, τα οποία αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση 2003/2004, η οποία υποβλήθηκε στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 2004.

[8] COM(2003) 6 της 14/01/2003

Ο προσανατολισμός της πολιτικής (των κρατών μελών) θα πρέπει κατ' αρχήν να καλύπτει τη χρονική περίοδο 2003-2006, ακριβώς όπως οι υπάρχοντες γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών [9], δίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για μια εις βάθος εφαρμογή. Αποστέλλονται συστάσεις προς τα κράτη μέλη, στις οποίες προσδιορίζονται με συγκεκριμένο τρόπο τα κύρια ζητήματα πολιτικής στα οποία θα πρέπει να επικεντρώσουν την προσοχή τους τα κράτη μέλη στο άμεσο μέλλον.

[9] ΕΕ L 195/1 της 01/08/2003

Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που έλαβε χώρα το Μάρτιο του 2003 στις Βρυξέλλες κάλεσε την Επιτροπή να συγκροτήσει μια Ευρωπαϊκή Ειδική Ομάδα για την Απασχόληση, προεδρευόμενη από τον κ. Wim Kok, για τη διεξαγωγή ανεξάρτητης και ενδελεχούς εξέτασης των κύριων προκλήσεων της πολιτικής που συνδέεται με την απασχόληση και για τον εντοπισμό πρακτικών μεταρρυθμιστικών μέτρων με όσο το δυνατόν πιο άμεση επίπτωση στην ικανότητα των κρατών μελών να υλοποιήσουν την αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση. Η ειδική ομάδα του κου Kok παρουσίασε την έκθεσή της στα τέλη του Νοεμβρίου του 2003 [10]. Όπως προέβλεπαν τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η ειδική ομάδα υπέβαλε έγκαιρα την έκθεσή της στην Επιτροπή έτσι ώστε να παρουσιασθεί η κοινή έκθεση για την απασχόληση της Επιτροπής και του Συμβουλίου στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004.

[10] Θέσεις εργασίας, θέσεις εργασίας, θέσεις εργασίας. Αύξηση της απασχόλησης στην Ευρώπη. Έκθεση της ειδικής ομάδας για την απασχόληση υπό την προεδρία του κου Wim Kok.

Το κύριο μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η επιτυχής αύξηση της απασχόλησης θα εξαρτηθεί από την πλήρωση των ακόλουθων τεσσάρων σημαντικών απαιτήσεων: αύξηση της προσαρμοστικότητας, προσέλκυση περισσότερων ατόμων στην αγορά εργασίας, ολοένα και πιο αποτελεσματική επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής μεταρρυθμίσεων μέσω της καλύτερης διαχείρισης

Σημαντικά μέτρα:

- Κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές των κρατών μελών σχετικά με την απασχόληση για το έτος 2003 [11]

[11] ΕΕ L 197/13 της 05/08/2003

- Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή των πολιτικών των κρατών μελών για την απασχόληση [12]

[12] ΕΕ L 197/22 της 05/08/2003

- Σχέδιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση [13]

[13] COM(2004)24 της 21/01/2004

- Έκθεση της ειδικής ομάδας Kok για την απασχόληση: Θέσεις εργασίας, θέσεις εργασίας, θέσεις εργασίας. Αύξηση της απασχόλησης στην Ευρώπη [14].

[14] http://esnet.cec/comm/employment_social/ employment_strategy/pdf/etf_en.pdf

Ποιότητα στην εργασία

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας εισήγαγε το διττό στόχο της δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, υπογραμμίζοντας την έντονη αλληλεξάρτηση της ποσότητας και της ποιότητας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες το Μάρτιο του 2003 ζήτησε την αναθεώρηση των μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας στην εργασία έως τα τέλη του 2003. Το Νοέμβριο η Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση στην οποία παρουσιάζει την πρόοδο που σημειώθηκε πρόσφατα.

Οι βελτιώσεις της ποιότητας των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας είναι σημαντικές για τον περαιτέρω περιορισμό των αποκλίσεων που εμφανίζονται όσον αφορά την ηλικία, το φύλο και τα προσόντα και τα οποία εξακολουθούν να συγκαταλέγονται μεταξύ των κύριων εμποδίων για τη βελτίωση των επιδόσεων όσον αφορά την απασχόληση στην ΕΕ. Οι βελτιώσεις αυτές είναι επίσης σημαντικές για την εξάλειψη των αποκλίσεων στις επιδόσεις όσον αφορά την απασχόληση σε τοπικό επίπεδο. Για να επιτύχει η Ευρώπη τον στόχο της πλήρους απασχόλησης, είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη του δυναμικού της αγοράς εργασίας. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση προσανατολίζονται σαφώς προς την επίτευξη αυτού του στόχου.

Σημαντικό μέτρο:

- Βελτίωση της ποιότητας της εργασίας: επισκόπηση της πρόσφατης προόδου [15]

[15] COM(2003)728 της 26/11/2003

Ο ρόλος του ΕΚΤ

Τα διαρθρωτικά ταμεία συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνοχής και της σύγκλισης. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο παρέχει υποστήριξη σε πολιτικές απασχόλησης μέσω ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών πόρων. Η Επιτροπή εξέδωσε στις αρχές του 2003 τη δεύτερη έκθεση προόδου σχετικά με την οικονομική και κοινωνική συνοχή με την οποία παρείχε μια ολοκληρωμένη επισκόπηση της κατάστασης [16]. Η ενδιάμεση επανεξέταση του ΕΚΤ στο πλαίσιο της επανεξέτασης των διαρθρωτικών ταμείων έχει προγραμματισθεί για το 2004.

[16] COM(2003)34 της 30/01/2003. γνώμη 2003/929 της ΕΟΚΕ στις 16/07/2003. γνώμη 2003/391 της ΕΤΠ στις 02/07/2003. ψήφισμα 2003/267 του ΕΚ στις 02/09/2003

Όσον αφορά το EQUAL, την κοινοτική πρωτοβουλία για την καταπολέμηση των διακρίσεων και ανισοτήτων πάσης φύσεως σε σχέση με την αγορά εργασίας, η Επιτροπή παρουσίασε αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές. Παράλληλα με την επανεπιβεβαίωση των αρχών του EQUAL, η εν λόγω αναθεώρηση απλοποιεί τη διοικητική εφαρμογή έτσι ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο μιας διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σημαντικό μέτρο:

- Ανακοίνωση σχετικά με την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για την κοινοτική πρωτοβουλία EQUAL [17]

[17] COM(2003)840 της 30/12/2003

Κατάρτιση και δια βίου μάθηση

Πρέπει να συνεχισθούν οι προσπάθειες για την αύξηση της συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και πρέπει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη και εφαρμογή συνεκτικών και ολοκληρωμένων εθνικών στρατηγικών για τη δια βίου μάθηση [18]. Όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση στις επιχειρήσεις, πρέπει να υπάρξουν ιδιαίτερες προσπάθειες να αυξηθεί το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών, καθώς η ισότητα μεταξύ των φύλων αποτελεί προτεραιότητα για την πολιτική της δια βίου μάθησης. Θα πρέπει επίσης να προβλεφθούν ειδικά μέτρα ενθάρρυνσης της συμμετοχής των μειονεκτουσών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία [19].

[18] COM(2003)685 της 11/11/2003

[19] Απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Μαΐου 2003 και ΕΕ C 134/6 της 07/06/2003

Η ηλικία, το φύλο και το επίπεδο εκπαίδευσης παραμένουν σημαντικές παράμετροι που καθορίζουν τη συμμετοχή στην κατάρτιση. Υπάρχουν επίσης σημαντικά στοιχεία που δείχνουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο από την άποψη αυτή. Η παροχή κατάρτισης στο πλαίσιο συλλογικών συμφωνιών μειώνει, για παράδειγμα, τη διαφορά μεταξύ των μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων όσον αφορά τη συμμετοχή στις δραστηριότητες κατάρτισης [20].

[20] Βλ. την έκθεση που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την απασχόληση στην Ευρώπη για το έτος 2003.

Σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και την Παγκόσμια Τράπεζα και μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) και του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ETF), η Επιτροπή ξεκίνησε μελέτη αξιολόγησης των πολιτικών επαγγελματικού προσανατολισμού σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι εκθέσεις των χωρών έδειξαν ότι οι κυβερνήσεις θεωρούν ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων δημόσιας πολιτικής που αφορούν τη δια βίου μάθηση, την κοινωνική ένταξη και την κοινωνική ισότητα [21].

[21] Βλ. «Guidance Policies in the Knowledge Society: Trends, Challenges and Responses across Europe» (CEDEFOP 2004)

Σε γενικές γραμμές, η ποιότητα και η ελκυστικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης εξακολουθεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις στο σύνολο της Ευρώπης. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση της κατάστασης στον επαγγελματικό στίβο. Οι υπουργοί που είναι υπεύθυνοι για θέματα εκπαίδευσης όρισαν σημεία αναφοράς σε πέντε κύριους τομείς έτσι ώστε να καταστεί ευκολότερη η σύγκριση μεταξύ των κρατών μελών καθώς και η σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη στον κόσμο, και να ελεγχθεί η πρόοδος. Αυτά περιλαμβάνουν την επίτευξη έως το 2010 ποσοστού της τάξεως του 12,5% όσον αφορά τη συμμετοχή των ενήλικων εργαζομένων στην εκπαίδευση [22], καθώς και την εξασφάλιση ότι το 85% των ατόμων ηλικίας 22 ετών έχει ολοκληρώσει το ανώτερο επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

[22] Το σημερινό ποσοστό είναι 8,5%

Σημαντικό μέτρο:

- Εφαρμογή του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και Κατάρτιση 2010» και της διαδικασίας της Κοπεγχάγης για ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης [23]

[23] Βλ. σχέδιο κοινής ενδιάμεσης έκθεσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής - COM(2003)685 της 11/11/2003

Απασχόληση και κοινωνική διάσταση της κοινωνίας της πληροφορίας

Το ζήτημα της κατάρτισης έχει πρωταρχική σημασία για τη δέσμευση της Ευρώπης όσον αφορά την ανάπτυξη μιας οικονομίας βασισμένης στη γνώση. Το 2003, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στη σκιαγράφηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του κοινωνικού και ανθρώπινου κεφαλαίου για την κοινωνία της γνώσης [24]. Με σχετική απόφαση [25], το Συμβούλιο υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της επένδυσης στην ανάπτυξη του κοινωνικού και ανθρώπινου κεφαλαίου, εστιάζοντας στη μάθηση, την εργασία, την κοινωνική συνοχή και το φύλο.

[24] SEC(2003)652 της 28/05/2003

[25] ΕΕ C/2003/175/3 της 24/07/2003

Κινητικότητα

Η εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα ήταν μείζον θέμα το 2003. Τα μέτρα που αναπτύχθηκαν είχαν ως στόχο να μειώσουν τα εμπόδια στην επαγγελματική κινητικότητα, τη χαμηλή γεωγραφική κινητικότητα, τον αποσπασματικό χαρακτήρα των πληροφοριών σχετικά με την κινητικότητα και την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά την προσφορά εργασίας. Ως συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής [26] σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στα τέλη του 2002, στην οποία παρέχονται πληροφορίες και κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις σημαντικότερες νομικές πτυχές της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, η Επιτροπή συνέχισε να παρέχει πληροφορίες προς τους πολίτες και να παρακολουθεί στενά τους κανόνες των κρατών μελών και την εφαρμογή τους. Για την υποστήριξη των πολιτών κατά την εύρεση απασχόλησης σε άλλο κράτος μέλος και την αρωγή των εργοδοτών κατά τις προσπάθειες πρόσληψης, η Επιτροπή ολοκλήρωσε την εφαρμογή του ανανεωμένου δικτύου EURES μέσω της έκδοσης του συναφούς Χάρτη και των Κατευθυντήριων Γραμμών. Η διαδικασία αυτή ενισχύθηκε με την εισαγωγή νέων πυλών Διαδικτύου για την κινητικότητα στον τομέα της απασχόλησης και της μάθησης, στις οποίες δεν δημοσιεύονται μόνον διαθέσιμες κενές θέσεις αλλά παρέχονται επίσης πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, τις ευκαιρίες μάθησης, καθώς και τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης την πρόταση Europass [27], η οποία αφορά τον εξορθολογισμό μέσων και δικτύων για τη διαφάνεια των προσόντων και ικανοτήτων και η οποία αναμένεται να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έως τα τέλη του 2004. Το Europass θα υποστηριχθεί από ένα σύστημα πληροφόρησης που θα είναι ενταγμένο στις πύλες του Διαδικτύου σχετικά με την κινητικότητα στον τομέα της απασχόλησης και της μάθησης.

[26] COM(2002)694 της 11/12/2002

[27] COM(2003)796 της 17/12/2003

Όσον αφορά το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους για ελεύθερη μετακίνηση και διαμονή εντός της επικράτειας των κρατών μελών, το Συμβούλιο εξέδωσε κοινή θέση το Δεκέμβριο του 2003, σε συνέχεια της πρώτης ανάγνωσης του Κοινοβουλίου νωρίτερα το ίδιο έτος, και τη διαβίβασε στο Κοινοβούλιο για δεύτερη ανάγνωση.

Τέλος, θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στη 2η φάση των διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους, η οποία έχει ξεκινήσει και αφορά τα μέτρα ενίσχυσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων επαγγελματικών συντάξεων.

Σημαντικά μέτρα:

- Απόφαση της Επιτροπής σχετικά με το EURES [28] και έκδοση του Χάρτη EURES [29]

[28] ΕΕ L/2003/5/16 της 10/01/2003

[29] ΕΕ C/2003/106/3 της 03/05/2003

- Νέες πύλες Διαδικτύου για την παροχή αρωγής προς τους πολίτες όσον αφορά την εύρεση θέσεων απασχόλησης και δυνατοτήτων μάθησης σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ [30]

[30] http://europa.eu.int/eures/ index.jsp: (URL για τη νέα πύλη) και http://europa.eu.int/ ploteus καθώς και www.ploteus.net

- Έναρξη της 2ης φάσης διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων επαγγελματικών συντάξεων [31]

[31] SEC (2003)916 της 12/09/2003

Πολιτική όσον αφορά τη μετανάστευση και απασχόληση

Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη μιας πολιτικής όσον αφορά τη μετανάστευση και τη σχέση της με την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη. Η Επιτροπή ξεκίνησε το διάλογο με την έκδοση μιας ανακοίνωσης στα μέσα του 2003 σε συνέχεια αναλυτικής εκτίμησης του αντικτύπου με την οποία γινόταν αξιολόγηση των επιλογών. Βασιζόμενη στην ανάλυση της οικονομικής και δημογραφικής πρόκλησης, η ανακοίνωση ορίζει έναν αριθμό προσανατολισμών και στρατηγικών προτεραιοτήτων για το μέλλον. Ουσιαστικά, προβλέπει ότι η μετανάστευση εργατικού δυναμικού προς την ΕΕ θα είναι ολοένα και περισσότερο αναγκαία, αλλά παράλληλα προειδοποιεί ότι οι μετανάστες δεν θα είναι σε θέση να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους ούτε να συμβάλουν πλήρως στην οικονομική ανάπτυξη παρά μόνον εάν αναπτυχθούν αποτελεσματικότερες πολιτικές για την πλήρη ένταξη των μεταναστών αυτών στην αγορά εργασίας, καθώς επίσης και στην κοινωνική, πολιτιστική και πολιτειακή ζωή.

Σημαντικό μέτρο:

- Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μετανάστευση, την ένταξη και την απασχόληση [32]

[32] COM(2003)336 της 03/06/2003

3.2. Πρόβλεψη και διαχείριση των αλλαγών

Οι πολιτικοί προσανατολισμοί της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής, οι οποίοι αποφασίσθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας, απαιτούν νέες συλλογικές λύσεις που λαμβάνουν υπόψη τις προσδοκίες των εργαζομένων για διαχείριση των σημαντικών μεταβολών της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Στο εν λόγω Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίσθηκε ότι ο κοινωνικός διάλογος και οι διαδικασίες διαβούλευσης συνιστούν σημαντικά μέσα για τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών που θα διευκολύνουν τους εργαζομένους να συμμετέχουν στις αλλαγές .

Από αυτή την άποψη, η εφαρμογή του πολυετούς προγράμματος εργασίας των κοινωνικών εταίρων, το οποίο εγκρίθηκε στα τέλη του 2002, έχει καθοριστική σημασία.

Μεγαλύτερη συμμετοχή των εργαζομένων στη διαχείριση των αλλαγών

Ως δική τους συμβολή στη διαδικασία διαβούλευσης που ξεκίνησε η Επιτροπή, οι κοινωνικοί εταίροι διαμόρφωσαν προκαταρκτικούς προσανατολισμούς όσον αφορά τη διαχείριση των κοινωνικών συνεπειών της αναδιάρθρωσης, οι οποίοι περιλαμβάνουν την αποτελεσματική συμμετοχή των εργαζομένων στη διαχείριση της αλλαγής και οι οποίοι είναι χρήσιμοι ως βάση για περαιτέρω εργασίες σχετικά με το ζήτημα αυτό.

Μετά τη σημαντική πρόοδο που σημειώθηκε το 2001 όσον αφορά το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας και τη συμμετοχή των εργαζομένων σε τέτοιου είδους εταιρείες, οι διαπραγματεύσεις για έναν κανονισμό περί του καταστατικού του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού έχουν σήμερα ολοκληρωθεί με επιτυχία. Το ίδιο ισχύει και για την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με την οποία θα συμπληρώνεται ο κανονισμός σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων.

Σημαντικά μέτρα:

- Προσανατολισμοί των κοινωνικών εταίρων που χρησιμεύουν ως αναφορά σχετικά με το θέμα της διαχείρισης της αλλαγής και των κοινωνικών της συνεπειών

- Έκδοση κανονισμού του Συμβουλίου περί του καταστατικού της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής εταιρείας [33]

[33] ΕΕ L/2003/207/1 της 18/08/2003

- Έκδοση οδηγίας του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση του καταστατικού του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων [34]

[34] ΕΕ L/2003/207/25 της 18/08/2003

Υγεία και ασφάλεια στην εργασία

Το 2002, η Επιτροπή πρότεινε μια νέα κοινοτική στρατηγική για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, η οποία θα καλύπτει τη χρονική περίοδο έως το 2006. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην επίγνωση ότι η απουσία υψηλής ποιότητας πολιτικής για την υγεία και ασφάλεια στο χώρο της εργασίας συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος [35]. Για να υπογραμμίσει τη σημασία της αρχής της πρόληψης στο πλαίσιο της εν λόγω στρατηγικής, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση σχετικά με τον ευρωπαϊκό κατάλογο των επαγγελματικών ασθενειών. [36]

[35] Βλ. επίσης COM(2002)89. σχετικά με το θέμα του «κόστους της απουσίας κοινωνικής πολιτικής» παρέχονται επίσης σημαντικές πληροφορίες από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία - βλ. http:// agency.osha.eu.int.

[36] ΕΕ L 2003/238/28 της 25/09/2003

Η Επιτροπή Ανώτερων Επιθεωρητών Εργασίας (SLIC) εξέδωσε απόφαση σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζουν στη νέα στρατηγική για την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο εργασίας. Η SLIC συμφώνησε να συγκροτήσει μια ομάδα εργασίας που θα προτείνει ένα σύνολο αναθεωρημένων αρχών επιθεώρησης της εργασίας στο σύνολο της ΕΕ. Υπογράμμισε επίσης ότι, εκτός από τους ποσοτικούς στόχους της επιθεώρησης, είναι επίσης δυνατόν να διαμορφωθούν ποιοτικοί στόχοι με τη μορφή κοινών πρωτοβουλιών επιβολής. Αυτοί οι ποιοτικοί στόχοι μπορούν να συμβάλουν στην πραγματοποίηση των πρωταρχικών στόχων της σταθερής και ενιαίας επιβολής.

Για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των επιθεωρήσεων εργασίας, η SLIC αποφάσισε να συγκροτήσει μια ομάδα εργασίας με στόχο την προετοιμασία ενός απλού μόνιμου δικτύου ανταλλαγής πληροφοριών, οι οποίες θα αφορούν κυρίως το περιεχόμενο των διαφορετικών εκπαιδευτικών αναγκών σε σχέση με την άσκηση εργασίας που προϋποθέτει ειδικά προσόντα. την επιβολή του νόμου για τις επιχειρήσεις που δεν σέβονται τους κανόνες. την αμοιβαία αρωγή στον τομέα του ποινικού δικαίου. τη διαχείριση νέων, ευρύτερων και περισσότερο περίπλοκων προβλημάτων που αφορούν το εργασιακό περιβάλλον. τέλος, την ανταλλαγή των επιθεωρητών εργασίας.

Το 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προέβησαν σε σημαντικά βήματα. Στις αρχές του έτους εγκρίθηκε η οδηγία σχετικά με την προστασία από το θόρυβο. Εξέδωσαν επίσης μια οδηγία, η οποία τροποποιεί την οδηγία του 1983 και η οποία αφορά την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεσή τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας. Συμφωνήθηκε επίσης μια κοινή θέση σχετικά με οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από ηλεκτρομαγνητικά πεδία και κύματα.

Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της νέας στρατηγικής για την υγεία και την ασφάλεια, επιταχύνθηκε το έργο σχετικά με τις καρκινογόνες ουσίες. Το Μάρτιο η Επιτροπή υπέβαλε τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία. Το Σεπτέμβριο το ΕΚ εξέδωσε την γνώμη του σε πρώτη ανάγνωση.

Επετεύχθη επίσης συμφωνία στο Συμβούλιο όσον αφορά μια σύσταση περί εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους. Το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση για την ίδρυση συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο εργασίας.

Η Επιτροπή παρουσίασε έναν οδηγό ορθής πρακτικής για την εφαρμογή της οδηγίας 1999/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις εκρηκτικές ατμόσφαιρες.

Σημαντικά μέτρα:

- Απόφαση της επιτροπής ανωτέρων υπαλλήλων για τη δημόσια υγεία σχετικά με τη νέα κοινοτική στρατηγική για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία [37]

[37] Όπως συμφωνήθηκε στην 43η ολομέλεια στο Billund της Δανίας

- Έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το θόρυβο (φυσικοί παράγοντες) [38]

[38] ΕΕ L 2003/42/38 της 15/02/2003

- Έκδοση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 83/477/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεσή τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας [39]

[39] ΕΕ L/2003/97/48 της 15/04/2003

- Κοινή θέση σχετικά με οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (ηλεκτρομαγνητικά πεδία) [40]

[40] Με βάση το έγγραφο COM(2003)127 της 20/03/2003

- Τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία [41]

[41] COM(2003)127 της 20/03/2003. ψήφισμα ΕΚ A5/2003/255 της 02/09/2003

- Σύσταση του Συμβουλίου περί εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους [42]

[42] ΕΕ L 2003/53/45 της 28/02/2003 σε συνέχεια του εγγράφου COM(2002)166 της 03/04/2002

- Απόφαση του Συμβουλίου για την ίδρυση συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο εργασίας [43]

[43] ΕΕ C/2003/218/1 της 13/09/2003

- Παρουσίαση οδηγού ορθής πρακτικής για την εφαρμογή της οδηγίας 1999/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων οι οποίοι είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο από εκρηκτικές ατμόσφαιρες [44]

[44] COM(2003)515 της 25/08/2003

Εργασιακό περιβάλλον και εργασιακές σχέσεις

Το Μάρτιο, το Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση σχετικά με τη θέσπιση τριμερούς κοινωνικής συνόδου κορυφής για τη μεγέθυνση και την απασχόληση. Η σύνοδος κορυφής, η οποία θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο πριν από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, έχει ως στόχο να εξασφαλίσει ότι οι πρωτοβουλίες και οι ενέργειες των κοινωνικών εταίρων λαμβάνονται πλήρως υπόψη στο πλαίσιο της διαδικασίας χάραξης πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς επίσης και να συμβάλει στην παρακολούθηση της συνεισφοράς των κοινωνικών εταίρων στην αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

Στις 11 Δεκεμβρίου 2003, πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πραγματοποιήθηκε μια ειδική κοινωνική σύνοδος κορυφής, κύριο θέμα της οποίας ήταν η έκθεση της ειδικής ομάδας για την απασχόληση, την οποία παρουσίασε ο κ. Kok.

Η εφαρμογή του κοινού προγράμματος εργασίας για αυτόνομο κοινωνικό διάλογο, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2003-2005 και το οποίο προσυπέγραψαν οι κοινωνικοί εταίροι στα τέλη του 2002, έχει καθοριστική συμβολή στην ατζέντα κοινωνικής πολιτικής.

Στο πλαίσιο του ανωτέρω κοινού προγράμματος εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι ξεκίνησαν να μελετούν διάφορα θέματα συμπεριλαμβανομένης της υποβολής ετήσιων εκθέσεων σχετικά με τις πρωτοβουλίες των κοινωνικών εταίρων στα κράτη μέλη για την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών απασχόλησης, της υποβολής ετήσιων εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή του πλαισίου δράσεων για τη δια βίου ανάπτυξη των δεξιοτήτων και των τυπικών προσόντων, των διαπραγματεύσεων για τη σχεδίαση ενός πλαισίου δράσης για την ισότητα των φύλων, των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη εθελοντικής συμφωνίας-πλαισίου σχετικά με το στρες στην εργασία και των προσανατολισμών για σκοπούς αναφοράς όσον αφορά τη διαχείριση των κοινωνικών συνεπειών της αλλαγής, καθώς επίσης και της διοργάνωσης σεμιναρίων σε εθνικό επίπεδο για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στις προσχωρούσες χώρες.

Οι κοινωνικοί εταίροι ολοκλήρωσαν επίσης τη δεύτερη φάση των διαβουλεύσεων με θέμα την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στο πλαίσιο της απασχόλησης. Ολοκληρώθηκε επίσης το δεύτερο στάδιο των διαβουλεύσεων για τα μέτρα ενίσχυσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων επαγγελματικών συντάξεων. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έτους των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες, οι κοινωνικοί εταίροι εξέδωσαν μια διακήρυξη σχετικά με την προώθηση των ίσων ευκαιριών και της πρόσβασης στην απασχόληση των ατόμων με αναπηρίες.

Σε τομεακό επίπεδο, θα πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα επιτεύγματα: ο κώδικας δεοντολογίας σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη στη ζαχαροποιία, μια κοινή δήλωση σχετικά με τη δια βίου μάθηση στον τομέα ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και, όσον αφορά το σιδηροδρομικό τομέα, μια συμφωνία σχετικά με ορισμένες πτυχές των συνθηκών εργασίας των κινούμενων εργαζομένων στο σιδηροδρομικό τομέα που παρέχουν διασυνοριακές διαλειτουργικές υπηρεσίες και μια συμφωνία σχετικά με τη χορήγηση ευρωπαϊκής άδειας σε οδηγούς που παρέχουν διασυνοριακές διαλειτουργικές υπηρεσίες.

Σημαντικά μέτρα:

- Έκδοση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση τριμερούς κοινωνικής συνόδου κορυφής για τη μεγέθυνση και την απασχόληση [45]

[45] ΕΕ L 2003/70/31 της 14/03/2003

- Κοινωνικός διάλογος σε διεπαγγελματικό επίπεδο:

- Ολοκλήρωση του 2ου σταδίου των διαβουλεύσεων των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στο πλαίσιο της απασχόλησης

- Ολοκλήρωση του 2ου σταδίου των διαβουλεύσεων σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων επαγγελματικής σύνταξης

- Διακήρυξη των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την προώθηση ίσων ευκαιριών και πρόσβασης στην απασχόληση για άτομα με αναπηρίες

- Κοινωνικός διάλογος σε διατομεακό επίπεδο:

- κώδικας δεοντολογίας σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη στη ζαχαροποιία

- κοινή δήλωση σχετικά με τη δια βίου μάθηση στον τομέα ηλεκτρικής ενέργειας

- κοινή δήλωση σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη στον εμπορικό τομέα

- κοινή δήλωση σχετικά με την τηλεργασία στην τοπική αυτοδιοίκηση

- συμφωνίες στον σιδηροδρομικό τομέα σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την ευρωπαϊκή άδεια

Δόθηκε έμφαση στην ορθή μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και στην εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας. Δίνεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή στις εκθέσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης της υφιστάμενης νομοθεσίας.

Το 2003, δημοσιεύθηκαν εκθέσεις για νομοθετικές πράξεις που αφορούν τα ακόλουθα θέματα: την οδηγία 96/34/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια, την οποία συνάψανε η UNICE, η CEEP και η CES. την επισκόπηση της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών. την επισκόπηση της οδηγίας 93/104/ΕΚ σχετικά με την οργάνωση του χρόνου εργασίας. την έκθεση σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας-πλαισίου 89/391/ΕΟΚ και των πέντε πρώτων ιδιαίτερων οδηγιών.

Κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Επιχείρησης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υπέβαλε μια επεξηγηματική γνώμη σχετικά με τις πτυχές που ενδέχεται να χρειαστεί να αναθεωρηθούν.

Όσον αφορά τα νέα σχέδια νομοθετικών πράξεων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2003 στις Βρυξέλλες ζήτησε την επίτευξη συμφωνίας έως το Δεκέμβριο του 2003 σχετικά με την προσωρινή εργασία μέσω πρακτορείων. Ωστόσο, το Συμβούλιο δεν κατάφερε να καταλήξει σε πολιτική συμφωνία σχετικά με την έκδοση οδηγίας για τους εργαζομένους σε εταιρία προσωρινής απασχόλησης κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους και έκτοτε δεν υπήρξε σχετική πρόοδος. Η αποτυχία αυτή δεν διευκολύνει την επίτευξη μιας νέας ισορροπίας μεταξύ της ευελιξίας και της ασφάλειας, η οποία θα λάμβανε περισσότερο υπόψη τις ανάγκες τόσο των επιχειρήσεων όσο και των εργαζομένων. Μια οδηγία για το θέμα αυτό, η οποία ζητείται έντονα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα εξασφάλιζε για τους εργαζομένους σε εταιρεία προσωρινής απασχόλησης την ελάχιστη δυνατή προστασία στο σύνολο της ΕΕ και θα συντελούσε στο άνοιγμα του εν λόγω τομέα στις χώρες εκείνες όπου ισχύουν περιορισμοί για την απασχόληση των εργαζομένων σε εταιρείες προσωρινής απασχόλησης, εμποδίζοντας τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και επεκτείνοντας την ευελιξία.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τον Ιούνιο ψήφισμα σχετικά με την παρακολούθηση της ανακοίνωσης της Επιτροπής για ένα πλαίσιο προώθησης της οικονομικής συμμετοχής των εργαζομένων [46].

[46] A5/2003/150 της 05/06/2003

Σημαντικά μέτρα:

- Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών [47]

[47] COM(2003)458τελικό της 25/07/2003

- Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας 93/104/ΕΚ σχετικά με την οργάνωση του χρόνου εργασίας [48]

[48] COM(2003)843 της 30/12/2003

- Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας πλαισίου 89/391/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία και των πρώτων πέντε ιδιαίτερων οδηγιών (89/654/ΕΟΚ, 89/655/ΕΟΚ, 89/656/ΕΟΚ, 90/269/ΕΟΚ και 90/270/ΕΟΚ)

- Διερευνητική γνώμη της ΕΟΚΕ σχετικά με τις πρακτικές εφαρμογές της οδηγίας για τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης (94/45/ΕΚ) [49]

[49] EESC/552/2003 της 24/09/2003

Εταιρική κοινωνική ευθύνη

Σε συνέχεια της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για την ευρεία προώθηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, τόσο το Συμβούλιο όσο και το ΕΚ εξέφρασαν την πολιτική τους υποστήριξη [50]. Στόχος της ΕΚΕ είναι η ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες, έτσι ώστε να συμβάλουν στην αειφόρο ανάπτυξη.

[50] ΕΕ C/2003/39/3 της 18/02/2003 και ψήφισμα A5/2003/133 του ΕΚ της 13/05/2003

Οι εργασίες στο πλαίσιο του Πολυμερούς Φόρουμ σχετικά με την ΕΚΕ συνεχίσθηκαν το 2003, συγκεντρώνοντας ευρωπαϊκές οργανώσεις που αντιπροσωπεύουν εργοδότες, συνδικαλιστικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, καθώς επίσης και άλλες επιχειρηματικές οργανώσεις με στόχο την προώθηση της διαφάνειας και της εναρμόνισης των πρακτικών και των μέσων της ΕΚΕ. Για την προώθηση της ΕΚΕ μέσω της προβολής των καλύτερων πρακτικών, απονεμήθηκαν ευρωπαϊκά βραβεία αριστείας στους τομείς της δια βίου μάθησης, της πολυμορφίας και της ισότητας των φύλων. Η ανακοίνωση των νικητών των βραβείων συνοδευόταν από παρουσίαση των καλύτερων 100 χώρων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επιπροσθέτως, στα μέσα του 2003 ολοκληρώθηκε ένα σχέδιο σχετικά με την υπεύθυνη επιχειρηματικότητα για τις ΜΜΕ και δημοσιεύθηκε σχετικό φυλλάδιο όπου αναφέρονταν οι καλύτερες πρακτικές στο τομέα της ΕΚΕ στα τέλη του ίδιου έτους.

3.3. Προαγωγή της κοινωνικής ενσωμάτωσης και καταπολέμηση των διακρίσεων

Στρατηγική για την κοινωνική ενσωμάτωση - η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού

Τώρα που ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας, σταθεροποιείται η προσέγγιση με στόχο τη σημαντική συμβολή στην εκρίζωση της φτώχειας έως το 2010. Στα τέλη του 2002, το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με τους στόχους και τις μεθόδους εργασίας όσον αφορά τα εθνικά σχέδια δράσης δεύτερης γενιάς.

Τα εν λόγω σχέδια υποβλήθηκαν το 2003 και η Επιτροπή παρουσίασε την αξιολόγησή της στο σχέδιο της κοινής έκθεσης σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση το Δεκέμβριο. Η έκθεση επανέλαβε την επείγουσα ανάγκη καταπολέμησης της φτώχειας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης και υπογράμμισε την άμεση σχέση της με την οικονομική ανάπτυξη.

Υπογράμμισε ορισμένες θετικές στρατηγικές εξελίξεις. Σε γενικές γραμμές, η κοινωνία των πολιτών και σημαντικοί παράγοντες όπως οι κοινωνικοί εταίροι είχαν μεγαλύτερη συμμετοχή στη σχεδίαση των νέων εθνικών σχεδίων δράσης [51]. Είναι σήμερα σημαντικό να επεκταθεί η συμμετοχή αυτή στη φάση της εφαρμογής και παρακολούθησης των σχεδίων. Η πολυδιάστατη φύση της φτώχειας αντιμετωπίζεται με καλύτερο τρόπο απ' ό,τι τα προηγούμενα εθνικά σχέδια δράσης. Ωστόσο, υπάρχει αρκετό περιθώριο για περαιτέρω πρόοδο και θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη οι ανάγκες για δια βίου μάθηση, στέγαση, ηλεκτρονική ένταξη και μεταφορές.

[51] Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης ψήφισμα για την κοινωνική ένταξη με κοινωνικό διάλογο και εταιρική σχέση - βλ. ΕΕ C 39/1 της 18/02/2003

Υπάρχει επίσης η τάση να θέτουν περισσότερα κράτη μέλη ποσοτικούς στόχους και να ενισχύεται η ενσωμάτωση του στόχου της καταπολέμησης της φτώχειας στις πολιτικές. Ωστόσο, δεν προσδιόρισαν όλα τα κράτη μέλη σαφείς εθνικούς στόχους. Είναι απαραίτητη μεγαλύτερη ακρίβεια, μέσω και του ποσοτικού προσδιορισμού περισσότερων στόχων, έτσι ώστε να υπάρξει καλύτερη εστίαση των εθνικών μέτρων. Οι στόχοι αυτοί είναι επίσης απαραίτητο να υποστηριχθούν με την αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.

Είναι επίσης σημαντικό να υπάρξει καλύτερος συνδυασμός των οικονομικών και των κοινωνικών πολιτικών καθώς και των πολιτικών απασχόλησης, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί ιδιαίτερα η συμπόρευση του εκσυγχρονισμού της οικονομίας με τις στρατηγικές καταπολέμησης της φτώχειας και το αντίστροφο. Επιπροσθέτως, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι στόχοι της κοινωνικής ενσωμάτωσης κατά τον προσδιορισμό των συνολικών προτεραιοτήτων όσον αφορά τις δαπάνες.

Στο σχέδιο της κοινής έκθεσης για την κοινωνική ενσωμάτωση, η Επιτροπή υπογράμμισε τις έξι ακόλουθες προτεραιότητες:

- Ενίσχυση της επένδυσης σε ενεργητικά μέτρων για την αγορά εργασίας και της προσαρμογής αυτών με στόχο την ικανοποίηση των αναγκών των ατόμων εκείνων που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση.

- Εξασφάλιση ότι τα σχέδια κοινωνικής προστασίας είναι επαρκή και προσβάσιμα για όσους δεν μπορούν να εργασθούν, παρέχοντας παράλληλα αποτελεσματικά κίνητρα για απασχόληση σε όσους μπορούν να εργασθούν.

- Ενίσχυση της πρόσβασης των περισσότερο ευάλωτων ατόμων και αυτών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού, σε αξιοπρεπή στέγαση, ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και δυνατότητες δια βίου μάθησης.

- Εφαρμογή συντονισμένης προσπάθειας για να αποφευχθούν τα φαινόμενα της πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο και να προωθηθεί η ομαλή μετάβαση από το σχολείο στην εργασία.

- Εστίαση στην εξάλειψη της παιδικής φτώχειας.

- Εκτεταμένη προσπάθεια για τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων

Από το 2004 και μετά, η στρατηγική κοινωνικής ενσωμάτωσης θα πρέπει στο σύνολό της να αντικατοπτρίζει τη συμμετοχή δέκα νέων κρατών μελών. Τέλος, βάσει της προσέγγισης που εγκρίθηκε το 2003 σχετικά με το μέλλον του συντονισμού της κοινωνικής προστασίας σε επίπεδο ΕΕ, το 2006 θα υπάρξει εξορθολογισμός της ανοικτής μεθόδου συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας.

Σημαντικά μέτρα

- Παρουσίαση των νέων εθνικών σχεδίων για την κοινωνική ενσωμάτωση

- Σχέδιο κοινής έκθεσης για την κοινωνική ένταξη [52]

[52] COM(2003)773τελικό της 12/12/2003

- Εξορθολογισμός του ανοικτού συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας [53]

[53] COM(2003)261 της 27/05/2003 και σχετική έγκριση του Συμβουλίου τον Οκτώβριο του 2003

Το ψηφιακό χάσμα

Για την αποφυγή ψηφιακού χάσματος, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της, ιδιαίτερα μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και των κονδυλίων για έρευνα και ανάπτυξη, προβαίνουν σε σημαντικές επενδύσεις έτσι ώστε να εξασφαλίσουν ότι όλοι έχουν την ευκαιρία να αποκομίσουν οφέλη από τις νέες δυνατότητες που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας. Εκδόθηκε η τελική έκθεση eEurope 2002 [54].

[54] COM(2003)66 της 11/02/2003

Ίση μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών

Η πρόταση επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 σχετικά με το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους υπηκόους τρίτων χωρών εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις αρχές του 2003.

Σημαντικό μέτρο:

- Έγκριση από το Συμβούλιο της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 στους υπηκόους τρίτων χωρών [55]

[55] ΕΕ L/2003/124/1 της 20/05/2003

Καταπολέμηση των διακρίσεων

Οι δύο ευρωπαϊκές οδηγίες για την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, τις οποίες ενέκριναν ομόφωνα τα κράτη μέλη το 2000, έπρεπε να έχουν μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο το 2003 [56].

[56] Οδηγία για τη φυλετική ισότητα 2000/43/ΕΚ - με ημερομηνία λήξης της προθεσμίας για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο την 19η Ιουλίου 2003 - απαγόρευση των διακρίσεων έναντι ατόμων λόγω της φυλετικής ή εθνικής τους καταγωγής και οδηγία 2000/78/ΕΚ για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση - με ημερομηνία λήξης της προθεσμίας για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο τη 2α Δεκεμβρίου 2003 - απαγόρευση των διακρίσεων στην απασχόληση και την κατάρτιση λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.

Ωστόσο, έως σήμερα, δεν υπήρξαν ομοιόμορφα αποτελέσματα όσον αφορά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο. Ορισμένα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να ενσωματώσουν τις οδηγίες αυτές στην εθνική τους νομοθεσία. Ως συνέπεια, η Επιτροπή ξεκίνησε τη διαδικασία επί παραβάσει εναντίον των εν λόγω κρατών μελών. Για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις οδηγίες και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές, η Επιτροπή ξεκίνησε μια πανευρωπαϊκή πολυετή εκστρατεία για την καταπολέμηση των διακρίσεων με τίτλο «Για την πολυμορφία - Κατά των διακρίσεων». Για την ενημερωτική αυτή εκστρατεία χρησιμοποιήθηκαν κονδύλια του κοινοτικού προγράμματος για την καταπολέμηση των διακρίσεων 2001-2006.

Τα οφέλη για τις επιχειρήσεις από τις πολιτικές για την πολυμορφία παρουσιάστηκαν σε σχετική έκθεση [57] που περιλάμβανε μια περιπτωσιολογική έρευνα και αναλυτικές συνεντεύξεις με εκπροσώπους επιχειρήσεων.

[57] http://europa.eu.int/comm/ employment_social/fundamental_rights/prog/studies_en.htm

Περίπου το 69% των επιχειρήσεων που ερωτήθηκαν για τους σκοπούς της έκθεσης είπαν ότι οι πολιτικές για την πολυμορφία ενίσχυσαν την εταιρική τους φήμη. το 62% είπε ότι οι πολιτικές αυτές διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο για την προσέλκυση και διατήρηση προσωπικού υψηλού επιπέδου. ποσοστό λίγο μικρότερο του 60% δήλωσε ότι η πολυμορφία ενίσχυσε τα κίνητρα και την αποτελεσματικότητα, αύξησε την καινοτομία, βελτίωσε τα επίπεδα παροχής υπηρεσιών και την ικανοποίηση των πελατών και συνέβαλε στην υπερκέραση ελλείψεων εργατικού δυναμικού.

Το 2003, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης πρόταση για την αναδιατύπωση του κανονισμού 1035/97 για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η υποστήριξη και η ορθή λειτουργία του Παρατηρητηρίου [58]. Επιπροσθέτως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2003, υπογράμμισε τη σημασία της συλλογής και ανάλυσης των δεδομένων που αφορούν την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με στόχο τον καθορισμό της πολιτικής της ένωσης στον τομέα αυτό και ζήτησε την επέκταση της εντολής του Παρατηρητηρίου έτσι ώστε να εξελιχθεί σε Οργανισμό Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

[58] COM(2003)483 της 05/08/2003

Ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρίες

Το έτος 2003 ήταν το Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Αξιοποιώντας την πρόοδο που επιτεύχθηκε και την αυξημένη ευαισθητοποίηση, η Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης για ίσες ευκαιρίες στα άτομα με αναπηρίες. Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης ένα ψήφισμα σχετικά με την προώθηση της απασχόλησης και της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρία.

Σημαντικό μέτρο:

- Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την παροχή ίσων ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρίες [59]

[59] COM(2003)650 της 30/10/2003

Διάλογος των πολιτών

Το 2003 η Επιτροπή έλαβε μέτρα έτσι ώστε να εξασφαλίσει την εύρεση μιας μακροπρόθεσμης και σταθερής λύσης για την υποστήριξη του διαλόγου των πολιτών στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και ιδιαίτερα τη χρηματοδότηση για τα έξοδα λειτουργίας της ευρωπαϊκής πλατφόρμας μη κυβερνητικών οργανώσεων του κοινωνικού τομέα (κοινωνική πλατφόρμα). Στις 27 Μαΐου 2003, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση [60] για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος για την προώθηση της ενεργού άσκησης της ιδιότητας του ευρωπαίου πολίτη για την περίοδο 2004-2008, η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη χρηματοδότηση των εξόδων λειτουργίας της κοινωνικής πλατφόρμας. Η πρόταση αυτή πρόκειται να εγκριθεί από το Συμβούλιο τον Ιανουάριο 2004.

[60] COM(2003)276 της 27/05/2003

3.4. Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος με αποτέλεσμα να γίνει περισσότερο λειτουργικός ο συντονισμός στον κοινωνικό τομέα. Η Επιτροπή πρότεινε το σταδιακό εξορθολογισμό των διαδικασιών συντονισμού έτσι ώστε να αποτελέσουν μια ενιαία ενότητα έως το έτος 2006. Την προσέγγιση αυτή ενέκρινε το Συμβούλιο, έτσι ώστε να ενισχυθεί, εν καιρώ, η στρατηγική σημασία του συντονισμού στον κοινωνικό τομέα, εντάσσοντας την κοινωνική ενσωμάτωση, τις συντάξεις, την υγειονομική περίθαλψη και την ανταμοιβή από την εργασία σε μία ανοικτή μέθοδο συντονισμού. Το γεγονός αυτό αναμένεται να απλοποιήσει τις απαιτήσεις για υποβολή εκθέσεων, διευκολύνοντας την εστίαση της προσοχής στην εφαρμογή των πολιτικών σε ένα πλαίσιο στο οποίο θα διευκολύνεται η εσωτερική αλληλεπίδραση μεταξύ των «νημάτων» της κοινωνικής πολιτικής και η εξωτερική αλληλεπίδραση με τις διαδικασίες συντονισμού της απασχόλησης και της οικονομίας.

Επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις

Για την αντιμετώπιση της πρόκλησης του γηράσκοντος πληθυσμού για τα συστήματα συνταξιοδότησης, ελήφθησαν μέτρα μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, με στόχο τη βαθμιαία εισαγωγή μιας ανοικτής μεθόδου συντονισμού για επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Laeken, ορίσθηκαν ένδεκα κοινοί στόχοι, οι οποίοι διέπονται από τρεις αρχές: τη διασφάλιση της ικανότητας των συστημάτων να εκπληρώνουν τους κοινωνικούς τους στόχους, τη διατήρηση της οικονομικής τους βιωσιμότητας και την ανταπόκριση στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές ανάγκες.

Η Επιτροπή και το Συμβούλιο εξέδωσαν κοινή έκθεση σχετικά με τις επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις. Η εν λόγω έκθεση αξιολογούσε και υπογράμμιζε τα σημαντικότερα αποτελέσματα των εκθέσεων εθνικών στρατηγικών που υποβλήθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2002. Παρείχε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη δέσμευση να διατηρηθεί η επάρκεια των συνταξιοδοτικών συστημάτων, αλλά παράλληλα υπογράμμιζε την ανάγκη για περαιτέρω δράση έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η οικονομική βιωσιμότητα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις ελάχιστες ευκαιρίες για δράση προτού η γήρανση του πληθυσμού να επιφέρει σημαντικές μεταβολές στη σύνθεση της ηλικίας του πληθυσμού.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε την κοινή έκθεση και ζήτησε περαιτέρω μεταρρυθμίσεις εστιάζοντας ιδιαίτερα στην απασχόληση των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Είναι απαραίτητο να συνεχισθεί και να αναπτυχθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού καθώς επίσης και να υπάρξει στη συνέχεια επισκόπηση της προόδου το 2006. Αυτό απαιτεί την υποβολή εκθέσεων εθνικών στρατηγικών από τις προσχωρούσες χώρες και την ενημέρωση των εκθέσεων των σημερινών κρατών μελών έως τα μέσα του 2005. Για την προετοιμασία των προσχωρουσών χωρών όσον αφορά την εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού, πραγματοποιήθηκαν διμερή σεμινάρια κατά τη διάρκεια του 2003.

Σημαντικό μέτρο

- Έκδοση της κοινής έκθεσης Επιτροπής/Συμβουλίου για επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις [61]

[61] ΕΕ C/2003/260/3 της 29/10/2003

Ποιοτική και βιώσιμη υγειονομική περίθαλψη

Στις αρχές του 2003 εκδόθηκε κοινή έκθεση της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με την υποστήριξη εθνικών στρατηγικών για το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης και της φροντίδας των ηλικιωμένων. Η έκθεση βασίσθηκε στις απαντήσεις των κρατών μελών σε σχετικό ερωτηματολόγιο.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2003 ζήτησε νέα ανακοίνωση της Επιτροπής που να περιλαμβάνει περαιτέρω προτάσεις για την εντατικοποίηση των ανταλλαγών με στόχο τη συνεργασία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της φροντίδας των ηλικιωμένων.

Η Επιτροπή συγκέντρωσε επίσης τους υπουργούς υγείας καθώς και τους ενδιαφερομένους φορείς του τομέα της υγείας, τις προσχωρούσες χώρες και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο διαδικασίας προβληματισμού υψηλού επιπέδου σχετικά με την κινητικότητα των ασθενών και τις εξελίξεις της υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εν λόγω διαδικασία αποσκοπούσε στη διεξαγωγή ενός ανεπίσημου φόρουμ με στόχο την ανάπτυξη μιας κοινής θεώρησης των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας, η οποία παράλληλα θα σέβεται τις εθνικές αρμοδιότητες στον τομέα αυτό. Στην τελική συνεδρίαση στις 8 Δεκεμβρίου 2003, η διαδικασία προβληματισμού ολοκληρώθηκε με συμφωνία των μερών για έκθεση που περιλαμβάνει 19 συστάσεις για περαιτέρω δράση.

Σημαντικό μέτρο:

- Έκδοση κοινής έκθεσης Επιτροπής/Συμβουλίου σχετικά με την υγειονομική περίθαλψη και τη φροντίδα των ηλικιωμένων [62]

[62] COM(2002)774τελικό της 03/01/2003

Ανταμοιβή από την εργασία

Τελικά, η Επιτροπή παρουσίασε επίσης μια ανακοίνωση σχετικά με το τέταρτο στοιχείο της πολιτικής για την κοινωνική προστασία που εισήγαγε το 1999. Ανοίγοντας το δρόμο για περισσότερες ενέργειες σχετικά με το θέμα αυτό, παρουσίασε μια ανακοίνωση σχετικά με την ανταμοιβή από την εργασία, συσχετίζοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό, την κοινωνική προστασία και την πολιτική για την απασχόληση. Η εν λόγω ανακοίνωση αποτελεί παράλληλα την απάντηση στο συγκεκριμένο αίτημα που διατύπωσε το 2003 το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την υποβολή έκθεσης σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των πολιτικών κοινωνικής προστασίας αποδίδοντας μεγαλύτερη έμφαση στην παροχή κινήτρων για εργασία.

Σημαντικό μέτρο:

- Ανακοίνωση σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας για περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης συμβάλλοντας στην ανταμοιβή από την εργασία [63]

[63] COM(2003)842τελικό της 30/12/2003

Εκσυγχρονισμός του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας ενθάρρυνε την προσαρμογή και την επέκταση των κανόνων όσον αφορά τα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης στην περίπτωση διασυνοριακών καταστάσεων. Κατά τα πρόσφατα έτη υπήρξε σταδιακή πρόοδος αναφορικά με την τροποποίηση του κανονισμού 1408/71.

Το 2003, το Συμβούλιο ενέκρινε επίσημα την πρόταση επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν καλύπτονται πάντοτε από τις εν λόγω διατάξεις μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους.

Όσον αφορά το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, επετεύχθη συμφωνία στους κόλπους του Συμβουλίου τον Ιούνιο σχετικά με την απλοποίηση τριών συγκεκριμένων τομέων: τις παροχές αναπηρίας, τις παροχές γήρατος και επιζώντων και τις ειδικές παροχές σε χρήμα χωρίς συνεισφορά. Τον Οκτώβριο, το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης σχετικά με τα τρία τελευταία υλικά κεφάλαια: προσυνταξιοδότηση, οικογενειακές παροχές και ανεργία. Το γεγονός αυτό επέτρεψε στο Συμβούλιο να καταλήξει σε πολιτική συμφωνία [64] το Δεκέμβριο σχετικά με το κείμενο της πρότασης, στη γενική του μορφή, μη συμπεριλαμβανομένων των παραρτημάτων. Μετά την έκδοση από το Κοινοβούλιο της έκθεσής του στις 3 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε μια τροποποιημένη πρόταση [65] στις 9 Οκτωβρίου. Η τελική έγκριση του νέου κανονισμού αναμένεται την άνοιξη του 2004. Παρά τις απαιτήσεις για ομοφωνία στο Συμβούλιο, ο εκσυγχρονισμός του κανονισμού 1408/71 συνιστά έξοχο παράδειγμα απλοποίησης των διαδικασιών και καλύτερης ρύθμισης.

[64] Θα συμπληρωθούν τρία παραρτήματα πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού

[65] COM(2003)596 της 09/10/2003

Επιπροσθέτως, βάσει της πρότασης της Επιτροπής, ενημερώθηκε η συμφωνία ΕΕ-Ελβετίας σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων αναφορικά με τις διατάξεις για το συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης [66]. Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης πρόταση με στόχο την ενημέρωση των κανονισμών 1408/71 και 574/72 έτσι ώστε να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές στην εθνική νομοθεσία και να αποσαφηνισθεί η κατάσταση από νομική άποψη όσον αφορά ορισμένα άρθρα των κανονισμών. Έχει επίσης ως στόχο να λάβει υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [67].

[66] ΕΕ L 187/55 της 26/07/2003 - Απόφαση της μεικτής επιτροπής ΕΕ-Ελβετίας στις 15/07/2003

[67] COM(2003)468 της 31/07/2003

Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης μια ανακοίνωση σχετικά με την εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας ασφάλισης υγείας, παρουσιάζοντας το «χάρτη πορείας» για τη σταδιακή εισαγωγή της κάρτας προς αντικατάσταση των εντύπων που απαιτούνται σήμερα για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κατά τη διάρκεια προσωρινής παραμονής σε άλλο κράτος μέλος. Σε συνέχεια της εντολής του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2003, οι σχετικές αποφάσεις εκδόθηκαν στις 18 Ιουνίου 2003 [68]. Παράλληλα, η Επιτροπή κατέθεσε πρόταση τροποποίησης του κανονισμού 1408/71 που θα έδινε τα ίδια δικαιώματα σε «ιατρικά αναγκαία περίθαλψη» για όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων. Το Συμβούλιο κατέληξε σε ταχεία συμφωνία στις 20 Οκτωβρίου σχετικά με το θέμα αυτό. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε την έκθεσή του στις 4 Δεκεμβρίου 2003. Η επίσημη έγκριση αναμένεται την άνοιξη του 2004.

[68] ΕΕ L 2003/276/1,/4,/19 της 27/10/2003

Σημαντικά μέτρα:

- Έγκριση από το Συμβούλιο της πρότασης επέκτασης των διατάξεων του κανονισμού 1408/71 στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν καλύπτονται πάντοτε από τις διατάξεις αυτές μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους [69]

[69] ΕΕ L 2003/124/1 της 20/05/2003 - Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 2003 για την επέκταση των διατάξεων του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν καλύπτονται ήδη από τις διατάξεις αυτές μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους

- Συμφωνία του Συμβουλίου σχετικά με τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση του κανονισμού 1408/71

- Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 σχετικά με την εφαρμογή των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς καθώς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 του Συμβουλίου περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 [70]

[70] COM(2003)468 της 31/07/2003

- Ανακοίνωση σχετικά με την εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας ασφάλισης υγείας [71] και έγκριση των σχετικών αποφάσεων [72]

[71] COM(2003)73τελικό της 17/02/2003

[72] ΕΕ L 276/1,/4,/19 της 27/10/2003

- Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 1408/71 και 574/72 του Συμβουλίου όσον αφορά την ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων και την απλούστευση των διαδικασιών [73]

[73] COM(2003)378 της 27/06/2003

3.5. Προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών

Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής ορίζει δύο κύριες προσεγγίσεις για την προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών: συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ένταξη της διάστασης του φύλου στις συναφείς πολιτικές. Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003 κάλεσε την Επιτροπή να προετοιμάσει σε συνεργασία με τα κράτη μέλη μια ενιαία έκθεση για τις εξελίξεις όσον αφορά την ισότητα ανδρών και γυναικών και τους προσανατολισμούς για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου. Η πρώτη ετήσια έκθεση θα υποβληθεί στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004.

Ένταξη της ισότητας των φύλων στις συναφείς πολιτικές

Η ένταξη της ισότητας ανδρών και γυναικών σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής είναι γνωστή ως ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου. Το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Κάθε χρόνο, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο που συντελέσθηκε στις κοινοτικές πολιτικές και πρακτικές και παρουσιάζει ένα πρόγραμμα εργασίας με πρωτοβουλίες για το επόμενο έτος.

Στους τομείς της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής, η διάσταση του φύλου εξακολουθεί να αναπτύσσεται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής απασχόλησης και ενισχύθηκε κατά το δεύτερο γύρο των εθνικών σχεδίων δράσης σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση. Τα ζητήματα που αφορούν το φύλο έχουν επίσης αρχίσει να λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά το ευρύτερο πεδίο εφαρμογής της κοινωνικής προστασίας, όπως είναι οι συντάξεις και η ανταμοιβή από την εργασία.

Ειδικά μέτρα

Από νομοθετική άποψη, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση οδηγίας για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον αφορά την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών. Το εν λόγω σχέδιο οδηγίας, με βάση το άρθρο 13 της συνθήκης ΕΚ, προβλέπει την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φύλου εκτός του χώρου εργασίας. Για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας, το σχέδιο ορίζει επίσης τις απαιτήσεις για νομική προσφυγή στις περιπτώσεις που δεν έχουν γίνει σεβαστά τα δικαιώματα των προσώπων. Το σχέδιο οδηγίας ασχολείται ιδιαίτερα με το ζήτημα των ασφαλίστρων και των παροχών στον τομέα ασφάλισης.

Στο πλαίσιο της καλύτερης ρύθμισης, ξεκίνησε επίσης η αναδιατύπωση των οδηγιών για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών με στόχο την απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας. Σε πρώτη φάση, η Επιτροπή διεξήγαγε δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με τις επιλογές όσον αφορά την αναδιατύπωση των οδηγιών για την ισότητα των δύο φύλων.

Η Επιτροπή πρότεινε επίσης ένα νέο πρόγραμμα δράσης για τη συνέχιση της χρηματοδότησης οργανισμών που δραστηριοποιούνται στο τομέα των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Σημαντικά μέτρα

- Ετήσια έκθεση σχετικά με τις ίσες ευκαιρίες ανδρών και γυναικών (2002) [74]

[74] COM(2003)98 της 05/03/2003

- Στρατηγική-πλαίσιο για την ισότητα των φύλων - Πρόγραμμα εργασίας για το 2003 [75]

[75] COM(2003)47 της 03/02/2003

- Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών [76]

[76] COM(2003)657 της 05/11/2003

- Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης για την προώθηση οργανώσεων που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών [77]

[77] COM(2003)279 της 27/05/2003

3.6. Ενίσχυση των κοινωνικών πτυχών της διεύρυνσης και της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ

Διεύρυνση

Ύψιστη προτεραιότητα όσον αφορά τη διεύρυνση είναι η εξασφάλιση της συμμόρφωσης με το κοινοτικό κεκτημένο. Ωστόσο, για τη διευκόλυνση της άμεσης συμμετοχής των προσχωρουσών χωρών σε όλους τους τομείς πολιτικών ήδη από την πρώτη ημέρα της διεύρυνσης, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην προετοιμασία της συμμετοχής τους στους τομείς της ανοικτής μεθόδου συντονισμού στην απασχόληση και της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η διεύρυνση απαιτεί επίσης επένδυση στην ενίσχυση των ικανοτήτων, ιδιαίτερα όσον αφορά τους κοινωνικούς εταίρους και την προετοιμασία για τη μελλοντική παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Η ανταλλαγή πληροφοριών και η δικτύωση, συμπεριλαμβανομένων των ενδιαφερομένων φορέων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, είτε στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα [78], υποστηρίχθηκε μέσω της συμμετοχής των προσχωρουσών κρατών στα προγράμματα δράσης σχετικά με τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών, την καταπολέμηση των διακρίσεων, την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των μέτρων για την παροχή κινήτρων απασχόλησης.

[78] Συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων

Σημαντικά μέτρα:

- Διευκόλυνση και παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου

- Συμμετοχή των προσχωρουσών χωρών στο άνοιγμα τεσσάρων προγραμμάτων δράσης στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες [79]

[79] C/2002/2035 της Επιτροπής στις 06/06/2002 (καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού).C/2002/2036 της Επιτροπής στις 06/06/2002 (ίσες ευκαιρίες) C/2002/2037 της Επιτροπής στις 06/06/2002 (καταπολέμηση των διακρίσεων) C/2002/3964-1 και C/2002/3964-2 της Επιτροπής στις 23/10/2002 (μέτρα για την παροχή κινήτρων απασχόλησης).

- Κοινά Έγγραφα Αξιολόγησης σχετικά με την απασχόληση [80]

[80] Το 2003, υπογράφηκε κοινό έγγραφο αξιολόγησης με τη Λεττονία στις 06/02/2003

- Έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή των κοινών εγγράφων αξιολόγησης σχετικά με τις πολιτικές απασχόλησης στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες [81]

[81] COM(2003)37 της 30/01/2003 και συνοδευτικό έγγραφο SEC(2003)200 της 18/02/2003. ψήφισμα A5/2003/282 του ΕΚ στις 23/09/2003

- Έκθεση προόδου όσον αφορά την εφαρμογή των κοινών εγγράφων αξιολόγησης σχετικά με τις πολιτικές απασχόλησης στις προσχωρούσες χώρες [82]

[82] COM(2003)663 της 06/11/2003 και συνοδευτικό έγγραφο SEC/2003/1361 της 24/11/2003

- Κοινά υπομνήματα για την ενσωμάτωση [83]

[83] Τα κοινά υπομνήματα για την ενσωμάτωση υπογράφηκαν με δέκα προσχωρούσες χώρες στις 18/12/2003

- Έναρξη της συνεργασίας για τη μεταρρύθμιση του τομέα των συντάξεων

- Προετοιμασία για συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο

Διεθνής συνεργασία και εξωτερικές σχέσεις

Η Επιτροπή συνέχισε να συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ και η ΔΟΕ, όσον αφορά την απασχόληση και τα κοινωνικά ζητήματα. Θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στη συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις εργασίες της παγκόσμιας επιτροπής για την κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης, την οποία ίδρυσε η ΔΟΕ, ιδιαίτερα μέσω της οργάνωσης ενός σεμιναρίου υψηλού επιπέδου στις αρχές του 2003. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή ενισχύει τη συνεργασία της με τη ΔΟΕ όσον αφορά την προώθηση σε παγκόσμιο επίπεδο των βασικών εργατικών προτύπων, του κοινωνικού διαλόγου και της εξάλειψης της φτώχειας καθώς επίσης και της ατζέντας για την αξιοπρεπή εργασία σύμφωνα με την ανταλλαγή επιστολών που υπογράφηκαν στις 14 Μαΐου 2001 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΔΟΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ξεκίνησε επίσης την προετοιμασία στρατηγικής εταιρικής σχέσης με την ΔΟΕ στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η εταιρική σχέση βασίζεται στη συνέχεια που δίνεται στην ανακοίνωση με τίτλο «Οικοδόμηση μιας αποτελεσματικής εταιρικής σχέσης με τα Ηνωμένα Έθνη στους τομείς της ανάπτυξης και των ανθρωπιστικών υποθέσεων» [84].

[84] COM(2001)231

Όσον αφορά την προώθηση των βασικών εργατικών προτύπων, το Συμβούλιο γενικών υποθέσεων κατέληξε σε συμπεράσματα τον Ιούλιο 2003, σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής [85] σχετικά με το εν λόγω θέμα 2001.

[85] COM(2001)416 της 18/07/2001

Στο πλαίσιο της ομάδας G-8, οι αρμόδιοι υπουργοί για θέματα απασχόλησης συναντήθηκαν το Δεκέμβριο στη Στουτγάρδη για να συζητήσουν τις διαρθρωτικές αλλαγές στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο και την αύξηση της απασχολησιμότητας.

Επιπροσθέτως, η Επιτροπή παρουσίασε ανακοίνωση σχετικά με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.

Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τη διμερή συνεργασία στον τομέα της απασχόλησης με την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προαγωγή της ισότητας των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Το σχέδιο κανονισμού προβλέπει την παροχή κοινοτικής χρηματοδότησης και εμπειρογνωσίας για την προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών σε όλες τις πολιτικές της συνεργασίας για την ανάπτυξη και παρέμβαση στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Σημαντικό μέτρο

- Ανακοίνωση σχετικά με τη σύμβαση των ΗΝ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες [86]

[86] COM(2003)16 της 24/01/2003

- Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προαγωγή της ισότητας των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη [87]

[87] COM(2003)465 ΤΗΣ 30/07/2003

4. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 2004

Η ενδιάμεση αξιολόγηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής συνέβαλε στην ενημέρωση του σχεδιασμού δράσεων πολιτικής για τα έτη 2004 και 2005, αξιοποιώντας την αξιολόγηση των πρώτων ετών εφαρμογής της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής και την εκτίμηση των κύριων προκλήσεων προς αντιμετώπιση. Ανέπτυξε επίσης περαιτέρω την κατευθυντήρια αρχή της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής. Ξεκινώντας από την προσέγγιση ότι η κοινωνική πολιτική αποτελεί παραγωγικό παράγοντα και ότι η προώθηση της ποιότητας είναι κινητήριος δύναμη για ακμαία οικονομία, περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή, η Επιτροπή προχώρησε ένα βήμα περαιτέρω εξετάζοντας το κόστος της απουσίας κοινωνικής πολιτικής και ενσωματώνοντας πλήρως την παραπάνω προσέγγιση στο σχέδιο βελτίωσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος και τις συνοδευτικές αξιολογήσεις του αντικτύπου.

Στην ουσία, η ενδιάμεση αξιολόγηση προσδιορίζει δύο σημαντικές προτεραιότητες:

- την ενοποίηση των κοινωνικών προτύπων στο σύνολο της ΕΕ μέσω της εξασφάλισης της ορθής μεταφοράς και εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου: το κεκτημένο διασφαλίζει ένα πλαίσιο θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, διευκολύνει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και καλύπτει τις κοινωνικές ανάγκες των εργαζομένων σε μια οικονομικά ολοκληρωμένη Ευρώπη. Η Επιτροπή θα θέσει τη συμμόρφωση με το κοινωνικό κεκτημένο, καθώς επίσης και την παρακολούθηση της εφαρμογής του ως ύψιστες προτεραιότητες. Η στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών θα είναι καθοριστική για την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

- την εφαρμογή της ατζέντας που εισήχθη στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας και της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής που εγκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας για τη διεξαγωγή των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων και προσαρμογών.

Όσον αφορά το έτος 2004, θα εισαχθούν οι ακόλουθες πρωτοβουλίες από την Επιτροπή. [88]

[88] Βλ. επίσης το νομοθετικό πρόγραμμα και το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2004 COM(2003)645τελικό της 29/10/2003, όπου η απασχόληση και η κοινωνική πολιτική παρουσιάζονται στο πλαίσιο των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Επιτροπής.

-> Στον τομέα της απασχόλησης, οι κυριότερες πρωτοβουλίες θα είναι:

- Σχέδιο κοινής έκθεσης για την απασχόληση 2004/2005

- Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση

- Συστάσεις για την απασχόληση

- Πρόταση κανονισμού σχετικά με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού

- Δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων για επαγγελματική ασφάλιση - Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της δεύτερης φάσης της διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους

- Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα

- Ανακοίνωση σχετικά με τις στρατηγικές για την αύξηση του πραγματικού ορίου ηλικίας στην αγορά εργασίας

- Ενσωμάτωση της απασχόλησης σε άλλες πολιτικές της ΕΕ

- Έκθεση δραστηριοτήτων σχετικά με το EURES 2002-2003

- Ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα του προγράμματος για μέτρα παροχής κινήτρων για την απασχόληση

-> Όσον αφορά την αλλαγή και το εργασιακό περιβάλλον

- Δεύτερο στάδιο διαβουλεύσεων των κοινωνικών εταίρων για την εταιρική αναδιάρθρωση

- Αναθεώρηση της οδηγίας 94/45/ΕΚ για τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους - Πρώτο στάδιο διαβουλεύσεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων

- Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το χρόνο εργασίας

- Επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με τις καρκινογόνες ουσίες -Διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων

- Ψυχολογικοί κίνδυνοι από την παρενόχληση και τη βία στην εργασία - Διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων

- Το στρες και ο αντίκτυπός του στην υγεία και την απασχόληση στην εργασία - Συνέχιση του πρώτου σταδίου της διαβούλευσης των κοινωνικών εταίρων

- Ανακοίνωση σχετικά με τη διαφάνεια και τον αντίκτυπο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου σε μια διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση

- Πρώτη έκθεση για την αξιολόγηση της εφαρμογής της στρατηγικής της ΕΕ σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη

- Έκθεση σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας 91/383/ΕΚ για τη συμπλήρωση των μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εργαζομένων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή με σχέση πρόσκαιρης εργασίας

- Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τις επιδόσεις στον κοινωνικό τομέα και τον τομέα του περιβάλλοντος

- Πρόληψη των μυοσκελετικών διαταραχών στην εργασία

- Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της οδηγίας 1998/24 για τους «χημικούς παράγοντες»

-> Σχετικά με την προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης και της καταπολέμησης των διακρίσεων

- Ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση στις προσχωρούσες χώρες - Συγκεφαλαιωτική έκθεση με βάση τα κοινά μνημόνια για την ενσωμάτωση του 2003

- Διαβούλευση σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του ελάχιστου εισοδήματος και άλλων μέτρων για την προώθηση της ένταξης των ατόμων που έχουν αποκλεισθεί από την αγορά εργασίας

- Μελλοντική στρατηγική για την καταπολέμηση των διακρίσεων (Πράσινη Βίβλος)

- Έκθεση σχετικά με την αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Έτους Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες

-> Σχετικά με την κοινωνική προστασία

- Ανακοίνωση σχετικά με την περαιτέρω συνεργασία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας των ηλικιωμένων

- Πρόταση κανονισμού για την εφαρμογή των διατάξεων του απλοποιημένου κανονισμού σχετικά με το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

- Κανονισμός της Επιτροπής για την τροποποίηση των παραρτημάτων του κανονισμού 574/72 (ορισμός του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 )

- Κανονισμός για την ενημέρωση του κανονισμού 1408/71

-> Σχετικά με την παροχή ίσων ευκαιριών

- Ανακοίνωση σχετικά με την ισότητα των φύλων - Έκθεση προς το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

- Αναδιατύπωση των οδηγιών σχετικά με την ισότητα των φύλων

- Ενδιάμεση έκθεση σχετικά με το πρόγραμμα για την ισότητα των φύλων

- Ετήσιο πρόγραμμα εργασιών 2004 σχετικά με την ισότητα των φύλων

-> Σχετικά με τη διεύρυνση και τις εξωτερικές σχέσεις

- Ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης και των διεθνών σχέσεων της ΕΕ

- Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων κοινωνικής ασφάλισης στις συμφωνίες σύνδεσης με τρίτες χώρες.