ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού χάρτη των μικρών επιχειρήσεων

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Σημαντικά μηνύματα

1.1. Δημιουργία του καλύτερου δυνατού περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις

1.2. Η σημαντική πρόοδος που συντελέσθηκε στην εφαρμογή του Χάρτη

1.3. Αμοιβαία εκπαίδευση και προοπτική για περισσότερα

1.4. Βελτίωση του συντονισμού τις πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις

1.5. Προοπτική για το μέλλον

2. Πρόοδος από τα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Επιτροπή στους επιλεγμένους τομείς προτεραιότητας για τη συγκεκριμένη περίοδο της εκθεσης

2.1. Εισαγωγή

2.2. Θέματα χρηματοδότησης

2.2.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.2.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

2.3. Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των καινοτομιών

2.3.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.3.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

2.4. Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης αντιπροσώπευσης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο Ένωσης

2.4.1. Πρόσφατες εξελίξεις

2.4.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - Σύνοψη των εθνικών εκθέσεων και άλλων δραστηριοτήτων της επιτροπής σε άλλους τομείς του χάρτη

1. Εκπαίδευση και κατάρτιση για την επιχειρηματικότητα

2. Φθηνότερο και ταχύτερο ξεκίνημα

3. Καλύτερη νομοθεσία και κανονισμοί

4. Διαθεσιμότητα των δεξιοτήτων

5. Βελτίωση της πρόσβασης στο διαδίκτυο

6. Περισσότερα οφέλη από την ενιαία αγορά

7. Φορολογία

8. Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

1. ΣΗΜΑΝΤΙΚΆ ΜΗΝΎΜΑΤΑ

1.1. Δημιουργία του καλύτερου δυνατού περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις

Οι μικρές επιχειρήσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η μέση ευρωπαϊκή επιχείρηση δεν απασχολεί περισσότερα από έξι άτομα. Οι μικρές επιχειρήσεις παίζουν πολύ πιο σημαντικό ρόλο στην Ευρώπη από ό,τι σε άλλα μέρη του κόσμου [1]. Αυτές οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν μια σημαντική πηγή θέσεων εργασίας, επιχειρηματικού δυναμισμού και καινοτομιών.

[1] Στην Ιαπωνία για παράδειγμα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) απασχολούν συνολικά το 33% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με τη μέση ιαπωνική επιχείρηση να απασχολεί 10 άτομα. Στις ΗΠΑ οι ΜΜΕ απασχολούν συνολικά το 46% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, με τη μέση αμερικανική επιχείρηση να απασχολεί 19 άτομα. Οι ΜΜΕ στην Ευρώπη των 19 (ΕΟΧ συν την Ελβετία) απασχολούν συνολικά το 66% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 80 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν ιδιωτικές επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας. Παρατηρητήριο των Ευρωπαϊκών ΜΜΕ / Νο 2, «ΜΜΕ στην Ευρώπη, περιλαμβανομένης και μιας πρώτης ματιάς στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες».

Τον Ιούνιο του 2000, οι Επικεφαλής Κρατών και Κυβερνήσεων προσυπέγραψαν τον ευρωπαϊκό χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις στη Santa Maria da Feira, προκειμένου να δώσουν τη δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να συνεισφέρουν με όλες τους τις δυνάμεις στην επίτευξη του στόχου της Λισσαβώνας και να εξασφαλίσουν τη δυνατότητά τους να ευημερήσουν υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες.

Αυτή είναι η τέταρτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη [2]. Στοχεύει στην παροχή μιας σύντομης επισκόπησης των κυριότερων μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εφαρμογή του Χάρτη τον περασμένο χρόνο. Eτσι, η παρούσα έκθεση αναζητεί τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να εντοπίσει τα πιο υποσχόμενα εθνικά μέτρα και να εκδώσει προτάσεις για μελλοντική δράση και να συνεισφέρει με αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της πολιτικής, η οποία στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς και να διατηρήσει τη δυναμική που δημιούργησε η Λισσαβώνα.

[2] Πρώτη έκθεση COM(2001) 122 τελικό, 7.3.2001, δεύτερη έκθεση COM(2002) 68 τελικό, 6.2.2002, Τρίτη έκθεση COM(2003) 21 τελικό, 21.1.2003.

Οι προτάσεις του Χάρτη έχουν την ίδια χρησιμότητα και για τις επιχειρήσεις των άλλων χωρών της Ευρώπης. Την υπογραφή του Χάρτη από τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες τον Απρίλιο του 2002 στο Μάριμπορ, ακολούθησε η υπογραφή του από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων [3] στην συνάντηση κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης - Δυτικών Βαλκανίων στη Θεσσαλονίκη, τον Ιούνιο του 2003. 34 χώρες έχουν πλέον δεσμευτεί να εφαρμόσουν την αρχή «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις», που είναι ενσωματωμένη στο Χάρτη.

[3] Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κροατία, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Σερβία και Μαυροβούνιο.

Ο Χάρτης συνδυάζει όλες τις πλευρές της πολιτικής που επηρεάζει τις μικρές επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Με την υιοθέτηση αυτής της συνολικής προσέγγισης ο Χάρτης συνεισφέρει στην επικέντρωση της προσοχής, εκείνων που λαμβάνουν τις αποφάσεις στο υψηλότερο επίπεδο, στην ανάγκη για συνεχή βελτίωση.

Το Μάρτιο του 2003, το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας διεξήγαγε μια δημόσια συζήτηση με βάση την έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη και έναν αριθμό άλλων εγγράφων. Στα συμπεράσματά του σχετικά με την επιχειρηματικότητα και τις μικρές επιχειρήσεις [4], επανέλαβε την έκκλησή του στα κράτη μέλη να ακούσουν τις μικρές επιχειρήσεις, να επιταχύνουν την εφαρμογή του Χάρτη και να λάβουν σοβαρά υπόψη τους τις σωστές πρακτικές. Κάλεσε επίσης, τόσο τα κράτη μέλη, όσο και την Επιτροπή να ενσωματώσουν περαιτέρω τη χρήση των εθελοντικών ποσοτικών και ποιοτικών στόχων στην εφαρμογή του Χάρτη.

[4] Συμπεράσματα του Συμβουλίου «Ανταγωνιστικότητα» σχετικά με την επιχειρηματικότητα και τις μικρές επιχειρήσεις, 3 Μαρτίου 2003.

Λίγο αργότερα, επίσης το Μάρτιο του 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών [5] έδωσε νέα ώθηση στη διαδικασία του Χάρτη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενθάρρυνε τα κράτη Μέλη να επιταχύνουν την εφαρμογή του Χάρτη με ένα καινοτόμο τρόπο, προκειμένου να εξασφαλίσουν μια πιο αποτελεσματική συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ζήτησε επίσης από τα κράτη μέλη να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στο Χάρτη, κάνοντας πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι κατάλληλοι εθνικοί στόχοι και η αξιολόγηση από τους εταίρους.

[5] Συμπεράσματα της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών, 20-21 Μαρτίου 2003, σημείο 23.

Η Διάσκεψη των υπουργών που είναι αρμόδιοι για τις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις και η οποία διοργανώθηκε από την Ελληνική Προεδρία το Φεβρουάριο του 2003 στη Θεσσαλονίκη, συνεισέφερε σημαντικά στη διατήρηση αυτής της δυναμικής.

Με αφορμή αυτή τη Διάσκεψη, οι υπουργοί είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν την πρόοδο αυτών των θεμάτων με τους αντιπροσώπους των μικρών επιχειρήσεων και να ακούσουν τις ανησυχίες τους από πρώτο χέρι. Είναι αυτονόητο ότι η συμμετοχή των επιχειρηματικών οργανώσεων στη διαδικασία του Χάρτη είναι απολύτως αναγκαία. Είναι ξεκάθαρο πως οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο όνομα των επιχειρήσεων θα πρέπει να κριθούν από τους αντιπροσώπους τους, για να υπολογιστεί και ο αντίκτυπός τους στην πράξη. Το μεγάλο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι επιχειρηματικές οργανώσεις για το Χάρτη και η αυξημένη συμμετοχή τους στην εφαρμογή της, εκτιμώνται ιδιαιτέρως.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλωσορίζει τη συνεχή υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [6], της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [7] και της Επιτροπής των Περιφερειών [8] στη βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις και την εξασφάλιση ότι ο Χάρτης θα εφαρμοστεί πλήρως.

[6] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, ΡΕ 322.026, 23.10.2003.

[7] Γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Ο ρόλος των μικροεπιχειρήσεων και των μικρών επιχειρήσεων στην οικονομική ζωή και στον ευρωπαϊκό παραγωγικό ιστό» ΙΝΤ/174, 18.6.2003 και για το «Πράσινη Βίβλος - Η Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», ΙΝΤ178, 24.9.2003.

[8] Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, της 9ης Οκτωβρίου 2003, για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η βιομηχανική πολιτική σε μία διευρυμένη Ευρώπη", ECOS-017, 27.10.2003.

1.2. Η σημαντική πρόοδος που συντελέσθηκε στην εφαρμογή του Χάρτη

Τριάμισι χρόνια από τότε που υπογράφηκε ο ευρωπαϊκός χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις, για πολλούς οργανισμούς ΜΜΕ [9] έχει μετατραπεί σε σύμβολο του γεγονότος ότι οι κυβερνήσεις σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους τις ανησυχίες των μικρών επιχειρήσεων.

[9] Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου έχει αναμφίβολα συντελεστεί πρόοδος, όσον αφορά τις συστάσεις του Χάρτη. Μπορεί μερικές φορές τα συγκεκριμένα μέτρα να φαίνονται μικρά, αλλά σίγουρα συνεισφέρουν στη συνολική βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις.

Η έκθεση της φετινής χρονιάς εξετάζει λεπτομερέστερα την πρόοδο που συντελέστηκε σε τρεις επιλεγμένους τομείς προτεραιότητας: διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και κυρίως σε επιχειρηματικά κεφάλαια και μικροπιστώσεις, καινοτομίες και μεταφορά τεχνολογίας.

Οι διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις είναι ένας τομέας όπου υπήρχε προηγουμένως μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ εκείνων των κρατών μελών που συστηματικά συμβουλεύονται τις μικρές επιχειρήσεις και εκείνων που δεν το κάνουν. Αν και ο αριθμός των νέων πρωτοβουλιών στον τομέα αυτό είναι περιορισμένος, παρατηρήθηκαν ωστόσο κάποιες ενθαρρυντικές εξελίξεις την περασμένη χρονιά, όπως για παράδειγμα τα προγράμματα ανταλλαγής μεταξύ των αξιωματούχων δημόσιας διοίκησης και των ΜΜΕ στις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία εισάγουν ένα νέο κανάλι επικοινωνίας με τις μικρές επιχειρήσεις.

Συνολικά φαίνεται πως ένας αριθμός χωρών διαθέτουν ήδη καθιερωμένα συστήματα για διαβουλεύσεις με τις επιχειρήσεις. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα συμβουλευτικών μηχανισμών και οι δομές του ποικίλουν από χώρα σε χώρα, ανάλογα με τις επιμέρους εθνικές συνθήκες. Μια καθιερωμένη πρακτική είναι οι σουηδικές Επιτροπές Διερεύνησης, οι οποίες έχουν διοριστεί από την κυβέρνηση για να επιτρέπουν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών σε όλη τη διαδικασία προετοιμασίας. Τα άλλα κράτη μέλη θα μπορούσαν να παραδειγματιστούν από αυτή την προσέγγιση.

Με δεδομένη την τεράστια σημασία που έχει το να συμβουλεύεται κανείς τις μικρές επιχειρήσεις για να μπορεί να σκέφτεται με τα δικά τους μέτρα, χρειάζεται να υπάρχει συνεχής πίεση για τη βελτίωση των τακτικών και συστηματικών διαβουλεύσεων με τις μικρές επιχειρήσεις. Το «Ακούγοντας τις ΜΜΕ» αποτελεί μια σημαντική δραστηριότητα του σχεδίου δράσης για την επιχειρηματικότητα, ενώ το πρόγραμμα για τη συμμετοχή των ΜΜΕ στη λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο, θα δώσει στα κράτη μέλη περισσότερα παραδείγματα καλών πρακτικών και προτάσεων για πολιτικές.

Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι ζωτικής σημασίας για να γίνουν πράξη οι επιχειρηματικές ιδέες. Αν και έχει συντελεστεί σημαντική πρόοδος σε αυτό τον τομέα από τη στιγμή που εμφανίστηκε ο Χάρτης, οι επιχειρήσεις ακόμα θεωρούν την έλλειψη χρηματοδότησης ως σημαντικό περιορισμό [10]. Μεταξύ των πιο πρόσφατων μέτρων, το φινλανδικό σχέδιο "DIILI" για την προσέλκυση ειδικευμένου προσωπικού, το οποίο συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας, μοιάζει να αποτελεί ένα καινοτόμο παράδειγμα. Ένα νέο φορολογικό κίνητρο στο ΗΒ ενθαρρύνει τη ροή ιδιωτικών κεφαλαίων σε οικονομικά ιδρύματα που παρέχουν μικροπιστώσεις σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε υποβαθμισμένες περιοχές. Στη Γαλλία δημιουργούνται τοπικά επενδυτικά ταμεία, καθιστώντας δυνατό για τους επενδυτές, οι οποίοι επωφελούνται επίσης και από ένα φορολογικό κίνητρο, να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη μιας περιοχής επενδύοντας στις επιχειρήσεις της.

[10] Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπόδιο για τις ΜΜΕ, μετά την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, σύμφωνα με την Έρευνα του ENSR για το 2003 (αναφέρεται στο «Σημεία Αναφοράς για την πολιτική για τις επιχειρήσεις:Αποτελέσματα από την Έρευνα 2003», SEC(2003) 1278, 4.11.2003).

Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, θα πρέπει να επικεντρωθεί η προσοχή στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων στα πρώτα στάδια και την αύξηση των ίδιων κεφαλαίων τους. Το αυστριακό μοντέλο ιδρυτικής χρηματοδότησης, το οποίο περιορίζει τις εξωτερικές επεμβάσεις στις επιχειρησιακές αποφάσεις των επιχειρήσεων, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση της παροχής κεφαλαίων υψηλού κινδύνου από το δημόσιο τομέα. Το περασμένο χρόνο αναπτύχθηκαν αρκετά ακόμα νέα εργαλεία, αλλά χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την παροχή αρκετών εργαλείων μικροπιστώσεων και εγγυήσεων. Το μακράς διαρκείας ιταλικό πρόγραμμα "CONFIDI" είναι ένα παράδειγμα λειτουργικού συστήματος εταιρειών αμοιβαίας εγγύησης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αύξηση των ιδίων κεφαλαίων των μικρών επιχειρήσεων.

Έχουν ληφθεί αρκετά νέα μέτρα στον τομέα των καινοτομιών και της μεταφοράς τεχνολογίας. Για παράδειγμα, η ολλανδική πρωτοβουλία "TechnoParter", η οποία συνδυάζει όλα τα εργαλεία των καινοτόμων νέων επιχειρήσεων και η Πορτογαλική Επιτροπή Καινοτομιών, η οποία εργάζεται για να φέρει πιο κοντά τον επιχειρηματικό τομέα και το εθνικό επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα, αποτελούν ένα σημάδι προόδου προς τον καλύτερο συντονισμό των προγραμμάτων καινοτομίας. Παρόλα αυτά, πολλές μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν ακόμα σημαντικά προβλήματα, όταν προσπαθούν να βελτιώσουν την απόδοσή τους όσον αφορά τις καινοτομίες. Η πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων, εξαιτίας ακριβώς του μικρού μεγέθους τους, δεν διαθέτουν την ικανότητα και τους απαραίτητους πόρους για να διεξάγουν τη δική τους έρευνα και ανάπτυξη, να εισάγουν νέα τεχνολογία και να εκπαιδεύσουν τους υπαλλήλους τους.

Οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται πολύ από ένα περιβάλλον που να στηρίζει τις καινοτομίες. Η ανάπτυξη των πρωτοβουλιών για την κατάλληλη τεχνολογία και μεταβίβαση γνώσης είναι υψίστης σημασίας για τις περισσότερες από αυτές. Τα δανικά ινστιτούτα για τις γνώσεις που βασίζονται στην τεχνολογία και τα οποία έχουν μια ειδική υποχρέωση να βοηθούν τις μικρές επιχειρήσεις, παρέχουν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα μιας δομής, καλά προσαρμοσμένης στις ΜΜΕ. Η Νορβηγία έχει τροποποιήσει τη νομοθεσία της που αφορά τα δικαιώματα των εφευρέσεων των υπαλλήλων, ώστε τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας να αποδίδονται πλέον στο πανεπιστήμιο και όχι στον ερευνητή. Αυτό είχε ως συνέπεια τα πανεπιστήμια του Όσλο και του Μπέργκεν να δημιουργήσουν τα δικά τους γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. Το Δίκτυο Ανάπτυξης Shannon της Ιρλανδίας φέρνει πιο κοντά τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση και την καινοτομία. Στο Βέλγιο, το φυλλάδιο «100 Ερωτήσεις σχετικά με τις Καινοτομίες» παρέχει πληροφορίες και καθοδήγηση στους επιχειρηματίες εξετάζοντας τρόπους αλλαγής και καινοτομιών. Χρειάζονται επιπρόσθετες προσπάθειες για την ανάπτυξη των κατάλληλων μηχανισμών μεταφοράς τεχνολογίας και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της επιστημονικής και της επιχειρηματικής κοινότητας.

Η δικτύωση εταιρειών και τις συστάδες επιχειρήσεων αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την ενθάρρυνση των δυνατοτήτων των μικρών εταιρειών για καινοτομίες και τη διάδοσή τους. Αυτό το είδος της συνεργασίας θα πρέπει να επεκταθεί πέρα από τα εθνικά σύνορα. Τα νέα γερμανικά και αυστριακά σχέδια για τη διευκόλυνση της διακρατικής συνεργασίας αποτελούν ελπιδοφόρα παραδείγματα, αλλά χρειάζονται περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των εταιρειών, ακόμα και πέρα από τα σύνορα.

Υπάρχουν κάποιοι τομείς του Χάρτη, όπου έχει συντελεστεί ιδιαίτερα σημαντική πρόοδος μετά τη σύνταξή του. Για παράδειγμα, στον τομέα της φθηνότερης και ταχύτερης εκκίνησης νέων επιχειρήσεων, ο οποίος προσελκύει την προσοχή των πολιτικών σε υψηλό επίπεδο, όπου αρκετά κράτη μέλη έχουν θέσει εθνικούς στόχους και όπου ένα πρόγραμμα "βέλτιστης διαδικασίας" (BEST) [11] έχει κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για βελτιώσεις, αρκετά κράτη μέλη έχουν επιτύχει να μειώσουν σημαντικά το χρόνο και τα κόστη της εκκίνησης μια νέας επιχείρησης. Σε μερικά κράτη μέλη, τα ηλεκτρονικά συστήματα εγγραφής ξεκίνησαν τη λειτουργία τους στο χρόνο που μας πέρασε.

[11] «Δημιουργία σημείων αναφοράς στη διαχείριση της εκκίνησης νέων επιχειρήσεων». Η "βέλτιστη διαδικασία" (BEST), με την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, παρέχει ένα πλαίσιο για την υποστήριξη των προσπαθειών των Κρατών Μελών να εντοπίσουν και να ανταλλάξουν τις καλύτερες πρακτικές σε ένα περιορισμένο αριθμό συγκεκριμένων τομέων που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις.

Πρόσφατα, η Ισπανία πέτυχε τη δραστική μείωση του χρόνου εγγραφής μιας εταιρείας με το πρόγραμμα "Nueva Empresa" (Νέα Επιχείρηση) καθιστώντας δυνατή την εκκίνηση μιας επιχείρησης στο διαδίκτυο σε μόλις 48 ώρες. Οι 48 αυτές ώρες περιλαμβάνουν και τα επτά βήματα που χρειάζονταν προηγουμένως (όπως είναι η εγγραφή στις φορολογικές αρχές, στο εμπορικό μητρώο και στις αρχές κοινωνικής ασφάλισης), σε σύγκριση με τις 30 ως 60 ημέρες που χρειάζονταν στο παρελθόν [12]. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό επίτευγμα, το οποίο ξεπερνά κατά πολύ το στόχο των 42 ημερών που είχε θέσει η Ισπανία για το 2006. Το πρόγραμμα Nueva Empresa περιλαμβάνει επίσης ένα απλοποιημένο σύστημα τήρησης λογιστικών βιβλίων, φορολογικά και οικονομικά πλεονεκτήματα, καθώς και υπηρεσίες υποστήριξης, δημιουργώντας έτσι ένα συνολικό πακέτο που βοηθά τον επιχειρηματία να στήσει μια νέα επιχείρηση όχι μόνο γρήγορα, αλλά και πιο επιτυχημένα.

[12] 30 ως 60 ημέρες σύμφωνα με την εθνική έκθεση της Ισπανίας του Οκτωβρίου 2003, 24 ημέρες σύμφωνα με την τελική έκθεση του σχεδίου "βέλτιστη διαδικασία" (BEST) του Ιανουαρίου 2002, 83 ημέρες σύμφωνα με το έγγραφο εργασίας του Εθνικού Γραφείου Ερευνών των Η.Π.Α. του 2000.

Στους άλλους τομείς για τους οποίους οι προηγούμενες εκθέσεις για την εφαρμογή του Χάρτη διαπίστωσαν πρόοδο και αυξημένες προσπάθειες, περιλαμβάνονται οι καλύτεροι κανονισμοί και η εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα.

Όλες οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να βελτιώσουν και να απλοποιήσουν τους κανονισμούς και υπάρχει μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση της ανάγκης για μείωση των διοικητικών βαρών των επιχειρήσεων. Εκτός αυτού, αρκετά κράτη μέλη έχουν αρχίσει τη διαδικασία αλλαγής της νομοθεσίας τους για τις πτωχεύσεις. Ωστόσο, αν και κάποια κράτη μέλη πραγματοποιούν αξιολογήσεις των επιπτώσεων των κανονισμών εδώ και αρκετά χρόνια, ένας μικρός αριθμός κρατών μελών δε φαίνεται να χρησιμοποιεί καθόλου αυτές τις αξιολογήσεις πριν την υιοθέτηση νόμων. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας και στη μέτρηση του αντικτύπου της νομοθεσίας στις μικρές επιχειρήσεις με βάση το Σχέδιο Δράσης Καλύτερη Νομοθεσία.

Όσον αφορά την εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα, τα κράτη μέλη συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο την ανάγκη προώθησης της επιχειρηματικότητας σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και έχουν αναπτύξει ένα σημαντικό αριθμό πρωτοβουλιών σ' αυτό τον τομέα. Η Γαλλία για παράδειγμα, δημιούργησε πρόσφατα το "Observatoire des Pratiques Pιdagogiques en Enterpreneuriat" (Παρατηρητήριο των Παιδαγωγικών Πρακτικών για την Επιχειρηματικότητα), το οποίο στοχεύει στο να υποκινήσει την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των δασκάλων. Το πρόγραμμα BEST για την εκπαίδευση έχει συμβάλει σε θετικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα, αν και παραμένει δύσκολο να εκτιμήσει κανείς τις πραγματικές επιπτώσεις των μέτρων, καθώς θα χρειαστεί προφανώς κάποιο χρονικό διάστημα προτού προκύψουν ορατά αποτελέσματα.

Συνολικά λοιπόν, τα τελευταία χρόνια, έχει συντελεστεί αρκετή πρόοδος στην εφαρμογή του Χάρτη. Όμως η Ευρώπη πρέπει να γίνει καλύτερη και να συνεχίσει να βελτιώνεται. Η βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις είναι μια διαρκής διαδικασία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο παραμένει σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν δράση σύμφωνα με τις προτάσεις του Χάρτη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι πρωτοβουλίες και τα μέτρα θα ξεπεράσουν το στάδιο του σχεδιασμού και θα εφαρμοστούν σωστά, θα αξιολογηθούν και θα βελτιωθούν.

1.3. Αμοιβαία εκπαίδευση και προοπτική για περισσότερα

Η διαδικασία του Χάρτη έχει αποδειχτεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στον εντοπισμό των τομέων όπου τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο, όσον αφορά την προώθηση των μικρών επιχειρήσεων. Παρέχει επίσης σημαντικές πληροφορίες για τους τομείς εκείνους όπου χρειάζονται μεγαλύτερες προσπάθειες. Αυτό που γίνεται εμφανές, είναι ότι αν και τα κράτη μέλη έχουν κάνει προσπάθειες για να δραστηριοποιηθούν σε όλους τους τομείς του Χάρτη, τείνουν να έχουν διαφορετικές ειδικότητες και τομείς εξειδίκευσης. Αν συνυπολογιστούν όλα μαζί, τότε δημιουργείται μια δεξαμενή γνώσεων για τη μελλοντική βελτίωση του περιβάλλοντος για τις μικρές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη και αυτό που αντιπροσωπεύει την πραγματική προστιθέμενη αξία της διαδικασίας του Χάρτη, είναι πάνω από όλα ο εντοπισμός και η διάδοση αυτής της γνώσης.

Σε αυτή την περίπτωση επίσης, ένας αυξανόμενος αριθμός κρατών μελών έχουν αναφέρει ότι αντλούν έμπνευση από τα μέτρα που έχουν αναπτυχθεί σε άλλα κράτη μέλη και τις προτάσεις των προγραμμάτων BEST, επωφελούμενα το καθένα από τα δυνατά σημεία του άλλου. Η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού αποδίδει καλά αποτελέσματα. Η επιτυχία δεν παραμένει μέσα στα πλαίσια των εθνικών συνόρων. Αυτό συνιστά πραγματική πρόοδο και τον καλύτερο τρόπο για το γεφύρωμα του χάσματος στις επιδόσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ.

Για παράδειγμα, αρκετά κράτη μέλη έχουν θέσει στόχους για τη μείωση των διοικητικών βαρών και ανέπτυξαν μεθόδους για τον υπολογισμό της προόδου προς την επίτευξη των στόχων. Η Σουηδία αναπτύσσει αυτή τη στιγμή μια μέθοδο μέτρησης με βάση τις εμπειρίες του Βελγίου, της Δανίας και των Κάτω Χωρών. Το Βέλγιο, ακολουθώντας το παράδειγμα των Κάτω Χωρών, δημιούργησε ένα σημείο επαφής για αντιφατικούς κανονισμούς και κόστη διοίκησης, όπου τα άτομα και οι εταιρείες μπορούν να αναφέρουν τους αντιφατικούς κανονισμούς, ή εκείνους που δεν μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα.

Ακολουθώντας το εντυπωσιακό παράδειγμα της Ισπανίας, η Αυστρία βελτιώνει ακόμα περισσότερο την υποδομή, προκειμένου οι συμβολαιογράφοι να μπορούν να επιταχύνουν την εγγραφή των νέων επιχειρήσεων, δίνοντας τους τη δυνατότητα να την πραγματοποιούν μέσα σε 48 ώρες, διατηρώντας παράλληλα το ίδιο υψηλό επίπεδο νομικής εγκυρότητας, μέσω νομικών πράξεων που πιστοποιούνται ηλεκτρονικά.

Στη Δανία, οι υπολογισμοί των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις έχει ενισχυθεί σε αρκετούς τομείς σε πλήρη συμμόρφωση με τις προτάσεις του προγράμματος BEST στο συγκεκριμένο τομέα.

Η Ισπανία φροντίζει ιδιαίτερα να εξασφαλίσει ότι τα αποτελέσματα των προγραμμάτων BEST θα έχουν πρακτική ανταπόκριση. Η Γενική Διεύθυνση που είναι αρμόδια για την πολιτική για τις ΜΜΕ έχει συντάξει συνοπτικά φυλλάδια για κάθε σχέδιο, τα οποία έχουν σταλεί σε υπουργεία, περιφέρειες, επιχειρηματικές οργανώσεις και ειδικούς στις ΜΜΕ. Έχουν επίσης διοργανωθεί συσκέψεις με τους Ισπανούς ειδικούς που συμμετείχαν στα προγράμματα BEST και σε άλλα σχέδια υπό την αιγίδα του Πολυετούς Προγράμματος για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα [13], για να συνειδητοποιήσουν οι ειδικοί την ανάγκη δημοσίευσης των αποτελεσμάτων και εφαρμογής των προτάσεων των σχεδίων.

[13] Απόφαση 2000/819/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με ένα πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2001-2005). ΕΕ L 333 της 29/12/2000 σ. 84.

Η Επιτροπή επίσης εμπνέεται από τα κράτη μέλη. Ακολουθώντας το παράδειγμα των Κάτω Χωρών και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι αξιωματούχοι της Επιτροπής, οι οποίοι ασχολούνται με θέματα που αφορούν τις επιχειρήσεις, θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν, σε πιλοτική κλίμακα, σε προγράμματα εκπαίδευσης μίας, με δύο εβδομάδων σε μία μικρή, ή μεσαία επιχείρηση.

Αυτή η διαδικασία μάθησης του ενός από τον άλλο χρειάζεται να ενισχυθεί περισσότερο. Υπάρχει, ως συμπλήρωμα στις προτάσεις της ίδιας του Χάρτη, ένας πλούτος πληροφοριών, προτάσεων και παραδειγμάτων από καλές πρακτικές στις εκθέσεις του προγράμματος BEST και στις ετήσιες εκθέσεις του Χάρτη, ο οποίος έχει ελάχιστα αξιοποιηθεί.

Η χρήση της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού έχει αποδειχθεί επιτυχημένη στο συγκεκριμένο τομέα και η εφαρμογή της θα βελτιωθεί ακόμα περισσότερο με την καλύτερη εκμετάλλευση όλων των εργαλείων που έχει να προσφέρει. Η Επιτροπή από τη μεριά της θα καταβάλλει μεγαλύτερες προσπάθειες για τη βελτίωση της διάδοσης των καλών πρακτικών που έχει εντοπίσει. Οι συζητήσεις που ξεκίνησαν το 2003 με τους Γενικούς Διευθυντές που είναι υπεύθυνοι για τη Βιομηχανία και τις ΜΜΕ στα κράτη μέλη και τις προς ένταξη χώρες στις τακτικές συνελεύσεις του Enterprise Policy Group (Ομάδα πολιτικής για τις επιχειρήσεις) [14], αποτελούν ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση και παρέχουν ήδη ένα χρήσιμο πλαίσιο για μια κοινή εξέταση των καλών πρακτικών [15].

[14] Πρόκειται για μι ομάδα που συμβουλεύει την Επιτροπή για θέματα επιχειρηματικής πολιτικής. Τα μέλη αυτής της ομάδας είναι υψηλού επιπέδου ειδικοί από την επιχειρηματική κοινότητα και αντιπρόσωποι των Κρατών Μελών.

[15] Κατά τη διάρκεια του 2003 οι καλές πρακτικές στους τομείς της εκπαίδευσης για την επιχειρηματικότητα, τη μεταβίβαση επιχειρήσεων και τις μικροπιστώσεις αποτελούσαν μέρος της ημερήσιας διάταξης.

Η Διάσκεψη στο Ταλίν [16] σχετικά με το Χάρτη, το φθινόπωρο του 2003, έδωσε επίσης μια δυνατότητα για την ανταλλαγή εμπειριών, επικεντρώνοντας κυρίως στις προς ένταξη χώρες. Με βάση την επιτυχία των διασκέψεων στο Ταλίν και το Μάριμπορ, η Επιτροπή θα συνεχίσει να διοργανώνει ετήσιες διασκέψεις για το Χάρτη, προκειμένου να ενισχύσει την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών [17].

[16] Οργανώθηκε από την Επιτροπή σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών και Επικοινωνιών της Εσθονίας στις 30 Σεπτεμβρίου-1 Οκτωβρίου 2003.

[17] Αυτό επίσης ανταποκρίνεται στο αίτημα του Συμβουλίου για την Ανταγωνιστικότητα του Μαρτίου 2003.

Πρόκειται να δημιουργηθεί κατάλογος όλων των συστάσεων και των καλών πρακτικών των προηγούμενων εκθέσεων του Χάρτη και των ολοκληρωμένων προγραμμάτων BEST, για να καταστούν οι υπάρχουσες πληροφορίες πιο προσιτές και φιλικότερες προς το χρήστη.

1.4. Βελτίωση του συντονισμού τις πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις

Το περιβάλλον των μικρών επιχειρήσεων εξαρτάται από ένα μεγάλο αριθμό παραγόντων. Η βελτίωσή του απαιτεί τη λήψη μέτρων σε ένα ευρύ πεδίο θεμάτων. Για αυτό το λόγο ο σωστός συντονισμός όλων των πολιτικών που επηρεάζουν τις μικρές επιχειρήσεις είναι ζωτικής σημασίας. Ο Χάρτης, με τις δέκα γραμμές δράσης της, αντιμετωπίζει αυτά τα θέματα, ξεπερνώντας την πολιτική για τις επιχειρήσεις με τη στενή έννοια του όρου. Η σωστή της εφαρμογή απαιτεί συγκεκριμένη δράση από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.

Σε μερικές χώρες η ίδια η διαδικασία του Χάρτη φαίνεται να έχει συνεισφέρει στη βελτίωση του συντονισμού στο εσωτερικό τους. Οι ετήσιες διμερείς συσκέψεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, καθώς και η προετοιμασία των εθνικών εκθέσεων, απαιτούν συνεισφορές από διάφορα υπουργεία και αρχές, ενθαρρύνοντας με αυτό τον τρόπο την αυξημένη συνεργασία και το συντονισμό.

Η συνεργασία μεταξύ των υπουργείων και των αρχών σε εθνικό επίπεδο μπορεί να εξασφαλιστεί με διάφορους τρόπους. Αρκετές χώρες έχουν αναπτύξει πρωτοβουλίες-ομπρέλες, ή σχέδια δράσης στα πεδία της επιχειρηματικότητας, ή της καινοτομίας.

Πρόσφατα η Νορβηγία δημιούργησε μια ιδιαίτερα φιλόδοξη διυπουργική συνεργασία για την ανάπτυξη του Πολιτικού Σχεδίου της για τις Καινοτομίες, που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2003. Μια ομάδα πέντε υπουργών, με επικεφαλής τον υπουργό Βιομηχανίας και Εμπορίου, συντόνιζε το έργο, βοηθούμενη από μια ομάδα εργασίας με αντιπροσώπους τριών υπουργείων και 12 διυπουργικών ομάδων για συγκεκριμένα θέματα. Εξωτερικοί παράγοντες έχουν επίσης συνεισφέρει στη διαδικασία. Για να εξασφαλιστεί η συνέχεια του σχεδίου, συστάθηκε "ομάδα καινοτομίας", στην οποία συμμετέχουν εννιά υπουργοί. Εκτός αυτού, αντιπρόσωποι επιχειρήσεων και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη θα προσκληθούν σε τακτικές συσκέψεις, για να δώσουν τις απόψεις τους για τη βελτίωση του σχεδιασμού πολιτικής και της εφαρμογής της.

Η σύναψη πολιτικών συμφωνιών μεταξύ των υπουργείων, ή των υπουργών, είναι ένας ακόμα τρόπος συνένωσης των δυνάμεων. Στην Ιταλία υπογράφηκε ένα υπόμνημα συμφωνίας μεταξύ του υπουργείου Παραγωγικών Δραστηριοτήτων και του Τομέα Καινοτομιών και Τεχνολογίας, βοηθώντας στη δημιουργία ενός κοινού σχεδίου δράσης για την προώθηση της καινοτομίας στις ΜΜΕ. Στη Γαλλία, ο υπουργός που είναι υπεύθυνος για τις ΜΜΕ και ο υπουργός Εθνικής Παιδείας υπέγραψαν μια συμφωνία, την πρώτη του είδους της στη Γαλλία, με στόχο τη βελτίωση των γνώσεων των δασκάλων, των μαθητών και των φοιτητών για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα.

Η σημασία του συντονισμού της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις ισχύει προφανώς και για την Επιτροπή. Εκτός από ένα δυναμικό εργαλείο για την εφαρμογή της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις, ο Χάρτης συνδέεται με άλλες πολιτικές της Κοινότητας και ιδιαίτερα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά, οι οποίες έχουν μόλις αναθεωρηθεί και οι δύο, την πολιτική για την έρευνα, την πολιτική για τη συνοχή και τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών.

Η διαδικασία του Χάρτη έχει οδηγήσει ξεκάθαρα στη βελτίωση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών, που εμπλέκονται στις πολιτικές για τις μικρές επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχυθεί ακόμα περισσότερο από το διορισμό του Εκπροσώπου για τις ΜΜΕ και την πρόσφατη δημιουργία ενός δικτύου ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής. Το συγκεκριμένο διυπηρεσιακό δίκτυο αποδείχθηκε ότι αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αύξηση της ενημέρωσης για τις ανάγκες των ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής και τη βελτίωση του συντονισμού σε θέματα ΜΜΕ. Το δίκτυο ΜΜΕ μετατρέπεται προοδευτικά στο κύριο εργαλείο για το συντονισμό της πολιτικής της Επιτροπής, για τις ΜΜΕ και συνεισφέρει ση ανάπτυξη μιας φιλικής προς τις ΜΜΕ προσέγγισης εκ μέρους των σχετικών προγραμμάτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ.

1.5. Προοπτική για το μέλλον

Με βάση την ανάλυση της προόδου που έχει συντελεστεί στο πλαίσιο του Χάρτη και την καθιερωμένη πλέον σχετική διαδικασία, η Επιτροπή ξεκίνησε έναν ευρύτερο διάλογο για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, με την Πράσινη Βίβλο για την επιχειρηματικότητα του Ιανουαρίου 2003 [18]. Με βάση τη δημόσια διαβούλευση, η Επιτροπή παρουσιάζει ένα Σχέδιο Δράσης [19], το οποίο παρέχει ένα στρατηγικό πλαίσιο και έναν αριθμό από σημαντικές δράσεις για την προώθηση της ευρωπαϊκής ημερήσιας διάταξης για την επιχειρηματικότητα. Οι εκθέσεις για το Σχέδιο Δράσης θα ενσωματωθούν στον μηχανισμό εκθέσεων του Χάρτη για την περίοδο από το 2005 και μετά

[18] Πράσινη Χάρτη «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», COM(2003) 27 τελικό, 21.3.2003.

[19] «Σχέδιο Δράσης: Η Ευρωπαϊκή ατζέντα για τη Επιχειρηματικότητα» επικείμενη δημοσίευση, COM(2004) 70 τελικό, 11.02.2004

2. ΠΡΌΟΔΟΣ ΑΠΌ ΤΑ ΚΡΆΤΗ ΜΈΛΗ, ΤΗ ΝΟΡΒΗΓΊΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΛΕΓΜΈΝΟΥΣ ΤΟΜΕΊΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΌΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΈΝΗ ΠΕΡΊΟΔΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

2.1. Εισαγωγή

Αυτή είναι η τέταρτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη. Στοχεύει στην παροχή μιας σύντομης επισκόπησης των κυριότερων μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Επιτροπή για την εφαρμογή του Χάρτη τον περασμένο χρόνο. Η Νορβηγία δέχτηκε μια πρόσκληση από την Επιτροπή για να λάβει μέρος στη διαδικασία του Χάρτη. Τα άλλα μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν δεν εξέφρασαν την επιθυμία να συμμετάσχουν. Μετά την υιοθέτηση του Χάρτη από όλες τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες τον Απρίλιο του 2002, και από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων τον Ιούνιο του 2003, η πρόοδός τους αναλύεται σε ξεχωριστές εκθέσεις [20].

[20] Επικείμενη «Έκθεση ως προς την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις στις Υπό Ένταξη και στις Υποψήφιες Χώρες», και επικείμενη «Έκθεση ως προς την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων» SEC(2004) 149.

Η παρούσα έκθεση αναζητεί τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Νορβηγία, προκειμένου να εντοπίσει τα πιο υποσχόμενα εθνικά μέτρα και να εκδώσει προτάσεις για μελλοντική δράση και να συνεισφέρει με αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της πολιτικής, η οποία στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς και να διατηρήσει τη δυναμική που δημιούργησε η Λισσαβώνα.

Η έκθεση επίσης επιχειρεί να τονώσει την ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών στην Ευρώπη. Υπάρχουν πολλοί ορισμοί για το τι είναι μια «καλή πρακτική». Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης έκθεσης, έχουν επισημανθεί πρωτοβουλίες, οι οποίες φαίνεται πως ήταν ιδιαίτερα επωφελείς στα εθνικά πλαίσια και οι οποίες μπορεί να ενδιαφέρουν επίσης και άλλες χώρες [21]. Με αφορμή την έμφαση που έδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [22] και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή [23] στη σημασία που έχουν οι καλές πρακτικές, που εντοπίζει η διαδικασία του Χάρτη με ένα φιλικό προς το χρήστη τρόπο, δίνονται κάποιες περισσότερες πληροφορίες για κάποια ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μέτρα.

[21] Μια εθνική πρωτοβουλία μπορεί να θεωρηθεί «καλή πρακτική» μόνο αν συμμορφώνεται πλήρως με την κοινοτική νομοθεσία, περιλαμβανομένων και των κανονισμών για τον ανταγωνισμό και την κρατική βοήθεια. Ο εντοπισμός των συγκεκριμένων πρωτοβουλιών σ' αυτή την Έκθεση δεν υπονοεί από μόνος του ότι τα μέτρα που αφορούν είναι συμβατά με τις σχετικές διατάξεις του Συμφώνου. Τα μέτρα που επισημάνθηκαν έχουν επιλεγεί τόσο από πρόσφατες όσο και από προηγούμενες εθνικές εκθέσεις.

[22] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την «Επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη», ΕΚ 322.026, 23.10.2003, σημείο 46

[23] Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το έγγραφο «Ο ρόλος των μικροεπιχειρήσεων και των μικρών επιχειρήσεων στην οικονομική ζωή και στον ευρωπαϊκό παραγωγικό ιστό», ΙΝΤ/174, 18.6.2003, σημείο 4.1.1.

Παρόλα αυτά, για λόγους που έχουν να κάνουν με το στόχο και το μέγεθός της, η έκθεση δεν παρουσιάζει έναν εξαντλητικό, ή λεπτομερή κατάλογο μέτρων. Μπορεί να βρει κανείς λεπτομερείς περιγραφές για εθνικά μέτρα, καθώς και πληροφορίες για τρόπους επικοινωνίας, στις εθνικές εκθέσεις που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής [24].

[24] Για να δείτε ολόκληρες τις εκθέσεις, πηγαίνετε http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ enteprise_policy/charter/charter2004.htm.

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι μικρές επιχειρήσεις είναι αρμοδιότητα [25] κυρίως των κρατών μελών. Για αυτό το λόγο, η έκθεση αντλεί τα συμπεράσματά της με βάση κυρίως την πρόοδο των κρατών μελών, ενώ επίσης επισημαίνει την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην Επιτροπή. Εκτός αυτού η κοινή έκθεση για την απασχόληση [26] παρουσιάζει μια επισκόπηση με βάση τις εθνικές εκθέσεις, της ανταπόκρισης των κρατών μελών στις οδηγίες που αφορούν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματικότητα.

[25] Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην απόφασή του με ημερομηνία την 20η Μαρτίου 2002 σχετικά με τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Συνόδου της Βαρκελώνης, δήλωσε ότι «η ευθύνη για την εφαρμογή σχεδόν όλων των σημείων δράσης του Χάρτη ανήκει στα κράτη μέλη».

[26] COM (2004), 24 τελικό, 21.1.2003.

Ενώ είναι πολύ δύσκολο να υπολογίσει κανείς την πρόοδο σε όλους τους τομείς σε ετήσια βάση, οι κύριες τάσεις περιγράφονται παρακάτω. Η επισκόπηση αντανακλά την κατανόηση του θέματος από την Επιτροπή με βάση τις πληροφορίες που δέχεται από τα κράτη μέλη [27].

[27] Εκτός και αν δηλώνεται κάτι διαφορετικό, η πηγή των πληροφοριών για τα μέτρα στα κράτη μέλη και τη Νορβηγία, που περιλαμβάνεται στην παρούσα έκθεση είναι οι εθνικές εκθέσεις ή οι πληροφορίες που λαμβάνονται στις διμερείς συναντήσεις.

Η ανάλυση της προόδου στα κράτη μέλη και τη Νορβηγία βασίζεται σε λεπτομερείς εθνικές εκθέσεις και διμερείς συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών, οι οποίες έλαβαν χώρα τον Ιούλιο-Οκτώβριο 2003. Ακολουθώντας το παράδειγμα της περυσινής χρονιάς, οι εθνικές επιχειρηματικές οργανώσεις συμμετείχαν ενεργά και εξέφρασαν τις απόψεις τους σε όλες τις διμερείς συναντήσεις. Μια συμβουλευτική υπηρεσία στο Διαδίκτυο ήταν ανοιχτή σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και ανακοινώθηκε σε μια συνάντηση με τους ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις τον Οκτώβριο του 2003, καθώς επίσης και μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε περίπου 30 επιχειρηματικές οργανώσεις [28].

[28] Βλέπε διαβουλεύσεις στο http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ enteprise_policy/charter/charter2004.htm. Οι ακόλουθοι επιχειρηματικοί οργανισμοί παρείχαν σχόλια, τα οποία δημοσιεύτηκαν επίσης στη συγκεκριμένη περιοχή: Zentralverband des Deutschen Handwerks, ZDH (Γερμανική Συνομοσπονδία Χειροτεχνών), Svenskt nδringsliv (Συνομοσπονδία Σουηδικών Επιχειρήσεων) και Fφretagarnas Riksorganisation (Ομοσπονδία Ιδιωτικών Επιχειρήσεων της Σουηδίας). Με βάση τις γερμανικές και σουηδικές εθνικές εκθέσεις, αντίστοιχα, οι οργανισμοί διατύπωσαν τις απόψεις τους σχετικά με το ποια μέτρα λειτουργούν καλά και ποια μπορούν να βελτιωθούν. Οι παραπομπές σε κάποια από τα συγκεκριμένα σχόλια στην παρούσα έκθεση γίνονται σε σχέση με την περιγραφή των μέτρων που αφορούν. Σε ένα γενικότερο επίπεδο, η Γερμανική Συνομοσπονδία Χειροτεχνών εξέφρασε την άποψη ότι, παρά τις πρωτοβουλίες όπως είναι η "Pro Mittelstand" και το διορισμό του εξουσιοδοτημένου αντιπροσώπου της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης για τις ΜΜΕ, δε δίνεται αρκετή προσοχή στις ανησυχίες των ΜΜΕ όσον αφορά τη γενικότερη οικονομική πολιτική και την προετοιμασία της νομοθεσίας στη Γερμανία.

Τα περισσότερα μέτρα δεν αποδίδουν ορατά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα και η πρόοδος σε όλους τους τομείς δεν μπορεί να εκτιμηθεί πλήρως σε ετήσια βάση, ούτε θα πρέπει τα κράτη μέλη να προσπαθούν να αναπτύξουν ένα μεγάλο αριθμό ετήσιων μέτρων. Η ενοποίηση, η αξιολόγηση και η βελτίωση των υπαρχόντων μέτρων είναι εξίσου σημαντικές. Μετά την πρόσκληση από το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, το Μάρτιο του 2003, για ενίσχυση της επισκόπησης των εθνικών εξελίξεων με προτεραιότητα έναν επιλεγμένο αριθμό τομέων του Χάρτη κάθε χρόνο, η παρούσα έκθεση εξετάζει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια την πρόοδο που συντελέστηκε στους τομείς

- της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και ιδιαίτερα σε επιχειρηματικά κεφάλαια και μικροπιστώσεις,

- της καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας, και

- της διαβούλευσης με τις μικρές επιχειρήσεις.

Οι ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις κλήθηκαν να εκφράσουν τις κύριες ανησυχίες τους, όσον αφορά τους συγκεκριμένους τομείς, σε μια συνάντηση τον Ιούνιο του 2003 [29].

[29] Μετά από αυτή την πρόσκληση, το Ευρωπαϊκό επιμελητήριο και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Λογιστών (ΕΟΛ) παρείχαν γραπτά σχόλια για τη διαδικασία του Χάρτη γενικά, καθώς και σε τρεις τομείς προτεραιότητας.

Η παρούσα έκθεση καλύπτει κυρίως την περίοδο από το φθινόπωρο 2002 ως το φθινόπωρο 2003, αλλά με δεδομένη τη μακροχρόνια διάρκεια των περισσότερων μέτρων είναι αναπόφευκτη μια κάποια χρονική σύμπτωση μεταξύ των ετήσιων εκθέσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευση του Χάρτη για χρήση «αποτελεσματικών δεικτών για την εκτίμηση της προόδου με το πέρασμα του χρόνου» και το αίτημα του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας να «συνεχίσει τη δουλειά σε μια εθελοντική βάση με βάση ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους με σκοπό την περαιτέρω ενσωμάτωση της χρήσης της στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Χάρτας για τις Μικρές Επιχειρήσεις», η έκθεση επιχειρεί να περιγράψει την ποσοτική πρόοδο με βάση τους σχετικούς δείκτες των Πινάκων Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις [30], της Καινοτομίας [31] και της Εσωτερικής Αγοράς [32]. Δίνει επίσης έμφαση στους σχετικούς εθελοντικούς ποσοτικούς στόχους στην πολιτική για τις επιχειρήσεις, οι οποίοι ανακοινώθηκαν από τα κράτη μέλη το 2002 και το 2003 [33]. Οι εθελοντικοί εθνικοί στόχοι προέρχονται από τη συμφωνία των κρατών μελών σχετικά με τους δείκτες πολιτικής για τις επιχειρήσεις, οι οποίοι είναι στενά συνδεδεμένοι με τις προτάσεις του Χάρτη.

[30] «Σημεία Αναφοράς για την πολιτική για τις επιχειρήσεις: Αποτελέσματα από τον Πίνακα Αποτελεσμάτων του 2003» SEC(2003) 1278, 4.11.2003. Εκτός και αν δηλώνεται κάτι διαφορετικό, ο Πίνακας Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις αποτελεί την πηγή των πληροφοριών σχετικά με τους δείκτες που περιλαμβάνει η παρούσα έκθεση.

[31] SEC(2003) 1255, 10.11.2003.

[32] Πίνακας Αποτελεσμάτων Εσωτερικής Αγοράς, αριθ. 12, Μάιος 2003. Δημοσίευση στον τύπο IP/04/33, 12.1.2004.

[33] Ο Πίνακας Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις αποτελεί την πηγή όλων των πληροφοριών για τους στόχους που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη και οι οποίοι περιέχονται στην παρούσα έκθεση.

Το θέμα των δεικτών και των στόχων στα πλαίσια του Χάρτη συζητήθηκε επίσης σε διμερείς συναντήσεις. Ενώ για την πλειοψηφία των κρατών μελών υπάρχει συμφωνία για τη χρησιμότητα των κατάλληλων στόχων, οι εθνικές κυβερνήσεις τόνισαν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν για τον καθορισμό κατάλληλων δεικτών εξαιτίας της ανεπάρκειας πληροφοριών για την κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων. Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής, για να συμβάλουν στη συζήτηση, πρότειναν ανεπίσημα ότι η ανάδειξη, στα πλαίσια του Χάρτη, ενός μικρού αριθμού φιλόδοξων, αλλά ρεαλιστικών κοινών στόχων σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθούσε τις εργασίες. Η πλειοψηφία των εθνικών κυβερνήσεων υποστήριξε βασικά αυτή την ιδέα, αν και με κάποιες επιφυλάξεις σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, από τη στιγμή που υπάρχουν ακόμα διιστάμενες απόψεις μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με το αν αυτοί οι κοινοί στόχοι θα συνεισφέρουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της εφαρμογής του Χάρτη, είναι μάλλον απίθανο να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα συμφωνία. Είναι προφανές ότι οι όποιοι στόχοι, προκειμένου να είναι ουσιαστικοί, θα πρέπει να συνοδεύονται από τις κατάλληλες πολιτικές στρατηγικές και μέτρα. Ως προς τους δείκτες, είναι φανερό ότι πρέπει να βελτιωθούν τα επίσημα στατιστικά δεδομένα μέσω του Ευρωπαϊκού Στατιστικού Συστήματος στους τομείς του Χάρτη.

Αν και η παρούσα έκθεση εντοπίζει ξεκάθαρα τα μέτρα που στοχεύουν ειδικά τις μικρο-επιχειρήσεις, ή τις μικρές επιχειρήσεις, πολλές από τις πρωτοβουλίες που αναλύθηκαν έχουν σχεδιαστεί για να στηρίζουν τόσο τις μικρές, όσο και τις μεσαίες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ακόμα και αν τα συγκεκριμένα μέτρα δε στοχεύουν τις επιχειρήσεις με λιγότερους από πενήντα υπαλλήλους, αυτό δε μειώνει την αξία, ή την επίδρασή τους, στις μικρές επιχειρήσεις. Για αυτό το λόγο, τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει την προσέγγιση της συμπερίληψης στην παρούσα έκθεση όλων των πρωτοβουλιών που έχουν κάποιο αντίκτυπο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνουν τα μέτρα εκείνα που φαίνεται να έχουν το μεγαλύτερο αντίκτυπο στις μικρές επιχειρήσεις.

2.2. Θέματα χρηματοδότησης

«Οι επιχειρηματίες χρειάζονται χρηματοδότηση προκειμένου να μετατρέψουν τις φιλοδοξίες τους σε πραγματικότητα. Για να βελτιώσουμε την πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στις υπηρεσίες χρηματοδότησης:

Θα εντοπίσουμε και θα άρουμε τα εμπόδια στη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων και στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και του Σχεδίου Δράσης για τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια,

Θα βελτιώσουμε τη σχέση του τραπεζικού συστήματος τις μικρές επιχειρήσεις, με τη δημιουργία των κατάλληλων όρων πρόσβασης στις πιστώσεις και τα επιχειρηματικά κεφάλαια,

Θα βελτιώσουμε την πρόσβαση στα διαρθρωτικά ταμεία και θα καλωσορίσουμε τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την αύξηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης για τις νεοπαγείς επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, περιλαμβανομένων των τίτλων συμμετοχής στο κεφάλαιο.

Η βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση είναι μια σημαντική πλευρά της ενίσχυσης της ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Οι συνθήκες στις χρηματαγορές επηρεάζουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η πτωτική τάση του οικονομικού κύκλου έχει καταστήσει την εξωτερική και εσωτερική χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων πιο περίπλοκη, αλλά η σταδιακά αυξανόμενη οικονομική ανάπτυξη θα βελτιώσει επίσης τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις μικρές επιχειρήσεις. Η εξωτερική χρηματοδότηση έχει γίνει δυσκολότερη, επειδή πολλές τράπεζες και επιχειρηματικά κεφάλαια έχουν υποστεί απώλειες στα χαρτοφυλάκιά τους που περιλαμβάνουν ΜΜΕ και έτσι αυξήθηκε η προσπάθεια αποφυγής ρίσκου εκ μέρους τους. Οι τράπεζες εκτιμούν προσεκτικότερα τις αιτήσεις για πιστώσεις και απαιτούν μεγαλύτερη πρόσθετη ασφάλεια.

Τα επιχειρηματικά κεφάλαια αποτελούν επιλογή μόνο για μια μικρή μειοψηφία μικρών επιχειρήσεων, για εκείνες δηλαδή τις επιχειρήσεις, οι οποίες αναμένεται να αναπτυχθούν ταχύτατα. Μακροπρόθεσμα τα επιχειρηματικά κεφάλαια αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία, καθώς χρειάζεται να αυξηθούν τα ίδια κεφάλαια των ΜΜΕ.

Οι «business angels» (επιχειρηματικοί άγγελοι), οι οποίοι είναι ανεπίσημοι ή επίσημοι μεμονωμένοι επενδυτές, παρέχουν τόσο χρήματα, όσο και διοικητική εμπειρία. Τα δίκτυα των επιχειρήσεων αυξάνουν την αποδοτικότητα του συνδυασμού επενδυτών και επιχειρηματιών. Η μεγαλύτερη ενημέρωση για τα οφέλη και τις υπηρεσίες των δικτύων τους βελτιώνει τις προοπτικές επιτυχίας των επιχειρηματιών στην προσέλκυση τέτοιου είδους επενδύσεων, αυξάνοντας την ετοιμότητά τους για την υποδοχή επενδύσεων. Αυτό είναι σημαντικό επειδή οι επιχειρηματίες πρέπει να καταλαβαίνουν τις διαφορές μεταξύ των πηγών χρηματοδότησης και του ειδικού ρόλου των «επιχειρηματικών αγγέλων».

Οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις είναι μεμονωμένοι έμποροι, ή συμπράξεις και οι μικροπιστώσεις - ο δανεισμός μικρών χρηματικών ποσών, μέχρι 25.000 ευρώ - αποτελούν σε πολλές περιπτώσεις μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης για αυτές. Καθώς οι τράπεζες αντιμετωπίζουν συχνά τις μικροπιστώσεις ως μια δραστηριότητα υψηλού ρίσκου και χαμηλού κέρδους εξαιτίας του μεγάλου ποσοστού αποτυχίας και του υψηλού κόστους διαχείρισης, υπάρχει ένα κενό στην αγορά, όσον αφορά το συγκεκριμένο τομέα.

Όλα τα κράτη μέλη παρέχουν δημόσια υποστήριξη προκειμένου να καλυφθεί μερικώς αυτό το κενό της αγοράς. Σε εθνικό επίπεδο, οι δημόσιες τράπεζες παροχών, όταν υπάρχουν, παίζουν ενεργό ρόλο και παραμένουν ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό μέσο για την παροχή πίστωσης και/ή εγγύησης, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται δράσεις μεγάλης κλίμακας. Εκτός αυτού τα σχέδια για εγγυήσεις (συνεγγυήσεις και αντεγγυήσεις) και οι εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων διευκολύνουν τον πιστωτικό οργανισμό να παρέχει μικροπιστώσεις, καθώς μειώνεται η έκθεσή του σε κίνδυνο και μετριάζονται οι απαιτήσεις του σε κεφάλαια. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το παράθυρο εγγύησης μικροπίστωσης υπό το Πολυετές Πρόγραμμα για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα (2001-2005), το οποίο βασίζεται σε μια αρχή κατανομής του ρίσκου και διευθύνεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, δίνει τη δυνατότητα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αυξήσουν την έκθεσή τους σε μικροπιστώσεις.

Η τελευταία έκθεση για το Χάρτη συμπέρανε ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει ένας σημαντικός περιορισμός για τις επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ και ότι η δημιουργία ευέλικτων προγραμμάτων μικροπιστώσεων από μερικά κράτη μέλη ήταν ενθαρρυντική. Τα κράτη μέλη προσκλήθηκαν να υποστηρίξουν περαιτέρω τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα, προκειμένου να βελτιώσουν την πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, και ιδιαίτερα στις μικροπιστώσεις, ανάλογα με το εθνικό περιβάλλον. Τα κράτη μέλη παρακινήθηκαν επίσης να εφαρμόσουν τις αναγκαίες οικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να προωθήσουν τις επενδύσεις σε επιχειρηματικά κεφάλαια, όπως προτείνεται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η έκθεση συμπέρανε ακόμα ότι οι "business angels» συνιστούν μια ολοένα και πιο σημαντική πηγή χρηματοδότησης για μικρές επιχειρήσεις και ενθάρρυναν τα κράτη μέλη να επεκτείνουν την ενημέρωση για τους επιχειρηματικούς αγγέλους, να προωθήσουν ένα νομικό και οικονομικό περιβάλλον φιλικό προς τις επενδύσεις σε μικρές επιχειρήσεις, που ενέχουν ρίσκο, και να στηρίξουν τα τοπικά και περιφερειακά δίκτυα των επιχειρηματικών αγγέλων.

Ο επιλεγμένος τομέας προτεραιότητας της παρούσας έκθεσης είναι «Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και ιδιαίτερα στα επιχειρηματικά κεφάλαια και τις μικροπιστώσεις». Παρόλα αυτά, όλα τα σχετικά μέτρα, τα οποία εμπίπτουν στον τομέα «Θέματα χρηματοδότησης» του Χάρτη έχουν περιληφθεί στην παρούσα ενότητα της έκθεσης.

2.2.1. Πρόσφατες εξελίξεις

Δείκτες και στόχοι

Τρία κράτη μέλη έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους στον τομέα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Η Γαλλία στοχεύει να φτάσει το 1 δις ευρώ το χρόνο σε επενδύσεις κεφαλαίων υψηλού κινδύνου μέχρι το 2010 και η Ιρλανδία στοχεύει σε επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων που θα αντιστοιχούν στο 0,80% του ΑΕΠ μέχρι το 2006. Ένας άλλος στόχος της Ιρλανδίας είναι να εισάγονται στο χρηματιστήριο 2-3 εταιρείες το χρόνο από το 2006, ενώ και οι Κάτω Χώρες θέλουν να αυξήσουν το επίπεδο των κρατικών εγγυήσεων που χορηγούνται ετησίως (ΒΒΜΚΒ) στα 450 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που θα αντιστοιχεί σε 3500 μικροπιστώσεις, από τις οποίες το 60% θα έχει σχέση με νέες επιχειρήσεις.

Με βάση έναν αριθμό δεικτών, το συμπέρασμα του Πίνακα Αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις Επιχειρήσεις του 2003 ήταν ότι οι εξελίξεις στον τομέα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση υπήρξαν αρνητικές τα τελευταία τρίμηνα. Οι ΜΜΕ αναφέρουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξή τους [34].

[34] Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εμπόδιο για τις ΜΜΕ, μετά από την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, σύμφωνα με την Έρευνα του ENSR για το 2003 (αναφέρεται στο «Πίνακας Αποτελεσμάτων για την πολιτική για τις επιχειρήσεις).

Σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη συνέχισαν να μειώνονται οι νέες εισαγωγές στο χρηματιστήριο που σχετίζονται με υπάρχουσες εταιρείες το 2002, αλλά με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.

Οι αγορές επιχειρηματικών κεφαλαίων έχουν επίσης συναντηςει σοβαρές δυσκολίες, καθώς παρατηρείται ότι οι επενδύσεις κεφαλαίων έπεσαν σε όλα τα κράτη μέλη το 2002, με τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο να έχουν τη μεγαλύτερη αγορά για επιχειρηματικά κεφάλαια σε αναλογία με το ΑΕΠ ενώ την Ελλάδα, την Αυστρία και τη Πορτογαλία να έχουν τη μικρότερη. Μια ανησυχητική τάση ήταν επίσης η μείωση των κεφαλαίων εκκίνησης κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, προς όφελος της χρηματοδότησης σε μεταγενέστερα στάδια.

Μια ενθαρρυντική εξέλιξη είναι η αύξηση, αν και μέτρια, του αριθμού των δικτύων των επιχειρηματικών αγγέλων από το 1999, κυρίως στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες. Το Λουξεμβούργο αυτή τη στιγμή δε διαθέτει δίκτυο επιχειρηματικών αγγέλων ενώ η Πορτογαλία, η Αυστρία και η Φινλανδία έχουν μόνο ένα.

Kράτη μέλη

Έχουν δημιουργηθεί ποικίλα νέα οικονομικά μέτρα για νέες επιχειρήσεις.

Το Βέλγιο δημιούργησε ένα «δάνειο 50+» για άτομα με ηλικία άνω των 50 ετών, τα οποία επιθυμούν να γίνουν αυτοαπασχολούμενα, ή να ξεκινήσουν μια επιχείρηση, και ένα «δάνειο ΚΑΠ» για να συμπληρώσουν την οικονομική υποστήριξη από ιδιώτες επιχειρηματίες. Δημιούργησε επίσης ένα νέο ταμείο με τίτλο «Ταμείο Νέων Επιχειρηματιών», το οποίο είναι μια πρωτοβουλία του δημόσιου τομέα για να κινητοποιήσει την ιδιωτική εξωτερική χρηματοδότηση για νέες επιχειρήσεις και μεταβιβάσεις επιχειρήσεων. Οι επενδυτές θα λάβουν, υπό ορισμένες συνθήκες, μια μείωση του φόρου για τις πραγματικές πληρωμές.

Η Δανία προωθεί ένα νέο «ταμείο επιχειρηματικότητας» 500 εκατομμυρίων DKK (περίπου 67 εκατομμύρια ευρώ) σε σχέση με έναν αριθμό ιδιωτών επενδυτών, προκειμένου να κλείσει τα κενά στην κεφαλαιαγορά, τα οποία εμφανίζονται συνήθως στα πρώιμα στάδια. Οι Κάτω Χώρες αναθεωρούν τα χρηματοδοτικά τους μέσα για τις καινοτόμους νέες επιχειρήσεις.

Φινλανδία: Υπηρεσία που ταιριάζει την προσφορά εργασίας με την ιδιοκτησία μετοχών

Οι υπηρεσίες PreSeed του Sitra (Φινλανδικό Εθνικό Ταμείο για την έρευνα και την Ανάπτυξη) στοχεύουν στην αποκατάσταση της αποτυχίας της αγοράς, όσον αφορά την παροχή αρχικών κεφαλαίων σε εταιρείες με τεχνολογικό προσανατολισμό.

Η υπηρεσία "DILLI" που ξεκίνησε τη λειτουργία της τον Απρίλιο του 2003 είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στην οικογένεια υπηρεσιών PreSeed του Sitra, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης τις "INTRO" και "LIKSA" [35]. Η ιδέα πίσω από τη δημιουργία του Sitra PreSeed είναι να φέρει σε επαφή τους επιχειρηματίες, τους παροχείς πληροφοριών για την αγορά, «επιχειρηματικούς αγγέλους» και έμπειρους επαγγελματίες των πωλήσεων και των επιχειρήσεων στην αγορά INTRO, την οποία συντονίζει το LIKSA. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εταιρεία ακολουθεί μια σειρά από μέτρα που προσθέτουν στην πραγματική της αξία και τα οποία εκτελούνται στο σωστό χρόνο. Αυτό έχει ως συνέπεια, η εταιρεία να γίνεται περισσότερο ελκυστική για αρχικές επενδύσεις ιδιωτικών κεφαλαίων.

[35] Ο στόχος της LIKSA είναι να επικεντρώνεται στους ίδιους πόρους των εταιρειών όσον αφορά την απόκτηση, την ανάλυση και την εκλέπτυνση των πληροφοριών που σχετίζονται με την εμπορευματοποίησή τους. Για το σκοπό αυτό προσφέρει οικονομικούς πόρους και εμπειρογνώμονες.

Οι μάλλον περιορισμένες ικανότητες των εταιρειών στις πωλήσεις και τα επιχειρηματικά ζητήματα είναι ο σημαντικότερος λόγος για τη καθυστέρηση της λειτουργίας της καλά οργανωμένης αγοράς INTRO. Η νέα υπηρεσία DILLI, έχει βελτιώσει σημαντικά την προσπάθεια για τη διόρθωση αυτής της κατάστασης, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει και αυξάνει την επιχειρηματικότητα. Μέσω της αγοράς INTRO, το DILLI δίνει τη δυνατότητα στους επαγγελματίες των επιχειρήσεων να εξετάσουν τις νέες εταιρείες, ως πιθανές ευκαιρίες εργασίας, την ίδια στιγμή που οι εταιρείες αυτές θα αναφέρονται ως επενδυτικοί στόχοι των επιχειρηματικών αγγέλων. Σύμφωνα με το σχέδιο DILLI ο ειδικός που αναλαμβάνει τις ευθύνες των πωλήσεων στην εταιρεία, ανταλλάσσει την ικανότητά του με μετοχές της εταιρείας. Ο ειδικός γίνεται μέλος της εταιρείας με ένα επιχειρηματικό ρίσκο και πιθανότατα, στην αρχή, με έναν περιορισμένο μισθό. Όταν αυτό συμβεί την κατάλληλη στιγμή σε σχέση με τον οικονομικό κύκλο, τότε η ικανότητα στις πωλήσεις που φέρνει ο ειδικός στην εταιρεία, λειτουργεί επίσης ως μοχλός για την αρχική επένδυση στην εταιρεία, διορθώνοντας με τον τρόπο αυτό την αποτυχία της αγοράς.

Όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά μέσα για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, το γαλλικό δοκιμαστικό σχέδιο Reprise d' Enterprise - PRE (δάνεια αγοράς επιχειρήσεων) σε πέντε περιφέρειες, ήταν τόσο επιτυχημένο ώστε θα αρχίσει να διατίθεται ευρύτερα. Η Austria Wirtschaftsservice δημιούργησε ένα «Επίδομα διαδοχής» για να στηρίξει τους επιχειρηματίες και τις ΜΜΕ, οι οποίες βρίσκονται κοντά στο να μεταβιβάσουν την κυριότητα της επιχείρησης. Το αποταμιευμένο κεφάλαιο, το οποίο χρησιμοποιείται για την εκκίνηση μια νέας επιχείρησης, ή για μια εξαγορά, δικαιούται ένα δωρεάν κρατικό επίδομα 14%.

Αναπτύχθηκαν πρόσφατα δύο νέα σχέδια μικροπιστώσεων.

Η Γαλλία δημιούργησε ένα ειδικό νομικό πλαίσιο, το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε διαπιστευμένους μη κερδοσκοπικούς συλλόγους να δανείζονται από τράπεζες, προκειμένου να παρέχουν μικροπιστώσεις. Ο πρώτος διαπιστευμένος σύλλογος ήταν το ADIE, ένα ίδρυμα που ειδικεύεται στην υποστήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης επιχειρήσεων από τους ανέργους, ή εκείνους που λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό. Πριν δημιουργηθεί αυτό το νέο πλαίσιο ένας μη κερδοσκοπικός σύλλογος μπορούσε να παρέχει δάνεια μόνο από τα περιουσιακά του στοιχεία.

Ηνωμένο Βασίλειο: φορολογικό κίνητρο για την ενθάρρυνση των μικροπιστώσεων

Η κυβέρνηση του ΗΒ, προκειμένου να βελτιώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για επιχειρήσεις από υποβαθμισμένες κοινότητες, τόσο τις υπάρχουσες όσο και τις νέες, παρέχει στήριξη με κεφάλαια, έσοδα και πιστωτικές εγγυήσεις σε περίπου 40 Χρηματοδοτικά Ιδρύματα για την Ανάπτυξη Κοινοτήτων (CDFIs) μέσω του Ταμείου Phoenix. Πρόκειται για ανεξάρτητα οικονομικά ιδρύματα, συνήθως με τοπική βάση και ισχυρούς δεσμούς με παροχείς επιχειρηματικής υποστήριξης και κοινοτικά ιδρύματα. Προσφέρουν δάνεια με εμπορικούς όρους σε επιχειρήσεις με βιώσιμα σχέδια, τα οποία όμως δεν μπορούν να ικανοποιήσουν μερικές, ή όλες τις απαιτήσεις, τους από συμβατικές πηγές. Τα CDFIs γενικά δε ζητούν πρόσθετη ασφάλεια και βασίζουν τις αποφάσεις τους για χορήγηση δανείων στην πιθανή επίπτωση της επιχείρησης στην κοινότητα, αντί για τις συμβατικές τεχνικές αξιολόγησης των πιστωτικών αποτελεσμάτων.

Προκειμένου να ενθαρρύνουν τη ροή ιδιωτικού κεφαλαίου μέσω των CDFIs, η Μείωση Κοινοτικού Επενδυτικού Φόρου (CITR), η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το Μάρτιο του 2003, παρέχει ένα κίνητρο στους επενδυτές που παρέχουν υπομονετικά κεφάλαια στα CDFIs. Ένας μεμονωμένος, ή εταιρικός επενδύτης, που είναι πρόθυμος να παρέχει κεφάλαια σε ένα CDFI, είτε με τη μορφή δανείου, είτε ως μετοχικό κεφάλαιο, για τουλάχιστον πέντε χρόνια, θα κερδίσει μείωση του φόρου κατά 5% για το ποσό που επένδυσε σε κάθε ένα από τα πέντε διαδοχικά φορολογικά έτη. Τα CDFIs, τα οποία θα πρέπει να έχουν τα διαπιστευτήρια της Υπηρεσίας Μικρών Επιχειρήσεων της κυβέρνησης του ΗΒ, για να προσελκύσουν αυτή την επένδυση, δανείζουν μετά σε νέες επιχειρήσεις, υπάρχουσες εταιρείες και κοινοτικά προγράμματα. Από τον Ιούλιο του 2003, 20 CDFIs έχουν διαπιστευτεί και τα ιδρύματα σκοπεύουν να συγκεντρώσουν £88 εκατομμύρια (περίπου 125 εκατομμύρια ευρώ) από επενδυτές για μεταστροφή δανείων στα επόμενα τρία χρόνια.

Το Βέλγιο, για να προσελκύσει επιχειρηματικά κεφάλαια, δημιούργησε ένα νέο τύπο οργανισμού συλλογικών επενδύσεων με το όνομα "Private Pricaf". Ενθαρρύνει τους ιδιώτες επενδυτές να εγγραφούν για τουλάχιστον 250.000 ευρώ στο κεφάλαιο μιας μη εισηγμένης εταιρείας, χωρίς να χρειαστεί να δημιουργήσουν και να διευθύνουν την εταιρεία. Το ελληνικό «Ταμείο Ανάπτυξης Νέας Οικονομίας » (ΤΑΝΕΟ) ξεκίνησε τη λειτουργία του. Πρόκειται για ένα ταμείο των ταμείων με στόχο την μειοψηφική συμμετοχή σε επενδυτικά σχέδια για καινοτόμες εταιρείες, κατά προτίμηση της νέας οικονομίας. Η Ιταλία αναπτύσσει ένα δημόσιο-ιδιωτικό μέτρο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε επιχειρηματικά κεφάλαια για τις ΜΜΕ σε λιγότερο προνομιούχες περιοχές και τις νέες επιχειρήσεις. Θα καταστήσει τα νέα δημόσια κεφάλαια διαθέσιμα σε τράπεζες και οικονομικούς μεσάζοντες για την αγορά βραχυπρόθεσμων και μειοψηφικών πακέτων μετοχών.

Γαλλία: επενδυτικά ταμεία για την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε τοπικό επίπεδο

Ο γαλλικός Νόμος για την Οικονομική Πρωτοβουλία, που ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Ιούλιο του 2003, περιλαμβάνει τη δημιουργία τοπικών επενδυτικών ταμείων ("Fonds d' investissment de proximitι", FIP). Το μέτρο αυτό αφορά κυρίως τις περιφερειακές ΜΜΕ, οι οποίες συναντούν συχνά δυσκολίες στην εύρεση επαγγελματιών επενδυτών, οι οποίοι να ανταποκρίνονται στα χαρακτηριστικά τους.

Ο στόχος των FIP είναι η συλλογή αποταμιεύσεων από τους πολίτες που είναι πρόθυμοι να επενδύσουν σε επιχειρήσεις που έχουν δημιουργηθεί σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Η βιωσιμότητα της επένδυσης δεν είναι επομένως ο μόνος στόχος του επενδυτή. Η ανάπτυξη μιας περιοχής μέσα από τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, που βρίσκονται εκεί, μπορεί να αποτελεί επίσης έναν αποφασιστικό παράγοντα.

Τα FIP μπορούν να παρέμβουν σε μια ζώνη τριών γειτονικών περιφερειών το ανώτερο - είτε στη Γαλλία, είτε σε κάποιο άλλο Κράτος Μέλος της ΕΕ (ορίζονται επίσης ειδικές διατάξεις για τα τμήματα του εξωτερικού). Τα κεφάλαια θα μοιάζουν με αμοιβαία επιχειρηματικά κεφάλαια και πρέπει να επενδύουν τουλάχιστον το 60% των περιουσιακών τους στοιχείων σε ΜΜΕ, 10% των οποίων θα πρέπει να τεθούν κατά μέρος για τη δημιουργία επιχειρήσεων.

Οι σχέσεις μεταξύ των FIP και των τοπικών αρχών, αν οι τελευταίες επιθυμούν να παρέχουν υποστήριξη, θα καθορίζονται σε συμφωνίες, οι οποίες μπορεί να ορίζουν ρητώς τις επενδυτικές προτεραιότητες σε τομείς δραστηριότητας, ή τύπους επιχειρήσεων. Η επένδυση σε FIP θα γίνει ιδιαίτερα ελκυστική για τους ιδιώτες, μέσω ενός σημαντικού φορολογικού κινήτρου, το οποίο μπορεί να αντιστοιχεί σε μια μείωση του φόρου εισοδήματος κατά 25% του επενδυμένου ποσού, το μέγιστο όριο της οποίας θα φτάνει τα 12.000 ευρώ για ένα άτομο και 24.000 ευρώ για ένα ζευγάρι.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου έχει δημιουργήσει το «Ταμείο ARKimedes" για να προσελκύσει επιχειρηματικά κεφάλαια από θεσμικούς και ιδιωτικούς επενδυτές σε φλαμανδικές ΜΜΕ. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, οι ιδιώτες δικαιούνται εκπτώσεις φόρου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο δημιουργήθηκε το «Ταμείο Επιχειρηματικού Κεφαλαίου για την Κοινοτική Ανάπτυξη» με το όνομα Γέφυρες. Πρόκειται για ένα ταμείο £40 εκατομμυρίων (περίπου 57 εκατομμύρια ευρώ) με κεφαλαιοποίηση 50:50 από την κυβέρνηση και επενδυτές του ιδιωτικού τομέα, το οποίο στοχεύει σε επενδύσεις ίδιων κεφαλαίων σε ΜΜΕ με δυναμική ανάπτυξης, οι οποίες βρίσκονται στις 25% λιγότερο προνομιούχες εκλογικές περιφέρειες της Αγγλίας. Εκτός αυτού, δημιουργούνται «Ταμεία Αρχικής Ανάπτυξης» σε κάθε αγγλική περιοχή του Ηνωμένου Βασιλείου, προκειμένου να ενθαρρύνουν την παροχή κεφαλαίων υψηλού κινδύνου σε νέες επιχειρήσεις και άλλες που βρίσκονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης. Στοχεύουν επίσης να δείξουν στους επενδυτές του ιδιωτικού τομέα, ότι τα εμπορικά κέρδη μπορούν να επιτευχθούν με την επένδυση σε εταιρείες που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης.

Αυστρία: ένα νέο μοντέλο για κεφάλαια υψηλού κινδύνου από το δημόσιο τομέα

Η Austria Wirtschaftsservice GmbH (AWS), ένας μεσάζοντας δημόσιας χρηματοδότησης που δημιουργήθηκε το 2002, παρέχει κεφάλαια με χαρακτήρα υψηλού κινδύνου υπό τη μορφή ανασφάλιστων δανείων. ως υποκατάστατο των ίδιων κεφαλαίων. Η απόφαση χρηματοδότησης λαμβάνεται μετά από εκτεταμένο έλεγχο της εταιρείας, αποδοχή του επιχειρηματικού της σχεδίου και έγκριση από ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό σώμα.

Με βάση τα χαρακτηριστικά του επιχειρηματικού σχεδίου, ένα προκαθορισμένο μερίδιο των κερδών της εταιρείας θα πληρωθεί ως αμοιβή για το κεφάλαιο που διατέθηκε. Αυτό σημαίνει ότι στα πρώτα χρόνια δεν υπάρχει αμοιβή, όταν η εταιρεία υφίσταται οικονομικές απώλειες από τις επιχειρηματικές της λειτουργίες. Κατά τον ίδιο τρόπο, σε τέτοιες χρονιές δεν επιστρέφονται τα ποσά που της παρέχονται. Ένας αντιπρόσωπος της AWS παρευρίσκεται στις συσκέψεις του συμβουλίου της εταιρείας, αλλά συνήθως δεν παρεμβαίνει στις επιχειρησιακές αποφάσεις, εκτός από την περίπτωση μεγάλων αποκλίσεων από το επιχειρηματικό σχέδιο. Παρόλα αυτά, οι υψηλού επιπέδου συμβουλές και η εκπαίδευση του νέου επιχειρηματία είναι διαθέσιμες ανά πάσα στιγμή.

Από τη μία πλευρά, το μοντέλο αυτό επιτρέπει στις εταιρείες να απελευθερωθούν από το αρχικό κόστος και τις επιβαρύνσεις ισολογισμού στα πρώτα χρόνια των μεγάλων επενδύσεων, σε αντίθεση με τα κανονικά δάνεια. Από την άλλη πλευρά, η πληρωμή ενός μέρους των κερδών στις καλές εποχές, δεν εμποδίζει τη λειτουργία της επιχείρησης.

Με αυτό τον τρόπο δίνεται και μια απάντηση στους φόβους - οι οποίοι είναι ιδιαίτερα συχνοί μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων - για υπερβολικές εξωτερικές παρεμβάσεις από παροχείς επιχειρηματικών κεφαλαίων

Όσον αφορά τους μηχανισμούς εγγυήσεων, η Austria Wirtschaftsservice παρέχει εγγυήσεις για δάνεια χωρίς πρόσθετη ασφάλεια με μέγιστο όριο τα 75000 ευρώ. Στην Πορτογαλία έχουν δημιουργηθεί τρεις νέες περιφερειακές Εταιρείες Αμοιβαίων Εγγυήσεων.

Ιταλία: εθνικό σύστημα εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων

Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Ιταλία ενθάρρυνε τη δημιουργία εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων, "CONFIDI", ο κύριος ρόλος των οποίων είναι να αντισταθμίζουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές εταιρείες στην αξιολόγηση των πιστώσεων. Το CONFIDI είναι ένα εθνικό σύστημα αμοιβαίων εγγυήσεων, το οποίο περιλαμβάνει 680 ιδιωτικές εταιρείες (η κάθε μία με τη δική της νομική και διοικητική αυτονομία), όπου είναι μέλη σχεδόν 1.000.000 επιχειρηματίες.

Αυτά τα ταμεία εγγυώνται πιστώσεις για ΜΜΕ, καθώς μέχρι και 80% των δανείων προορίζεται για νέες επιχειρήσεις και 50% για υπάρχουσες επιχειρήσεις. Το μέγιστο ποσό της εγγύησης είναι τα 500.000 ευρώ, δεν χρειάζεται προσωπική πρόσθετη ασφάλεια και τα επιτόκια που ισχύουν είναι εκείνα που οι τράπεζες επιφυλάσσουν για τους καλύτερους πελάτες τους. Για τις ΜΜΕ, αυτό σημαίνει χαμηλότερο επιτόκιο, από αυτό που θα υπήρχε, αν η αίτηση για δάνειο δεν υποστηριζόταν από ένα CONFIDI, το οποίο αποθηκεύει σε μετρητά το 50% της αξίας του δανείου σε ένα τραπεζικό λογαριασμό.

Για κάθε ευρώ που εγγυάται το σχέδιο CONFIDI, το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα είναι τουλάχιστον 10, σε σχέση με το δάνειο που δίνεται, ανάλογα με το συγκεκριμένο CONFIDI το οποίο αφορά. Κάθε εκτίμηση της πίστωσης πραγματοποιείται από ένα τοπικό CONFIDI και όχι από την τράπεζα. Τα αποτελέσματα στο παρελθόν υπήρξαν εξαίρετα: ποσοστό αδυναμίας πληρωμής 1,6%, αντί για το 8% του κλάδου γενικότερα.

Τα CONFIDI έχουν αποκτήσει από το 2000 τη δυνατότητα να λαμβάνουν τη στήριξη του Ταμείου Εγγυήσεων ΜΜΕ, ένα σχέδιο αντεγγυήσεων που δημιούργησε το υπουργείο Παραγωγικών Δραστηριοτήτων και το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των εγγυήσεων που είναι επωφελείς για τις επιχειρήσεις.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου σύναψε συμφωνίες πλαισίου με ιδιωτικές τράπεζες, οι οποίες ορίζουν ρητώς ότι οι φλαμανδικές αρχές θα εγγυώνται κατά 75% τις αιτήσεις για πιστώσεις των ΜΜΕ, οι οποίες πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Η Βαλλονική Κοινότητα στο Βέλγιο σύστησε μια ειδική εταιρεία, την "SOCAMUT S.A." στόχος της οποίας είναι η αντεγγύηση του 50% της αξίας των εγγυήσεων που εκδίδουν οι σύλλογοι αμοιβαίων εγγυήσεων της περιοχής για τη δημιουργία επιχειρήσεων, την ανάπτυξη και τη μεταβίβαση επιχειρήσεων. Ο μηχανισμός στοχεύει αποκλειστικά τις μικρο-επιχειρήσεις. Το «Ταμείο Εγγυήσεων» της περιφέρειας Βρυξέλλες-Πρωτεύουσα του Βελγίου παρέχει τώρα στους επιχειρηματίες τη δυνατότητα να κάνουν απευθείας αιτήσεις για πιστώσεις χωρίς τη μεσολάβηση τράπεζας. Έχοντας λάβει την έγκριση του Ταμείου, ο επιχειρηματίας μπορεί να απευθυνθεί σε ποικίλα χρηματοοικονομικά ιδρύματα για να επιτύχει τους πιο συμφέροντες όρους.

Η Ελλάδα σχεδιάζει να στήσει το πρώτο της δίκτυο «business angels» (επιχειρηματικών αγγέλων) και η Γαλλία υιοθέτησε ένα ειδικό νομικό καθεστώς ("Sociιtι uniprsonnelle d' investissement providentiel", SUIP). Ο στόχος αυτού του σχεδίου είναι η αύξηση του αριθμού των επιχειρηματικών αγγέλων. Το SUIP απολαμβάνει σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις. Η Ιρλανδία δημιούργησε μια βάση δεδομένων με 50 «business angels» με υψηλή καθαρή περιουσία και με πάνω από 12,7 εκατομμύρια ευρώ διαθέσιμα για επενδύσεις σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Για να συμπληρώσει τα υπάρχοντα ιδιωτικά δίκτυα των επιχειρηματικών αγγέλων, η ολλανδική κυβέρνηση σκέφτεται αυτή τη στιγμή να υποστηρίξει τη δημιουργία νέων δικτύων σε περιφερειακό επίπεδο. Στη Σουηδία, 17 οργανισμοί έχουν ήδη λάβει επιχορηγήσεις για τη δημιουργία περιφερειακών δικτύων επιχειρηματικών αγγέλων. Η Σουηδία επίσης χρηματοδοτεί ένα πρόγραμμα, το οποίο αναζητεί γυναίκες επενδυτές και τις προετοιμάζει για συμμετοχή σε άλλα δίκτυα. Στη Πορτογαλία, η δραστηριότητα των επιχειρηματικών αγγέλων έχει προωθηθεί μέσω συσκέψεων και άρθρων στον τύπο. Προγραμματίζεται ένα ειδικό σχέδιο δράσης για το μέλλον. Η Νορβηγία σχεδιάζει τη δημιουργία δικτύων επιχειρηματικών αγγέλων στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της ICT. Παρέχει επίσης ένα φορολογικό κίνητρο 28% για επιχειρηματικούς αγγέλους, οι οποίοι επενδύουν σε νέες επιχειρήσεις στον τομέα της πανεπιστημιακής έρευνας.

Έχουν επίσης αναφερθεί και κάποια άλλα οικονομικά μέτρα. Η Δανία εργάζεται για να συγχωνεύσει όλες τις διατάξεις σχετικά με τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα στο «Νομοσχέδιο για τον Επιχειρηματικό Τομέα». Αυτό θα συμβάλλει σε μια μεγαλύτερη απλοποίηση, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στην χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Στη Γερμανία, η συγχώνευση των τραπεζών παροχών KfW και DtA σε KfW-Mittelstandbank έχει φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια στα χρηματοοικονομικά μέσα που προσφέρονται στις ΜΜΕ, ενώ επέφερε κάποιες βελτιώσεις στα προϊόντα και απλοποίησε τις διαδικασίες. Η Ιρλανδία ανέθεσε μια μελέτη για να αναλάβει μια σύγκριση της χρηματοδοτικής βοήθειας για νέες επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, η οποία είναι διαθέσιμη τόσο από το κράτος, όσο και από τον ιδιωτικό τομέα σε άλλες χώρες της ΕΕ και μια ακόμα μελέτη σχετικά με την πολιτική και τα στηρίγματα που προσφέρονται σε μικρο-επιχειρήσεις στην Ιρλανδία. Η Αυστρία δημιούργησε το Austria Wirtschaftsservice Gesellschaft m.b.H ως ένα «θυρίδα ενιαίας εξυπηρέτησης» για κάθε ομοσπονδιακή υποστήριξη στις επιχειρήσεις, μηχανισμός που συγκεντρώνει αρκετούς υπάρχοντες οργανισμούς υποστήριξης κάτω από μία στέγη. Η Αυστρία έχει επίσης υιοθετήσει ένα «Σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς» και η Πορτογαλία έχει δημιουργήσει ένα νέο οικονομικό πρόγραμμα το «PRIME» για την υποστήριξη των επενδύσεων και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Βαλλονία στο Βέλγιο παρέχει αρκετούς νέους μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης εφευρέσεων, που προήλθαν από πανεπιστήμια. Ως πιλοτικό πρόγραμμα, η περιφέρεια αυτή ενθαρρύνει τις μικρές επιχειρήσεις, που έχουν ανάγκη επιχειρηματικών κεφαλαίων, να προσλαμβάνουν έναν εξωτερικό διαχειριστή στο διοικητικό τους συμβούλιο με τη μερική συνεισφορά τους στα κόστη απασχόλησης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Κυβέρνηση της Σκοτίας έχει δημιουργήσει ένα «πακέτο επενδύσεων ίδιων κεφαλαίων στα πρώτα στάδια» για να αντιμετωπίσει το κενό των επενδύσεων για ποσά χαμηλότερα από £500.000 (περίπου 709.000 ευρώ). Δημιουργήθηκε επιπλέον ένα «Πρόγραμμα Ετοιμότητας για Επενδύσεις» προκειμένου να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, όσον αφορά το κόστος ανάπτυξης προτάσεων, σε ένα στάδιο και με μια ποιότητα, με τα οποία θα έχουν την πιθανότητα να επιτύχουν την προσέλκυση επενδύσεων στις μετοχές τους. Το πρόγραμμα πληρώνει μέχρι και 50% αυτού του κόστους με μέγιστο όριο τις £10.000 (περίπου 14.200 ευρώ).

Επιτροπή

Το Νοέμβριο του 2003, η Επιτροπή εξέδωσε την πέμπτη και τελευταία έκθεση προόδου για το Σχέδιο Δράσης για τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια (RCAP) [36]. Η έκθεση αυτή διαπίστωνε ότι, αν δούμε την περίοδο RCAP στο σύνολό της, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος και έχουν επιτευχθεί όλοι οι πολιτικοί και πολλοί από τους τεχνικούς στόχους. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου είναι πλέον πιο ώριμη και επαγγελματική από ότι το 1998. Η ενημέρωση των επιχειρήσεων και των κρατικών αρχών για τη στρατηγική σημασία του συγκεκριμένου τομέα και οι δυνατότητες που παρέχει αυτό το είδος χρηματοδότησης, έχουν πλέον παγιωθεί στην Ευρώπη. Το RCAP έπαιξε πολιτικό ρόλο στην υποστήριξη εκείνων που έχουν εμπλακεί άμεσα, ή έμμεσα, σε δραστηριότητες που αφορούν τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Η φιλοσοφία πίσω από το RCAP διαπερνά ήδη άλλες πολιτικές και προγράμματα σε περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Προκειμένου να διατηρηθεί η πορεία στον ίδιο ρυθμό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί από κοντά τις ευρωπαϊκές αγορές επιχειρηματικών κεφαλαίων.

[36] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για επιχειρηματικά κεφάλαια (RCAP), COM(2003) 654 τελικό, 4.11.2003. Με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής «Επιχειρηματικά κεφάλαια: το κλειδί για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» SEC(1998) 522, Απρίλιος 1998

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης την όγδοη έκθεση προόδου της για το Σχέδιο Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες (FSAP) [37], συμπεραίνοντας ότι η γενικότερη οικονομική κατάσταση ενισχύει την πολιτική άποψη για ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στα πλαίσια της ΕΕ. Η πορεία προς την υιοθέτηση των αναγκαίων νομοθετικών μέτρων για τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς παραμένει στο σωστό δρόμο και η ολοκλήρωση όλων των υπολειπόμενων νομοθετικών μέτρων είναι ζωτικής σημασίας.

[37] «Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες: Έμειναν εννιά μήνες για την παράδοση του FSAP», 3.6.2003, http://europa.eu.int/ΕΓΓm/internal_market/ en/finances/actionplan/index.htm

Η ετήσια έκθεση [38] του 2002 για τα τρία χρηματοοικονομικά μέσα σύμφωνα με το Πολυετές Πρόγραμμα για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα (2001-2005), τις ενισχύσεις εκκίνησης του ευρωπαϊκού μηχανισμού για τις τεχνολογίες (ΕΜΤ), το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και τη Δράση «Αρχικά ίδια κεφάλαια» [39], δείχνει ότι η Εγγυητική Διευκόλυνση ΜΜΕ έχει ωφελήσει κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις με λιγότερο από 10 υπαλλήλους. Στο τέλος του 2002, ο αριθμός των ΜΜΕ που ωφελήθηκαν ανερχόταν στις 125.164, σε σύγκριση με τις 112.581 στα μέσα του 2002 και τις 92.408 στο τέλος του 2001. Οι τελικοί δικαιούχοι με έως 10 υπαλλήλους, αποτελούσαν το 93% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ και οι τελικοί δικαιούχοι με έως 50 υπαλλήλους, αποτελούσαν το 99% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ [40]. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων είναι σταθερά επικεντρωμένος στην ομάδα στόχο του Χάρτη.

[38] Έκθεση της Επιτροπής, «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση: Μέτρα χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων COM(2003) 480 τελικό της 5.8.2003.

[39] Τις διαχειρίζεται όλες το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) και τις προσφέρει μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

[40] Στοιχεία από τις 30.6.2002.

Το Δεκέμβριο του 2003, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση «Πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση» [41], με στόχο την ενημέρωση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόοδο στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ μετά την έκθεση του 2001 «Πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση» [42] και την αναθεώρηση του πλαισίου της δημόσιας πολιτικής, όσον αφορά τη χρηματοδότηση ΜΜΕ. Το συμπέρασμα της έκθεσης ήταν ότι για να προωθηθεί αποτελεσματικά η επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, θα πρέπει περισσότερες δράσεις του ευρωπαϊκού, εθνικού και τοπικού δημόσιου τομέα να επικεντρωθούν στη βελτίωση της λειτουργίας των χρηματοοικονομικών αγορών, και ιδιαίτερα στα νέα κράτη μέλη, μειώνοντας το χάσμα της χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια, ιδιαίτερα όσον αφορά τις εγγυήσεις και τις μικροπιστώσεις και αυξάνοντας το μετοχικό κεφάλαιο στους ισολογισμούς των ΜΜΕ.

[41] COM(2003) 713 τελικό, 1.12.2003.

[42] SEC(2001)1667, 19.10.2001.

Επίσης, το Νοέμβριο του 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δημοσίευσαν την έκθεση «Μικροπιστώσεις για μικρές επιχειρήσεις και δημιουργία επιχειρήσεων: αναπλήρωση ενός κενού στην αγορά» [43], η οποία συντάχθηκε από μία ομάδα εργασίας ειδικών από τα κράτη μέλη, τις υπό ένταξη χώρες και εκείνες που είναι υποψήφιες. Η έκθεση τόνισε την ποικιλία των παραγόντων στον τομέα του μικροδανεισμού, όπως είναι οι δημόσιες τράπεζες χορηγήσεων, τα ταμιευτήρια, οι συνεταιριστικές τράπεζες και οι άλλοι φορείς. Η έκθεση σημείωνε ότι τα σχέδια εγγυήσεων μοιράζονται συχνά το ρίσκο με τα ιδρύματα μικροπιστώσεων και επισήμανε τη σημασία των υπηρεσιών στήριξης των επιχειρήσεων. Οι διαφορετικές πρακτικές φαίνονταν κυρίως στη ρύθμιση των επιτοκίων. Η έκθεση επισήμαινε ότι τα έσοδα επιτοκίων από τις δραστηριότητες μικροπιστώσεων θα πρέπει να επιτρέπουν σε ένα ίδρυμα να καλύψει όλα του τα κόστη και τα ρίσκα που σχετίζονται με αυτή τη δραστηριότητα, έτσι ώστε να μπορέσει να γίνει αυτοσυντηρούμενο και ανεξάρτητο από τις δημόσιες επιδοτήσεις.

[43] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Το Νοέμβριο του 2003, η Επιτροπή δημοσίευσε την ετήσια έκθεση προόδου για τη Δράση για Αρχικά Κεφάλαια (CREA). Η Δράση, η οποία χρηματοδοτείται από το Τρίτο Πολυετές Πρόγραμμα για ΜΜΕ (1997-2000) [44], υποστήριξε τα ταμεία αρχικών κεφαλαίων που δημιουργήθηκαν πρόσφατα με επενδυτικά κεφάλαια τουλάχιστον 4 εκατομμυρίων ευρώ, ως έναν τρόπο για να ξεπεραστεί το κενό χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια. Τα 19 ενεργά ταμεία που επιλέχθηκαν το 1998-1999 έχουν επενδύσει 150,9 εκατομμύρια ευρώ σε 218 εταιρείες, δημιουργώντας 2.205 νέες θέσεις εργασίας. Η πλειοψηφία αυτών των ταμείων επενδύουν τοπικά, ή περιφερειακά, σε νέες επιχειρήσεις πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών, ηλεκτρονικών και επιστημών της ζωής. Οι συνολικές αποσύρσεις επενδύσεων για τα ταμεία υπήρξαν 47,6 εκατομμύρια ευρώ, από τις οποίες το 85% είχαν διαγραφεί.

[44] Απόφαση 97/15/ΕΚ του Συμβουλίου της 9/12/1996 για τη θέσπιση τρίτου Πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997 ως 2000).

Στα συμπεράσματά του το Δεκέμβριο του 2001, το Συμβούλιο Βιομηχανίας κάλεσε την Επιτροπή να συντάξει έναν Κώδικα Συμπεριφοράς μεταξύ τραπεζών, χρηματοδοτών και ΜΜΕ για τη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης. Μετά από αρκετές συναντήσεις μιας ομάδας εργασίας με αντιπροσώπους των ευρωπαϊκών οργανισμών τραπεζών και ΜΜΕ, συμφωνήθηκε, το φθινόπωρο του 2003, ένα προσχέδιο από το ευρωπαϊκό επιμελητήριο, ΕΣΣΜΜΕ [45], ΕΣΒΕ [46] και τον Ευρωπαϊκό Όμιλο Ταμιευτηρίων, έναν από τους κύριους χορηγούς δανείων σε ΜΜΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Συνεταιρεστικών Τραπεζών και η Ομοσπονδία Τραπεζών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησαν περισσότερο χρόνο για να συμβουλευτούν τα εθνικά τους μέλη.

[45] Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνών, Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων.

[46] Ένωση Συνομοσπονδιών Βιομηχάνων και Εργοδοτών της Ευρώπης

Η Επιτροπή δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2003 έναν οδηγό πιστωτικής ασφάλειας για Ευρωπαϊκές ΜΜΕ [47], ο οποίος υπολογίζει την ανάγκη διαχείρισης του ρίσκου που συνεπάγεται η παροχή εμπορικών πιστώσεων σε πελάτες. Αν δεν καλυφθούν αυτοί οι κίνδυνοι, τότε μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα ρευστότητας και τελικά αφερεγγυότητα. Για αυτό το λόγο, οι ΜΜΕ θα πρέπει να εξετάζουν με προσοχή τα διάφορα μέσα για τη διαχείριση αυτού του ρίσκου, τα οποία περιλαμβάνουν την πιστωτική ασφάλεια, τη διαχείριση ρίσκου από την ίδια την ΜΜΕ, ανάληψη απαιτήσεων τρίτων, αγορά πληροφοριών από εταιρείες, χρήση εταιρειών είσπραξης και τραπεζικών εγγυήσεων.

[47] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Μια μελέτη για την ανάληψη απαιτήσεων τρίτων [48] που διεξήγαγε η Επιτροπή, επικεντρώθηκε στο ρόλο που παίζει η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων στη χρηματοδότηση ΜΜΕ σε όλη την Ευρώπη. Η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων δίνει στις εταιρείες πρόσβαση σε χρηματοδότηση με βάση την αύξηση των πωλήσεών τους. Ο συνολικός όγκος ανάληψης ευθυνών στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 57% τη περίοδο 1998-2000, αν και το επίπεδο της εκκίνησης ήταν χαμηλό και οι αυξήσεις καταγράφηκαν σε κάθε Κράτος Μέλος. Σύμφωνα με τη έκθεση, η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων στοχεύει ειδικά τις μικρές επιχειρήσεις και είναι κατάλληλη για αυτές. Ωστόσο, εξαιτίας του υψηλού της κόστους, η ανάληψη απαιτήσεων τρίτων ενδιαφέρει μόνο τις εταιρείες με ταχεία ανάπτυξη και δεν αποτελεί επιλογή κάθε μικρής επιχείρησης.

[48] Η ανάληψη ευθυνών τρίτων είναι ένας τρόπος αύξησης της ρευστότητας μέσω των προκαταβολών έναντι της εκχώρησης των απαιτήσεων, http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ entrepreneurship/financing/index.htm

Στα πλαίσια της Πρωτοβουλίας Gate2Growth [49], συγκεντρώθηκαν μια πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων για επενδυτικές ευκαιρίες και ένας αριθμός από υπάρχοντα εργαλεία σχεδιασμού επιχειρήσεων για τον καινοτόμο επιχειρηματία, περιλαμβανομένων και μαθημάτων στο διαδίκτυο, τα οποία περιγράφουν τις διάφορες πηγές χρηματοδότησης που υπάρχουν, περιλαμβανομένων των επιχειρηματικών κεφαλαίων, των επιχειρηματικών αγγέλων, των εμπορικών τραπεζών και των χρηματαγορών, ποια είναι τα προβλεπόμενα επενδυτικά κριτήρια και πως μπορεί κανείς να προσεγγίζει τους επενδυτές. Ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη δημιουργία μιας μεθοδολογίας διάγνωσης επιχειρηματικού σχεδίου, για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την ετοιμότητά τους να δεχθούν επενδύσεις και να τις εφαρμόσουν και να τις αξιοποιήσουν στην πράξη, κάτι που θα επιτρέψει τον έλεγχο της ολοκλήρωσης ενός επιχειρηματικού σχεδίου σε σύγκριση με έναν αριθμό προκαθορισμένων κριτηρίων, που έχουν αναπτύξει οι ειδικοί των επενδύσεων. Καθιερώθηκε ένα δίκτυο 18 περιφερειακών σημείων εισόδου, το οποίο αποτελείται από Κέντρα Επιχειρήσεων και Καινοτομιών (ΚΕΚ) και Κέντρα Διάδοσης Καινοτομιών (ΚΔΚ) (βλ. επικεφαλίδα 2.3.1) με συγκεκριμένη εξειδίκευση στη χρηματοδότηση καινοτομιών. Το δίκτυο I-TecNet για επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων σε τεχνολογία που βρίσκεται στα πρώτα στάδια επανεκκίνησε το 2003. Ο στόχος αυτού του δικτύου είναι να ενισχύσει τη δυνατότητα των ευρωπαίων διαχειριστών επιχειρηματικών κεφαλαίων στα πρώτα στάδια, καθώς και παρόμοιων επαγγελματιών επενδυτών σε κοινές ιδιωτικές μετοχές, να επενδύσουν σε καινοτόμους εταιρείες και να βοηθήσουν αυτές τις εταιρείες να αναπτυχθούν σύμφωνα με τις δυνατότητές τους.

[49] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/avpolicy/media/ i2iav_en.html

Τα αποτελέσματα αυτών των πιλοτικών προγραμμάτων βαθμολόγησης της τεχνολογίας, που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, έχουν συγκεντρωθεί για δημοσίευση και διάδοση [50]. Ο στόχος αυτών των προγραμμάτων ήταν η παραγωγή βιώσιμων μεθόδων, δοκιμασμένων και αποδεκτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που θα δίνουν τη δυνατότητα στις καινοτόμους ΜΜΕ, οι οποίες βρίσκονται στη διαδικασία ανάπτυξης τεχνολογικών προγραμμάτων να βαθμολογούνται από χρηματοοικονομικούς παράγοντες σύμφωνα με τους κινδύνους, με βάση αποδεδειγμένες τεχνικές εκτίμησης επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Το αποτέλεσμα θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις τράπεζες και άλλους παροχείς χρηματοδότησης μικρής κλίμακας στα πρώτα στάδια, ώστε να αναγνωρίζουν τις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας με μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης.

[50] Η δημοσίευση προβλέπεται για τις αρχές του 2004.

Στα πλαίσια του προγράμματος MEDIA, η πειραματική δράση «Ανάπτυξη και Οπτικοακουστικά Μέσα Audiovisual:i2i Audiovisual» [51] στοχεύει στο να ενθαρρύνει τις τράπεζες και τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα να επενδύσουν στις επιχειρήσεις λογισμικού. Ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), στα πλαίσια της προσπάθειάς της να δράσει ως καταλύτης για τη στήριξη του κινηματογράφου και της οπτικοακουστικής βιομηχανίας δημιουργεί πιστωτικά όρια [52], τα οποία διατίθενται στον εξειδικευμένο τραπεζικό τομέα για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ στην οπτικοακουστική δημιουργία, την οπτικοακουστική τεχνολογία ή την απόδοση της υπεργολαβίας στο συγκεκριμένο τομέα.

[51] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/avpolicy/media/ i2iav_en.html

[52] Συνολικό Δάνειο και Συνολικό Δάνειο Κατανομής του Ρίσκου.

Η Επιτροπή υιοθέτησε τον Αύγουστο του 2003 τις αναθεωρημένες ενδεικτικές κατευθύνσεις για την ενδιάμεση εξέταση των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων [53], που θα πραγματοποιηθεί στο τέλος του 2003 / αρχή του 2004. Οι προτάσεις του Χάρτη αντικατοπτρίζονται σε αυτές τις οδηγίες και τα θέματα ΜΜΕ θα εξεταστούν γενικά κατά την περίοδο της ενδιάμεσης εξέτασης. Ενθαρρύνεται μια διαφοροποίηση του εύρους των δημόσιων μέσων χρηματοδότησης. Οι αρχικές οδηγίες της Επιτροπής για την περίοδο 2000-2006 [54] επεσήμαναν την ανάγκη επίτευξης της μεγαλύτερης δυνατής επιρροής από λειτουργίες, που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας, προτιμώντας τη στήριξη ιδιωτικών πηγών χρηματοδότησης, όπως είναι τα επιχειρηματικά κεφάλαια και οι συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο Κανονισμός της Επιτροπής για τις επιλέξιμες δαπάνες [55], αναθεωρημένοι τον Ιούνιο 2003, καθορίζουν τις συνθήκες και τις προτάσεις για τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων, κεφαλαίων υψηλού κινδύνου, δανείων και εγγυήσεων. Δημοσιεύτηκε ένας Οδηγός για τη χρηματοδότηση με επιχειρηματικά κεφάλαια στην Περιφερειακή Πολιτική [56] και θα πρέπει να αποτελέσει ένα πρακτικό έγγραφο για όλους τους ενδιαφερόμενους, σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε δραστηριότητες που σχετίζονται με κεφάλαια υψηλού κινδύνου. Ο προγραμματισμός των διαρθρωτικών ταμείων δείχνει ότι οι οδηγίες ακολουθούνται και ότι αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επεμβάσεις στα κεφάλαια υψηλού κινδύνου και τις εγγυήσεις να φτάσουν περίπου το 1,4 δισεκατομμύριο ευρώ την περίοδο 2000-2006, δηλαδή περισσότερα από τα διπλά σε σύγκριση με την περίοδο 1994-1999.

[53] COM (2003) 499 τελικό, 25.8.2003.

[54] Τα Διαρθρωτικά Ταμεία και ο συντονισμός τους με το Ταμείο Συνοχής: οδηγίες για προγράμματα την περίοδο 2000-2006, 1.7.1999 www.europa.eu.int/ΕΓΓm/regional _policy/sources/docoffic/official/guidelines/coord_en.htm

[55] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1145/2003 της Επιτροπής της 27.6.2003 που τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1685 όσον αφορά τους κανόνες επιλεξιμότητας για τη συγχρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία, ΕΕ 160, 28.6.2003, σελ. 48.

[56] www.europa.eu.int/ΕΓΓm/regional_policy/sources/docgener/guides/risk/risk_en.pdf

Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις διαπραγματεύσεις της Επιτροπής της Βασιλείας σχετικά με το νέο Πλαίσιο Επάρκειας Κεφαλαίων για τράπεζες. Μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου [57], η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μια μελέτη για τις επιπτώσεις του νέου πλαισίου επάρκειας κεφαλαίων στην ευρωπαϊκή οικονομία και ειδικά στις ΜΜΕ, η οποία προβλέπεται για τις αρχές του 2004.

[57] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, 15-16 Μαρτίου 2002.

2.2.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

Οι προηγούμενες εκθέσεις για το Χάρτη έχουν αναγνωρίσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση ως ένα σημαντικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις, ενώ επισημαίνουν κάποια πρόοδο σε αυτό τον τομέα. Οι εξελίξεις του περασμένου χρόνου δείχνουν ότι έχουν ληφθεί αρκετά νέα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης. Παρόλα αυτά, όπως φαίνεται παραπάνω, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει ένα σημαντικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις σε όλη την ΕΕ.

Όσον αφορά τις πιο πρόσφατες εξελίξεις, αξίζει να επισημανθούν τα πολλά νέα μέτρα που έλαβε το Βέλγιο, προκειμένου να προσελκύσει ιδιώτες επενδυτές, όπως είναι το Ταμείο Εκκινήσεων, το Ιδιωτικό Pricaf και το Ταμείο ARKimedes. Η βρετανική πρωτοβουλία να επιτρέψει τη χορήγηση μικροπιστώσεων από μη τραπεζικούς οργανισμούς, σε συνδυασμό με ένα φορολογικό κίνητρο, καθώς και τα γαλλικά τοπικά ταμεία επενδύσεων, είναι επίσης ενδιαφέροντα παραδείγματα νέων τρόπων χρηματοδότησης. Ένα ακόμα καινοτόμο παράδειγμα είναι το φινλανδικό σχέδιο DIILI για την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο θα συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο. Ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό παράδειγμα είναι η ανάπτυξη του πρώτου δικτύου επιχειρηματικών αγγέλων στην Ελλάδα.

Οι εμπειρίες του δημόσιου τομέα, οι οποίες είχαν ως στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, έχουν δείξει ότι τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται, όταν ο δημόσιος τομέας συνεργάζεται στενά με τις χρηματοοικονομικές αγορές και ενθαρρύνει την ανάπτυξή τους. Η δημόσια δράση θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στις γενικές συνθήκες πλαισίου και να δρα ως καταλύτης για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Ιδιαίτερα οι δράσεις χρηματοδότησης που στοχεύουν συγκεκριμένους τομείς αποδείχτηκαν αναποτελεσματικές, καθώς δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος να προβλέψει κανείς τις εξελίξεις στην αγορά σε μια προοπτική αρκετών χρόνων.

Χρειάζεται να ληφθούν επιπλέον δράσεις του δημόσιου τομέα για την αποτελεσματική προώθηση της επιχειρηματικότητας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων της Ευρώπης στη χρηματοδότηση. Το επίμονο κενό στη χρηματοδότηση μιας επιχείρησης στα πρώτα της στάδια καθιστά αναγκαία τη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα για την κάλυψή του. Καθώς τα τραπεζικά δάνεια παραμένουν το κύριο μέσο χρηματοδότησης για τις μικρές επιχειρήσεις, η ανάγκη για εγγυήσεις, οι οποίες μοιράζουν τους κινδύνους μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, είναι προφανής, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ στα τραπεζικά δάνεια. Από αυτή την άποψη, η μετοχοποίηση ίσως αποτελεί έναν ενδιαφέροντα τομέα για διερεύνηση. Η χρήση εθνικών και τοπικών τραπεζών ως ενδιάμεσων, καθιστά τους μηχανισμούς εγγυήσεων προσιτούς στις μικρές επιχειρήσεις. Το μακροχρόνιο ιταλικό σχέδιο CONFIDI είναι ένα παράδειγμα ενός λειτουργικού συστήματος εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων.

Ένα σημαντικό εργαλείο για να αντιμετωπιστεί το θέμα της χρηματοδότησης στα πρώτα στάδια είναι η μικροπίστωση. Το εύρος και η έντασή της διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Ο δημόσιος τομέας μπορεί να διευκολύνει την παροχή μικροπιστώσεων μέσω της ενεργοποίησης περιβαλλοντικών και φορολογικών κινήτρων για τους επενδυτές που παρέχουν κεφάλαια σε πωλητές μικροπιστώσεων. Η δημόσια υποστήριξη μπορεί επίσης να προσφερθεί με την παροχή κεφαλαίων σε εξειδικευμένους δανειστές, με την ανάληψη εκ μέρους του ενός μέρος του ρίσκου, μαζί με τις εξειδικευμένες εταιρείες εγγυήσεων και/ή με την προώθηση των υπηρεσιών υποστήριξης επιχειρήσεων. Τα προγράμματα μικροδανεισμού θα πρέπει να στοχεύουν στην επιβίωση της επιχείρησης, προκειμένου να μειώνεται σταδιακά η υποστήριξη του δημόσιου τομέα.

- Για να βοηθηθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, οι προσπάθειες θα πρέπει να στραφούν προς μια χρηματοδότηση στα πρώτα στάδια και ιδιαίτερα στις εγγυήσεις και τις μικροπιστώσεις.

Οι ανάγκες των εταιρειών με επιχειρηματική ανάπτυξη διαφέρουν από εκείνες των κύριων ευρωπαϊκών μικρών εταιρειών, αλλά χρειάζονται και οι δύο ισχυρότερους ισολογισμούς με αρκετά ίδια κεφάλαια. Η παρακράτηση κερδών είναι ο καλύτερος τρόπος. Οι πηγές για επιπλέον κεφάλαια είναι οι ανεπίσημοι επενδυτές κεφαλαίων υψηλού ρίσκου, τα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων και οι θεσμοί που παρέχουν μέσα σχεδόν κεφαλαιακά, όπως είναι τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης. Τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης της Austria Wirtschaftsservice, τα οποία περιορίζουν την εξωτερική παρέμβαση σε αποφάσεις λειτουργίας επιχειρήσεων, μας δείχνουν μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση στην παροχή κεφαλαίων του δημόσιου τομέα.

- Προτείνεται η εξέταση των φορολογικών νόμων για να διαπιστωθεί αν εμποδίζουν την ανάπτυξη των εταιρειών φορολογώντας τα παρακρατηθέντα κέρδη περισσότερο από τα διανεμημένα κέρδη.

- Ενθαρρύνεται η ανάπτυξη ρευστών και λειτουργικών αγορών επιχειρηματικών κεφαλαίων .

- Θα πρέπει να συνεχιστεί ή περαιτέρω προώθηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι επιχειρηματικοί άγγελοι (business angels).

- Θα πρέπει να προωθηθούν οι επενδύσεις από ανεπίσημους επενδυτές κεφαλαίων υψηλού κινδύνου μέσω των φοροαπαλλαγών.

Η Επιτροπή συμμετέχει σε πολλές διαφορετικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Τα χρηματοοικονομικά μέσα της Κοινότητας παρέχουν την ευρωπαϊκή ισχύ και υποστήριξη στη χρηματοδότηση ΜΜΕ. Η ολοκλήρωση του Σχεδίου Δράσης για επιχειρηματικά κεφάλαια αποτελεί ένα σημαντικό επίτευγμα και η ολοκλήρωση του Σχεδίου Δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαθεσιμότητα, τόσο του τραπεζικού δανεισμού, όσο και της αυτοχρηματοδότησης. Οι μελέτες και τα προγράμματα για την ανταλλαγή των καλών πρακτικών συνεισφέρουν ακόμα περισσότερο στις βελτιώσεις.

2.3. Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των καινοτομιών

«Θα ενισχύσουμε τα υφιστάμενα προγράμματα που αποσκοπούν στην προώθηση της διάδοσης της τεχνολογίας προς τις μικρές επιχειρήσεις καθώς και τη δυνατότητα των μικρών επιχειρήσεων να εντοπίζουν, να επιλέγουν και να προσαρμόζουν τις τεχνολογίες.

Θα καλλιεργήσουμε τη συνεργασία και τις ανταλλαγές στον τομέα της τεχνολογίας ανάμεσα σε εταιρίες διαφορετικών μεγεθών και ειδικότερα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές μικρές επιχειρήσεις, θα αναπτύξουμε αποτελεσματικότερα ερευνητικά προγράμματα που θα εστιάζονται στην εμπορική εφαρμογή της γνώσης και της τεχνολογίας, και θα αναπτύξουμε και θα προσαρμόσουμε τα συστήματα ποιότητας και πιστοποίησης για τις μικρές επιχειρήσεις. Είναι σημαντικό να διασφαλισθεί ότι θα υπάρχει κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και θα είναι εύκολα προσιτό στις μικρές επιχειρήσεις.

Θα καλλιεργήσουμε τη συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, σε τοπικό, εθνικό ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο καθώς και τη συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και ερευνητικών ιδρυμάτων.

Συνεπώς, θα πρέπει να υποστηριχθούν οι δράσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ομίλων και δικτύων μεταξύ επιχειρήσεων, να αυξηθεί η πανευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τεχνολογίες της πληροφορίας, να διαδοθεί η βέλτιστη πρακτική σε συμφωνίες συνεργασίας και να υποστηριχθεί η συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων έτσι ώστε να βελτιωθούν οι δυνατότητές τους να διεισδύουν σε πανευρωπαϊκές αγορές και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε αγορές τρίτων χωρών».

Αποτελεσματικότητα και χαμηλό κόστος, ποιότητα, ταχύτητα και ευελιξία είναι παράγοντες ζωτικής σημασίας για την επιτυχία μιας επιχείρησης. Ωστόσο, οι παράγοντες αυτοί δεν είναι πλέον αρκετοί για την μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει συνεχώς να καινοτομούν για να επανεφεύρουν προϊόντα και υπηρεσίες και συνεπώς να εξελίσσουν τις επιχειρηματικές τους στρατηγικές για να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς, κάτι που με τη σειρά του καθιστά αναγκαία τη συνεχή προσαρμογή των οργανωτικών δομών και διαδικασιών.

Οι αριθμοί από την τελευταία «Έρευνα για την Καινοτομία στην Κοινότητα» [58] και το Ευρωπαϊκό «Innobarometer» [59] καθώς και η ανάλυση του «Ευρωπαϊκού Πίνακα Τάσεων σχετικά με την Καινοτομία» [60] επιβεβαιώνουν ότι πολλές μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν ακόμα σημαντικά προβλήματα, όσον αφορά τις επιδόσεις τους στον τομέα της καινοτομίας.

[58] Eurostat.

[59] http://www.cordis.lu/innovation-policy/ studies/ca_study3.htm

[60] http://www.cordis.lu/innovation-policy/ studies/gen_study8.htm

Οι μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη και οι ανάγκες τους, όσον αφορά τη δημιουργία καινοτομιών, είναι πολύ ετερογενείς. Αυτό απαιτεί πολιτικά μέσα, τα οποία να είναι εξίσου διαφοροποιημένα και να καλύπτουν τα περιφερειακό, το εθνικό και το ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται περισσότερο από ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις, από τη βελτιστοποίηση των περιφερειακών συστημάτων δημιουργίας καινοτομιών. Ωστόσο είναι ιδιαίτερα σπάνιο να βρει κανείς πλήρεις και συγκριτικές πληροφορίες για περιφερειακές πολιτικές για τη δημιουργία καινοτομιών.

Για να κατανοήσει κανείς τις ανάγκες δημιουργίας καινοτομιών των μικρών επιχειρήσεων, είναι χρήσιμο να διαφοροποιεί τον πληθυσμό των εταιρειών σε ολόκληρο το φάσμα από τις νέες επιχειρήσεις στον τομέα της τεχνολογίας, μέχρι τις παραδοσιακές μικρές εταιρείες και βιοτεχνίες. Τα στοιχεία από τις παραπάνω έρευνες δείχνουν ότι οι νέες επιχειρήσεις στο χώρο της υψηλής τεχνολογίας εξαρτώνται κυρίως από τη διαθεσιμότητα της χρηματοδότησης καινοτομιών, την εντατική αλληλεπίδραση με τα επιστημονικά ιδρύματα και τα αποτελεσματικά συστήματα για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι πιο παραδοσιακές μικρές επιχειρήσεις, από την άλλη πλευρά, εξαρτώνται περισσότερο από την αλληλεπίδραση με καινοτόμους πελάτες και παροχείς τεχνολογίας, από την πρόσβασή τους στην τεχνολογία και τις πληροφορίες αγοράς και τη συνεχή αναβάθμιση των ανθρωπίνων πόρων τους.

Η πλειονότητα των μικρών επιχειρήσεων δεν διαθέτει την ικανότητα και τους αναγκαίους πόρους για να πραγματοποιούν τη δική τους έρευνα και ανάπτυξη (R&D), να εισάγουν νέες τεχνολογίες και να εκπαιδεύσουν τους υπαλλήλους τους. Μπορεί ακόμα να έχουν προβλήματα στην αναγνώριση των δικών τους αναγκών, όσον αφορά την τεχνολογία, ή τη διαδικασία δημιουργίας καινοτομιών. Οι μικρές επιχειρήσεις εξαρτώνται πολύ από ένα περιβάλλον που να στηρίζει την καινοτομία. Σε αυτά τα πλαίσια, η ανάπτυξη της τεχνολογίας και οι πρωτοβουλίες για τη μεταφορά γνώσης έχουν μεγάλη σημασία για τους περισσότερους από αυτούς.

Ο ευρύς ορισμός της μεταφοράς τεχνολογίας καλύπτει τη μετάδοση των ιδεών από την επιστημονική τους βάση και την υιοθέτησή τους από τη βιομηχανία, αλλά επίσης και τη μεταφορά γνώσης μεταξύ εταιρειών. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους οι διαμορφωτές της πολιτικής μπορούν να επηρεάζουν τη λήψη των αποτελεσμάτων της έρευνας από τη βιομηχανία για την ενσωμάτωσή τους σε βελτιωμένα προϊόντα, διαδικασίες και υπηρεσίες.

Πιο συγκεκριμένα, οι έμμεσες μέθοδοι περιλαμβάνουν την τροποποίηση των συνθηκών πλαισίου και της θεσμικής δομής, προκειμένου να επιτρέψουν τη μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων του δημόσιου τομέα και των επιχειρήσεων. Στα παραδείγματα τέτοιων μέτρων, τα οποία έμμεσα διευκολύνουν την προώθηση και τη διάδοση της γνώσης περιλαμβάνονται: (1) Επιστημονικά πάρκα, περιφερειακά τεχνολογικά κέντρα, γραφεία σύνδεσης σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς οργανισμούς και άλλα είδη ενδιάμεσων, (2) Νομικό πλαίσιο, περιλαμβανομένων και των μελετών για την πνευματική ιδιοκτησία, (3) Φορολογικά και οικονομικά κίνητρα, όπως είναι τα σχέδια οικονομικής υποστήριξης, που παρέχουν δάνεια υψηλού κινδύνου σε καινοτόμους επιχειρήσεις και (4) Ειδικά ταμεία για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (RTD) τα οποία δημιουργούν νέες γνώσεις, οι οποίες στη συνέχεια θα μεταφερθούν στη βιομηχανία.

Οι άμεσες μέθοδοι, οι οποίες προωθούν τη μεταφορά γνώσης μεταξύ των οργανισμών και των ατόμων περιλαμβάνουν: (1) Προγράμματα για τη μεταφορά και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, (2) Σχέδια για την κινητικότητα του προσωπικού, την ενθάρρυνση των ατόμων να εργαστούν σε άλλους οργανισμούς, προσφέροντας γνώση στους οικοδεσπότες τους και μαθαίνοντας από αυτούς, (3) Μέτρα διάδοσης των πληροφοριών, τα οποία καθιστούν τους οργανισμούς πιο ενήμερους για τις επιστημονικές και τεχνολογικές ευκαιρίες και (4) Συνεργατικά σχήματα με βιομηχανικά προγράμματα και προγράμματα επίδειξης.

Η μεταφορά τεχνολογίας από την επιστήμη σε παραδοσιακές μικρές επιχειρήσεις δεν λειτουργεί συνήθως μέσω της άμεσης επαφής, καθώς οι κουλτούρες στα πανεπιστήμια, ή στους μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς, είναι εντελώς διαφορετικές από εκείνες των μικρών επιχειρήσεων. Έτσι, η αυξημένη μεταφορά τεχνολογίας στις μικρές επιχειρήσεις απαιτεί ενδιάμεσους με τη μορφή των οργανισμών μεταφοράς τεχνολογίας, από τους οποίους υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην Ευρώπη.

Περισσότερες άμεσες επαφές υπάρχουν μεταξύ των ερευνητικών οργανισμών και των νέων επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας, είτε με τη μορφή αξιοποιήσιμων ιδεών που προήλθαν από πανεπιστήμια, είτε νέες επιχειρήσεις που η δημιουργία τους ενθαρρύνθηκε μέσα σε τεχνολογικά πάρκα, είτε σε φυτώρια επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Οι συνδυασμοί τέτοιων μέτρων με τη συμπλήρωση επιπλέον υποστήριξης εφαρμόζονται ολοένα και περισσότερο, προκειμένου να δημιουργήσουν ομίλους εταιρειών γύρω από συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς. Με τη συγκέντρωση των ερευνητικών και βιομηχανικών εξελίξεων, οι μικρές επιχειρήσεις επωφελούνται από τη διαθεσιμότητα της γνώσης και τις δυνατότητες δικτύωσης με εταιρείες στην περιοχής τους.

Μια άλλη μορφή συνεργασίας μεταξύ της έρευνας και των μικρών επιχειρήσεων, η οποία φαίνεται να προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες αυτών των επιχειρήσεων είναι τα συνεργατικά ερευνητικά ιδρύματα. Τα ιδρύματα αυτά μοιάζουν καταλληλότερα για τη διάδοση των ενδιάμεσων τεχνολογιών, αντί για τις τεχνολογίες αιχμής. Αν και είναι λιγότερο θεαματική, όσον αφορά την νεωτερικότητά της, η μεταφορά τεχνολογίας αυτού του είδους είναι ωστόσο σημαντική όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες οικονομικές της επιπτώσεις.

Η περυσινή έκθεση του Χάρτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τελευταίες εξελίξεις στην προώθηση θυλάκων και τεχνολογικών δικτύων, τα οποία περιλαμβάνουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ήταν ενθαρρυντικές και είχαν αναπτυχθεί ποικίλες ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την έκθεση υπήρχε ακόμα πολύς χώρος για την ανταλλαγή καλών πρακτικών σε τομείς, όπως είναι αυτός της προώθησης μεταφοράς τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια στις μικρές επιχειρήσεις και της υποστήριξης των καινοτομιών, τόσο στις μικρές επιχειρήσεις που ανήκουν στο χώρο της τεχνολογίας, όσο και σε εκείνες που προέρχονται από πιο παραδοσιακούς τομείς. Τα κράτη μέλη κλήθηκαν επίσης να συνεισφέρουν ενεργά στο πρόγραμμα BEST σχετικά με την βελτίωση των θεσμών μεταφοράς τεχνολογίας και ενθαρρύνθηκαν να αναπτύξουν περαιτέρω τις συστάδες τεχνολογίας και δίκτυα επιχειρήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Μέτρα σαν και αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται με μια μακροπρόθεσμη προοπτική για την εξασφάλιση αποδοτικών αποτελεσμάτων.

Ο επιλεγμένος τομέας προτεραιότητας για την τρέχουσα έκθεση είναι «Καινοτομία και μεταφορά τεχνολογίας», επικεντρώνοντας έτσι στο συγκεκριμένο θέμα της μεταφοράς τεχνολογίας και περιλαμβάνοντας ειδικά την καινοτομία. Παρόλα αυτά, όλα τα σχετικά μέτρα που εμπίπτουν στον τομέα του Χάρτη «Ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων» έχουν περιληφθεί στην έκθεση.

2.3.1. Πρόσφατες εξελίξεις

Δείκτες και στόχοι

Οκτώ κράτη μέλη έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους στον τομέα της χρηματοδότησης της Ε&Α. Η Δανία, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν μεταφράσει το στόχο της Βαρκελώνης για αύξηση της επένδυσης στην Ε&Α στο 3% του ΑΕΠ, σε όλη την ΕΕ μέχρι το 2010, σε άμεσο εθνικό στόχο, ενώ η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Φινλανδία επέλεξαν πιο ενδιάμεσους στόχους [61].

[61] Τα κράτη μέλη έχουν θέσει τους ακόλουθους στόχους σχετικά με τις Γενικές Δαπάνες για την Ε&Α (GERD): Αυστρία (2,5% το 2005), Δανία, Γερμανία και Γαλλία (όλες 3% το 2010), Ιρλανδία (2,8 το 2006), Κάτω Χώρες (μεταξύ των πρώτων Κρατών Μελών της ΕΕ το 2010) και Πορτογαλία (1% το 2003). Εκτός αυτού τρία κράτη μέλη έχουν θέσει στόχους για την αύξηση της Επένδυσης των Επιχειρήσεων στην Ε&Α (BERD): Δανία (2% το 2010), Ισπανία (0,84% το 2003) και Κάτω Χώρες (μέσος όρος στην ΕΕ το 2005, μεταξύ των πρώτων ΚΜ της ΕΕ το 2010). Η Φινλανδία είχε προηγουμένως ως στόχο το GERD, αλλά πρόσφατα άλλαξε γνώμη και έθεσε το στόχο του 1.700.000 ευρώ όσον αφορά τις εσωτερικές κυβερνητικές επενδύσεις σε Ε&Α για το 2007, κάτι που αντιστοιχεί στο … 1% του ΑΕΠ. «Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Αποτελέσματα από τον Πίνακα Αποτελεσμάτων του 2003» SEC(2003) 1278, 4.11.2003.

Η Ισπανία, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες έχουν επίσης θέσει στόχους σε σχέση με την κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών. Η Ισπανία στοχεύει στις 24,5 ευρωπαϊκές ευρεσιτεχνίες ανά εκατομμύριο κατοίκων το 2006 και 40,7 ευρεσιτεχνίες ανά εκατομμύριο κατοίκους το 2010, η Ιρλανδία στοχεύει στις 350 αιτήσεις για ευρεσιτεχνίες ανά εκατομμύριο κατοίκους το 2006 και 100 χορηγήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ανά εκατομμύριο κατοίκους το 2006, και η Κάτω Χώρες στοχεύουν ως το 2010 να βρίσκονται μεταξύ των πρώτων χωρών όσον αφορά το μερίδιό τους σε ευρωπαϊκές ευρεσιτεχνίες.

Εκτός αυτού οι Κάτω Χώρες έχουν θέσει μια σειρά από στόχους που σχετίζονται με τα έξοδα Ε&Α στον τομέα της Τεχνολογίας της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών, τις νέες επιχειρήσεις στον τομέα υψηλής τεχνολογίας και την καινοτομία: υψηλότερη ανάπτυξη από ότι σε άλλους τεχνολογικούς τομείς για τις επενδύσεις σε Ε&Α στον τομέα ΤΠΕ από επιχειρήσεις και ερευνητικά ινστιτούτα, 50% αύξηση στον αριθμό των νέων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας το 2004 και να βρίσκεται στην πρώτη ομάδα χωρών το 2010. Θέλουν να βρίσκονται μέχρι το 2010 μεταξύ των πρώτων κρατών μελών, όσον αφορά το μερίδιο καινοτόμων επιχειρήσεων, τη συνεργασία μεταξύ των καινοτόμων επιχειρήσεων και τη συνεργασία των καινοτόμων επιχειρήσεων στον τομέα της έρευνας, και τέλος να είναι μεταξύ των πρώτων χωρών, όσον αφορά τα κέρδη από τις καινοτομίες, μέχρι το 2010.

Μια ποικιλία δεικτών στους Πίνακες Αποτελεσμάτων της Πολιτικής για τις Επιχειρήσεις και την Καινοτομία [62] δείχνει ότι η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει τις επιδόσεις της στον τομέα της διάδοσης των καινοτομιών και των γνώσεων. Ωστόσο, υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των κρατών μελών, όσον αφορά τις επιδόσεις τους.

[62] SEC(2003) 1255, 10.11.2003.

Οι επενδύσεις σε Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ΕΕ δεν αυξήθηκαν το 2001. Τα ποσοστά της Ε&Α που είναι περίπου στο 1% ή και χαμηλότερα στην Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία ξεπερνούν τα ποσοστά 3% ή και παραπάνω στη Σουηδία και τη Φινλανδία [63].

[63] Σουηδία:3,8% το 1999 (τελευταίο έτος με διαθέσιμα στοιχεία) Φινλανδία: 3,7% το 2001 (τελευταίο έτος με διαθέσιμα στοιχεία.

Ο αριθμός των ευρεσιτεχνιών αυξάνει από το 2000 ως το 2001, περιλαμβανομένων και των ευρεσιτεχνιών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Μερικά κράτη μέλη κατέγραψαν περισσότερες ευρεσιτεχνίες σε σχέση με τον πληθυσμό τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες -Σουηδία, Φινλανδία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο και Δανία - αλλά μόνο η Σουηδία, η Φινλανδία και οι Κάτω Χώρες κατέγραψαν περισσότερες ευρεσιτεχνίες για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία, φαίνεται πως ο στόχος των Κάτω Χωρών να βρεθούν στην «πρώτη ομάδα» μέχρι το 2010, όσον αφορά το μερίδιό της σε ευρωπαϊκές ευρεσιτεχνίες, έχει ήδη επιτευχθεί.

Kράτη μέλη

Στον τομέα της καινοτομίας, η Γερμανία ξεκίνησε την «πρωτοβουλία καινοτομία ΜΜΕ», η οποία στοχεύει στην προώθηση των νέων επιχειρήσεων στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Η πρωτοβουλία αυτή θα παρέχει, μεταξύ άλλων, χρηματοδότηση, φοροαπαλλαγές για επενδύσεις σε αυτές τις εταιρείες και θα ενθαρρύνει τους στενότερους δεσμούς μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων και των ερευνητικών ιδρυμάτων. Στην Ιταλία, υπογράφηκε ένα υπόμνημα συμφωνίας μεταξύ του υπουργείου Παραγωγικών Διαδικασιών και του Τμήματος για την Καινοτομία και την Τεχνολογία. Αυτή παρέχει ένα κοινό σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών που έχουν σχεδιαστεί για να προωθούν τις καινοτομίες μεταξύ των ΜΜΕ και θα οδηγήσει σε κοινά ρυθμιστικά και οικονομικά μέτρα.

Γερμανία και Αυστρία: σχέδια που θα ενθαρρύνουν τη διακρατική συνεργασία

Η Γερμανία θα χορηγεί, από το 2004, ένα ειδικό επίδομα προώθησης για τη διακρατική συνεργασία στο πλαίσιο του σχεδίου PRO INNO (Innovationkompetenz mittelstandischer Unternehmen programme - Πρόγραμμα για την Ικανότητα στις Καινοτομίες μεταξύ των ΜΜΕ ). To PRO INNO στηρίζει την εθνική και διεθνή συνεργασία των μικρών επιχειρήσεων στον τομέα της έρευνας, είτε μεταξύ τους, είτε με ερευνητικά ιδρύματα, καθώς και την εισαγωγή ή επανεισαγωγή των επιχειρήσεων στην έρευνα και ανάπτυξη. Περίπου το 77% των επιχειρήσεων που έχουν προωθηθεί έχουν λιγότερους από 50 υπαλλήλους. Το 40% των επιχειρήσεων έχουν ηλικία μικρότερη των 5 ετών και ένα επιπλέον 35% είναι 6-10 ετών. Τα αποτελέσματα του PRO INNO είναι αξιοσημείωτα. Από το 1999, έχουν ξοδευτεί σχεδόν 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ στην Ε&Α σε περίπου 3900 επιχειρήσεις. Το ειδικό επίδομα για τη συνεργασία στοχεύει να δώσει στις ΜΜΕ ισχυρότερα κίνητρα για να γίνουν μέρος των διεθνών δικτύων έρευνας.

Τον Απρίλιο του 2003 στην Αυστρία επιλέχτηκαν δώδεκα προγράμματα στο πλαίσιο του σχεδίου STRAPAMO (Bildung von strategischen F&T-Partnerschafen mit Mittel- und Osteuropa - Δημιουργία στρατηγικών συνεργασιών στην Ε&Α με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη). Τα σχέδια αυτά έχουν στόχο να επιταχύνουν τη δημιουργία τεχνολογικών αξόνων μεταξύ των τεχνολογικών πάρκων της Αυστρίας, των κέντρων ερευνητικών δεξιοτήτων, των συγκροτημάτων με τεχνολογικό προσανατολισμό και των συνεργατικών ερευνητικών ιδρυμάτων και των αντιστοίχων τους στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη. Κεντρικό ρόλο σε όλα αυτά παίζει η δημιουργία συμμαχιών μεταξύ των κέντρων ανάπτυξης και μαζί με αυτή, η χρήση των «δυνατοτήτων που κερδίζουν σε κάθε περίπτωση». Σε κάθε ένα από τα προγράμματα αυτά συμμετέχουν τουλάχιστον έξι επιχειρήσεις και τουλάχιστον τρεις από αυτές είναι από την Αυστρία. Οι κύριες χώρες-εταίροι είναι η Σλοβενία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία.

Οι Κάτω Χώρες αυτή τη στιγμή εξετάζουν όλα τα πολιτικά μέτρα για καινοτόμους νέες επιχειρήσεις με σκοπό να τα συνδυάσει όλα κάτω από μια πρωτοβουλία με το όνομα "TechnoPartner". Η δομή αυτή αποτελείται από τρεις άξονες: Χρηματοδότηση TechnoPartner (παρέχει κεφάλαια υψηλού κινδύνου στη φάση πριν την εκκίνηση και στη φάση της εκκίνησης μιας επιχείρησης), το Διαγωνισμό TechnoPartner (προωθεί την επιχειρηματικότητα μεταξύ των ερευνητών και των πιθανών νέων επιχειρήσεων στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας) και την πλατφόρμα TechnoPartner (πληροφορεί τις νέες εταιρείες στον τομέα υψηλής τεχνολογίας για το πώς να ξεκινήσουν, βοηθά τα ερευνητικά ιδρύματα να γίνουν πιο επιχειρηματικά, οργανώνει και συντηρεί ένα δίκτυο φυτωρίων επιχειρήσεων, παρακολουθεί τις εξελίξεις σε σχετικούς τομείς και ενημερώνει μέσω των σεμιναρίων και των διασκέψεων).

Η Πορτογαλική Εταιρεία Καινοτομίας (Adl), για να φέρει τον επιχειρηματικό τομέα πιο κοντά στο εθνικό επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα, ανέλαβε τη διαχείριση των προγραμμάτων για την καινοτομία του υπουργείου Οικονομικών και του υπουργείου Επιστημών και Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η Πορτογαλία δημιούργησε επίσης το «πρόγραμμα NEST» για να στηρίξει τη δημιουργία επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας συμμετέχοντας στο κεφάλαιό τους. Η Νορβηγία έχει τροποποιήσει τη νομοθεσία που αφορά το δικαίωμα στις εφευρέσεις των υπαλλήλων και έτσι τώρα τα δικαιώματα σε μια ευρεσιτεχνία δίνονται πλέον στο πανεπιστήμιο και όχι στον ερευνητή. Αυτό είχε ως συνέπεια τα πανεπιστήμια του Όσλο και του Μπέργκεν να δημιουργήσουν τα δικά τους γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας.

Σε περιφερειακό επίπεδο, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το σχέδιο SMART στην Αγγλία έχει αντικατασταθεί από δύο νέα προϊόντα. Η «Επιχορήγηση για την Έρευνα και την Τεχνολογία» παρέχει επιχορηγήσεις για να βοηθήσει τα άτομα και τις ΜΜΕ στην έρευνα και την ανάπτυξη τεχνολογικά καινοτόμων προϊόντων και διαδικασιών και ανάλογα με τις αντιδράσεις των μικρών επιχειρήσεων: με τον τρόπο αυτό εξαφανίζεται το ελάχιστο στοιχείο από το ερευνητικό πρόγραμμα που υπήρχε στο προηγούμενο σχέδιο. Η «Επιχορήγηση για την διερεύνηση μιας Καινοτόμου Ιδέας» παρέχει επιχορηγήσεις για τη βοήθεια στη χρηματοδότηση του κόστους της βοήθειας από ειδικούς για μια σειρά θεμάτων, περιλαμβανομένης της τεχνολογίας, του μάρκετινγκ και των οργανωτικών παραγόντων που είναι ίσως απαραίτητοι προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα μιας ΜΜΕ να καινοτομεί. Η Ουαλία ξεκίνησε το Σχέδιο Δράσης για την Καινοτομία με τον τίτλο "Wales for Innovation". Αυτό καθορίζει σχέδια και ενέργειες που θα βοηθήσουν, ή το κάνουν ήδη, τις μικρές επιχειρήσεις να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις καινοτομίες, την εμπορευματοποίηση της ερευνητικής δραστηριότητας και τη μεταφορά τεχνολογίας από τα ιδρύματα ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης στις επιχειρήσεις της Ουαλίας.

Βέλγιο: Εγχειρίδιο καινοτομίας προς τους επιχειρηματίες - «100 ζητήματα σχετικά με την Καινοτομία»

Η Φλαμανδική Κοινότητα του Βελγίου συνέταξε και διένειμε το 2002 μια εκσυγχρονισμένη έκδοση του "innovatiezakboekje" (εγχειρίδιο για την καινοτομία, ). Αυτό το δωρεάν εγχειρίδιο με τίτλο «100 Ζητήματα σχετικά με την Καινοτομία» διατίθεται στα ολλανδικά όπως και στα αγγλικά. Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο πληροφοριών και οδηγό για επιχειρηματίες και διευθυντές εταιρειών οι οποίοι επιθυμούν να κάνουν αλλαγές και αναζητούν τρόπους να καινοτομήσουν. Οι εκατό ερωτήσεις και απαντήσεις παρέχουν μια καλή επισκόπηση με πρακτικές πληροφορίες για βοήθεια κατά την πορεία. Με τον τρόπο αυτό το εγχειρίδιο συνεισφέρει στη διευκόλυνση της μεταφοράς μιας ιδέας σε ένα καινοτόμο προϊόν ή υπηρεσία ή της μεταφοράς τεχνολογίας. Δημιουργήθηκε για να παρέχει ένα ερέθισμα και μια εισαγωγή στις διαφορετικές δυνατότητες, απόψεις και πόρους για την καινοτομία.

Αρκετές χώρες αναφέρουν μέτρα για την προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια στις ΜΜΕ. Η Δανία εισάγει ένα νέο σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και των δανικών και ξένων ερευνητικών ιδρυμάτων. Για να ενθαρρύνει μια ανοιχτή αγορά για τη γνώση και την τεχνολογία ως πρώτο βήμα, η Δανία δημιούργησε ένα γραφείο μεταφοράς τεχνολογίας για τη βιοτεχνολογία. Οι Κάτω Χώρες αναλαμβάνουν αρκετές δράσεις για τη βελτίωση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των πανεπιστημίων, των ΜΜΕ και των παραγόντων του εθνικού συστήματος καινοτομιών. Σχεδιάζουν για παράδειγμα να δημιουργήσουν μια Πλατφόρμα Καινοτομιών με βάση το φινλανδικό μοντέλο. Η Αυστρία δημιούργησε το πρόγραμμα "FH plus" για την ενίσχυση της έρευνας για πρακτικές εφαρμογές στα πανεπιστήμια σε συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα. Αυτό δίνει στις ΜΜΕ πρόσβαση σε ερευνητικά αποτελέσματα και τους δίνει τη δυνατότητα να βελτιώσουν την ικανότητά τους να καινοτομούν. Η Πορτογαλία εισήγαγε το πρόγραμμα "IDEIA" (Εφαρμοσμένη Επιχειρηματική Έρευνα και Ανάπτυξη) για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων και των οργανισμών στο Εθνικό Σύστημα για την Επιστήμη και την Τεχνολογία (SCTN). Η Νορβηγία αντικαθιστά το τρέχον πρόγραμμά της «Μεταφορά Τεχνολογίας από τα Ερευνητικά Ιδρύματα σε ΜΜΕ» με ένα νέο πρόγραμμα Ε&Α, με τίτλο «KOMPMEG» το οποίο στοχεύει στην προώθηση της ικανότητας που βασίζεται στην έρευνα.

Για να στηρίξει την τεχνολογική συνεργασία μεταξύ εταιρειών, η Ελλάδα ξεκίνησε το «Πρόγραμμα προώθησης της δικτύωσης των ΜΜΕ». Το πρόγραμμα αυτό στοχεύει στην υποστήριξη δράσεων με συγκεκριμένα επιχειρηματικά αποτελέσματα, όπως είναι π.χ. η ολοκλήρωση ενός κοινού σχεδίου, ή η δημιουργία μόνιμων κοινοπραξιών.

Όσον αφορά τώρα τα ερευνητικά προγράμματα, η Ιρλανδία έχει δημιουργήσει μια υψηλού επιπέδου οργανωτική ομάδα για την εκτίμηση των επιπτώσεων των πολιτικών στον Τομέα της Έρευνας και για τη σύνταξη ενός σχεδίου δράσης για περισσότερες επενδύσεις εκ μέρους της Ιρλανδίας στην Ε&Α. Δημιούργησε επίσης μια «Εθνική Υπηρεσία Υποστήριξης και Πληροφοριών» στο πρόγραμμα-πλαίσιο με στόχο το συντονισμό της προώθησης της συμμετοχής, ιδιαίτερα από τις ΜΜΕ, στο Ε&Α. Σε περιφερειακό επίπεδο, στο Βέλγιο, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ της Βαλλονίας στο Έκτο Πρόγραμμα-Πλαίσιο για Ε&Α, η περιφέρεια χορηγεί μια επιδότηση ίση με το 25% κοινοτικής ενίσχυσης [64]. Εκτός αυτού, το οικονομικό σώμα της περιφέρειας αντεγγυάται τις τραπεζικές εγγυήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το υπόλοιπο 75% των κατάλληλων εξόδων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημιουργήθηκε το «Ταμείο Βοηθείας της Σκοτσέζικης Πρότασης» για να αυξήσει τη συμμετοχή της σκοτσέζικης βιομηχανίας στο Έκτο Πρόγραμμα Πλαισίου για RTD. Η Σκωτία προβλέπει επίσης τη δημιουργία τριών βασισμένων στην αγορά «Ιδρυμάτων Ενδιάμεσης Τεχνολογίας». Θα επικεντρωθούν στην προ-ανταγωνιστική έρευνα, σε τομείς μεγάλων δυνατοτήτων της παγκόσμιας αγοράς, προκειμένου να φέρουν μια αλλαγή στην πολιτιστική προσέγγιση, όσον αφορά την εμπορευματοποίηση και τις επενδύσεις των επιχειρήσεων στην Ε&Α και έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν στην αύξηση των επενδύσεων στην Ε&Α, στην ενίσχυση των δυνατοτήτων των υπαρχόντων, κορυφαίων και τεχνολογικά ενημερωμένων εταιρειών και να βοηθήσουν στη δημιουργία νέων.

[64] Τα ποσοστό μπορεί να μειωθεί προκειμένου να γίνουν σεβαστοί οι κανονισμοί της Κοινότητας, όσον αφορά την κρατική βοήθεια για Ε&Α.

Η Σουηδία δημιούργησε το «πρόγραμμα VINNOVA» το οποίο προσφέρει στα φυτώρια επιχειρήσεων μια επιδότηση με ανώτατο όριο το 50% προκειμένου να εμπορευματοποιήσουν επιχειρηματικές ιδέες βασισμένες στην επιστήμη. Το Ηνωμένο Βασίλειο αυτή τη στιγμή βρίσκεται στη διαδικασία δημιουργίας μιας σειράς από πρότυπα και σημεία αναφοράς για τα επιχειρηματικά φυτώρια με εθνικής εμβέλειας αναγνώριση, τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης και διαπίστευσης. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Βόρειος Ιρλανδία στο Ηνωμένο Βασίλειο αναπτύσσει το πρώτο της Επιστημονικό Πάρκο. Το Επιστημονικό Πάρκο στοχεύει αρχικά στην εξυπηρέτηση των νέων θυγατρικών επιχειρήσεων από τα πανεπιστήμια και τη βιομηχανία και ζητά να προσελκύσει μονάδες έρευνας και ανάπτυξης από γηγενείς εταιρείες και εισερχόμενους επενδυτές.

Ιρλανδία: Το Δίκτυο Γνώσεων της Περιφέρειας Shannon

Το Δίκτυο Γνώσεων στην Περιφέρεια Shannon, ξεκίνησε το 2001 από τη Shannon Development, μια περιφερειακή υπηρεσία ανάπτυξης. Περιλαμβάνει την υποδομή τεχνολογικού πάρκου και επιχειρηματικού φυτώριου, καθώς και συστήματα σύνδεσης με τον τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό τομέα των περιφερειών. Πρόκειται για μια μοναδική στο είδος της πρωτοβουλία, η οποία δημιουργεί ένα δίκτυο σημαντικών τεχνολογικών τοποθεσιών στην Περιφέρεια Shannon. Πέντε τοποθεσίες - Το Εθνικό Τεχνολογικό Πάρκο Limerick, το Τεχνολογικό Πάρκο Kerry, το Τεχνολογικό Πάρκο Tipperary, το Πάρκο Υψηλής Τεχνολογίας Ennis και το Τεχνολογικό Κέντρο Birr - εργάζονται μεμονωμένα και συλλογικά για να συνδυάσουν τις επιχειρήσεις με την εκπαίδευση και την καινοτομία και να δημιουργήσουν δυναμικούς και συναρπαστικούς χώρους παγκόσμιας κλάσης για να ζει και να εργάζεται κανείς, στην εποχή της γνώσης. Κάθε χώρος στα πλαίσια του Δικτύου Ανάπτυξης της Γνώσης Shannon, διαθέτει μια εγκατάσταση «Καινοτόμων Εργασιών» - «έξυπνα» κτίρια τα οποία επικεντρώνονται στο να «δώσουν ζωή στις επιχειρήσεις».

Στόχος του δικτύου είναι να προκαλέσει τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων τεχνολογίας και να προσελκύσει μια νέα κινητή επιχείρηση έντασης γνώσης. Προωθεί επίσης τη μεταφορά τεχνολογίας και την εμπορευματοποίηση της έρευνας καθώς και την οικονομία της γνώσης, σε τομείς παραδοσιακών δραστηριοτήτων.

Μερικές νέες υπηρεσίες στήριξης έχουν αναπτυχθεί σ' αυτό τον τομέα από τον περασμένο χρόνο. Η Ιρλανδία δημιούργησε μια «Συμβουλευτική Υπηρεσία για την Ανάπτυξη Τεχνολογίας», η οποία βοηθά τις εταιρείες να αναπτύξουν νέες διαδικασίες και προϊόντα και προωθεί τη δικτύωση μεταξύ των παραγόντων του ιδιωτικού τομέα με ειδίκευση στην καινοτομία. Η Φινλανδία δημιούργησε ένα πρόγραμμα για την ανάπτυξη και τη διεύρυνση των υπηρεσιών ανάπτυξης επιχειρήσεων και φυτωρίων, το οποίο απευθύνεται σε νέες επιχειρήσεις που βασίζονται στην τεχνολογία και την τεχνογνωσία. Συνδράμει επίσης χάραξη μιας τεχνολογικής στρατηγικής για μια επιχείρηση, ή ερευνητική μονάδα. Η βοήθεια αποτελείται από δωρεάν οδηγό στρατηγικής, μια βάση δεδομένων για συμβούλους και χρηματοδότηση.

Δανία: Ερευνητικά ιδρύματα για γνώση που βασίζεται στην τεχνολογία

Στη Δανία, τα έντεκα ιδρύματα που απαρτίζουν το δίκτυο Εγκεκριμένα Ιδρύματα Τεχνολογιών Υπηρεσιών (GTS) αναπτύσσουν και μεταδίδουν τη γνώση που βασίζεται στην τεχνολογία σε ιδιωτικές εταιρείες και δημόσια ιδρύματα. Η γνώση που παρέχει το δίκτυο GTS περιλαμβάνει τομείς, όπως είναι η βιοτεχνολογία, τα θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος, τα ηλεκτρονικά, η ακουστική τεχνολογία, η τοξικολογία, οι οικοδομές και η βιομηχανία, η διοίκηση και οργάνωση και η τυποποίηση.

Τα ιδρύματα GTS παρέχουν τεχνολογικές υπηρεσίες για όλους τους τύπους των εταιρειών, αλλά έχουν μια ειδική υποχρέωση να εξυπηρετούν τις μικρές επιχειρήσεις. Τα ιδρύματα GTS έχουν περίπου 20.000 διαφορετικούς πελάτες το χρόνο και περίπου το 90% από αυτούς είναι ΜΜΕ.

Τα ιδρύματα ΜΜΕ είναι ανεξάρτητα, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα με εξουσιοδότηση του υπουργού για την Επιστήμη, την Τεχνολογία και την Καινοτομία. Οι βασικές επιχορηγήσεις κατανέμονται με βάση ένα στρατηγικό σχέδιο, όπου ορίζονται οι τεχνικοί ή επιστημονικοί τομείς, στους οποίους θα πρέπει να εξειδικευτεί το ίδρυμα.

Έχουν αναπτυχθεί δύο νέα φορολογικά σχέδια στο συγκεκριμένο τομέα. Η Γαλλία ανέπτυξε την πρωτοβουλία «Aide aux projets de RD portιs par les jeunes entrerprises innovantes» (Βοήθεια για προγράμματα Ε&Α από νέες καινοτόμους επιχειρήσεις), το οποίο παρέχει μειώσεις στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης των επιχειρήσεων και φοροαπαλλαγές, προκειμένου να ενθαρρύνει σχέδια Ε&Α. Η Πορτογαλία παρέχει ένα φορολογικό απόθεμα για πάγιες κεφαλαιουχικές επενδύσεις ή επενδύσεις στην καινοτομία και την ανάπτυξη. Το απόθεμα αποτελείται από μια μείωση 20% στον υπολογισμό των φόρων της εταιρείας.

Επιτροπή

Τον Απρίλιο του 2003, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση «Επενδύοντας στην έρευνα: το πρόγραμμα δράσης για την Ευρώπη» [65], το οποίο εκθέτει τις ενέργειες που απαιτούνται για την εξασφάλιση μια σταθερής και συνεκτικής προόδου για την επίτευξη του στόχου που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης για αύξηση των επενδύσεων στην ευρωπαϊκή Ε&Α στο 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2010. Το Πρόγραμμα Δράσης προτείνει να εξετάσουν τα κράτη μέλη τον καθορισμό στόχων για τη συμμετοχή των ΜΜΕ στα εθνικά προγράμματα Ε&Α. Άλλες ενέργειες αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση του χρέους και την αυτοχρηματοδότηση για δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας μέσω της καλύτερης χρήσης των εθνικών μηχανισμών εγγυήσεων, στην προσαρμογή, όπου χρειάζεται, της φορολογικής μεταχείρισης των επιχειρηματικών κεφαλαίων, ώστε να αποφευχθεί η διπλή φορολόγηση, των επενδυτών και των ταμείων, στην ενίσχυση ή την επέκταση των σχεδίων μελλοντικών εγγυήσεων και των συναφών με επιχειρηματικά κεφάλαια δραστηριοτήτων τις οποίες διαχειρίζεται το ΕΤΕ, και στην προώθηση της χρήσης της βαθμολόγησης της τεχνολογίας για την καλύτερη εκτίμηση των κινδύνων και των ανταμοιβών, που σχετίζονται με τις επενδύσεις σε ΜΜΕ που βασίζονται στην τεχνολογία.

[65] COM(2003) 226 τελικό/2, 4.6.2003

Το Έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2002-2006) [66] (FP6) υποστηρίζει τις ΜΜΕ, όσον αφορά την έρευνα, την καινοτομία και τη μεταφορά τεχνολογίας με τη διευκόλυνση της συνεργασίας τους με τα ερευνητικά ιδρύματα και άλλους επιχειρηματικούς εταίρους, περιλαμβανομένων και των μεγάλων επιχειρήσεων. Η συμμετοχή των ΜΜΕ στους θεματικούς τομείς προτεραιότητας της Ολοκλήρωσης και Ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας [67] ενθαρρύνεται ιδιαίτερα, με περισσότερο από 15% του προϋπολογισμού να απευθύνεται στις ΜΜΕ, δηλαδή τουλάχιστον 1,7 δις ευρώ. Η παρακολούθηση της συμμετοχής των ΜΜΕ πραγματοποιείται από τη Δι-υπηρεσιακή Ομάδα Εργασίας, που δημιουργήθηκε το Δεκέμβριο του 2002 και περιλαμβάνει όλες τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή των θεματικών τομέων προτεραιότητας. Μία από τις πρώτες πράξεις της ήταν η δημιουργία στόχων για τη συμμετοχή των ΜΜΕ ανά θεματικό τομέα προτεραιότητας. Αναπτύσσονται νέα μέτρα για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ, όπου αυτό είναι απαραίτητο. Επιπροσθέτως, πολλοί θεματικοί τομείς προτεραιότητας έχουν αναλάβει τις δικές τους πρωτοβουλίες για την επίτευξη αυτού του στόχου, όπως είναι τα εργαστήρια και τα σεμινάρια πληροφοριών. Τα προγράμματα RTD, τα οποία συγχρηματοδοτούνται από τη FP6 μπορεί να λάβουν επιπρόσθετη συγχρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία για να μειωθεί το επίπεδο οικονομικής συμμετοχής από την οργάνωση που ωφελείται από το πρόγραμμα.

[66] Απόφαση αριθ. 1513/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2002 όσον αφορά το Έκτο Πρόγραμμα-Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη και τις δραστηριότητες επίδειξης, συνεισφέροντας στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Τομέα Έρευνας και την καινοτομία (2002 ως το 2006), ΕΕ L 232, 29.8.2002, σελ.1.

[67] Περισσότερες πληροφορίες για τον Ευρωπαϊκό Τομέα Έρευνας στο http://europa.eu.int/ΕΓΓm/research/era/ index en.html

Οι Οικονομικές και Τεχνολογικές Πληροφορίες είναι μία από τις δραστηριότητες του έκτου προγράμματος-πλαισίου, που υποστηρίζει τις ΜΜΕ, όσον αφορά την έρευνα και την καινοτομία. Το σχέδιο παρέχει χρηματοδότηση για προγράμματα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, τεχνολογικούς ελέγχους για τον εντοπισμό των αναγκών των ΜΜΕ και την κατεύθυνσή τους προς τα κατάλληλα μέσα του έκτου προγράμματος-πλαισίου, ή να προωθήσουν την αλληλεπίδραση μεταξύ των παραγόντων που καινοτομούν. Το 2003, ελήφθησαν 115 προτάσεις. Τα προγράμματα θα είναι ειδικά προσανατολισμένα προς την προώθηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στους θεματικούς τομείς προτεραιότητας. Οι συμμετέχοντες είναι ενδιάμεσοι, οι οποίοι συνεργάζονται με, ή εργάζονται για, τις ΜΜΕ, ή τις ενώσεις, ή τους ομίλους ΜΜΕ, όπως είναι τα Εθνικά Σημεία Επαφής (NCPs βλ. παρακάτω), Κέντρα Διάδοσης Καινοτομιών (IRCs, βλ. παρακάτω), φυτώρια ΜΜΕ, βιομηχανικές οργανώσεις, εμπορικά επιμελητήρια και δημόσιες διοικήσεις.

Όσον αφορά τις «Οριζόντιες ερευνητικές δραστηριότητες, οι οποίες περιλαμβάνουν ΜΜΕ» σύμφωνα με το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η πρώτη κλήση για προτάσεις για συνεργατική έρευνα, η οποία έκλεισε τον Απρίλιο του 2003, είχε έναν ενδεικτικό προϋπολογισμό 95 εκατομμυρίων ευρώ. Υποβλήθηκαν 688 προτάσεις και περίπου 60% των συμμετεχόντων στις κατάλληλες προτάσεις που υποβλήθηκαν ήταν ΜΜΕ. Η πρώτη πρόσκληση για συλλογική έρευνα, με προϋπολογισμό 40 εκατομμυρίων ευρώ έλαβε 125 προτάσεις. Η συλλογική έρευνα είναι ένα νέο σχέδιο που εμπίπτει στο έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, μετά από μια πιλοτική δράση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και περιλαμβάνει ενώσεις και ομίλους ΜΜΕ, που αναθέτουν ένα σημαντικό μέρος της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας σε εκτελεστές RTD και διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας των αποτελεσμάτων. Τα προγράμματα, τα οποία έχουν σημαντικά στοιχεία εκπαίδευσης και διάδοσης, αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε μεγάλες κοινότητες ΜΜΕ.

Το δίκτυο Εθνικά Σημεία Επαφής ΜΜΕ (NCP) συμμετέχει στενά, μέσω των συμβάντων πληροφόρησης και εκπαίδευσης, όσον αφορά το FP6, προκειμένου να εξασφαλίσει μια λογική προσέγγιση και ένα υψηλό επίπεδο πληροφοριών. Τον Απρίλιο του 2003, το δίκτυο πληροφορήθηκε για ευκαιρίες δανεισμού, από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων για τη συμμετοχή των ΜΜΕ στο FP6. Το Γραφείο Βοηθείας για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας (IPR Helpdesk) [68] συνεχίζει επίσης να υποστηρίζει ένα μεγάλο αριθμό ΜΜΕ, οι οποίες συμμετέχουν ή είναι πιθανό να συμμετέχουν σε προγράμματα RTD.

[68] http://www.ipr-helpdesk.org/ index.htm

Τον Ιούνιο του 2003, η Επιτροπή παρουσίασε τα αποτελέσματα ενός σχεδίου, το οποίο πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια των εθνικών ειδικών από τα κράτη μέλη, τις προσχωρούσες χώρες, τις υποψήφιες προς ένταξη και τις χώρες που ανήκουν στην ΕΖΕΣ/ΕΟΧ, σχετικά με συστάδες και δίκτυα επιχειρήσεων, σε ένα σεμινάριο στην Κοπεγχάγη [69]. Η έκθεση του σχεδίου μας δίνει μια γενική εικόνα για το πώς οι συμμετέχουσες χώρες και η Επιτροπή λαμβάνουν υπόψη τους τις συστάδες και τα δίκτυα στις πολιτικές τους, παρουσιάζει παραδείγματα καλών πρακτικών και παρέχει προτάσεις των ειδικών για την υποστήριξη της ανάπτυξης συστάδων. Ο εντοπισμός των αποτυχιών στην αγορά και η αναβάθμιση των πολιτικών, η παροχή υποδομής για τη διαχείριση συστάδων επιχειρήσεων, η ανάπτυξη δεσμών μεταξύ της έρευνας και των πανεπιστημίων και της βιομηχανίας και η εφαρμογή των κατάλληλων προγραμμάτων μόρφωσης και εκπαίδευσης αναφέρθηκαν ως προτεραιότητες κλειδιά σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η έκθεση πρότεινε η δράση στο επίπεδο της ΕΕ να αποτελείται από την καλύτερη πληροφόρηση για τα οφέλη και τα μειονεκτήματα συστάδων για τις περιφέρειες και τις ΜΜΕ, παρέχοντας ένα πλαίσιο για την ανταλλαγή εμπειριών, πληροφοριών και καλών πρακτικών και την ενίσχυση των συμμαχιών μεταξύ όλων των τομέων της πολιτικής.

[69] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/ enterprise.entrepreneurship/support_measures/cluster/index.htm

Τα Κέντρα Αναδιανομής Καινοτομίας (IRCs) [70] αποτελούν το μεγαλύτερο δίκτυο στην Ευρώπη με 68 περιφερειακά IRCs σε 31 χώρες [71], με στόχο την υποστήριξη της καινοτομίας και της διακρατικής τεχνολογικής συνεργασίας με μια σειρά από εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης επιχειρήσεων. Οι υπηρεσίες ΚΔΚ επικεντρώνονται πρωτίστως σε ΜΜΕ με τεχνολογικό προσανατολισμό, αλλά είναι επίσης διαθέσιμες στις μεγάλες εταιρείες, τα ερευνητικά ιδρύματα, τα πανεπιστήμια, τα τεχνολογικά κέντρα και τις υπηρεσίες καινοτομιών. Το δίκτυο ΚΔΚ συνεργάζεται με τα Ευρωκέντρα Πληροφόρησης (EICs) και τα κέντρα καινοτομιών επιχειρήσεων (BICs), τα οποία βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα των «δικτύων υποστήριξης επιχειρήσεων της ΕΕ» με το όνομα «Β2Ευρώπη». Συνεργάζεται επίσης με το Γραφείο Βοήθειας IPR (βλ. παραπάνω) και την πρωτοβουλία Gate2Growth (βλ. επικεφαλίδα 2.2.1). Εξ άλλου, οι δύο λειτουργικές ρυθμίσεις, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 2002 με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EUREKA και την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ΕΔΥ) για την προώθηση και τη διάδοση των αποτελεσμάτων των EUREKA και ΕΔΥ μέσω του δικτύου ΚΔΚ εφαρμόστηκαν μέσα στο 2003. Τα ΚΔΚ συγχρηματοδοτούνται αυτή τη στιγμή από τη FP5. Το δίκτυο ΚΔΚ θα συνεχίσει τη λειτουργία του στα πλαίσια του FP6 [72] και η νέα φάση του συμβολαίου θα ξεκινήσει τον Απρίλιο του 2004 για τα ΚΔΚ, τα οποία επιλέχθηκαν μετά από μια κλήση για προτάσεις, η οποία δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2003. Μετά από μια εξωτερική αξιολόγηση, προτάθηκαν για διαπραγματεύσεις συμβολαίων 71 προτάσεις προγραμμάτων, οι οποίες περιλαμβάνουν 232 συμμετέχοντες. Αυτά τα νέα προγράμματα ΚΔΚ θα διαρκέσουν τέσσερα χρόνια και θα καλύψουν και τις 31 χώρες.

[70] http:// irc.cordis.iu

[71] Τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι προσχωρούσες χώρες, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ισλανδία, το Ισραήλ, η Νορβηγία και η Ελβετία.

[72] Στο πλαίσιο της δράσης «Έρευνα και Καινοτομία» του ειδικού προγράμματος «Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας» του FP6

Το δίκτυο Καινοτόμοι Περιφέρειες στην Ευρώπη (ΚΠΕ) [73] προσφέρει στις περιφέρειες μια μοναδική κοινή πλατφόρμα για συνεργασία και ανταλλαγή εμπειριών και ιδεών σχετικά με την ανάπτυξη και την εφαρμογή περιφερειακών πολιτικών και σχεδίων για καινοτομίες. Το δίκτυο είναι ανοιχτό σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, περιλαμβανομένων και εκείνων στις υπό ένταξη, ή τις υποψήφιες για ένταξη, χώρες, τα οποία είναι αφιερωμένα στην ανάπτυξη καινοτομιών. Το δίκτυο στοχεύει να δημιουργήσει μια διαπεριφερειακή διαδικασία μάθησης για τη δημιουργία και την εφαρμογή περιφερειακών πολιτικών καινοτομίας και δράσεων υποστήριξης. Προσπαθεί επίσης να προωθήσει τα διαπεριφερειακά προγράμματα καινοτομιών και δραστηριότητες. Περίπου 120 ευρωπαϊκές περιφέρειες έχουν λάβει υποστήριξη από την Επιτροπή για τη δημιουργία περιφερειακών στρατηγικών για τις καινοτομίες, χρησιμοποιώντας μια δοκιμασμένη προσέγγιση, όσον αφορά την πολιτική για τις καινοτομίες σε περιφερειακό επίπεδο. Το δίκτυο ΚΠΕ ενθαρρύνει συνεχώς και υποστηρίζει τις θεματικές και τομεακές περιφερειακές ομαδοποιήσεις. Κατά τη διάρκεια του 2002-2003, έχουν υποστηριχθεί 14 Θεματικά Δίκτυα ΚΠΕ, συνδυάζοντας περισσότερους από 200 εταίρους σε καινοτομίες για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής καλών πρακτικών σε συγκεκριμένα περιφερειακά θέματα πολιτικής για την καινοτομία, όπως είναι οι συστάδες και δίκτυα επιχειρήσεων, οι σύνδεσμοι πανεπιστημίων και βιομηχανίας και η καινοτομίες σε μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές.

[73] http:// www.innovating-regions.org

Η δουλειά συνεχίζεται στα πλαίσια του προγράμματος BEST σχετικά με τη «Βελτίωση των ιδρυμάτων για τη μεταφορά τεχνολογίας από την επιστήμη στη βιομηχανία», το οποίο ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2002. Εκτός από μια ομάδα ειδικών με αντιπροσώπους από τις συμμετέχουσες χώρες και την Επιτροπή, έχει ανατεθεί ένα συμβόλαιο μελέτης, το οποίο περιλαμβάνει επίσης μια έρευνα για τα ιδρύματα μεταφοράς τεχνολογίας. Το πρόγραμμα καλύπτει διάφορες δραστηριότητες στον τομέα των σχέσεων μεταξύ της βιομηχανίας και της επιστήμης και ιδιαίτερα θέματα σχετικά με ΕΠ, την κινητικότητα των ερευνητών και τις εφευρέσεις που προέρχονται από πανεπιστήμια. Θα αναλύει το βαθμό κατά τον οποίο η ενσωμάτωση των μηχανισμών μεταφοράς (ιδρυμάτων) έχει γίνει κοινή πρακτική, θα αναπτύσσει μια τυπολογία τέτοιων θεσμών και θα ορίσει τις συνθήκες και τους παράγοντες του πλαισίου, οι οποίοι είναι σημαντικοί για την επιτυχία τους. Εφαρμόζοντας τα σημεία αναφοράς με βάση τις ποσοτικές και ποιοτικές πληροφορίες και με τον εντοπισμό των καλύτερων πρακτικών θα συνταχθούν προτάσεις για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η παρουσία, η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα τέτοιων ιδρυμάτων. Η τελική έκθεση θα παρουσιαστεί στο πρώτο μισό του 2004.

Η Επιτροπή δημοσίευσε τη μελέτη «Δρόμοι ανάπτυξης για εταιρείες υψηλής τεχνολογίας στις βιοεπιστήμες και την πληροφορική» [74]. Η μελέτη αυτή, η οποία διεξήχθη εκ μέρους της Επιτροπής με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Καινοτομία και ΜΜΕ, ερευνά τις συνθήκες, οι οποίες βοηθούν, καθώς και τις συνθήκες, οι οποίες εμποδίζουν την ανάπτυξη των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας σε δύο τομείς κλειδιά, τις βιοεπιστήμες και την πληροφορική και περιλαμβάνει έναν αριθμό προτάσεων πολιτικής.

[74] ISBN 92-894-4569-6, NB-NA-17054-EN-C, 2003, 156 σελ, http://www.cordis.iu/innovation-policy/ studies/gen_study10.htm

Το δίκτυο Pro Ton Europe, το οποίο ξεκίνησε το 2002 ως μέρος της Πρωτοβουλίας Gate2Growth (βλ. επικεφαλίδα 2.2.1), συνέχισε το έργο για την τόνωση της εμπορικής εφαρμογής της Ε&Α που χρηματοδοτείται από το δημόσιο σε όλη την Ευρώπη, αναπτύσσοντας περαιτέρω τις επαγγελματικές δεξιότητες εκείνων που δουλεύουν στο συγκεκριμένο τομέα. Το ProTon είναι ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο τεχνολογικών γραφείων συνδεδεμένων με δημόσια ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια.

Το Μάιο του 2003, το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Δημιουργία της κοινωνίας της γνώσης: αλληλεπιδράσεις του κοινωνικού και του ανθρώπινου κεφαλαίου» [75], η οποία αναπτύχθηκε με τη βοήθεια του ESDIS [76], το οποίο επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, σε πλευρές που έχουν να κάνουν με την επιχείρηση, όπως είναι η δικτύωση, οι εικονικές εταιρείες και οι κοινότητες πρακτικών [77]. Η έκθεση παρείχε πληροφορίες για μια απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το κοινωνικό και το ανθρώπινο Κεφάλαιο [78], το οποίο καλεί τα κράτη μέλη «να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις ΜΜΕ, χρησιμοποιώντας επίσης τα Διαρθρωτικά Ταμεία και σύμφωνα με τους κανονισμούς του ανταγωνισμού, να υιοθετήσουν καινοτόμους πρακτικές εργασίας, όπως είναι η δικτύωση, η συμμετοχή σε συγκρότημα επιχειρήσεων, οι ηλεκτρονικές επιχειρήσεις και η ηλεκτρονική εργασία» και να «τιθασεύσουν τις δυνατότητες της οργανωτικής μάθησης και διαχείρισης της γνώσης, προκειμένου να ενισχυθεί τόσο το κοινωνικό, όσο και το ανθρώπινο κεφάλαιο στην επιχείρηση και να τονωθεί η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα».

[75] SEC(2003) 652, 28.5.2003

[76] Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Απασχόληση και την Κοινωνική Διάσταση της Κοινωνίας της Πληροφορίας - http://europa.eu.int/comm/ employment_social/knowledge_society/esdis_en.htm

[77] Όπως είναι οι ανεπίσημες ομάδες μηχανικών από μια εταιρεία, οι οποίοι συγκεντρώνονται για να ανταλλάξουν ιδέες, να εντοπίσουν τις καλύτερες πρακτικές και να κάνουν εισηγήσεις.

[78] 2512η σύνοδος του Συμβουλίου - Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές - Λουξεμβούργο, 2-3 Ιουνίου 2003.

Το πρόγραμμα eGap [79], με χρηματοδότηση από την Προτεραιότητα IST (βλ. επικεφαλίδα 5 του παραρτήματος) και από τους εταίρους του προγράμματος, πραγματοποιεί πρωτοποριακή έρευνα σχετικά με την τηλεργασία στις ΜΜΕ σε έξι χώρες [80]. Η τελική έκθεση για το πρόγραμμα αναμένεται στα μέσα του 2004. Το πρόγραμμα MEDIA υποστηρίζει πιλοτικά σχέδια [81], τα οποία στοχεύουν στη βελτίωση της πρόσβασης σε ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό περιεχόμενο και στην εκμετάλλευση των ευκαιριών που προκύπτουν από την ανάπτυξη και την εισαγωγή νέων και καινοτόμων τεχνολογιών, περιλαμβανομένης της ψηφιοποίησης και των νέων μεθόδων διάδοσης. Αυτή τη στιγμή υποστηρίζονται μια σειρά από προγράμματα, προκειμένου να καθορίσουν τους τρόπους με τους οποίους ο οπτικοακουστικός τομέας μπορεί να ωφεληθεί από τις νέες τεχνολογίες.

[79] http:// www.egap-eu.ΕΓΓ: το άρθρο «Κανονιστικό πλαίσιο και τηλεργασία σε ορισμένες ευρωπαϊκές περιοχές Πρότυπα» παρέχει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το συγκεκριμένο θέμα: http://www.egap-eu.ΕΓΓ/egap/pdf/ Egap02.pdf

[80] Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιαπωνία

[81] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/avpolicy/media/ pilot_en.html

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δορυφορικής ραδιοπλοήγησης «GALILEO», που χρηματοδοτείται τόσο από δημόσια, όσο και από ιδιωτικά κονδύλια και εγκαινιάστηκε το 2002 [82] θα οδηγήσει επίσης σε μια νέα γενιά παγκόσμιων υπηρεσιών σε τομείς όπως οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, η γεωργία και οι ιχθυοκαλλιέργειες. Οι προοπτικές ανάπτυξης των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών που συνδέονται με δορυφορική ραδιοπλοήγηση είναι σημαντικές, και το πρόγραμμα θα υποστηρίξει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρών επιχειρήσεων, και θα συμβάλει στη δημιουργία των συνθηκών εκείνων που είναι ευνοϊκές για την καινοτομία.

[82] Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 876/2002 της 21ης Μαΐου για εκκίνηση του Συντονισμένου Εγχειρήματος GALILEO, EE L138, 28.5.2002, σελ.1

2.3.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

Η ενίσχυση της τεχνολογικής ικανότητας των μικρών επιχειρήσεων είναι ένας τομέας, όπου η προηγούμενη έκθεση εφαρμογής του Χάρτη, θεώρησε ότι η πρόοδος που έχει συντελεστεί είναι ενθαρρυντική, αλλά εξέφρασε την ανάγκη για περισσότερη ανταλλαγή καλών πρακτικών. Έχει συντελεστεί περαιτέρω πρόοδος από την προηγούμενη έκθεση, η οποία τονίζεται από τον τεράστιο αριθμό νέων μέτρων που εφαρμόστηκαν πρόσφατα. Η ολλανδική πρωτοβουλία TechnoPartner και η Πορτογαλική Υπηρεσία Καινοτομιών αποτελούν ένα σημάδι ότι υπάρχει καλύτερη συνεργασία των προγραμμάτων καινοτομίας. Εξ άλλου το ελληνικό πρόγραμμα δικτύωσης ΜΜΕ κάνει ιδιαίτερες προσπάθειες για να υποστηρίξει την τεχνολογική συνεργασία μεταξύ των εταιρειών.

Τα προβλήματα των μικρών επιχειρήσεων στον εντοπισμό, την επιλογή και την προσαρμογή τεχνολογιών είναι ευρέως αναγνωρισμένα. Για να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα, τα περισσότερα κράτη μέλη βασίζουν τις πολιτικές τους σε ένα μεγάλο βαθμό στα «τεχνολογικά κέντρα». Ωστόσο, οι μικρές επιχειρήσεις δεν είναι πάντα ικανοποιημένες με τις υπηρεσίες αυτών των κέντρων, καθώς δεν ανταποκρίνονται απαραίτητα στις ανάγκες τους.

Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια, η μεταφορά τεχνολογίας από την επιστήμη στις επιχειρήσεις δεν έχει μετατραπεί ακόμα σε κεντρικό θέμα για τους ερευνητικούς οργανισμούς με δημόσια χρηματοδότηση ή τα πανεπιστήμια. Όπως πάντα, δεν υπάρχει μία μόνο πρακτική, την οποία θα πρέπει να ακολουθήσουν όλοι. Αναγνωρίζεται ωστόσο, ότι η ενίσχυση της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης μεταξύ της επιστήμης και της επιχειρηματικής κοινότητας αποτελεί συχνά αποτέλεσμα ενός συνδυασμού μέτρων. Τα δανικά ιδρύματα για την γνώση που βασίζεται στην τεχνολογία και τα οποία έχουν μια ειδική υποχρέωση να εξυπηρετούν τις μικρές επιχειρήσεις, παρέχουν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα δομής, καλά προσαρμοσμένης στις ΜΜΕ. Εξ άλλου η αλλαγή στη νορβηγική νομοθεσία, η οποία δίνει τα πνευματικά δικαιώματα στο πανεπιστήμιο και όχι στον ερευνητή είχε ως αποτέλεσμα τα πανεπιστήμια του Όσλο και του Μπέργκεν να δημιουργήσουν τα δικά τους γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. Το Δίκτυο Ανάπτυξης Shannon στην Ιρλανδία φέρνει κοντά τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση και την καινοτομία. Οι δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις μη προνομιούχες περιοχές.

- Η δημόσια πολιτική θα μπορούσε να βοηθήσει τα «τεχνολογικά κέντρα» να αναπτύξουν περισσότερο τον επαγγελματισμό τους και να υιοθετήσουν μια συμπεριφορά με βάση τις ανάγκες των πελατών τους, ενθαρρύνοντας την ανεξάρτητη συγκριτική αξιολόγηση και κατάταξη . Η δημόσια υποστήριξη σ' αυτά τα κέντρα δε θα πρέπει να οδηγεί σε στρεβλώσεις της αγοράς.

- Ο σχεδιασμός των κατάλληλων μηχανισμών μεταφοράς, η δημιουργία ικανών οργανισμών μεταφοράς και η προσφορά αντίστοιχων υπηρεσιών αρκετά μεγάλου εύρους στις επιχειρήσεις, θα πρέπει να αποτελέσουν τη γενική πρακτική. Αυτό θα απαιτήσει την προσαρμογή των συνθηκών πλαισίου, οι οποίες διέπουν τις στρατηγικές και τη συμπεριφορά των ερευνητικών οργανισμών, την επαγγελματοποίηση αυτών των υπηρεσιών και την τόνωση της αποδοχής αυτών των υπηρεσιών εκ μέρους των ΜΜΕ.

- Η καλύτερη ενσωμάτωση και αξιοποίηση των συνεργιών μεταξύ των εθνικών (ή περιφερειακών) συστημάτων καινοτομιών και των πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με τη μεταφορά τεχνολογίας, όπως είναι το ProTon, το Δίκτυο IRC, το Πρόγραμμα Μεταφοράς Τεχνολογίας ΕΔΥ, οι δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών θα πρέπει να προωθηθούν και να υποστηριχθούν.

- Οι πρωτοβουλίες μεταφοράς τεχνολογίας ανά τομέα, οι οποίες περιλαμβάνουν τις ενώσεις χρηστών και τα τμήματα εξειδικευμένων ερευνών θα πρέπει να προωθούνται.

Οι διεταιρικές επαφές αποτελούν ένα άλλο σημαντικό κανάλι για τη διάδοση των καινοτομιών μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων. Για αυτό το λόγο, η ενθάρρυνση της διάδοσης της αριστείας θα πρέπει να αποτελεί υψηλή πολιτική προτεραιότητα. Ένα από τα πλεονεκτήματα αυτών των σχημάτων είναι ότι δεν επιδεικνύουν μόνο τις νέες τεχνολογίες ως τέτοιες, αλλά καλύπτουν επίσης την αποτελεσματική χρήση των νέων τεχνολογιών σε ένα πραγματικό περιβάλλον, περιλαμβανομένων και των οργανωτικών καινοτομιών, οι οποίες συνοδεύουν την εισαγωγή τέτοιων τεχνολογιών.

- Η διάδοση της καινοτομίας μέσω των διεταιρικών επαφών θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω.

Οι συστάδες επιχειρήσεων αναφέρονται συχνά ως εργαλεία για την ενίσχυση των δυνατοτήτων για καινοτομίες και της ανταγωνιστικότητας. Η ανάγκη για διακρατική συνεργασία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις περιφερειακές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία συγκροτημάτων εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει μια σημαντική τάση προς αυτό το είδος των πολιτικών στα περισσότερα κράτη μέλη, οι πρωτοβουλίες αυτές δεν βασίζονται πάντα σε ολοκληρωμένη και ρεαλιστική ανάλυση των δυνατοτήτων μιας περιφέρειας να μετατραπεί σε σημαντικό παράγοντα σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, δεν υπάρχουν στοιχεία για οποιεσδήποτε συστηματικές αξιολογήσεις των πολιτικών για τη δημιουργία συγκροτημάτων εταιρειών.

- Η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών πλαισίου για τη βελτίωση της απόδοσης των συγκροτημάτων εταιρειών θα πρέπει να υποστηρίζεται.

- Ο σχεδιασμός περιφερειακών πολιτικών για τις συστάδες επιχειρήσεων θα πρέπει να βασίζεται στις ανάγκες της περιφέρειας και των ΜΜΕ της, αποφεύγοντας παρόλα αυτά μια απομονωτική ή «εσωστρεφή προσέγγιση».

- Προτείνεται η ανάπτυξη των κατάλληλων εργαλείων αξιολόγησης για την εκτίμηση των επιτευγμάτων και των αποτελεσμάτων των συγκροτημάτων επιχειρήσεων και ο ρόλος των πολιτικών για τις συστάδες επιχειρήσεων στην ανάπτυξή τους.

Ο ισορροπημένος συνδυασμός της συνεργασίας και του ανταγωνισμού («συν-αγωνισμός») αναγνωρίζεται ως μια σημαντική πλευρά κάθε κουλτούρας καινοτομιών. Αυτή η ισορροπία παίρνει διαφορετικές μορφές ανάλογα με τις τομεακές ή εθνικές συνθήκες. Η θετική συμπεριφορά απέναντι στη συνεργασία, τόσο μεταξύ των εταιρειών, όσο και μεταξύ των εταιρειών και των παροχέων τεχνογνωσίας, φαίνεται πως κατανέμεται άνισα στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό αποτελεί λόγο ανησυχίας επειδή, όπως δείχνει ο Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων σχετικά με την Καινοτομία, η συνεργασία στο πεδίο των καινοτομιών σχετίζεται με τη γενικότερη απόδοση σ' αυτό τον τομέα. Ενώ η κουλτούρα της συνεργασίας στο πεδίο των καινοτομιών φαίνεται να έχει καλές βάσεις στις Βόρειες Χώρες, αυτό φαίνεται να ισχύει πολύ λιγότερο στην περίπτωση των χωρών της Νότιας Ευρώπης. Οι πρόσφατες πολιτικές πρωτοβουλίες της Ιταλίας και της Ελλάδας σ' αυτό τον τομέα θα πρέπει να αποτελέσουν ύψιστη προτεραιότητα.

- Οι πολιτικές για την ενίσχυση της συνεργασίας των εταιρειών, καθώς και των εταιρειών με τους παροχείς τεχνογνωσίας θα πρέπει να ενισχυθεί.

Η μεγάλη πλειοψηφία των εθνικών σχεδίων για την ενίσχυση της συνεργατικής έρευνας και καινοτομίας περιορίζονται ακόμα στις εθνικές συμμετοχές. Αυτό λειτουργεί σιωπηρά ως κίνητρο για τις εταιρείες, που συμμετέχουν, να περιορίζουν το εύρος της συνεργασίας τους σε εθνικούς εταίρους. Αυτό είναι αντιπαραγωγικό και δε βοηθά τις μικρές επιχειρήσεις να αδράξουν τις ευκαιρίες διεθνοποίησης. Τα γερμανικά και αυστριακά σχέδια για τη διευκόλυνση της διακρατικής συνεργασίας δείχνουν το δρόμο προς τη σωστή κατεύθυνση.

- Τα σχέδια για τη διακρατική συνεργατική έρευνα και καινοτομία θα πρέπει να ενθαρρύνονται.

Ένας αριθμός χωρών εφαρμόζουν πολιτικές με στόχο την αύξηση της κινητικότητας των ανθρωπίνων πόρων μεταξύ των ΜΜΕ και των επιστημονικών ιδρυμάτων. Τα οφέλη από αυτά τα σχέδια κινητικότητας για νέες επιχειρήσεις, που βασίζονται στην τεχνολογία, είναι άμεσα. Ωστόσο, για τις πιο παραδοσιακές επιχειρήσεις, είναι λιγότερο προφανές πώς να εισπράττουν οφέλη από αυτά τα σχέδια. Ένα από τα προβλήματα ίσως είναι ότι πολλά σχέδια κινητικότητας είναι αυστηρώς μονομερή και περισσότερο προσανατολισμένα προς τις ανάγκες νέων αποφοίτων, ή των υποψηφίων διδακτορικών, στους οποίους προσφέρουν αρχική απασχόληση. Η Επιτροπή έχει εξετάσει αυτό το πρόβλημα στην ανακοίνωσή της για τους «Οι Ερευνητές στον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας: ένα επάγγελμα, πληθώρα σταδιοδρομιών» [83] και προτείνει την έναρξη μιας σειράς πρωτοβουλιών που στοχεύουν στην ανταλλαγή παραδειγμάτων ορθής πρακτικής από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στην ευρεία διάδοσή τους.

[83] COM (2003) 436 τελικό, 18.7.2003)

- Τα σχέδια κινητικότητας, τα οποία προσφέρουν στους ανώτερους μηχανικούς και τους επιστήμονες μια θέση μερικής απασχόλησης ως «επισκέπτες», ή που τους επιτρέπουν να διαφοροποιούν τις δραστηριότητές τους στο τέλος της επαγγελματικής τους ζωής, ίσως είναι χρήσιμα για τις μικρές επιχειρήσεις.

Οι μικρές επιχειρήσεις είναι συχνά σε σύγχυση εξαιτίας της ύπαρξης ανταγωνιστικών και επικαλυπτόμενων σχεδίων υποστήριξης και πολιτικών για τις καινοτομίες. Η ανάγκη για απλοποίηση της πολιτικής είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες όπου οι περιφερειακές και εθνικές πολιτικές για την καινοτομία αναπτύσσονται παράλληλα. Οι εθνικές πύλες στο διαδίκτυο αποτελούν μια καλή λύση για αυτά τα προβλήματα, αλλά υπάρχει μια ανάγκη για το συντονισμό της πολιτικής, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού. Πολλές χώρες φαίνεται ότι υποφέρουν από τις αμφίβολες ή επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες των υπουργείων και των υπηρεσιών εφαρμογής. Η Πορτογαλία αντιμετώπισε πρόσφατα το πρόβλημα με τη δημιουργία της Εθνικής Υπηρεσίας για τις Καινοτομίες. Άλλα κράτη μέλη μελετούν τις κατάλληλες λύσεις, οι οποίες θα ταιριάζουν με τις εθνικές τους παραδόσεις και απαιτήσεις. Το φινλανδικό «Συμβούλιο Πολιτικής για τη Επιστήμη και την Τεχνολογία» αναγνωρίζεται ευρέως ως ένα πρότυπο για το συντονισμό της πολιτικής και τη συμμετοχή των μετόχων.

- Προτείνεται η περαιτέρω απλοποίηση των σχεδίων υποστήριξης και της πολιτικής για τις καινοτομίες

Υπάρχει χώρος για τη βελτίωση των πολιτικών για τις καινοτομίες, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση εκατομμυρίων επιχειρήσεων, κυρίως μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες δεν είναι απαραίτητα υψηλής τεχνολογίας, αλλά χρειάζεται να προσαρμοστούν γρήγορα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς. Τα μέτρα για τη βοήθεια των ΜΜΕ σε παραδοσιακούς τομείς, περιλαμβανομένων επίσης και των υπηρεσιών, για τη διαχείριση της καινοτομίας, την αγορά αδειών, εξοπλισμού και λογισμικού, την απορρόφηση τεχνολογιών, καθώς και τα μέτρα για την ενίσχυση των διασυνδέσεων των συγκροτημάτων επιχειρήσεων από διαφορετικές τοποθεσίες, αποτελούν το κλειδί για μια περισσότερο προνοητική συνεισφορά των πολιτικών για τις καινοτομίες στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη.

Οι πολιτικές για τις καινοτομίες σε πολλές χώρες ακόμα δεν διαθέτουν σαφείς, αξιόπιστους και, όπου αυτό είναι δυνατό, ποσοτικούς στόχους πολιτικής. Αυτό αποτελεί σημαντικό μειονέκτημα για την αξιολόγηση αυτών των πολιτικών. Αν και η πρωτοβουλία της Επιτροπής «Επενδύοντας στην έρευνα: το πρόγραμμα δράσης για την Ευρώπη» [84] έδωσε σημαντική ώθηση στην τάση προς μια υπεύθυνη πολιτική για την Ε&Α και θα χρειαστεί να ξεκινήσει μια παρόμοια προσπάθεια στον τομέα της πολιτικής για τις καινοτομίες. Οι συνθήκες, προκειμένου να τεθούν οι στόχοι στην πολιτική για τις καινοτομίες, θα πρέπει να βελτιωθούν με την προσφορά σχημάτων, ειδικά για τις ΜΜΕ, σε σημαντικές πλευρές των καινοτομιών, σύμφωνα με την Κοινοτική Έρευνα για την Καινοτομία.

[84] COM (2003) 226 τελικό, 4.6.2003)

- Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκριθούν στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τον προσδιορισμό των εθνικών στόχων για την καινοτομία.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι καινοτομίες και η μεταφορά τεχνολογίας αποτελούν μια σημαντική πολιτική προτεραιότητα. Η κύρια συνεισφορά στο επίπεδο της ΕΕ σχετίζεται με τη διακρατική δικτύωση και τη δημιουργία σημείων αναφοράς, όσον αφορά την πολιτική. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες ποιότητας για την αξιολόγηση των πολιτικών μπορούν να βοηθήσουν. Το προσεχές «Σχέδιο Δράσης για την Καινοτομία» θα αναπτύξει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια την κατάλληλη απάντηση στις προκλήσεις πολιτικής που περιγράφηκαν παραπάνω.

2.4. Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης αντιπροσώπευσης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο Ένωσης

«Θα ολοκληρώσουμε την επισκόπηση του τρόπου με τον οποίο εκπροσωπούνται τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ άλλων μέσω του κοινωνικού διαλόγου.»

Οι δύο πρόσφατες εκθέσεις για την εφαρμογή του Χάρτη έδωσαν έμφαση στην ανάγκη για καλύτερη εκπροσώπηση των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων και τόνισαν ότι τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να μιλήσουν πρώτα στις μικρές επιχειρήσεις, να είναι ικανοί να σκέφτονται σαν αυτές. Διαφορετικά χάνεται η φωνή της κύριας μάζας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Μπορεί κανείς να συμβουλευτεί τις μικρές επιχειρήσεις με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Μπορούν, για παράδειγμα, να γίνουν διαβουλεύσεις, μέσω των επιχειρηματικών οργανώσεων, μέσω του διαδικτύου, μέσω των δειγματοληπτικών ερευνών, των επιχειρηματικών επιτροπών, των συσκέψεων, των ομάδων ειδικών, των «εκπροσώπων» [85], ή συγκεκριμένων υπουργείων. Ο κοινωνικός διάλογος επίσης παρέχει ένα πλαίσιο για παροχή συμβουλών, επιτρέποντας στη φωνή των μικρών επιχειρήσεων να ακουστεί μαζί με τη φωνή των εργαζομένων σε αυτές τις επιχειρήσεις. Εξάλλου οι διαβουλεύσεις με την επιχειρηματική κοινότητα σχετικά με τις πρωτοβουλίες και τις νομοθετικές προτάσεις, οι οποίες επηρεάζουν τις μικρές επιχειρήσεις, μπορεί να ρυθμιστεί είτε σε υποχρεωτική, είτε σε εθελοντική βάση.

[85] Αρμόδιος ή γραφείο της δημόσιας διοίκησης που ασχολείται με τις ΜΜΕ.

Η διενέργεια διαβουλεύσεων με τις επιχειρήσεις για τις νέες νομοθετικές προτάσεις και την εφαρμογή των πρόσφατων κανόνων επιτρέπει να διερευνηθεί καλύτερα ο αντίκτυπος. Ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί ότι η νομοθεσία δε θα δημιουργήσει περιττά επιπρόσθετα βάρη και κόστη, είναι η πραγματοποίηση συστηματικών και δομημένων αξιολογήσεων των επιπτώσεων των νομοθετικών προτάσεων. Ένας άλλος τρόπος είναι να δοκιμαστούν τα προσχέδια των νομοθετικών πράξεων στις μικρές επιχειρήσεις (επιχειρηματικές επιτροπές δοκιμών).

Το στάδιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στο οποίο ζητείται η γνώμη των ενδιαφερομένων αποτελεί επίσης ένα θέμα υψίστης σημασίας. Οι διαβουλεύσεις σε ένα πολύ μεταγενέστερο στάδιο δε θα συνεισφέρουν πολλά στην καλύτερη αντιπροσώπευση των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα, όπου οι πρακτικές διαφέρουν, είναι η ανάλυση και η χρήση των απαντήσεων, ή των γνωμών, των μικρών επιχειρήσεων. Μερικές φορές δημοσιεύονται τα αποτελέσματα και μερικές φορές υπάρχει ακόμα και υποχρέωση για την παροχή πληροφοριών στις επιχειρήσεις.

Αν οι επαφές γίνονται μέσω των επιχειρηματικών οργανώσεων, είναι επίσης σημαντικό για τις εθνικές αρχές να γνωρίζουν πώς λειτουργούν οι εθνικές διαβουλεύσεις με τις επιχειρήσεις-μέλη αυτών των επιχειρηματικών οργανώσεων. Χρειάζεται να το γνωρίζουν αυτό, για να μπορούν να αξιολογήσουν, σε ποιο βαθμό αυτές οι επιχειρηματικές οργανώσεις αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα και τις ανησυχίες των μικρών επιχειρήσεων.

Τέλος, οι μηχανισμοί συστηματικών διαβουλεύσεων θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστούν σε πολιτικές πέραν της πολιτικής για τις επιχειρήσεις, οι οποίες όμως επηρεάζουν τις μικρές επιχειρήσεις, όπως π.χ. οι πολιτικές για την απασχόληση, τα κοινωνικά θέματα, το περιβάλλον, το εμπόριο, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση.

Η περυσινή έκθεση για την εφαρμογή του Χάρτη, καθώς και η έκθεση του προηγούμενου έτους, υπογράμμισαν ότι οι τακτικές διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις στη νομοθεσία και την πολιτική διαδικασία, παρέμειναν λίγες σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Πολύ λίγα κράτη μέλη ανέφεραν εξελίξεις σ' αυτό τον τομέα. Ωστόσο, οι επιδόσεις φαίνεται πως ήταν μάλλον άνισες και η έκθεση ανέφερε ότι μερικές χώρες τα πήγαιναν καλά, όσον αφορά τις συστηματικές διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις. Συστήθηκε στα κράτη μέλη να παρέχουν ευκαιρίες στις μικρές επιχειρήσεις για να εκφράζουν με συστηματικό τρόπο τα συμφέροντά τους στη διαμόρφωση της νομοθεσίας και της χάραξης πολιτικής.

2.4.1. Πρόσφατες εξελίξεις

Kράτη μέλη

Τα κύρια νέα μέτρα για να ληφθούν υπόψη οι γνώμες των ΜΜΕ από την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής περιγράφονται παρακάτω.

Η Δανία αξιολόγησε τις επιτροπές επιχειρηματικών δοκιμών, οι οποίες έχουν πλέον βελτιωθεί, προκειμένου να ενισχύσουν τη δυνατότητά τους να παρέχουν ποιοτικές προτάσεις και να βρουν εναλλακτικούς τρόπους ρυθμίσεων. Δημιούργησε λίστες ελέγχου για τους νομοθέτες, προκειμένου αυξήσει την ενημέρωση για τις ανάγκες των επιχειρήσεων σε ένα πρώιμο στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας και να εξασφαλίσει ότι τα συμφέροντα των επιχειρήσεων έχουν ληφθεί υπόψη.

Το ελληνικό «Φόρουμ για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο» είναι ένας μόνιμος μηχανισμός για να μπορεί το κράτος να συμβουλεύεται τις επιχειρήσεις και την ακαδημαϊκή κοινότητα σχετικά με θέματα ηλεκτρονικού εμπορίου. Το φόρουμ δημιούργησε μια ιστοσελίδα στη διεύθυνση . Η ιστοσελίδα παρέχει πληροφορίες για τη δουλειά του φόρουμ, καθώς και για τις τάσεις και τις εξελίξεις στο ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες.

Η Γαλλία έχει αυξήσει ακόμα περισσότερο το διάλογο μεταξύ της δημόσιας διοίκησης και των επιχειρηματικών οργανώσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να τεθούν κοινοί στόχοι, ιδιαίτερα στη συμφωνία πλαισίου που υπογράφηκε μεταξύ του (Συνέλευση γαλλικών εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων) Τμήματος Επιχειρήσεων και της Assemblιe des Chambres Franηaises de Commerce et d' Industrie. Επιπλέον, ο αρμόδιος υφυπουργός για τις ΜΜΕ άνοιξε έναν ιστοχώρο στο διαδίκτυο, που δίνει τη δυνατότητα άμεσου διαλόγου μεταξύ ίδιου και αυτών που ενδιαφέρονται για τη δημιουργία επιχειρήσεων.

Στην Ιταλία, οι διαβουλεύσεις με τις ΜΜΕ έχουν εδραιωθεί στο σύστημα λήψης αποφάσεων εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο έχουν υιοθετηθεί πρόσφατα τρία νέα μέτρα. Όσον αφορά τη βιομηχανική ιδιοκτησία, έχει διοριστεί ένας ειδικός στη βιομηχανική ιδιοκτησία για τις μικρές επιχειρήσεις στο ιταλικό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Εμπορικών Σημάτων (UIBM) και πραγματοποιούνται τακτικές συναντήσεις με επιχειρηματικές οργανώσεις. Εκτός αυτού, τα εμπορικά επιμελητήρια έχουν δημιουργήσει σχέδια περιοχικής ανάπτυξης με βάση ένα πρότυπο διαβουλεύσεων, το οποίο φέρνει κοντά τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς φορείς και τους τοπικούς κατασκευαστές. Το υπουργείο Παραγωγικών Δραστηριοτήτων έχει επίσης οργανώσει μια ομάδα για να φέρει κοντά τους αντιπροσώπους από τα σχετικά τμήματα και τις οργανώσεις μικρών επιχειρήσεων για την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών υποστήριξης για τις ΜΜΕ.

Για να διευκολύνει την επαφή με τη δημόσια διοίκηση, οι Κάτω Χώρες δημιούργησαν σημεία επαφής για τις δύο κύριες επιχειρηματικές οργανώσεις στο υπουργείο Οικονομικών.

Σουηδία: Επιτροπές Έρευνας που προετοιμάζουν την νομοθεσία

Η κυβέρνηση της Σουηδίας διορίζει τακτικά επιτροπές έρευνας για να ερευνήσουν περίπλοκα θέματα με βάση ειδικούς όρους αναφοράς. Οι επιτροπές εργάζονται ανεξάρτητα και τα πορίσματά τους παρουσιάζονται σε μια έκθεση. Οι επιτροπές έρευνας οργανώνουν συχνά τη δουλειά τους για να εξασφαλίσουν ότι συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, για παράδειγμα στις ομάδες ειδικών και τις ακροάσεις. Οι επιτροπές είναι υποχρεωμένες να πραγματοποιήσουν μια αξιολόγηση αντικτύπου, αν οι προτάσεις τους έχουν σημαντική επίδραση στις μικρές επιχειρήσεις. Η αξιολόγηση αντικτύπου περιλαμβάνεται στην έκθεση.

Η νομική ή πολιτική πρόταση της επιτροπής έρευνας στέλνεται από την κυβέρνηση για διαβουλεύσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συνήθως για τρεις μήνες. Οι γραπτές απαντήσεις από τα ενδιαφερόμενα μέρη στις περισσότερες περιπτώσεις συνοψίζονται σε ένα έγγραφο, το οποίο είναι δημόσιο, αν και δε δημοσιεύεται στο Διαδίκτυο. Οι γραπτές απαντήσεις από τις οργανώσεις, δημόσιους φορείς και τους ιδιώτες είναι επίσης δημόσιες.

Όταν στέλνεται μια πρόταση για διαβούλευση, οι οργανώσεις έρχονται συχνά σε επαφή απευθείας με το υπεύθυνο υπουργείο, ζητώντας να συναντηθούν με πολιτικούς και δημόσιους υπαλλήλους. Τα αιτήματα αυτά γίνονται σχεδόν πάντα δεκτά. Σε μερικές περιπτώσεις, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επίσης τις ακροάσεις, συχνά σε συνδυασμό με την κυκλοφορία των εγγράφων.

Η Κυβέρνηση προετοιμάζει τη νομική της πρόταση, η οποία υποβάλλεται στη Βουλή, με βάση τα αποτελέσματα της διαβούλευσης και την έκθεση. Η πρόταση συνοδεύεται από τα προπαρασκευαστικά κείμενα. Το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων δημοσιεύεται σ' αυτό το κείμενο, το οποίο παρουσιάζει τις απόψεις όλων των μερών συγκεντρωμένες, αιτιολογώντας γιατί κάποιες απόψεις έχουν ληφθεί υπόψη και άλλες όχι.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου δημιούργησε ένα στοιχείο εταιρικής ηγεσίας μέσω της δημιουργίας μιας στρατηγικής και ενός διοικητικού συμβουλίου, καθώς και Ομαδικών Συμβουλίων, τα οποία αντικατοπτρίζουν τους κύριους στρατηγικούς τομείς του υπουργείου. Μια ομάδα ανεξάρτητων μελών που προέρχονται από το χώρο των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και τα πανεπιστήμια δουλεύουν σ' αυτά τα συμβούλια, προσφέροντας ανεξάρτητες εξειδικευμένες συμβουλές για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί το υπουργείο να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά.

Οι Κάτω Χώρες και το ΗΒ: προγράμματα ανταλλαγής μεταξύ των αξιωματούχων και των ΜΜΕ

Το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών ξεκίνησε, τον Ιανουάριο του 2003, μαζί με δύο επιχειρηματικές οργανώσεις και δύο οργανώσεις εργοδοτών, ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης, στο οποίο οι σύμβουλοι πολιτικής του υπουργείου περνούν μία, ή δύο εβδομάδες, σε μια επιχείρηση. Οι στόχοι του προγράμματος είναι να ενημερώσουν τους συμβούλους για τις επιπτώσεις των πολιτικών πρωτοβουλιών στην επιχειρηματική πραγματικότητα, να δώσουν στις εταιρείες μια καλύτερη ιδέα για το πώς λειτουργεί η κυβέρνηση και να δώσουν στις εταιρείες μια ευκαιρία παροχής πληροφοριών σε ένα πρώιμο στάδιο της πολιτικής διαδικασίας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όλοι οι ανώτεροι υπάλληλοι στο υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου είναι, από το 2003, υποχρεωμένοι να περνούν τουλάχιστον μία εβδομάδα κάθε χρόνο σε μια επιχείρηση. Τα μεσαία στελέχη ενθαρρύνονται επίσης να περάσουν τουλάχιστον μία εβδομάδα σε μια επιχείρηση κατά τη διάρκεια της ανάθεσης καθηκόντων. Οι περισσότεροι υπάλληλοι επέλεξαν να πάνε σε μία ΜΜΕ.

Επιτροπή

Επιτροπή: Εκπρόσωπος των ΜΜΕ

Το κυριότερο κίνητρο για το διορισμό ενός Εκπροσώπου των ΜΜΕ ήταν να ακούγεται περισσότερο η φωνή τους στα πλαίσια της Γενικής Διεύθυνσης για τις Επιχειρήσεις της Επιτροπής, πριν από δύο χρόνια. Πράγματι, ο ρόλος του Εκπροσώπου των ΜΜΕ είναι η καλύτερη ενσωμάτωση της διάστασης των ΜΜΕ στις πολιτικές της ΕΕ, το να ακούει τις ΜΜΕ και τους αντιπροσώπους τους και να επισημαίνει τις ανησυχίες τους στις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής.

Ο Εκπρόσωπος των ΜΜΕ απόκτησε προοδευτικά επιφανέστερο ρόλο και αυτή η λειτουργία είναι πλέον γνωστή στην κοινότητα των ΜΜΕ. Ο Εκπρόσωπος των ΜΜΕ δρα ως ένα δραστήριο σημείο επαφής μεταξύ των ΜΜΕ και της Επιτροπής, μέσω των τακτικών επαφών με τις εθνικές και τις ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις. Υπάρχουν περαιτέρω επαφές με τις οργανώσεις των ΜΜΕ, τους ίδιους τους επιχειρηματίες και άλλους μετόχους και ιδιαίτερα από τις υπό ένταξη χώρες.

Οι επαφές αυτές είναι χρήσιμες, προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα ειδικά συμφέροντα και οι ανάγκες των ΜΜΕ στις πολιτικές της ΕΕ και θα συνεχιστούν. Μεταξύ των θεμάτων που προκύπτουν πιο συχνά, είναι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, οι ελλείψεις σε δεξιότητες, τα ρυθμιστικά βάρη, η ποιότητα της υποστήριξης στις επιχειρήσεις και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Κάποιες άλλες ανησυχίες είναι ακόμα πιο συγκεκριμένες, π.χ. σε σχέση με μια συγκεκριμένη οδηγία ή κανονισμό και συνεπάγονται επικεντρωμένες επαφές με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής. Αυτή είναι για παράδειγμα η περίπτωση της πρότασης για την καταγραφή, την αξιολόγηση και την έγκριση χημικών ουσιών. Η νομοθεσία για την απασχόληση είναι ένα ακόμα παράδειγμα, με την επανεξέταση της οδηγίας για το χρόνο εργασίας και τη προστασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων.

Την ίδια στιγμή, ο Εκπρόσωπος των ΜΜΕ εξέτασε μια σειρά προγραμμάτων της ΕΕ, τα οποία σχετίζονται ιδιαίτερα με τις ΜΜΕ, με στόχο τη μεγιστοποίηση της συμμετοχής των ΜΜΕ. Η συμμετοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική, όσον αφορά τις ερευνητικές και περιφερειακές πολιτικές.

Η συνεργασία με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής έχει αυξηθεί μέσω της σύστασης ενός δικτύου ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής. Το συγκεκριμένο διυπηρεσιακό δίκτυο αποδείχθηκε ότι αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την βελτίωση της ενημέρωσης για τις ανάγκες των ΜΜΕ στο εσωτερικό της Επιτροπής και τη βελτίωση του συντονισμού σε θέματα ΜΜΕ. Το δίκτυο ΜΜΕ μετατρέπεται προοδευτικά στο κύριο εργαλείο για το συντονισμό της πολιτικής της Επιτροπής για τα ΜΜΕ και συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας «φιλικής προς τις ΜΜΕ προσέγγισης» για όλα τα προγράμματα και τις πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τις ΜΜΕ.

Ο Εκπρόσωπος των ΜΜΕ συνεισέφερε επίσης στη μεγαλύτερη προβολή των πληροφοριών για τις ΜΜΕ μέσω εκδόσεων με την παρουσία του σε γεγονότα ΜΜΕ, άρθρα στον τύπο κτλ. Απάντησε πολλά ερωτήματα από ΜΜΕ, προσπαθώντας να τους παρέχει συγκεκριμένες πληροφορίες και, όταν αυτό χρειάζεται, να διευκολύνει τις επαφές τους με άλλες Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής.

Το φθινόπωρο του 2003 δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα BEST σχετικά με τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη για τη διαμόρφωση της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Το πρόγραμμα θα εξετάσει την τωρινή κατάσταση, περιλαμβανομένου και του τρόπου οργάνωσης των διαβουλεύσεων στις διάφορες χώρες. Θα προταθούν επίσης συστάσεις και πολιτικά μέτρα για την αύξηση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών στη διαδικασία της διαβούλευσης. Τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται στις αρχές του 2005.

Μετά τη δέσμευση της Επιτροπής στο σχέδιο δράσης για καλύτερη νομοθεσία τον Ιούνιο του 2002 (βλ. επικεφαλίδα 3 του παραρτήματος) για βελτίωση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών στις διαβουλεύσεις της, η Επιτροπή εξέδωσε το Δεκέμβριο του 2002 την ανακοίνωση «Προς ενίσχυση της διαβούλευσης και του διαλόγου - Γενικές αρχές και ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαβούλευση των ενδιαφερόμενων μερών από την Επιτροπή» [86]. Οι ελάχιστες προδιαγραφές δηλώνουν, μεταξύ άλλων, ότι κατά τον ορισμό των ομάδων που επιλέγονται για διαβουλεύσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της την ανάγκη για μια κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των αντιπροσώπων των μεγάλων και των μικρών οργανώσεων ή εταιρειών και να προσπαθήσει επίσης να δώσει τουλάχιστον 8 εβδομάδες για τις γραπτές δημόσιες διαβουλεύσεις. Μέσω της πύλης «Η Φωνή σας στην Ευρώπη» [87], η οποία αποτελεί το σημείο ενιαίας πρόσβασης της Επιτροπής για όλες τις δημόσιες διαβουλεύσεις, έχουν πραγματοποιηθεί (ή βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη) περίπου 30 ανοιχτές δημόσιες διαβουλεύσεις από τον Ιανουάριο του 2003.

[86] COM(2002) 704 τελικό, 11.12.2002

[87] http://europa.eu.int/yourvoice/ index en.htm

Τον Φεβρουάριο του 2003, η Γενική Διεύθυνση για τις Επιχειρήσεις της Επιτροπής αναβάθμισε τις πρωτοποριακές ιστοσελίδες διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη (οι οποίες λειτουργούν από τον Ιούλιο του 2001), προκειμένου να περιλαμβάνουν όλες τις διαβουλεύσεις που σχετίζονται με την πολιτική για τις επιχειρήσεις, καθώς και όλους τους τακτικούς διάλογους των επιχειρήσεων, τις ομάδες μετόχων και τις συσκέψεις. Προσφέρει επίσης ένα σύνδεσμο με μια ιστοσελίδα, η οποία καταγράφει τα σημαντικότερα γεγονότα της ΕΕ, τα οποία ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματικούς οργανισμούς. Η νέα πολύγλωσση σελίδα καταχωρίσεων με το όνομα «Διάλογος με τη ΓΔ «Επιχειρήσεις» [88] προσφέρει επίσης άμεση πρόσβαση στο «Η φωνή σας στην Ευρώπη». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχουν οι επιχειρήσεις εύκολη πρόσβαση, μέσω αυτών των ιστοχώρων, σε όλες τις διαβουλεύσεις που σχετίζονται με πολιτικές ενέργειες που είναι πιθανό να τις επηρεάσουν. Αυτό θα πρέπει να ωφελεί κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν συνήθως λιγότερο χρόνο και πόρους από τις μεγαλύτερες εταιρείες για να πληροφορηθούν οι ίδιες για τέτοιες πρωτοβουλίες.

[88] http://europa.eu.int/ΕΓΓm/enterprise/ consultations/index.htm

Η πρωτοβουλία Αμφίδρομη Πολιτική Διαδικασία [89]αποτελείται από δύο διαδικτυακά μέσα, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, να φέρνουν τις ανάγκες, τις απόψεις και τα προβλήματά τους στην προσοχή των διαμορφωτών της πολιτικής. Ο Μηχανισμός Πληροφοριών ΙΡΜ είναι μια μεγάλη βάση δεδομένων, η οποία χρησιμοποιείται από την Επιτροπή και τους ενδιάμεσους καταγραφείς, ενώ τα Euro Info Centres (EICs) είναι οι ενδιάμεσοι για θέματα σχετικά με τις ΜΜΕ. Οι υποθέσεις συλλέγονται τακτικά και με οργανωμένο τρόπο, προκειμένου να αποκτάται σωστή γνώση των υπαρχόντων προβλημάτων και των δυσκολιών που βιώνουν οι μέτοχοι κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους ως προς την εσωτερικής αγορά με την ευρύτερη έννοια. Κατά τη διάρκεια του 2002, έγιναν σημαντικές τεχνικές και δομικές βελτιώσεις και διευρύνθηκαν τα δίκτυα καταγραφής των περιπτώσεων. Από τον Ιανουάριο ως τις αρχές του Σεπτεμβρίου 2003, αναφέρθηκαν 1077 περιπτώσεις από μικρές επιχειρήσεις [90]. Η τακτική λεπτομερής ανάλυση για συγκεκριμένα θέματα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2003, με πρώτο θέμα τον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης των μη εναρμονισμένων προϊόντων. Οι μεταγενέστερες αναλύσεις θα περιλαμβάνουν τις δυσκολίες στο ηλεκτρονικό εμπόριο ως το ηλεκτρονικό επιχειρείν. Κατά τη διάρκεια του 2002, μερικά EICs οργάνωσαν ειδικές διασκέψεις και δημοσίευσαν έγγραφα ή φυλλάδια προκειμένου να αντιμετωπίσουν ένα έλλειμμα πληροφοριών, το οποίο έγινε εμφανές μέσω του μηχανισμού. Τον Οκτώβριο του 2003, η ετήσια διάσκεψη EIC συζήτησε επίσης πώς να χρησιμοποιήσει καλύτερα τα αποτελέσματα. Η συνεργασία μεταξύ των EIC, των δομών που τις φιλοξενούν, των κρατών μελών και της Επιτροπής μπορεί να βελτιώσει τη θέση των μικρών επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ελέγχει τακτικά και παρακολουθεί τη χρήση των αποτελεσμάτων και επεξεργάζεται επίσης πρότυπα για μια καλύτερη πρακτική. Όλες οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν δημιουργήσουν οργανωμένα, διαδικτυακά ερωτηματολόγια με τη χρήση του δεύτερου μέσου ΙΡΜ, τις διαδικτυακές διαβουλεύσεις ΙΡΜ. Ένα οργανωμένο ερωτηματολόγιο δίνει τη δυνατότητα στις υπηρεσίες της Επιτροπής να αποκτήσουν τα πιο πρόσφατα και στατιστικά έγκυρα αποτελέσματα διαβουλεύσεων. Ο στόχος αυτού του νέου τύπου διαβουλεύσεων είναι να εργάζονται πιο αποδοτικά, γρήγορα και εύκολα με τις γνώμες που συλλέγουν. Τα εργαλεία αυτά προβάλλονται και τα δύο μέσω του «Η Φωνή Σας στην Ευρώπη».

[89] http://europa.eu.int/yourvoice/ipm/

[90] Αν συμπεριληφθούν και οι αυτοαπασχολούμενοι, αντιστοιχεί στο 23% του συνολικού αριθμού των υποθέσεων που ανέφεραν οι επιχειρήσεις όλων των μεγεθών. Την περίοδο 2000-2002, συλλέχθηκαν περίπου 23.900 περιπτώσεις από μικρές επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων και των αυτοαπασχολούμενων, οι οποίες αντιστοιχούν στο 65% του συνολικού αριθμού περιπτώσεων που αναφέρουν όλες οι επιχειρήσεις κάθε μεγέθους.

Τον Μάιο 2003, η Επιτροπή διόρισε νέα μέλη για το επαγγελματικό επιμελητήριο της ομάδας για την πολιτική για τις επιχειρήσεις (EPG), ένα υψηλού επιπέδου συμβουλευτικό σώμα με ειδικούς από την επιχειρηματική κοινότητα - κυρίως ΜΜΕ, συνδικάτα και ακαδημαϊκούς. Το επιμελητήριο διευρύνθηκε από τα 35 στα 45 μέλη και τώρα περιλαμβάνει 11 ειδικούς από τις υπό ένταξη χώρες. Από το Νοέμβριο του 2000, οι δύο ενότητες του EPG (Επαγγελματικό Επιμελητήριο και Γενική Διεύθυνση για τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ στα κράτη μέλη) συμβουλεύουν την Επιτροπή για όλες τις σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες στον τομέα των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή επίσης συνέχισε να διεξάγει τακτικές συνεδριάσεις με τις ευρωπαϊκές επιχειρηματικές οργανώσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνους που αντιπροσωπεύουν τις ΜΜΕ και έχουν μια οριζόντια προσέγγιση.

Η νέα δοκιμαστική ομάδα ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (ΕΒΤΡ) δημιουργήθηκε για να συμβουλεύει μέχρι και 3000 επιχειρήσεις από έξι μεγάλους τομείς [91] στις εθνικές οικονομίες και περιλαμβάνει 1288 μικρές επιχειρήσεις. Η ΕΒΤΡ συμπληρώνει άλλες μορφές διαβουλεύσεων, έχοντας τα διακριτά πλεονεκτήματα της παροχής γρήγορης πρόσβασης σε επιχειρηματικές γνώμες και του γεγονότος ότι αντιπροσωπεύει μια πανευρωπαϊκή οπτική.

[91] Βιομηχανία, οικοδομές, χονδρικό και λιανικό εμπόριο, μεταφορές και επικοινωνίες, οικονομική διαμεσολάβηση και άλλες υπηρεσίες.

Το 2003, στο πλαίσιο του PAXIS (αριστεία Καινοτόμων Νέων Επιχειρήσεων) [92], δημιουργήθηκε το μέτρο SUN&SUP. Πρόκειται για ένα διπλό δίκτυο, το οποίο αντιπροσωπεύει την κοινότητα των ευρωπαϊκών νέων εταιρειών, με το ένα δίκτυο να αποτελείται από αντιπροσώπους των νέων επιχειρήσεων και το άλλο από παροχείς υπηρεσιών σε νέες επιχειρήσεις. Τα δύο δίκτυα θα συνεργαστούν για να βελτιώσουν τις υπηρεσίες κλειδιά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα παρέχουν επίσης στην Επιτροπή προτάσεις για τη δημιουργία μιας «φωνής ευρωπαϊκών νέων επιχειρήσεων».

[92] http://www.cordis.lu/paxis/

Ο εργολήπτης που έχει επιφορτιστεί από την Επιτροπή να παρέχει πληροφορίες στις ΜΜΕ και τις βιοτεχνίες σχετικά με τα πρότυπα, την πιστοποίηση, την ποιότητα και τους κανόνες, καθώς και για την οργάνωση της συμμετοχής των ΜΜΕ στα όργανα τυποποίησης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, θα συνεχίσει τη δουλειά του μέχρι τον Ιούλιο του 2004, μετά την ανανέωση του συμβολαίου υπηρεσιών που έγινε το 2003 [93].

[93] Αυτό ισχύει για έναν περιορισμένο αριθμό προτύπων, http://europa.eu.int/comm/enteprise/ entrepreneurship/craft/craft-priorities/craft-standardisation.htm

Κάποια από τα πολλά ακόμα παραδείγματα της δραστηριότητας της Επιτροπής στον τομέα αυτόν με τη συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων περιλαμβάνουν τις δημόσιες διαβουλεύσεις, οι οποίες οργανώθηκαν τον Οκτώβριο του 2003, ως μέρος της ενδιάμεσης εξέτασης του Σχεδίου Δράσης eEurope 2005 [94], και οι ad hoc διαβούλευση σχετικά με προτάσεις που αφορούν τη φορολογία, όπως είναι η διαβούλευση για το δοκιμαστικό σχέδιο για τις ΜΜΕ «Home State Taxation» (βλ. επικεφαλίδα 7 του παραρτήματος) [95].

[94] Ανακοίνωση της Επιτροπής, «eEurope 2005: κοινωνία της πληροφορίας για όλους», COM(2002) 263 τελικό, 28.5.2002, www.europa.eu.int/information society/eeurope

[95] http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/consultations/home_state_sme.htm

Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Βιοτεχνικών και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (UEAPME) [96], αναφέρεται στον κατάλογο του παραρτήματος της ανακοίνωσης της Επιτροπής του 2002 σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Διάλογο [97] ως μία από τις οργανώσεις των οποίων πρέπει να ζητείται η γνώμη σύμφωνα με το άρθρο 138 της Συνθήκης. Στο διμερή διάλογο, οι ανησυχίες των ΜΜΕ της Ευρώπης συνέχισαν να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διάρκεια του 2003, μέσω της συμπερίληψης της UEAPME στον ευρωπαϊκό διεπαγγελματικό κοινωνικό διάλογο. Ως υπογράφον μέρος στο κοινό πολυετές πρόγραμμα εργασίας 2003-2005 [98] των διεπαγγελματικών κοινωνικών εταίρων, η UEAPME είχε σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των μέτρων, που προβλέπονται για το 2003, περιλαμβανομένης και της Κοινής Διακήρυξης για τους Εργαζόμενους με Ειδικές Ανάγκες, την πρώτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του πλαισίου δράσεων για μια δια βίου ανάπτυξη των ικανοτήτων και των προσόντων, τα σεμινάρια για την κινητικότητα, το άγχος και την ισότητα των φύλων, τη δουλειά για την αναδιοργάνωση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα ένα κοινό κείμενο, το οποίο υιοθετήθηκε τον Οκτώβριο και τις διαπραγματεύσεις για το άγχος στο χώρο εργασίας, οι οποίες ξεκίνησαν το Σεπτέμβριο. Επίσης σε τομεακό επίπεδο, οι εκπρόσωποι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο. Όσον αφορά τον τριμερή διάλογο, η UEAPME και οι αντιπρόσωποι των οργανώσεων έχουν συμμετάσχει ως μέρος της αποστολής των εργοδοτών στην τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής. Η UEAPME συνέχισε επίσης να λαμβάνει μέρος στις διαδικασίες συμφωνιών σχετικά με την απασχόληση, τα μακροοικονομικά θέματα, τη απασχόληση και την εκπαίδευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εκτός αυτού, μια σειρά από προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την Επιτροπή στον τομέα των εργασιακών σχέσεων και του κοινωνικού διαλόγου προωθούνται από, ή περιλαμβάνουν την συμμετοχή των οργανώσεων των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

[96] Ένα όργανο που αντιπροσωπεύει περίπου 7 εκατομμύρια ΜΜΕ και βιοτεχνίες στην ΕΕ.

[97] «Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Διάλογος, μια δύναμη για την καινοτομία και την αλλαγή», COM(2002) 341 τελικό, 26.6.2002.

[98] Διαθέσιμο στο http://europa.eu.int/ΕΓΓm/ employment social/soc-dial/social/index en.htm

2.4.2. Συμπεράσματα και προτάσεις

Οι διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις είναι ένας τομέας, όπου οι προηγούμενες εκθέσεις εφαρμογής του Χάρτη αποκάλυψαν μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ των χωρών που συμβουλεύονται συστηματικά τις μικρές επιχειρήσεις και εκείνων που δεν το κάνουν. Αν και ο αριθμός των νέων πρωτοβουλιών, που λαμβάνονται σε αυτό τον τομέα, είναι περιορισμένος, τον τελευταίο χρόνο έχουν παρατηρηθεί, παρόλα αυτά, κάποιες ενθαρρυντικές εξελίξεις. Για παράδειγμα, τα προγράμματα ανταλλαγής μεταξύ των ΜΜΕ και των δημοσίων υπαλλήλων στις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο παρέχουν ένα μάλλον καινοτόμο πρότυπο. Εξάλλου το Εθνικό Συμβούλιο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, που δημιουργήθηκε πρόσφατα στην Ελλάδα, και ο ενισχυμένος διάλογος με τις επιχειρηματικές οργανώσεις στη Γαλλία δείχνουν αυξανόμενες προσπάθειες σ' αυτό τον τομέα.

Συνολικά, οι γενικές περιγραφές για τη διαβούλευση με τις μικρές επιχειρήσεις στις εθνικές εκθέσεις εφαρμογής του Χάρτη δείχνουν ότι αρκετές χώρες έχουν δημιουργήσει καλά συστήματα. Τα κράτη μέλη και η Νορβηγία χρησιμοποιούν μια ευρεία ποικιλία μηχανισμών διαβούλευσης, οι οποίοι εκτείνονται από τις υποχρεωτικές, στις ανεπίσημες διαβουλεύσεις, από τις τακτικές επαφές στις διαβουλεύσεις για συγκεκριμένα θέματα και από τις μόνιμες δομές στις ειδικές συσκέψεις. Τα παρατηρητήρια, ή τα άλλα συστήματα τακτικής συλλογής απόψεων των ΜΜΕ, όπως ανέφεραν η Ελλάδα, η Ισπανία, οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία φέτος, μοιάζουν επίσης ιδιαίτερα συνηθισμένα. Ένας τρόπος για τη διευκόλυνση των επαφών μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων και των ΜΜΕ είναι ο διορισμός ενός ειδικού Εκπροσώπου των ΜΜΕ. Η Γερμανία φαίνεται να είναι η μόνη χώρα που έχει ομοσπονδιακό εκπρόσωπο για τις ΜΜΕ.

Οι μηχανισμοί διαβουλεύσεων ποικίλλουν από χώρα σε χώρα ανάλογα με τις εθνικές συνθήκες. Από τη μία μεριά, οι υποχρεωτικές μόνιμες δομές, π.χ. σε ομοσπονδιακό επίπεδο στο Βέλγιο και την Αυστρία, φαίνεται ότι έχουν καλά αποτελέσματα, αλλά ίσως είναι δύσκολο να αντιγραφούν σε άλλες χώρες. Από την άλλη μεριά, οι ισχυρές ανεπίσημες διαβουλεύσεις, π.χ. στην Ιρλανδία, φαίνεται επίσης να έχουν αποτέλεσμα όσον αφορά την μεταφορά των ανησυχιών των ΜΜΕ στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων. Μόνο αν δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να έχουν λόγο νωρίς στην πολιτική διαδικασία, είναι δυνατό να εξασφαλιστεί ότι οι νέες πολιτικές είναι χρήσιμες για τις μικρές επιχειρήσεις.

Μία από τις δράσεις κλειδιά του Σχεδίου Δράσης για την Επιχειρηματικότητα, το σχέδιο "βέλτιστη διαδικασία" (BEST) σχετικά με τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη για τη διαμόρφωση της πολιτικής για τις μικρές επιχειρήσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, θα επιτρέψουν μια πιο ολοκληρωμένη ανάλυση της κατάστασης στις διαφορετικές χώρες.

- Οι τακτικές συσκέψεις μεταξύ των συγκεκριμένων σημείων επαφής των ΜΜΕ ή των υπουργείων και των επιχειρηματικών οργανώσεων χρειάζεται να διατηρήσουν μια μόνιμη ανταλλαγή πληροφοριών και λήψη απαντήσεων. Αυτό θα πρέπει να συνδυάζεται με εξειδικευμένες ακροάσεις, το διαδίκτυο ή άλλες διαβουλεύσεις ή ομάδες ειδικών.

- Οι διαβουλεύσεις θα πρέπει να λάβουν χώρα στο πιο πρώιμο δυνατό στάδιο.

- Προτείνονται ο εντοπισμός των γενικών τάσεων της γνώμης των μικρών επιχειρήσεων και η διενέργεια στατιστικά ουσιαστικών ερευνών για πραγματικά πολιτικά θέματα.

- Τα κράτη μέλη και η Νορβηγία προσκαλούνται να συμμετέχουν ενεργά στ πρόγραμμα "βέλτιστη διαδικασία" (BEST) για τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα στη διαμόρφωση της πολιτικής των μικρών επιχειρήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Πολλές χώρες αναφέρουν ότι πραγματοποιούν τακτικές συσκέψεις με τις επιχειρηματικές οργανώσεις. Ωστόσο θα πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι αυτές οι συσκέψεις είναι χρήσιμες μόνο αν υπάρχει ροή πληροφοριών από τις δύο πλευρές μεταξύ των αντιπροσώπων των επιχειρήσεων και των δημόσιων αρχών. Το ιδανικό θα ήταν οι επιχειρηματικές οργανώσεις να μπορούν να συμμετέχουν στη δημιουργία της ημερήσιας διάταξης αυτών των συσκέψεων προκειμένου να αποφύγουν μια υπερβολικά περιορισμένη επιλογή των θεμάτων που θα συζητηθούν. Σε άλλη περίπτωση, τα θέματα, που είναι σημαντικά για τις επιχειρήσεις, αλλά τα οποία δεν αντιμετωπίζονται απαραίτητα ως κάτι για το οποίο χρειάζεται η συμβουλή των επιχειρήσεων, π.χ. τα θέματα εμπορίου, τα περιβαλλοντικά θέματα, η εκπαίδευση, οι υπηρεσίες γενικού συμφέροντος ή τα θέματα υποδομής, μπορεί να μείνουν εκτός της ημερήσιας διάταξης.

- Οι συναντήσεις με τις επιχειρηματικές οργανώσεις θα πρέπει να δίνουν τη δυνατότητα για ένα σωστό διάλογο.

- Οι επιχειρηματικές οργανώσεις θα πρέπει να έχουν λόγο για τα θέματα που θα συζητηθούν.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια σημαντική εισροή πληροφοριών από τις επιχειρήσεις και αυτές να ληφθούν κατάλληλα υπόψη, ο αριθμός και το εύρος των διαβουλεύσεων θα πρέπει να εξισορροπηθεί από ικανές αναλυτικές δυνατότητες εκ μέρους της δημόσιας διοίκησης. Η δημοσίευση των απόψεων της επιχειρηματικής κοινότητας, ή τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων, ή άλλων εργαλείων, όπως είναι οι αξιολογήσεις των επιπτώσεων των ρυθμίσεων συνεισφέρει στη διαφάνεια και εξασφαλίζει ότι οι γνώμες λαμβάνονται ουσιαστικά υπόψη. Αυτό συμβαίνει ήδη σε μερικές χώρες, όπως είναι το Λουξεμβούργο, η Σουηδία και Νορβηγία.

- Οι δημόσιες διοικήσεις θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι έχουν αρκετούς ανθρώπινους πόρους για να αναλύσουν τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων.

- Προτείνεται η δημοσίευση των αποτελεσμάτων των διαβουλεύσεων

Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση του διαλόγου της με τις μικρές επιχειρήσεις. Η υιοθέτηση των γενικών αρχών και των ελάχιστων προτύπων για διαβουλεύσεις αποτελεί ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Το «Σχέδιο Δράσης για την Επιχειρηματικότητα» με τη δράση κλειδί «Ακούγοντας τις ΜΜΕ» προβλέπει ακόμα πιο φιλόδοξα έργα για την επίτευξη αυτού του στόχου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ

1. Εκπαίδευση και κατάρτιση για την επιχειρηματικότητα

«Η Ευρώπη θα γαλουχήσει το επιχειρηματικό πνεύμα και τις νέες ικανότητες από νεαρή ηλικία. Γενικές γνώσεις για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα θα πρέπει να διδάσκονται σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Ειδικές ενότητες σχετικά με τις επιχειρήσεις θα πρέπει να αποτελούν ουσιαστικό συστατικό των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στα κολέγια και τα πανεπιστήμια.

Θα ενθαρρύνουμε και θα προωθήσουμε τις επιχειρηματικές προσπάθειες των νέων και θα αναπτύξουμε κατάλληλα επιμορφωτικά προγράμματα για στελέχη σε μικρές επιχειρήσεις».

Δείκτες και Στόχοι

Το Ηνωμένο Βασίλειο έθεσε ως στόχο να αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων, οι οποίοι σκέφτονται να ασχοληθούν με τις επιχειρήσεις. Η τελική έκθεση του νέου εκπαιδευτικού προγράμματος για την επιχειρηματικότητα (βλ. παρακάτω στην ενότητα που αφορά τις δραστηριότητες της Επιτροπής), που συντονίζεται από την Επιτροπή, προτείνει μια σειρά δεικτών, οι οποίοι αποτελούν κατάλληλους στόχους.

Kράτη μέλη

Τα περισσότερα από τα νέα μέτρα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση περιλαμβάνουν στενότερη συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις. Η Δανία ενθαρρύνει τις συμμαχίες με τις επιχειρήσεις βάσει συμβολαίου, π.χ. για ουσιαστικά προγράμματα που έχουν σχέση με τις τελικές εξετάσεις, την εκπαίδευση στην υπηρεσία και ευκαιρίες αλλαγής εργασίας για δασκάλους. Η Γαλλία ξεκίνησε μια Σχολική Επιχειρηματική Εβδομάδα, για την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων, τον κόσμο της εκπαίδευσης και τους μαθητές. Στην Ιρλανδία αναπτύχθηκε μια πρωτοβουλία επιχειρηματικής εκπαίδευσης από την Celtic Enterprises [99] για να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να βιώσουν την επιχειρηματικότητα από πρώτο χέρι και στην Ιταλία ο νέος «Νόμος για τη μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος» δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης άνω των 15 ετών να ολοκληρώσουν τις σπουδές δευτέρου κύκλου ως τμήμα ενός σχεδίου εργασίας-μελέτης. Τέλος, η Νορβηγία δημιούργησε ένα νέο πρόγραμμα με το όνομα «Μαθητικές Επιχειρήσεις», το οποίο στοχεύει στους μαθητές 13-16 ετών στις κατώτερες βαθμίδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

[99] Μια σύμπραξη που δημιουργήθηκε από τα Επαρχιακά Συμβούλια Επιχειρήσεων στις νοτιοανατολικές περιοχές και αναπτυξιακούς οργανισμούς της Δυτικής Ουαλίας.

Άλλες πρωτοβουλίες για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση περιλαμβάνουν το αυστριακό «Πακέτο διδακτικού υλικού για την επιχειρηματική εκπαίδευση», το οποίο θα είναι διαθέσιμο σε όλα τα αυστριακά σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το ακαδημαϊκό έτος 2003/2004 τόσο σε μορφή βιβλίου, όσο και σε CD-ROM. Το Ηνωμένο Βασίλειο επενδύει £60 εκατομμύρια (περίπου 85 εκατομμύρια ευρώ) στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το έτος 2005-2006, προκειμένου να υποστηρίξει τη διδασκαλία για τις επιχειρήσεις. Εκτός αυτού, Επιχειρηματικοί Σύμβουλοι θα εργάζονται σε 1000 σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που βρίσκονται σε υποβαθμισμένες περιοχές για να βοηθήσουν στην στήριξη των επιχειρήσεων και να δώσουν συμβουλές στους δασκάλους για τη βελτίωση των συνδέσμων με τις επιχειρήσεις και να ενθαρρύνουν τη χρήση των επιχειρηματικών τεχνικών στη διοίκηση των σχολείων.

Όσον αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε περιφερειακό επίπεδο, η Φλαμανδική και η γαλλόφωνη κοινότητα του Βελγίου εισήγαγαν την επιχειρηματικότητα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Εξάλλου, η αυτόνομη περιοχή της Αστούριας στην Ισπανία δημιούργησε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Empressa joven europea» (Νέα Ευρωπαϊκή Επιχείρηση) το ακαδημαϊκό έτος 2003-2004.

Ως προς στο πανεπιστημιακό επίπεδο, το Βέλγιο έχει ιδρύσει την Έδρα Επιχειρηματικότητας στη Σχολή Επιχειρήσεων στο Solvay με σκοπό την προώθηση της επιχειρηματικότητας μεταξύ των μελλοντικών αποφοίτων. Στη Δανία το Σχέδιο Δράσης για την Επιχειρηματικότητα προτείνει την ίδρυση ενός μεταπτυχιακού τίτλου στην επιχειρηματικότητα και καινοτομία και εκπαίδευση για τους ερευνητές της επιχειρηματικότητας και της διαχείρισης καινοτομιών. Επιπρόσθετα, η Δανία έχει ιδρύσει ένα «Επιχειρηματικό Βαρόμετρο» για την παρακολούθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ενημέρωσης μεταξύ των φοιτητών. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, απονέμεται ένα βραβείο στο επιχειρηματικό πανεπιστήμιο της χρονιάς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει ιδρυθεί η «Ομάδα συντονισμού για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των φοιτητών», στοχεύοντας στο να ενθαρρύνει την καλλιέργεια επαγγελματικών δεξιοτήτων σε μια πιο ευρεία κλίμακα στην ανώτατη εκπαίδευση. Η νορβηγική Σχολή Επιχειρηματικότητας αναπτύσσει ένα διετές μεταπτυχιακό πρόγραμμα στον τομέα της Επιχειρηματικότητας.

Έχουν ληφθεί πολλές νέες πρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της εμπορευματοποίησης ιδεών στον τομέα των επιχειρήσεων και καλύτερες επαφές με τις επιχειρήσεις σε πανεπιστημιακό επίπεδο. Το Βέλγιο έχει δημιουργήσει ένα Επιχειρηματικό Κέντρο στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών με σκοπό την υποστήριξη και προώθηση της δημιουργίας εταιρειών από μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας και τον εντοπισμό «αδρανών» προγραμμάτων που διευθύνονται από ομάδες ερευνητών και φοιτητών. Η κυβέρνηση της Δανίας υποστηρίζει τις εταιρικές σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίων και οργανισμών που προωθούν την επιχειρηματικότητα. Η Ιρλανδία έχει εργαστεί εντατικά τον τελευταίο χρόνο στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να βελτιώσει τα συστήματα και τις διαδικασίες μέσω των οποίων εμπορευματοποιείται η έρευνα. Πιο συγκεκριμένα, έχει στηρίξει τα μαθήματα ακαδημαϊκής επιχειρηματικότητας σε δύο κολλέγια. Επιπρόσθετα, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα Εθνικό Σχέδιο Επαφών Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης της Ιρλανδικής Συνομοσπονδίας Επιχειρήσεων και Εργοδοτών (IBEC) σε περισσότερα από 100 σχολεία της Ιρλανδίας. Το πρόγραμμα ενδυναμώνει τις επαφές μεταξύ επιχειρήσεων και σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να προσφέρουν στους σπουδαστές μαθησιακές εμπειρίες που θα τους προετοιμάσουν στο να παίξουν έναν ενεργό ρόλο στον κόσμο της εργασίας και των επιχειρήσεων. Τέλος, η Ιταλία έχει εισαγάγει διετή μεταπτυχιακά προγράμματα εφαρμόζοντας μια νέα μέθοδο διδασκαλίας της Επιχειρησιακής Εξομοίωσης στις σχολές. Τα μαθήματα προσφέρονται από τις σχολές σε συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις.

Σε περιφερειακό επίπεδο στο Ηνωμένο Βασίλειο, το «Πρόγραμμα Νεαρών Αποφοίτων Επιχειρηματιών» εισάγεται σε 13 ιδρύματα ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης σε ολόκληρη την Ουαλία, ώστε να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να έχουν την εμπειρία της δημιουργίας και διαχείρισης της δικιάς τους επιχείρησης. Σχεδιάστηκε με σκοπό την ανάπτυξη των στάσεων και των δεξιοτήτων εκείνων που είναι απαραίτητες για την προσωπική επιτυχία, τη δια βίου μάθηση και την απασχολησιμότητα και για να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να εξετάσουν την αυτοαπασχόληση και τη δημιουργία επιχειρήσεων ως μελλοντικές επαγγελματικές επιλογές. Μέχρι σήμερα, 56 φοιτητές έχουν δημιουργήσει 15 εταιρείες σε 8 εκπαιδευτικά ιδρύματα σε ολόκληρη την Ουαλία.

Κάποια από τα νέα μέτρα καλύπτουν όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Η Δανία ξεκίνησε ένα Σχέδιο Δράσης στον τομέα της Επιχειρηματικότητας που περιλαμβάνει μέτρα για την εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλες τις βαθμίδες. Ο γάλλος υφυπουργός για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ο υπουργός Εθνικής Παιδείας έχουν υπογράψει ένα πρωτόκολλο συμφωνίας για την ανάπτυξη επιχειρηματικού πνεύματος στην εκπαίδευση. Η Ισπανία έχει εισαγάγει την επιχειρηματικότητα ως έναν στόχο που πρέπει να επιτευχθεί σε κάθε ένα στάδιο της εκπαίδευσης. Επιπρόσθετα, έχει προετοιμαστεί μια σειρά βοηθημάτων. Αυτά περιλαμβάνουν το βιβλίο του καθηγητή και ένα εγχειρίδιο που ονομάζεται «Laboratorio empresarial» (Εργαστήριο Επιχειρήσεων), το οποίο διδάσκει με απλό και διασκεδαστικό τρόπο πώς λειτουργεί η οικονομία της αγοράς. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Ουαλία στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει συντάξει ένα Σχέδιο Δράσης για την Επιχειρηματικότητα που στοχεύει στο να εμπνεύσει τη νέα γενιά επιχειρηματιών. Η Βόρεια Ιρλανδία έχει επίσης συντάξει Σχέδιο Δράσης Επιχειρηματικότητας και Εκπαίδευσης που στοχεύει στην ενσωμάτωση της επιχειρηματικότητας στην εκπαίδευση.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου χρόνου, εγκαινιάστηκαν κάποιοι νέοι διαγωνισμοί επιχειρηματικότητας. Η Ελλάδα εισήγαγε τον Ετήσιο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Καινοτόμων και Πρωτοποριακών Επιχειρησιακών Σχεδίων. Ο διαγωνισμός απευθύνεται στους φοιτητές ιδρυμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, πανεπιστημίων και τεχνολογικών ιδρυμάτων. Από το 2002, το εγχείρημα επιχειρησιακής εξομοίωσης στην Αυστρία είχε την ευκαιρία να λάβει μέρος σε έναν ετήσιο διαγωνισμό ποιότητας και να αποκτήσει το σύμβολο ποιότητας του Πανεπιστημίου Νέας Γενιάς (UFA). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ζωντανή τηλεοπτική εκπομπή "Tomorrow's World" του καναλιού BBC σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία Διορατικότητας των Νέων [100] διοργάνωσαν έναν εθνικό διαγωνισμό για τους νέους ανθρώπους για τον σχεδιασμό προϊόντων του μέλλοντος. Συμμετείχαν περισσότερες από 300 σχολές και κάποια από τα σχέδια ήδη έχουν λάβει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και αναμένεται να βγουν στην αγορά το 2004.

[100] Πρωτοβουλία που στοχεύει στο να βοηθήσει παιδιά ηλικίας 13-14 ετών να σχεδιάσουν και να αναπτύξουν ένα προϊόν του μέλλοντος με τη στήριξη καταρτισμένων καθηγητών και περισσότερους από 1.000 μέντορες από την κοινότητα των επιχειρήσεων

Όσον αφορά στην πληροφόρηση και έρευνα στην επιχειρηματική εκπαίδευση, ως μέρος του Σχεδίου Δράσης «Plan 4x4 pour entreprendre», η περιφέρεια της Βαλλονίας του Βελγίου έχει ιδρύσει το «Ίδρυμα FREE» για τη διεξαγωγή επιχειρηματικής έρευνας και το συντονισμό όλων των ενεργειών στο Σχέδιο Δράσης. Η Δανία σχεδιάζει να δημιουργήσει μια ιστοσελίδα για την επιχειρηματικότητα στην εκπαίδευση. Θα συγκεντρώσει παραδείγματα ορθής πρακτικής και άλλου σχετικού υλικού και θα παρέχει επίσης ένα φόρουμ συζήτησης για καθηγητές. Η Δανία επίσης έχει θέσει σε λειτουργία υπαίθριες εκδηλώσεις που αποτελούνται από παρουσιάσεις πολυμέσων και συζητήσεις, ώστε να αυξήσουν την ενημέρωση στις ανώτερες βαθμίδες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ως μέρος του σχεδίου της «Θυρίδες Νεανικής Επιχειρηματικότητας», η Ελλάδα δημιουργεί ένα Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας Νέων (). Το Παρατηρητήριο θα διεξάγει έρευνες για την επιχειρηματικότητα, ώστε να μπορεί να παρέχει καθοδήγηση στους νέους ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ανοίξουν δική τους επιχείρηση.

Γαλλία και Κάτω Χώρες: Προώθηση ορθών πρακτικών στην εκπαίδευση για επιχειρηματικότητα

Η συμβουλευτική επιτροπή για την «Επιχειρηματικότητα και Εκπαίδευση» στις Κάτω Χώρες, η οποία ιδρύθηκε το 2000, στοχεύει στην προώθηση πιλοτικών προγραμμάτων και στη συλλογή ορθών παραδειγμάτων που μπορούν εύκολα να αντιγραφούν από άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση μέχρι το πανεπιστημιακό επίπεδο. Το υπουργείο Οικονομικών προσέφερε οικονομική στήριξη για υλικό και για την ανάπτυξη μεθόδων εκμάθησης, καθώς και για άλλες δραστηριότητες, όπως σεμινάρια και κατάρτιση καθηγητών. Στην περίοδο 2000-2002 επιχορηγήθηκαν περισσότερα από 130 προγράμματα επιχειρηματικότητας, σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Η τρέχουσα στρατηγική εστιάζει στους τρόπους διάδοσης αυτών των πιλοτικών προγραμμάτων και σε άλλες σχολές. Το καινούριο σε αυτή την προσέγγιση είναι ότι οι εθνικές αρχές συνεργάζονται με τους υπεύθυνους των προγραμμάτων, εφόσον αυτοί είναι που γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τη δουλειά αυτή στην πράξη, καθώς και την οργάνωση που χρειάζεται, όπως για παράδειγμα το πώς να επιτύχουν μια συγκεκριμένη ενσωμάτωση στα αναλυτικά προγράμματα μαθημάτων και πώς να επιτύχουν τη δέσμευση άλλων πλευρών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων. Πρακτικοί οδηγοί για τα σχολεία βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Θα υπάρξει επίσης ένα βήμα προς το μάρκετινγκ, έτσι ώστε τα προγράμματα να μπορούν να διαδοθούν ως έτοιμες ή προσαρμοσμένες ενότητες ή προγράμματα. Στην πρώτη φάση, προωθούνται οι ορθές πρακτικές στην επαγγελματική και στην ανώτατη εκπαίδευση. Ανάλογα με τα αποτελέσματα που θα επιτευχθούν, η ίδια άσκηση θα λάβει χώρα για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση το 2004.

Στη Γαλλία, το Observatoire des Pratiques Pedagogiques en Entrepreneuriat (Παρατηρητήριο Εκπαιδευτικών Πρακτικών, OPPE) ιδρύθηκε το 2001 κατόπιν πρωτοβουλίας του υπουργείου Εθνικής Παιδείας, του υπουργείου Eρευνών και του υπουργείου Οικονομικών και Βιομηχανίας, με τη βοήθεια της Υπηρεσίας Σύστασης Επιχειρήσεων (APCE). Το Παρατηρητήριο Εκπαιδευτικών Εφαρμογών στοχεύει στην καταγραφή και προώθηση των μέτρων που πρέπει να ληφθούν και των κύριων παιδαγωγικών εργαλείων που πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος στον τομέα της επιχειρηματικότητας και στην προώθηση της αμοιβαίας άσκησης ορθών πρακτικών και της δημιουργίας συνεργασιών μεταξύ των διαφόρων συμβαλλόμενων μερών. Το επίκεντρο της δουλειάς του Παρατηρητηρίου είναι μια εθνική βάση δεδομένων, η οποία αρκετά σύντομα θα συμπεριλαμβάνει όλες τις βαθμίδες του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης: πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, ανώτατη και συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Τον Απρίλιο του 2002, δημιουργήθηκε μια ιστοσελίδα στη διεύθυνση , η οποία παρέχει ελεύθερη πρόσβαση στη βάση δεδομένων και σε πολλές πηγές που αφορούν την κατάρτιση στην επιχειρηματικότητα. Στην ιστοσελίδα αυτή, την οποία επισκέφτηκαν 41.000 άτομα μεταξύ του Απριλίου και του Δεκεμβρίου του 2002, αναμένεται να καταγραφούν 150.000 επισκέψεις το 2003. Το Παρατηρητήριο έχει εστιάσει στην καταγραφή των μέτρων που λαμβάνονται στην ανώτατη εκπαίδευση και στη διεξαγωγή, σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, έρευνας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Επιπλέον έχει εστιάσει στη βελτίωση της ιστοσελίδας, στη διάδοση των εργασιών και στο σχεδιασμό μεθοδολογιών για την εκτίμηση των μέτρων.

Επιτροπή

Την περίοδο 2002-2003 δόθηκε συνέχεια στο σχέδιο «βέλτιστη διαδικασία» (BEST) του 2001 στην εκπαίδευση και την κατάρτιση στην επιχειρηματικότητα [101], με στόχο συγκεκριμένα την αναγνώριση πιθανής μεθοδολογίας για την επίτευξη συγκεκριμένης και μετρήσιμης προόδου σε αυτόν τον τομέα. Η τελική έκθεση τονίζει τα μέτρα πολιτικής και τις στρατηγικές που θα το βοηθήσουν να προχωρήσει και προτείνει ενέργειες που μπορούν να εφαρμοστούν σε διάφορα επίπεδα στα ευρωπαϊκά πλαίσια. Στα συμπεράσματα τονίζεται ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες θα έπρεπε να ξεκινήσουν από την καλά δομημένη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τμημάτων της εθνικής διοίκησης και ότι χρειάζονται μέτρα ενεργού προώθησης και στήριξης, καθώς οι σχολές και οι καθηγητές έχουν μεγάλο βαθμό αυτονομίας.

[101] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/support measures/training education/index.htm

Στο μεταξύ, ένα νέο πρόγραμμα BEST έχει εγκαινιαστεί, το οποίο εστιάζει σε προγράμματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που βασίζονται σε φοιτητές που διευθύνουν μικρές επιχειρήσεις. Αυτά τα σχέδια έχουν αναπτυχθεί καλά σε αρκετές χώρες και μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προώθηση των επιχειρηματικών ικανοτήτων των νεαρών ανθρώπων. Τα τελικά αποτελέσματα του προγράμματος θα είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2005.

Το πρόγραμμα εργασίας στους μελλοντικούς στόχους για τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη [102] απαιτεί από την εκπαίδευση και την κατάρτιση να παρέχουν κατανόηση της αξίας της επιχείρησης, καθώς επίσης και μοντέλα επιτυχημένης επιχειρηματικότητας. Μια ομάδα εργασίας έχει προτείνει να συμπεριληφθεί η επιχειρηματικότητα σε οκτώ τομείς βασικών δραστηριοτήτων που θεωρούνται αναγκαίες για όλους στην κοινωνία της γνώσης. Έχει υιοθετήσει μια ευρεία έννοια της εκπαίδευσης στις επιχειρηματικές στάσεις και δεξιότητες, καλύπτοντας την ανάπτυξη συγκεκριμένων προσωπικών ικανοτήτων, όπως είναι η ικανότητα του να διαχειρίζεται κανείς τις γνώσεις του και τις δυνατές διαπροσωπικές και κοινωνικές του δεξιότητες, και έχει δώσει έμφαση στην ανάγκη για ανάπτυξη της ενημέρωσης στον τομέα της επιχειρηματικότητας, ως πιθανής μελλοντικής επιλογής σταδιοδρομίας.

[102] Έγγραφο Συμβουλίου 6365/02, 20 Φεβρουαρίου 2002. Το πρόγραμμα εργασίας έγινε δεκτό με ιδιαίτερη ικανοποίηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη στις 15-16Μαρτίου 2002.

Το Εργαλείο Επιχειρηματικής Εκπαίδευσης, που αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση Εταιρειών Επιχειρηματικών Κεφαλαίων (EVCA) με την υποστήριξη της Πρωτοβουλίας Gate2Growth (Βλ. τίτλο 2.2.1), συνεχίζει να διανέμεται σε ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης και, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μεταφράζεται στα ολλανδικά, ιταλικά, ισπανικά, γαλλικά και γερμανικά.

Το σχέδιο για την ανάπτυξη ικανότητας διαχείρισης, που εγκαινιάστηκε το 2002 με τη συμμετοχή των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών για ένταξη, αναμένεται να ετοιμάσει μια τελική έκθεση στις αρχές του 2004, όπου αποτιμάται ο βαθμός συμμετοχής των στελεχών των ΜΜΕ σε προγράμματα κατάρτισης για τη διαχείριση. Τα πορίσματα θα συμβάλουν στη χάραξη πολιτικής για την κατάρτιση ενηλίκων στην επιχειρηματικότητα.

Το 2003, εγκαινιάστηκε η Gate2Growth Finance Academia [103] με την υποστήριξη της Επιτροπής. Αυτό το δίκτυο στοχεύει στην ανάπτυξη και στη στήριξη ενός πραγματικά ανοικτού πανευρωπαϊκού δικτύου ακαδημαϊκών, ερευνητών και λογίων και στο να γίνει σημείο αναφοράς για τη στήριξη, δημιουργία και διάδοση της ακαδημαϊκής έρευνας και διδασκαλίας στους στενά συνδεδεμένους τομείς της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της οικονομίας.

[103] http://www.gate2growth.com/ FinanceAcademia.asp

2. Φθηνότερο και ταχύτερο ξεκίνημα

«Το κόστος της εκκίνησης των επιχειρήσεων θα πρέπει να συγκαταλέγεται μεταξύ των ανταγωνιστικότερων στον κόσμο. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις και τις πιο πολύπλοκες διαδικασίες για την έγκριση νέων εταιρειών θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να πλησιάσουν το επίπεδο των ταχύτερων χωρών. Θα πρέπει να αυξηθεί η απευθείας σύνδεση για την εγγραφή».

Δείκτες και στόχοι

Η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους για τη μείωση του χρόνου που χρειάζεται τη σύσταση μιας επιχείρησης. Η Ισπανία στοχεύει στη μείωση του χρόνου που απαιτείται για τη σύσταση κατά 50%, δηλαδή στις 42 μέρες, μέχρι το 2006, η Ιρλανδία είχε ως στόχο τις 3μέρες μέχρι τα μέσα του 2003 και η Πορτογαλία στόχευε σε μείωση της τάξης του 50%, δηλαδή στις 5-12μέρες, μέχρι το 2003. Επιπρόσθετα, η Πορτογαλία θέλει να μειώσει το χρόνο που χρειάζεται για την απόκτηση άδειας για έναρξη λειτουργίας μιας βιομηχανίας κατά 50%, δηλαδή σε 75μέρες, μέχρι το 2004.

Κράτη μέλη

Για τη μείωση των εξόδων που απαιτούνται για τη σύσταση επιχειρήσεων, η Γερμανία απαλλάσσει τις νεοσύστατες εταιρείες από τις συνδρομές στο Εμπορικό και στο Βιομηχανικό Επιμελητήριο, αλλά και στο Βιοτεχνικό και Επαγγελματικό Επιμελητήριο για τα τέσσερα πρώτα χρόνια λειτουργίας.

Μετά την προηγούμενη έκθεση, πολλές χώρες έχουν εισαγάγει μέτρα για την απλοποίηση των διαδικασιών και τη μείωση του χρόνου για τη σύσταση λειτουργίας μιας επιχείρησης. Το Βέλγιο έχει δημιουργήσει το «Banque-Carrefour des Entreprises" (BCE)/ "Kruispuntbank voor Ondernemingen" (KBO), έναν κεντρικό οργανισμό εγγραφής επιχειρήσεων και θυρίδες ενιαίας εξυπηρέτησης για την εγγραφή επιχειρήσεων. Το BCE/KBO λαμβάνει πληροφορίες από τις θυρίδες αυτές και τις αποθηκεύει κυρίως για τη χρήση όλων των υπηρεσιών της δημόσιας διοίκησης. Επίσης δίνει στην κάθε εταιρεία ένα μοναδικό αριθμό ταυτοποίησης. Η δημιουργία του BCE/KBO, οι θυρίδες ενιαίας εξυπηρέτησης και ο μοναδικός αριθμός ταυτοποίησης θα μειώσουν το χρόνο καταχώρησης έναρξης λειτουργίας και θα ελαχιστοποιήσουν τις διοικητικές διατυπώσεις.

Οι δανικές κεντρικές τελωνειακές υπηρεσίες και εφορίες έχουν ανακοινώσει ότι από την 1η Μαΐου 2003 ο χρόνος επεξεργασίας, όσον αφορά στην εγγραφή και στις τροποποιήσεις, θα πρέπει να είναι το περισσότερο τρεις εργάσιμες ημέρες. Έχουν επίσης αναπτύξει ένα διαδραστικό εγχειρίδιο που περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την εγγραφή και ονομάζεται «Registreringsguide" στην ιστοσελίδα .

Η Γερμανία έχει εισαγάγει την πρωτοβουλία «Burokratieabbau» (πρωτοβουλία μείωσης της γραφειοκρατίας), η οποία, μεταξύ άλλων, στοχεύει στη μείωση του χρόνου εγγραφής για τις νεοσύστατες εταιρείες. Επίσης τροποποιεί τον Κώδικα των Βιοτεχνών, έτσι ώστε να μη

ζητείται για «απλές ενέργειες» το δίπλωμα ή το πιστοποιητικό του αρχιτεχνίτη [104]. Η Ελλάδα έχει εισαγάγει πολλές βελτιώσεις για να διευκολύνει τη σύσταση επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να καταθέσουν μόνο μια δήλωση έναρξης δραστηριοτήτων και ο χρόνος που χρειαζόταν για την έναρξη λειτουργίας έχει ήδη μειωθεί από μία εβδομάδα ή ένα μήνα, ανάλογα με τον τύπο επιχείρησης, σε μισή ώρα.

[104] Η γερμανική Συνομοσπονδία Ειδικευμένων Βιοτεχνών (ZDH) σε έγγραφα σχόλιά τους εξέφρασαν έντονες αμφιβολίες σχετικά με τα αποτελέσματα της τροπολογίας του Κώδικα των Βιοτεχνών. Ήταν επίσης της άποψης ότι, αν και εκ πρώτης όψεως είναι μια φιλόδοξη πρόταση, στο τέλος η Νομοθετική Πράξη για τις Μικρές Επιχειρήσεις, από τις οποίες η τροποποίηση του Κώδικα των Βιοτεχνών αποτελεί ένα μόνο κομμάτι, έχει μόνο μηδαμινά αποτελέσματα, επηρεάζοντας μια περιορισμένη μερίδα μικρών επιχειρήσεων.

Ισπανία: Δραστικές μειώσεις στο χρόνο καταχώρησης μιας εταιρείας και καταχώρηση μέσω του διαδικτύου.

Το πρόγραμμα «Nueva Empresa» (Νέα Επιχείρηση), , που εγκαινιάστηκε από την ισπανική Γενική Διεύθυνση για την πολιτική των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, περιλαμβάνει το νομικό καθεστώς για έναν νέο τύπο εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, ειδικά προσαρμοσμένη στις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Είναι διαθέσιμη από την 1η Ιουνίου 2003 και διαβεβαιώνει ότι τα προσωπικά κεφάλαια και τα επιχειρησιακά κεφάλαια παραμένουν διαχωρισμένα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει απλοποιημένες διοικητικές διαδικασίες, ένα απλοποιημένο σύστημα λογιστικής, καθώς επίσης κι ένα προνομιούχο οικονομικό και φορολογικό πλαίσιο. Επιπρόσθετα, θα παρέχονται συμβουλές και υπηρεσίες στους επιχειρηματίες μέσω του Κέντρου Πληροφόρησης και του Δικτύου Δημιουργίας Επιχειρήσεων (CIRCE), που αποτελείται από ένα δίκτυο συμβουλευτικών και διαδικαστικών σημείων Έναρξης (PAIT).

Ένα ηλεκτρονικό έγγραφο, το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Έγγραφο (DUE), περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που αφορούν τη σύσταση εταιρειών υπό το καθεστώς της Νέας Επιχείρησης. Το έγγραφο αυτό επιτρέπει στις νέες επιχειρήσεις να δημιουργηθούν μέσα σε 48ώρες και μειώνει αισθητά το αριθμό των αιτήσεων που έπρεπε να συμπληρωθούν. Οι επιχειρήσεις μπορούν σε αυτή τη φάση να δημιουργηθούν ηλεκτρονικά, με πρόσβαση στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Επεξεργασίας του Κέντρου Πληροφόρησης και του Δικτύου Δημιουργίας Επιχειρήσεων (CIRCE) [105], στις αυτόνομες περιφέρειες της Μαδρίτης, της Μούρθια και της Βαλένθια. Προβλέπεται η επέκταση του δικτύου αυτού και στις άλλες αυτόνομες περιφέρειες με την υπογραφή συμφωνιών συνεργασίας με διάφορους οργανισμούς (υπηρεσίες ανάπτυξης, επιχειρηματικές ενώσεις, εμπορικό επιμελητήριο κ.τ.λ).

[105] Η ηλεκτρονική πλατφόρμα STT-CIRCE αποτελείται από έναν κεντρικό υπολογιστή που χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο για τη διασύνδεση όλων των οργανισμών που είναι υπεύθυνοι για τη σύσταση (εγγραφή) και έναρξη των Νέων Επιχειρήσεων, με αποστολή και παραλαβή των πληροφοριών που χρειάζονται για τις αντίστοιχες διαδικασίες. Αυτή είναι επομένως μία κρατική, ηλεκτρονική, πολυ-διαδικαστική/πολυ-διοικητική εφαρμογή υπολογιστή. Η ασφάλεια και η εμπιστευτική φύση των πληροφοριών εξασφαλίζονται με τη χρήση πιστοποιητικών ηλεκτρονικών υπογραφών για όλες τις μεταβιβάσεις δεδομένων που λαμβάνουν χώρα με αυτόν τον τρόπο. Το σύστημα επίσης επιτρέπει στον επιχειρηματία να μάθει για την πρόοδο της αίτησής του σε πραγματικό χρόνο μέσω Διαδικτύου. Από τις 14 Ιουλίου μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 2003, συνολικά δημιουργήθηκαν με αυτή την ηλεκτρονική διαδικασία 46 επιχειρήσεις στις πιλοτικές περιφέρειες και άλλες 16 ήταν εν αναμονή τον Οκτώβρη του 2003.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Ισπανία, ο μέσος χρόνος που χρειάζεται από την πρώτη επίσκεψη στο δίκτυο Συμβουλευτικών και Διαδικαστικών Σημείων Έναρξης (PAIT) και την ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων των πρότερων συμβουλών και της κανονικής διαδικασίας, είναι 8,53 μέρες (συμπεριλαμβάνονται τα σαββατοκύριακα και οι αργίες) και ο χρόνος επεξεργασίας από τη συνάντηση με το συμβολαιογράφο μέχρι την καταχώρηση στα Μητρώα Εμπορίου είναι 57,6 ώρες (χωρίς τα σαββατοκύριακα και τις αργίες). Επιπλέον, μέσω της προσωπικής, μη ηλεκτρονικής διαδικασίας που είναι διαθέσιμη από τις 2 Ιουνίου 2003, είχαν εκδοθεί 1.181 πιστοποιητικά επωνυμιών εταιρειών, ενώ 534 εταιρείες είχαν εγγραφεί ως τις 23 Οκτωβρίου 2003. Ο μέσος χρόνος που χρειάζεται από την έκδοση του πιστοποιητικού επωνυμίας της εταιρείας μέχρι την καταχώρηση της εταιρείας στα τοπικά μητρώα εμπορίου είναι 15 μέρες, σε σύγκριση με 30 έως 60 μέρες που χρειάζονταν στο παρελθόν.

Σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες, ο στόχος των Ισπανών για μείωση του χρόνου έναρξης λειτουργίας κατά 50% σε 42 μέρες μέχρι το 2006 φαίνεται ότι έχει ήδη επιτευχθεί και με το παραπάνω

Ακολουθώντας το παράδειγμα της Ισπανίας, η Αυστρία αναπτύσσει μια υποδομή για επιτάχυνση της εγγραφής νεοσύστατων επιχειρήσεων, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα να διεξαχθεί η όλη διαδικασία μέσα σε 48 ώρες, ενώ διατηρεί το ίδιο υψηλό επίπεδο νομικής εξασφάλισης.

Δύο χρόνια μετά από την εισαγωγή των θυρίδων ενιαίας εξυπηρέτησης για τη βιομηχανία στην Ιταλία, έχει παρατηρηθεί μια αξιοσημείωτη μείωση στο χρόνο έναρξης λειτουργίας των εταιρειών από 22 σε έξι εβδομάδες, οι διαδικασίες έχουν περικοπεί από 21 σε 12 και τα έξοδα που συνεπάγονται μειώθηκαν από EUR7.700 σε EUR3.516. Στην περίπτωση των ατόμων, οι διαδικασίες για την έναρξη νέων δραστηριοτήτων έχουν περικοπεί από 11 σε πέντε, ο χρόνος που απαιτείται από 16 εβδομάδες σε μόνο μία εβδομάδα και τα έξοδα που συνεπάγονται από EUR1.150 σε EUR340.

Σύμφωνα με τον τροποποιημένο νόμο περί εμπορίου του 2002, η εγγραφή των επιχειρήσεων στην Αυστρία ολοκληρώνεται περίπου σε έξι μέρες και ο αριθμός των εγγράφων που χρειάζεται να υποβληθούν με μια αίτηση έχει μειωθεί.

Σε περιφερειακό επίπεδο, ακολουθώντας τα Ενιαία Σημεία Επαφής για τις επιχειρήσεις που παρέχονται από την φλαμανδική κοινότητα και την περιφέρεια της Βαλλονίας στο Βέλγιο, η περιφέρεια Βρυξελλών-πρωτεύουσα, έχει συστήσει παρόμοιο σημείο επαφής.

Η Αυστρία (), η Σουηδία () και η Νορβηγία () ακολουθούν την ίδια τακτική για να προσφέρουν ηλεκτρονική εγγραφή εταιρειών.

Άλλες στρατηγικές για τη διευκόλυνση της σύστασης επιχειρήσεων περιλαμβάνουν το γερμανικό επίδομα «Ich-AG» που στοχεύει στο να ενθαρρύνει τους ανέργους να γίνουν αυτοαπασχολούμενοι. Το επίδομα αυτό βοηθάει στο να γίνει κανείς αυτοαπασχολούμενος μέσω κοινωνικής ασφάλισης για αυτούς που περιμένουν ένα μέγιστο εισόδημα EUR25.000 στα πρώτα χρόνια. Μέχρι τον Αύγουστο του 2003, περίπου 52.000 άτομα χρησιμοποίησαν το επίδομα για να στήσουν επιχείρηση. Η Ιταλία έχει εισαγάγει δύο Προγράμματα Φορολογικών Ελαφρύνσεων για την πρωτοβουλία δημιουργίας επιχείρησης από φυσικά πρόσωπα. Αυτές οι ελαφρύνσεις περιλαμβάνουν μείωση των λογιστικών απαιτήσεων, απαλλαγή από τους άμεσους φόρους και την επιλογή να επωφεληθούν από το βοήθημα. Η Ιταλία έχει επίσης εισαγάγει δύο μέτρα στήριξης για την εξάλειψη των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι μικρές, νεοσύστατες εταιρείες στο να αναζητήσουν κεφάλαιο στην αγορά και στο να επωφεληθούν από το βοήθημα κατά τη διάρκεια της φάσης έναρξης της επιχείρησης. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εκδώσει ένα σχέδιο δράσης για την έναρξη λειτουργίας επιχειρήσεων που ονομάζεται «Μια συγκεντρωτική στρατηγική για την έναρξη λειτουργίας επιχειρήσεων: ενθαρρύνοντας ένα πιο δυναμικό ξεκίνημα στην αγορά» μέσα στα πλαίσια της πολιτικής «Μικρές επιχειρήσεις και Κράτος-Προχωρώντας μπροστά» και το οποίο αναγνωρίζει εφτά στρατηγικές ενότητες που στοχεύουν στην ενθάρρυνση των επιχειρήσεων και στην παροχή βοήθειας προς τις μικρές επιχειρήσεις για να ευδοκιμήσουν και να αναπτυχθούν. Το Ηνωμένο Βασίλειο σταδιακά εκδίδει ένα σχέδιο δράσης για κάθε ενότητα. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Βόρεια Ιρλανδία στο Ηνωμένο Βασίλειο εγκαινίασε τη δικιά της «Στρατηγική Επιτάχυνσης της Επιχειρηματικότητας». Ο γενικός στόχος της στρατηγικής είναι να ενθαρρύνει εκείνους που έχουν επιχειρηματικό ταλέντο να εμπλακούν σε διατηρήσιμες νέες επιχειρήσεις, παρέχοντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον για τους επιχειρηματίες.

3. Καλύτερη νομοθεσία και κανονισμοί

«Το εθνικό πτωχευτικό δίκαιο θα πρέπει να εκτιμηθεί στο φως της ορθής πρακτικής. Η μάθηση από πρακτικές προτύπων αναφοράς πρέπει να μας οδηγούν στη βελτίωση των τρεχουσών πρακτικών στην Ε.Ε.

Οι νέες ρυθμίσεις σε εθνικό και Κοινοτικό επίπεδο πρέπει να εξεταστούν για να εκτιμηθεί η επίδρασή τους στις μικρές επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες. Όποτε είναι δυνατό, οι εθνικές ρυθμίσεις και οι ρυθμίσεις της Ε.Ε πρέπει να απλοποιούνται. Οι κυβερνήσεις πρέπει να υιοθετούν εύχρηστα διοικητικά έγγραφα.

Οι μικρές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από ορισμένες υποχρεώσεις επιβαλλόμενες από τις ρυθμίσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα μπορούσε να απλοποιήσει νομοθεσία περί ανταγωνισμού, ώστε να μειώσει το βάρος της υποταγής των μικρών επιχειρήσεων».

Δείκτες και στόχοι

Η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ανακοινώσει ως στόχο να διενεργούν, για κάθε προτεινόμενη νομοθετική πράξη, αξιολόγηση αντικτύπου και η Ιρλανδία έχει θέσει ως στόχο να το εφαρμόσει για όλη τη βασική της νομοθεσία [106]. Το Βέλγιο, η Δανία και οι Κάτω Χώρες έχουν θέσει ως στόχο τη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις κατά 25%.

[106] Η Ιρλανδία, από 0% το 2001 και 2002 σε 100% για όλη τη βασική νομοθεσία μέχρι το 2006. Η Σουηδία, 100% για ολόκληρη την περίοδο 2001-2010. Το Ηνωμένο Βασίλειο 100% μέχρι το 2005.

Το 2003 ο Πίνακας αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις έδειξε ότι η εικόνα του κανονιστικού και διοικητικού περιβάλλοντος δεν είναι ομοιόμορφη και τόνισε ότι τα προβλήματα σχετικά με τη διαθεσιμότητα και τη συγκρισιμότητα των δεδομένων παραμένουν άλυτα. Τα τελευταία χρόνια, έχουν καταγραφεί μικρές αλλαγές, αλλά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναφέρουν ότι οι διοικητικές επιβαρύνσεις παραμένουν υψηλές. Συγκεκριμένα ένας σχετικά μεγάλος αριθμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες ανέφεραν τέτοιου είδους προβλήματα το 2003, ενώ λιγότερες ΜΜΕ αντιμετώπισαν δυσκολίες στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία.

Πολλές χώρες τώρα χρησιμοποιούν την αξιολόγηση αντικτύπου των ρυθμίσεων, ενώ τα συστήματα αυτά είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένα στη Γερμανία, στις Κάτω Χώρες, στην Αυστρία, στη Φινλανδία, στη Σουηδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο [107]. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέχει ο δείκτης, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ κοντά στο να επιτύχουν τους στόχους τους σε αυτό το πεδίο.

[107] Πρέπει να τονιστεί ότι ο δείκτης καλύπτει μόνο μέρος μιας πιθανώς ευρύτερα εφαρμοσμένης εκτίμησης της επίδρασης των ρυθμίσεων (RIA). Οι συγκεντρωτικές αυτές εκτιμήσεις μπορεί να καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα επιδράσεων, συμπεριλαμβανομένου του περιβάλλοντος, των καταναλωτών, κ.τ.λ. Σε αυτό το πλαίσιο, όμως, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην κάλυψη της εκτίμησης των επιδράσεων στις επιχειρήσεις, στις αγορές και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο δείκτης επομένως αγνοεί την πιθανή κάλυψη των επιδράσεων στους καταναλωτές ή στο περιβάλλον, που μπορεί να είναι μέρος ενός κανονικού συστήματος εκτίμησης της επίδρασης των κανονισμών. Επιπρόσθετα, πρέπει να τονιστεί ότι η διανομή των βαθμών για τον καθορισμό του δείκτη δεν αντανακλά απαραίτητα ποιοτικές διαφορές ανάμεσα στα συστήματα εκτίμησης επίδρασης, που θα μπορούσε να είναι σημαντική. Η ερμηνεία του δείκτη επομένως θα πρέπει να γίνεται με κάθε επιφύλαξη.

Κράτη μέλη

Μετά την προηγούμενη έκθεση, έχουν ληφθεί νέα μέτρα για την αναθεώρηση της νομοθεσίας περί πτώχευσης σε διαφορετικές χώρες. Οι νέες ρυθμίσεις για την αφερεγγυότητα στην Ισπανία διευκρινίζουν και απλοποιούν την πρόσβαση στις διαδικασίες πτώχευσης. Είναι πρωτοποριακή πρακτική όσον αφορά στη στήριξη για τη συνέχιση της επιχείρησης, στην προστασία της εργασίας και στο σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η Σουηδία ψήφισε ένα νόμο που τοποθετεί όλους τους πιστωτές σε ισότιμη θέση σε περίπτωση πτώχευσης. Ο νόμος στοχεύει στο να διευκολύνει τις χρεοκοπημένες επιχειρήσεις να ανασυσταθούν με τους πιστωτές παρά να αναγκαστούν να κηρύξουν πτώχευση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Νομοθετική Πράξη του 2002 για τις Επιχειρήσεις, που είχε ως στόχο τη διευκόλυνση της διάσωσης των βιώσιμων εταιρειών και την ενθάρρυνση ενός νέου ξεκινήματος μετά την αποτυχία, τέθηκε σε εφαρμογή. Ως αποτέλεσμα του προγράμματος BEST για την αναδιάρθρωση, πτώχευση και νέο ξεκίνημα, η Νορβηγία έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα για να θέσει ένα πρότυπο αναφοράς στη νομοθεσία της περί πτώχευσης.

Φινλανδία: Νομική διάσωση - Προς ένα πιο δίκαιο και ορθό νομικό σύστημα

Η Φινλανδία έχει χωριστή νομοθεσία για τις διαδικασίες πτώχευσης (Κώδικας Πτώχευσης) και χωριστή νομοθεσία για τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης (Νόμος για την αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων). Η πτώχευση είναι μια διαδικασία ρευστοποίησης, ενώ η αναδιάρθρωση στοχεύει στην αποκατάσταση της επιχείρησης. Προϋπόθεση για την έναρξη διαδικασιών αναδιάρθρωσης αποτελεί, ανάμεσα σε άλλα πράγματα, το να μπορεί η επιχείρηση να γίνει κερδοφόρα μέσω αναδιάρθρωσης.

Μια αίτηση για αναδιάρθρωση είναι επικρατέστερη μιας αίτησης για πτώχευση. Επομένως, αν μια επιχείρηση έχει κάνει αίτηση για αναδιάρθρωση, δεν μπορεί να κηρυχθεί πτωχευμένη. Επομένως, η αίτηση πτώχευσης αναβάλλεται. Αν αρχίσουν οι διαδικασίες για αναδιάρθρωση, η αίτηση πτώχευσης θα απορριφθεί. Όμως, αν οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης δεν ξεκινήσουν, οι διαδικασίες της αίτησης πτώχευσης θα συνεχιστούν. Η αναδιάρθρωση δεν είναι πλέον δυνατή, αν οι διαδικασίες πτώχευσης έχουν ήδη ξεκινήσει.

Έχει υποβληθεί στο Κοινοβούλιο ένα νομοσχέδιο για την συνολική αναθεώρηση της νομοθεσίας περί πτώχευσης. Ο γενικός στόχος είναι η δημιουργία πιο προνοητικών και αποτελεσματικών ρυθμίσεων πτώχευσης. Νέα νομοθεσία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το καλοκαίρι-φθινόπωρο του 2004.

Όσον αφορά την αξιολόγηση αντικτύπου της νομοθεσίας, η Ιρλανδία και η Ιταλία θα αρχίσουν να χρησιμοποιούν τα κατάλληλα συστήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξέδωσε το «Γρήγορο Οδηγό για την Εκτίμηση της Επίδρασης των Ρυθμίσεων» για να βοηθήσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να γνωρίζουν αν χρειάζεται να διενεργήσουν αξιολόγηση αντικτύπου και το πού να απευθυνθούν για βοήθεια και συμβουλές. Το Ηνωμένο Βασίλειο επίσης δημιουργεί μια βάση δεδομένων για τις μικρές εταιρείες η οποία θα χρησιμοποιηθεί ως πηγή για τα στελέχη των υπουργείων που θέλουν να έχουν την άποψη των μικρών επιχειρήσεων σε θέματα πολιτικής. Η Νορβηγία αναπτύσσει νέες οδηγίες για τη χρήση μιας εκ των προτέρων αξιολόγησης των ρυθμίσεων και πρόταση για την αυξημένη χρήση της.

Πολλές χώρες έχουν εγκαινιάσει πρωτοβουλίες για την απλοποίηση της νομοθεσίας. Για να διευκολύνει την πρόσληψη υπαλλήλων, η Δανία απλοποιεί τη νομοθεσία ρυθμίζοντας τις πληροφορίες που οι επιχειρήσεις πρέπει να αναφέρουν στους υπαλλήλους τους. Έχει επίσης ιδρύσει μια ομάδα εργασίας για τη διερεύνηση των πιθανοτήτων απαλλαγής των επιχειρηματιών από ορισμένες υποχρεώσεις που απορρέουν από τις ρυθμίσεις στη φάση έναρξης λειτουργίας της εταιρείας. Η Γερμανία εγκαινίασε την πρωτοβουλία «Burokratteabbau" (Πρωτοβουλία για τη Μείωση της Γραφειοκρατίας) που περιλαμβάνει περισσότερα από 50 προγράμματα, συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης του Κώδικα των Βιοτεχνών, του περιορισμού του νόμου κρατικών προμηθειών, του εκσυγχρονισμού του διατάγματος για τον εργασιακό χώρο και τη μείωση των στατιστικών δαπανών στην οικονομία. Ο κατάλογος των ενεργειών θα προστεθεί στα παραπάνω στο μέλλον. Η Ελλάδα έχει ιδρύσει την Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης για την κωδικοποίηση της τρέχουσας νομοθεσίας. Στην Ιρλανδία, οι Επίτροποι των Εσόδων εφαρμόζουν ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, έτσι ώστε να παράγουν καλύτερες ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων την ενοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των νόμων φορολογίας. Μια Λευκή Βίβλος του Κράτους για καλύτερη νομοθεσία συντάσσεται αυτό το διάστημα.

Οι Κάτω Χώρες έχουν ιδρύσει έναν οργανισμό γνωστοποίησης αντικρουόμενων ρυθμίσεων (). Μέχρι στιγμής ο οργανισμός αυτός έχει λάβει 700 παράπονα ως προς τις ρυθμίσεις. Σύμφωνα με την εκτίμηση των παραπόνων, θα διατυπωθούν και θα εφαρμοστούν λύσεις σε εθνικό επίπεδο. Ακολουθώντας το παράδειγμα των Ολλανδών, το Βέλγιο έχει ιδρύσει ένα σημείο επαφής για αντικρουόμενες ρυθμίσεις και διοικητικές δαπάνες, όπου μπορούν άτομα και εταιρείες να αναφέρουν αντικρουόμενες ρυθμίσεις και ρυθμίσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα.

Η Πορτογαλία έχει εκσυγχρονίσει και απλοποιήσει την εργατική νομοθεσία της και τον Κώδικα Βιομηχανικών Αδειών και εισάγει ένα ενιαίο σημείο επαφής για βιομηχανική έγκριση στη δημόσια διοίκηση. Η Πορτογαλία επίσης έχει αναθεωρήσει τη νομοθεσία της περί ανταγωνισμού. Η Αυστρία αυτήν την περίοδο προετοιμάζει μια μεταρρύθμιση του Αυστριακού Κώδικα Εμπορίου έτσι ώστε να αυξήσει τη νομική σαφήνεια και να επιτύχει απλούστερη εφαρμογή του νόμου. Η μεταρρύθμιση θα εισαγάγει νέες επιλογές για τη μορφή των επιχειρήσεων, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στα συμφέροντα των ατομικών επιχειρήσεων. Η Φινλανδία αναπτύσσει το σχεδιασμό και τη διαχείριση της νομοθετικής διαδικασίας, συμπεριλαμβάνοντας εναλλακτικές λύσεις ρυθμίσεων και μέσα ρυθμίσεων. Έχει επίσης γίνει μια πρόταση για ένα νέο περισσότερο ευέλικτο νόμο περί εταιρειών, έτσι ώστε να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να οργανώσουν τις δραστηριότητές τους όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται. Η

Σουηδία αρχίζει να αναθεωρεί όλη τη νομοθεσία που έχει επίδραση στις επιχειρήσεις. [108]

[108] Τόσο η Συνομοσπονδία των σουηδικών Επιχειρήσεων, όσο και η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Επιχειρήσεων στη Σουηδία σε έγγραφά σχόλια τους δήλωσαν ότι είναι ακόμα μικρή η αποτελεσματικότητα της εργασίας της Μονάδας SimpLex του σουηδικού υπουργείου Βιομηχανίας, Εργασίας και Επικοινωνιών στην απλοποίηση των ρυθμίσεων και στη μείωση των διοικητικών δαπανών και ότι πρέπει να τεθούν ξεκάθαροι στόχοι στον τομέα αυτόν.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εκδώσει τον «Σοβαρό Οδηγό για τους κανόνες και τις ρυθμίσεις του Κράτους στο ξεκίνημα της επιχείρησής σας». Αυτός ο οδηγός συγκεντρώνει για πρώτη φορά λεπτομέρειες για τα κύρια θέματα ρυθμίσεων που συναντώνται στο ξεκίνημα των επιχειρήσεων σε εύχρηστη, έγκυρη και προσβάσιμη μορφή, που παρουσιάζεται σε σαφή και λογικά βήματα, και παραπομπές σε πιο λεπτομερείς πληροφορίες. Η Νορβηγία έχει ιδρύσει ένα «Φόρουμ Απλοποίησης», που είναι το κεντρικό σημείο επαφής μεταξύ του επιχειρηματικού τομέα και του υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας, στα πλαίσια των εργασιών της κυβέρνησης για τη μείωση των διοικητικών δαπανών των επιχειρήσεων.

Επιτροπή

Η τελική έκθεση του προγράμματος BEST για την «αναδιάρθρωση, πτώχευση και το νέο ξεκίνημα» δημοσιεύθηκε το φθινόπωρο του 2003 [109]. Οι συζητήσεις εντός της ομάδας των ειδικών οδήγησαν στη δημιουργία ενός συνόλου δεικτών και προτύπων αναφοράς σχετικά με τέσσερα θέματα: την αρχική προειδοποίηση, το νομικό σύστημα, το νέο ξεκίνημα και το στίγμα της αποτυχίας. Η έκθεση στοχεύει στο να προσφέρει στρατηγική για βελτίωση σε αυτούς τους τομείς, δίνοντας παραδείγματα για τις πιο ορθές πρακτικές και μια σειρά συμπερασμάτων σε θέματα πολιτικής.

[109] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/support measures/ failure bankruptcy/index.htm

Το σχέδιο δράσης για τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος [110] του Ιουνίου 2002 έχει ήδη μπει σε εφαρμογή. Ενώ το 2002 και οι αρχές του 2003 χαρακτηρίζονταν κυρίως από τη διαμόρφωση πολιτικής για το θέμα, η Επιτροπή έχει περάσει τώρα στη φάση της εφαρμογής. Η έκθεση εφαρμογής θα παρουσιαστεί κυρίως στην αναμορφωμένη ετήσια έκθεση για τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος [111].

[110] COM (2002) 278 τέλος, 5.6.2002

[111] Τελευταία έκθεση: «Βελτίωση της νομοθεσίας 2003», COM (2003) 770 τελικό, 12.12.2003

Η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία πολιτικής ήταν η υιοθέτηση από την Επιτροπή το Φεβρουάριο του 2003 ευρείας πρωτοβουλίας για την ενημέρωση και απλοποίηση της κοινοτικής νομοθεσίας [112]. Αυτό είναι ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για την αποσαφήνιση και απλοποίηση παράγωγου δικαίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μέσω σταθεροποίησης, κωδικοποίησης, καταργήσεων, απλοποίησης, καθώς επίσης και οργάνωσης και παρουσίασης κεκτημένου. Οι τομείς που επιλέχθηκαν μέχρι στιγμής για τον έλεγχο των δυνατοτήτων απλοποίησης περιλαμβάνουν το σύστημα έγκρισης των μοτοσικλετών, την άδεια διάθεσης στην αγορά ιατρικών προϊόντων και επεξεργασμένων γεωργικών προϊόντων. Το πρόγραμμα θα λειτουργήσει μέχρι τις αρχές του 2005. Η πρώτη φάση ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2003 με μια έκθεση που περιέγραφε τα επιτεύγματα και ανέφερε περιληπτικά το πρόγραμμα εργασίας για τη δεύτερη φάση [113].

[112] «Ενημέρωση και απλούστευση του κοινοτικού κεκτημένου», COM (2003) 71 τελικό, 11.2.2003

[113] «Πρώτη έκθεση για την εφαρμογή του πλαισίου δράσης «Ενημέρωση και απλούστευση του κοινοτικού κεκτημένου», COM (2003), 623 τελικό, 24.10.2003.

Σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε η επίσημη έγκριση τον Οκτώβριο του 2003 της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, που προτάθηκε από την Επιτροπή στο σχέδιο δράσης της για καλύτερη νομοθεσία. Η συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου επιβεβαιώνει το στόχο της βελτίωσης και απλοποίησης της κοινοτικής νομοθεσίας. Υπενθυμίζει τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει η Επιτροπή ήδη από στο σχέδιο δράσης του Ιουνίου του 2002. Επιπλέον, εκθέτει τις δεσμεύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου υπέρ της βελτίωσης της νομοθεσίας, καθώς επίσης και τις δεσμεύσεις των κρατών μελών, που κυρίως αφορούν μια καλύτερη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο και εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, εκτίμηση των επιδράσεων σημαντικών τροπολογιών από το νομοθέτη και προσαρμοσμένες διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τις προτάσεις απλοποίησης του κοινοτικού κεκτημένου. Ένα κρίσιμο στοιχείο αυτής της συμφωνίας είναι η θέσπιση ενός πλαισίου για τη χρήση των επονομαζόμενων «εναλλακτικών μέσων»: την από κοινού ρύθμιση και την αυτορύθμιση.

Η Επιτροπή αρχίζει να εφαρμόζει τη νέα διαδικασία αξιολόγησης αντικτύπου, που παρουσιάστηκε ως μέρος του σχεδίου δράσης για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Περιλαμβάνει μια ανάλυση της πιθανής επίδρασης των προτάσεων της Επιτροπής στο περιβάλλον, στην απασχόληση, την κοινωνική κατάσταση και την οικονομία, συμπεριλαμβάνοντας τον αντίκτυπο για τις μεγάλες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η αρμόδια Γενική Διεύθυνση θα πρέπει να ετοιμάσει μια μικρή «προκαταρκτική» αξιολόγηση αντικτύπου για όλες τις κυριότερες πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στην Ετήσια Στρατηγική Πολιτικής της Επιτροπής και στο Πρόγραμμα Εργασίας. Για αυτές τις προτάσεις, που εκτιμάται ότι θα έχουν σημαντική επίδραση από οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής άποψης, η Επιτροπή θα διεξαγάγει εκτεταμένες αξιολογήσεις αντικτύπου. Η Επιτροπή κατά τη χρονική φάση της υιοθέτησης του προγράμματος εργασίας της για το 2003 σχεδίαζε να διεξαγάγει εκτεταμένες αξιολογήσεις αντικτύπου για 43 από τις πρωτοβουλίες της. Καθώς αυτή είναι η πρώτη χρονιά που εφαρμόζεται η νέα διαδικασία, υπάρχει καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα. Ωστόσο, σημειώνεται πρόοδος και περίπου οι μισές από τις εκτεταμένες αξιολογήσεις αντικτύπου θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το Δεκέμβριο του 2003. Ενώ μερικές Γενικές Διευθύνσεις έχουν εκτενή εμπειρία στη διεξαγωγή αξιολογήσεις αντικτύπου, για τις περισσότερες Γενικές Διευθύνσεις η ενοποιημένη προσέγγιση της νέας διαδικασίας είναι κάτι το καινούριο. Επομένως, οι δραστηριότητες του 2003 μπορούν γενικά να χαρακτηριστούν ως διαδικασία μάθησης.

Τρία καινούρια σχέδια εγκαινιάστηκαν στον τομέα των καλύτερων κανονισμών. Ένα πρόγραμμα για την «εκ των υστέρων αξιολόγηση της κοινοτικής νομοθεσίας και των επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις» στοχεύει στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τις επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που επιβάλλονται από τρεις επιλεγμένες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το πρόγραμμα αυτό θα εκτιμήσει σε τι συνίστανται οι κανονιστικές επιβαρύνσεις και εάν απορρέουν απευθείας από τις απαιτήσεις των εν λόγω οδηγιών, ή από τις εθνικές διατάξεις στο στάδιο της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο ή από πρόσθετες διοικητικές απαιτήσεις που συνδέονται με άλλες εθνικές πολιτικές. Τα αποτελέσματα αναμένονται στις αρχές του 2005. Ένα πρόγραμμα για τους «δείκτες ποιότητας του ρυθμιστικού περιβάλλοντος» θα εντοπίσειι ποιοτικούς και ποσοτικούς δείκτες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της προόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών ως προς την απλοποίηση και τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Τα αρχικά αποτελέσματα αναμένονται στα μέσα του 2004. Τέλος, ένα πρόγραμμα για την «προώθηση της εμπλοκής ακαδημαϊκών και ειδημόνων στην αξιολόγηση αντικτύπου» θα προσδιορίσει το ρόλο του ακαδημαϊκού κόσμου και άλλων ερευνητικών ιδρυμάτων στην υποστήριξη της αξιολόγησης αντικτύπου σε επίπεδο ΕΕ και στα κράτη μέλη και ποιοι μηχανισμοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση συζήτησης, του προβληματισμού και της αποτίμησης των εξελίξεων σε αυτόν τον τομέα. Ένα συνέδριο έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες το Δεκέμβριο του 2003. Έκθεση των εργασιών του θα είναι έτοιμη το πρώτο τρίμηνο του 2004.

Ένας τρόπος για να επιβεβαιωθεί ότι η νομοθεσία δεν δημιουργεί επιπρόσθετες επιβαρύνσεις και έξοδα είναι οι διαβουλεύσεις με επιχειρήσεις σχετικά με τις νέες νομοθετικές προτάσεις και σχετικά με την εφαρμογή των τρεχόντων κανόνων, έτσι ώστε να αναγνωριστεί καλύτερα η επίδρασή τους. Η δοκιμαστική ομάδα ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (EBTP) που ιδρύθηκε πρόσφατα για αυτόν το σκοπό περιγράφεται λεπτομερώς στο κεφάλαιο 2.4.1, μαζί με άλλες πρωτοβουλίες για τη λήψη γνώμης των επιχειρήσεων.

Ύστερα από πρόταση της Επιτροπής τον Ιανουάριο του 2003 [114], το Συμβούλιο εξέδωσε το Μάιο του 2003 οδηγία που τροποποιεί τις υπάρχουσες «λογιστικές οδηγίες» για τη μερική απαλλαγή περισσότερων μικρομεσαίων επιχειρήσεων από κανόνες οικονομικής αναφοράς [115], συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην ελάφρυνση από τις επιβαρύνσεις για χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα επαρκή διαφάνεια και ασφάλεια από τις απάτες.

[114] Πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 78/660/EΟΚ, όσον αφορά τα ποσά που εκφράζονται σε ευρώ COM (2003) 29 τελικό, 24.1.2003.

[115] Τα όρια για το σύνολο του κύκλου εργασιών και του ισολογισμού, κάτω από τα οποία τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν τις απαλλαγές αυξήθηκαν περίπου κατά 17%. Οδηγία 2003/38/EΚ του Συμβουλίου της 13ης Μαΐου 2003 για την τροποποίηση της οδηγίας 78/660/ΕΟΚ περί των ετήσιων λογαριασμών εταιρειών ορισμένων μορφών όσον αφορά τα ποσά που εκφράζονται σε ευρώ, EE L 120, 15.5.2003, σελ.22

Τα όρια στις «λογιστικές οδηγίες» είναι διαχωρισμένα και ξεκάθαρα από αυτά στους ορισμούς που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη, την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, μεταξύ άλλων, για να ορίσουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ως δικαιούχους υποστηρικτικών προγραμμάτων και δανείων. Αυτές επίσης τροποποιήθηκαν πρόσφατα, με την υιοθέτηση από την Επιτροπή ενός νέου ορισμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που θα ισχύσει από 1η Ιανουαρίου του 2005 [116]. Η αναθεώρηση λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές εξελίξεις από το 1996 και την εφαρμογή του ορισμού. Αυξάνει τη νομική βεβαιότητα, ενώ μειώνει τις πιθανότητες παράκαμψής της, ιδιαίτερα όσον αφορά στα κρατικά βοηθήματα, τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το πρόγραμμα-πλαίσιο Έρευνας και Ανάπτυξης.

[116] Σύσταση της Επιτροπής (2003/361/EK) της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων, EE L 124, 20.5.2003, σελ.36.

Όσον αφορά τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, ο νέος ορισμός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εφαρμόζεται στην τρέχουσα φάση, απαιτώντας μια τροποποίηση των κανονισμών block exemption για τις ενισχύσεις στον τομέα της κατάρτισης [117] και τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις [118]. Η τροποποίηση του κανονισμού απαλλαγής για τις ενισχύσεις στις ΜΜΕ προβλέπει επιπλέον τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού, εξαιρώντας τις κρατικές ενισχύσεις που δίνονται στις ΜΜΕ για ερευνητικούς και αναπτυξιακούς σκοπούς από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης. Αυτό το μέτρο προορίζεται για να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη για αύξηση των επενδύσεων στην ευρωπαϊκή έρευνα και ανάπτυξη στο 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος μέχρι το 2010 (βλέπε κεφάλαιο 2.3.1). Οι κανονισμοί που τροποποιούν τόσο τους κανονισμούς για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της κατάρτισης και τις κρατικές ενισχύσεις στις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη, εκδόθηκαν από την Επιτροπή στο τέλος του 2003 [119], αφού είχε προηγηθεί η δημοσίευση των προσχεδίων και είχαν κληθεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τα σχόλιά τους [120].

[117] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 68/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης στις ενισχύσεις για επαγγελματική εκπαίδευση, EE L 10, 13.1.2001, σελ.20

[118] Κανονισμός της Επιτροπής (EΚ) αριθ. 70/2001 της 12ης Ιανουαρίου 2001 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, EE L 10, 13.1.2001, σελ.33

[119] Δελτίο Τύπου, IP/03/1788 στις 19.12.2003

[120] EE C 190, 12.8.2003, σελ.2

4. Διαθεσιμότητα των δεξιοτήτων

«Θα προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε ότι τα ιδρύματα επιμόρφωσης, τα οποία θα συμπληρώνονται από προγράμματα επιμόρφωσης εντός των επιχειρήσεων, θα παρέχουν κατάλληλες ικανότητες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων και θα προσφέρουν δια βίου επιμόρφωση και παροχή συμβουλών.»

Δείκτες και στόχοι

Πέντε κράτη μέλη έχουν ανακοινώσει ποσοτικούς στόχους σχετικά με τη διαθεσιμότητα των δεξιοτήτων. Η Δανία θέλει να αυξήσει τον αριθμό των νέων ανθρώπων που αποκτούν ολοκληρωμένες δεξιότητες κατάρτισης και εκπαίδευσης και η Γερμανία στοχεύει στο να ξεκινήσει σπουδές το 40% των νέων το 2010. Οι Κάτω Χώρες θέλουν να είναι ανάμεσα στις πέντε πρώτες το 2010 όσον αφορά το μερίδιο των εργαζομένων με γνώσεις [121] και επίσης θέλουν να είναι στην ηγετική ομάδα το 2010 όσον αφορά στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Η Σουηδία έθεσε ως στόχο για τα έτη 2001-2004 ένα συνολικό αριθμό 16.500 αποφοίτων στη μηχανολογία και αρχιτεκτονική και επίσης ένα συνολικό αριθμό 26.800 αποφοίτων καθηγητών για την ίδια περίοδο. Η μερίδα του 33% των αποφοίτων καθηγητών στους τομείς των μαθηματικών/φυσικής/τεχνολογίας [122], που επίσης αποτελούσε στόχο της Σουηδίας, φαίνεται να μην μπορεί να επιτευχθεί [123]. Η Σουηδία επίσης στοχεύει να αυξήσει τον αριθμό των νέων αποφοίτων πανεπιστημίων με μεταπτυχιακούς τίτλους, φτάνοντας στο συνολικό αριθμό των 25.100 για την περίοδο 2001-2004. Το Ηνωμένο Βασίλειο θέλει να αυξήσει τη συμμετοχή των ηλικιών 18-30 ετών στην ανώτατη εκπαίδευση στο 50% το 2010 και να μειώσει τον αριθμό των ενηλίκων στο εργατικό δυναμικό που δεν έχουν τις Εθνικές Βασικές Δεξιότητες (NVQ2) ή ισότιμες δεξιότητες, επίσης μέχρι το 2010.

[121] Ως ποσοστό του πληθυσμού άνω των 15 ετών.

[122] Ως ποσοστό όλων των απόφοιτων καθηγητών.

[123] 2001: 23%, 2002: 22%.

Σύμφωνα με τον πίνακα αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις, στοιχεία ερευνών δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη εξακολουθούν να έχουν ελλείψεις εξειδικευμένων εργαζομένων. Σε σύγκριση με το 2001 και το 2002, η μερίδα των επιχειρήσεων που επηρεάστηκαν από αυτόν τον περιορισμό έχει μειωθεί, αλλά εξακολουθεί να είναι μεγαλύτερη από ό,τι το 1999 [124]. Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα αυτή το πρόβλημα επηρεάζει περισσότερο τις μεσαίες επιχειρήσεις παρά τις μικρές επιχειρήσεις [125].

[124] Να σημειωθεί ότι τα δεδομένα του 1999, 2001 και 2002 δεν είναι 100% συγκρίσιμα με του 2003 καθώς έχει προστεθεί μια νέα κατηγορία απαντήσεων στην έρευνα του 2003 («χαμηλή αγοραστική δύναμη πελατών»). Επομένως, το ποσοστό του 2003 υποτιμά τον περιορισμό σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

[125] Το 20% των μεσαίων επιχειρήσεων ανέφερε έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού ως περιορισμό σε σύγκριση με το 13% των μικρών επιχειρήσεων.

Τα δεδομένα για τα έτη 2000 και 2001 δείχνουν ότι ο αριθμός των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά 1000 άτομα στην τυπική ηλικιακή ομάδα (20-29 ετών) σιγά-σιγά αυξάνεται σε όλα τα κράτη μέλη, με την Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία στις πρώτες θέσεις. Ωστόσο το χάσμα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής παραμένει αγεφύρωτο. Αν και η μερίδα των αποφοίτων φυσικών επιστημών και τεχνολογίας, ως ένα ποσοστό του συνόλου των αποφοίτων, είναι σημαντικά μεγαλύτερη στην ΕΕ από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ο αριθμός τους είναι κάπως χαμηλότερος όταν συγκριθούν με τον πληθυσμό της ηλικιακής ομάδας 20-29ετών, εξαιτίας της συνολικά μικρότερης μερίδας αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Και πάλι η Ιρλανδία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ακολουθεί και η Φινλανδία, κατέχουν τις πρώτες θέσεις.

Όσον αφορά στο στόχο της Σουηδίας για τους αποφοίτους μηχανολογίας και αρχιτεκτονικής, το 47% του στόχου επιτεύχθηκε το 2002 και ο ετήσιος αριθμός αποφοίτων συνεχώς αυξάνεται από το 2001 [126]. Όσον αφορά τους αποφοίτους καθηγητές στη Σουηδία, τα ποσοστά του 2001 και 2002 δείχνουν ότι αυτός ο στόχος μπορεί επίσης να επιτευχθεί, με τη Σουηδία να έχει φτάσει το 48% του στόχου μετά από τα δύο χρόνια.

[126] Ο στόχος της Σουηδίας βασίζεται σε δεδομένα από την Εθνική Υπηρεσία Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Μικρή είναι η πρόοδος που έχει καταγραφεί ως προς την αύξηση στις δραστηριότητες διά βίου μάθησης. Το 2002, μόνο το 8,5% του πληθυσμού που ρωτήθηκε, ηλικίας 25-64 ετών είχε πάρει μέρος σε κάποια μορφή κατάρτισης στις τέσσερις εβδομάδες που προηγήθηκαν της έρευνας στην ΕΕ. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Φινλανδία, τη Δανία, τη Σουηδία και τις Κάτω Χώρες ξεπερνά η διά βίου μάθηση το στόχο του 12,5% που έχει θέσει η ΕΕ, τουλάχιστον από το 2000. Σε όλες τις άλλες χώρες, τα ποσοστά συμμετοχής είναι πολύ χαμηλότερα και έχει σημειωθεί μικρή πρόοδος, ενώ στις χώρες που είναι χαμηλά στην κατάταξη, δηλαδή στην Ελλάδα, στη Γαλλία και στην Πορτογαλία το ποσοστό συμμετοχής έμεινε στάσιμο ή και μειώθηκε το 2002.

Kράτη μέλη

Μετά την προηγούμενη έκθεση υπήρξαν ορισμένα νέα μέτρα κατάρτισης. Η Γερμανία μεταρρυθμίζει το νόμο της για την επαγγελματική κατάρτιση. Η μεταρρύθμιση θα περιλαμβάνει νέες μορφές εξέτασης και απόκτησης γλωσσικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων στο εξωτερικό. Το «Europδischer Wirtschaftsfuhrerschein» (Ευρωπαϊκό Δίπλωμα Επιχειρήσεων) είναι μια πρωτοβουλία των Αυστριακών και των Γερμανών που αποτελείται από ένα σύστημα εξέτασης και πιστοποίησης, το οποίο εγγυάται ότι όσοι ολοκληρώνουν τη σειρά μαθημάτων έχουν βασικές γνώσεις διοίκησης επιχειρήσεων και οικονομίας. Η επέκταση του σχεδίου, αρχικά σε άλλες οχτώ ευρωπαϊκές χώρες, θα ξεκινήσει το 2004. Στη Φινλανδία, το πρόγραμμα «Noste» στοχεύει στο να εμποδίσει την πρόωρη συνταξιοδότηση και να βελτιώσει την επαγγελματική εξέλιξη των ενηλίκων που έχουν λάβει μόνο τη βασική εκπαίδευση, να διορθώσει το έλλειμμα εργατικού δυναμικού εξαιτίας της δημογραφικής ανάπτυξης και να συμβάλει στα ποσοστά επαγγελματικής απασχόλησης.

Όσον αφορά ειδικότερα την κατάρτιση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η Ιρλανδία έχει εγκαινιάσει το νέο «Μέτρο Εκπαίδευσης μέσα στην Εταιρεία» για την προώθηση της κατάρτισης και της αύξησης των δεξιοτήτων των εργαζομένων. Περιλαμβάνει κατάρτιση στις διοικητικές και επιχειρηματικές δεξιότητες. Άλλο ένα νέο πρόγραμμα στην Ιρλανδία είναι το «Πρόγραμμα Ομίλου Ανάπτυξης Επιχειρήσεων», το οποίο στοχεύει στις μικρές επιχειρήσεις όταν βρίσκονται στα πρώτα χρόνια ανάπτυξής τους. Παρέχεται εστιασμένη κατάρτιση με τη δημιουργία ομίλου δέκα εταιρειών σε κάθε περιφέρεια οι οποίες θα διαθέτουν στις μικρές επιχειρήσεις τις υπηρεσίες μιας ομάδας εκπαιδευτών καλύπτοντας τους τομείς των χρηματο-οικονομικών, του μάρκετινγκ και του ελέγχου παραγωγής και ποιότητας (). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Συμβούλιο Μάθησης και Δεξιοτήτων εφαρμόζει πιλοτικά ένα νέο «Σχέδιο Κατάρτισης Εργοδοτών», που σχεδιάστηκε για να βοηθήσει σχεδόν 16.000 εργαζομένους χαμηλών προσόντων να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους και που συνδυάστηκε με παροχή κινήτρων και επιχορηγήσεις στους εργοδότες των οποίων το προσωπικό παίρνει άδεια για να επιμορφωθεί.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η φλαμανδική κυβέρνηση του Βελγίου ενέκρινε το διάταγμα συνεχιζόμενης κατάρτισης το οποίο, μεταξύ άλλων, καθορίζει ότι η κατάρτιση ενός επιχειρηματία πρέπει να είναι εγγυημένη καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η περιφέρεια της Φλάνδρας στο Βέλγιο εγκαινίασε ένα στρατηγικό σχέδιο, το «VOLT 2010» για να δώσει νέα ώθηση στην εικόνα και στην ουσία της μαθητείας. Επιπλέον, η βαλλονική κυβέρνηση του Βελγίου ενέκρινε ένα προσχέδιο διατάγματος για την ίδρυση οργανισμού για διπλή εκπαίδευση, που στοχεύει πρωτίστως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους αυτοαπασχολούμενους. Ο νέος αυτός οργανισμός θα παρέχει προγράμματα κατάρτισης τα οποία εναλλάσσονται μεταξύ θεωρητικών μαθημάτων και πρακτικής εμπειρίας.

Η Ελλάδα, για να καλύψει την έλλειψη προσόντων στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) εγκαινίασε πολλά προγράμματα εκμάθησης ΤΠΕ για τις εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, τους αυτοαπασχολούμενους και τους ανέργους και προγράμματα ηλεκτρονικά δικτυωμένων επιχειρήσεων για εταιρείες, ερευνητικές κοινοπραξίες και μη κερδοσκοπικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η Γαλλία έχει δημιουργήσει μια ομάδα ειδικών για τη βελτίωση της ψηφιακής ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Μια ειδική ιστοσελίδα έχει ήδη δημιουργηθεί στη διεύθυνση . Η Ιταλία έχει εισαγάγει το «Μεταπτυχιακό πρόγραμμα INSPRINT», μια σειρά μαθημάτων που σχεδιάστηκε για τη συμπλήρωση και ολοκλήρωση της πανεπιστημιακής κατάρτισης με την παροχή ειδικών νομικών και οικονομικών δεξιοτήτων στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι Κάτω Χώρες εγκαινιάζουν ένα σχέδιο δράσης για να καλύψουν την έλλειψη αποφοίτων και ερευνητών φυσικών επιστημών και μηχανικών, και η Πορτογαλία έχει εγκαινιάσει το πρόγραμμα «QUANDROS» για να υποστηρίξει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στις προσλήψεις τεχνικού προσωπικού. Ως μέρος της «Στρατηγικής για την άνοδο του επιπέδου ικανότητας στα μαθηματικά, στις φυσικές επιστήμες και την τεχνολογία», η Νορβηγία προσφέρει στους δασκάλους και στους καθηγητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μια εκπαιδευτική υποτροφία στα μαθηματικά.

Επιτροπή

Το πρόγραμμα εργασίας για τους μελλοντικούς στόχους της εκπαίδευσης και των συστημάτων κατάρτισης [127] απαιτεί τη δημιουργία ενός ανοιχτού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ως επακόλουθη εργασία, μια ομάδα εργασίας έχει προτείνει ανοιχτή και ελαστική πρόσβαση στη διά βίου μάθηση για άτομα σε μικρο-επιχειρήσεις και μικρομεσαίες επιχειρήσεις ως προτεραιότητα. Οι υπηρεσίες καθοδήγησης και συμβουλευτικής θα έπρεπε επίσης να βελτιωθούν για αυτές τις επιχειρήσεις και άλλα εργαλεία να προταθούν, μεταξύ άλλων η εναλλαγή θέσεων εργασίας και σχέδια συγχρηματοδότησης. Η βελτίωση των δυνατοτήτων για διά βίου μάθηση για την τοπική κοινότητα και τις τοπικές επιχειρήσεις με μια συνολική προσέγγιση δικτύωσης θεωρήθηκε ως καλή προετοιμασία για τη συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών και στην οικονομία.

[127] Έγγραφο του Συμβουλίου 6365/02, 20 Φεβρουαρίου 2002. Το πρόγραμμα εργασίας έγινε δεκτό από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη στις 15-16 Μαρτίου 2002.

Το Νοέμβριο του 2002, υιοθετήθηκε μια υπουργική διακήρυξη για την προώθηση της ενισχυμένης ευρωπαϊκής συνεργασίας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, η διακήρυξη της Κοπεγχάγης. Η διακήρυξη προβλέπει τομείς δράσης που πρέπει να πάρουν προτεραιότητα για εθελοντική συνεργασία, από τη βάση ως την κορυφή, μεταξύ των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων, των χωρών ΕΖΕΣ/ΕΟΧ, των προσχωρουσών και των υποψηφίων χωρών και της Επιτροπής. Οι πιο σχετικές προτεραιότητες για τις ΜΜΕ περιλαμβάνουν αυξημένη συμμετοχή για την ανάπτυξη ικανοτήτων και προσόντων σε τομεακό επίπεδο, την ανάπτυξη ενός συνόλου κοινών αρχών για την επικύρωση της άτυπης και ανεπίσημης μάθησης και τη δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου για τη διαφάνεια ως προς τα προσόντα και τις ικανότητες.

Κάθε χρόνο, πολλά σχέδια σχετικά με την ανάπτυξη δεξιοτήτων στις επιχειρήσεις και για τις επιχειρήσεις χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα Leonardo Da Vinci. Η εμπλοκή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αποτελεί προτεραιότητα. Το 2003, η παρακολούθηση ενοτήτων συμπεριελάμβαναν τον τομέα «Ανάπτυξης δεξιοτήτων μέσα στις εταιρείες, ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις» [128]. Ένα φυλλάδιο που παρουσιάζει τις ορθές πρακτικές του προγράμματος Leonardo da Vinci ως προς την «Ανάπτυξη δεξιοτήτων και προσόντων στους υπαλλήλους των μικρομεσαίων επιχειρήσεων» εκδόθηκε το Μάιο του 2003, μια μελέτη για τη συμβολή του προγράμματος Leonardo da Vinci στην ανάπτυξη δεξιοτήτων μέσα στις εταιρείες, ειδικά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εκδόθηκε το Σεπτέμβριο του 2003 και ένα θεματικό σεμινάριο με τους φορείς υλοποίησης σχεδίων, ειδικούς και εκπροσώπους από επιχειρήσεις και κοινωνικούς εταίρους έλαβαν χώρα τον Οκτώβριο του 2003. Επιπρόσθετα, πρόγραμμα Κατάρτισης στα Μέσα Επικοινωνίας (MEDIA) στοχεύει στην ενθάρρυνση ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών κατάρτισης, επιτρέποντας στους επαγγελματίες της οπτικοακουστικής βιομηχανίας, που κατά το μεγαλύτερο μέρος της αποτελείται από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να αυξήσουν τις ικανότητες τους και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών τους στη διεθνή αγορά [129].

[128] http://www3.socleoyouth.be/static/en/ leonardo/theme2.htm

[129] http://europa.eu.int/comm/avpolicy/media/ forma_en.html

Τον Ιούλιο του 2003, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο δράσης για τα έτη 2004-2006 «Η προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας» [130], τονίζοντας τη σημασία της εκμάθησης ξένων γλωσσών για την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στην εκμάθηση ξένων γλωσσών ως ένα από τα μέσα ανάπτυξης του επιχειρηματικού πνεύματος στην Ευρώπη. Άμεση σχέση με τις επιχειρήσεις έχει η πραγματοποίηση σπουδών, που προβλέπονται για το 2005, ως προς τα έξοδα που προκύπτουν από τη μη γνώση ξένων γλωσσών και ως προς τις συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς οι επιχειρήσεις έχουν ζημιά εξαιτίας της έλλειψης γνώσεων ξένων γλωσσών.

[130] COM(2003) 449, τελικό, 24.7.2003

Μια αναθεωρημένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση υιοθετήθηκε τον Ιούλιο του 2003 [131] για να εξασφαλιστεί ότι λαμβάνεται υπόψη η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιμετωπίζονται οι προκλήσεις μιας σύγχρονης αγοράς εργασίας και βελτιώνεται η συμβολή στη στρατηγική της Λισσαβώνας. Οι κατευθυντήριες γραμμές έχουν απλουστευτεί και είναι περισσότερο προσανατολισμένες στα αποτελέσματα, και οι στόχοι αποτελούν κρίσιμο στοιχείο στη νέα προσέγγιση. Σε πολλούς τομείς έχει δοθεί μεγαλύτερη έμφαση. Οι προτεραιότητες της επιχειρηματικότητας επαναλαμβάνονται στις διαφορετικές κατευθυντήριες γραμμές, ενώ η ειδική κατευθυντήρια γραμμή για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματικότητα εστιάζει περισσότερο στην ικανότητα των επιχειρήσεων για δημιουργία θέσεων εργασίας. Άλλα ενδιαφέροντα παραδείγματα για την κοινότητα των μικρών επιχειρήσεων περιλαμβάνουν τις ειδικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά στη βελτίωση της πρόσβασης στο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό μέσω της ανάπτυξης του ανθρωπίνου κεφαλαίου, στην αύξηση της προσφοράς εργατικού δυναμικού και στην παράταση του επαγγελματικού βίου, στην καταπολέμηση της ανασφάλιστης εργασίας, στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και στην προώθηση της προσαρμοστικότητας στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων με τη μεταρρύθμιση των υπερβολικά περιοριστικών στοιχείων της νομοθεσίας. Σύμφωνα με την αρχή της βελτίωσης των διαδικασιών πολιτικής, η κατευθυντήρια γραμμή ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματικότητα θα στηριχτεί από τη διαδικασία σημείων αναφοράς της πολιτικής για τις επιχειρήσεις και από την εφαρμογή εκ μέρους των κρατών μελών του ευρωπαϊκού χάρτη των μικρών επιχειρήσεων.

[131] Απόφαση του Συμβουλίου (2003/578EC) της 22ας Ιουλίου 2003 για τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών.

Η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει την τριμηνιαία της έκθεση ως προς τις δεξιότητες και την Κινητικότητα στο Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004. Τονίζει την πρόοδο που έχει γίνει στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης για τις Δεξιότητες και την Κινητικότητα του 2002 [132]. Ανάμεσα σε ενέργειες που παρουσίασαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μικρές επιχειρήσεις είναι το άνοιγμα της ευρωπαϊκή πύλης για την επαγγελματική κινητικότητα [133], η οποία θα δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό από όλη την ΕΕ και να έχουν πρόσβαση σε βιογραφικά σημειώματα μέσω διαδικτύου χρησιμοποιώντας το δίκτυο των ευρωπαϊκών υπηρεσιών απασχόλησης (EURES). Μέχρι το 2005, όσοι αναζητούν εργασία θα έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για όλες τις θέσεις εργασίας που ανακοινώνονται από τις δημόσιες υπηρεσίες εργασίας σε ολόκληρη την Ε.Ε.

[132] COM (2002) 72, 13.2.2002

[133] http://europa.eu.int/eures/ index.jsp

Το 2002, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι σε διατομεακό επίπεδο υιοθέτησαν ένα πλαίσιο ενεργειών για τη διά βίου ανάπτυξη ικανοτήτων και προσόντων. Μια πρώτη έκθεση εφαρμογής υποβλήθηκε στο Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2003 [134] και μια δεύτερη έκθεση πρόκειται να υποβληθεί στην Τριμερή Κοινωνική Σύνοδο Κορυφής για τη μεγέθυνση και την απασχόληση, η οποία θα προηγηθεί του Εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου του 2004. Οι εκθέσεις καλύπτουν τις ενέργειες των κοινωνικών εταίρων στον τομέα της διά βίου μάθησης και κατά αυτόν τον τρόπο προσφέρουν ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διάδοση των ορθών πρακτικών στην ανάπτυξη δεξιοτήτων.

[134] «Πλαίσιο ενεργειών για τη διά βίου ανάπτυξη ικανοτήτων και προσόντων» Πρώτη έκθεση ακόλουθων ενεργειών, 14.3.2003

Εκτός από τη Διακήρυξη Κορυφής του 2002 ως προς τις Ηλεκτρονικές Δεξιότητες [135] και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τις ΤΠΕ και τις δεξιότητες ηλεκτρονικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη [136], η Επιτροπή ίδρυσε το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ηλεκτρονικών Δεξιοτήτων (eSF) το Μάρτιο του 2003. Οι στόχοι αυτού του συμβουλίου είναι η συμφωνία σε ένα κοινό μεθοδολογικό πλαίσιο για τη μέτρηση και πρόβλεψη της προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρονικών δεξιοτήτων, η αναγνώριση παραδειγμάτων ορθής πρακτικής στην στήριξη των ηλεκτρονικών δεξιοτήτων και οι προτάσεις περαιτέρω ενεργειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το συμβούλιο αυτό θα εκδώσει μια τελική έκθεση με προτάσεις τον Ιούνιο του 2004. Ως ακόλουθη ενέργεια και σε απάντηση στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, η Επιτροπή θα προετοιμάσει ένα σχέδιο δράσης σε υποστήριξη των ηλεκτρονικών δεξιοτήτων για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

[135] Κοπεγχάγη, 18 Οκτωβρίου 2002

[136] Υιοθετήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2002

Η πρωτοβουλία για τις ΤΠΕ και τις δεξιότητες στις ηλεκτρονικά δικτυωμένες επιχειρήσεις για τις βιομηχανίες χρηστών και τις ΜΜΕ που εγκαινιάστηκε το Νοέμβριο του 2002 για τον εντοπισμό των χαρακτηριστικών των δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού επιχειρείν σε διάφορους τομείς της οικονομίας είχε ως αποτέλεσμα μικρές περιγραφικές τροπολογίες στο ήδη υπάρχον σύνολο γενικών χαρακτηριστικών δεξιοτήτων σε ΤΠΕ που αναπτύχθηκαν από την - καθοδηγούμενη από τη βιομηχανία - πρωτοβουλία Career Space. Ένα συνέδριο έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 2003 [137] και βασίστηκε σε αυτά τα χαρακτηριστικά δεξιοτήτων ΤΠΕ και στις κατευθυντήριες γραμμές για τα προγράμματα σπουδών ΤΠΕ, ώστε να επιτευχθεί συναίνεση και να προωθηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό το συνέδριο θα επεκταθεί το 2004 για να καλύψει προπτυχιακά και επαγγελματικά επίπεδα.

[137] Οργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Τυποποίησης (CEN) και το Σύστημα Τυποποίησης Κοινωνικών Πληροφοριών (ISSS) σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) και το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Ομίλων Επαγγελματιών Πληροφορικής (CEPIS).

5. Βελτίωση της πρόσβασης στο διαδίκτυο

«Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να παροτρυνθούν να αυξήσουν την ηλεκτρονική επικοινωνία τους με τον τομέα των μικρών επιχειρήσεων. Έτσι, οι εταιρίες θα είναι σε θέση να δέχονται συμβουλές, να υποβάλουν αιτήσεις, να καταθέτουν φορολογικές δηλώσεις ή να λαμβάνουν απλές πληροφορίες σε απευθείας σύνδεση και, επομένως, ταχύτερα και φθηνότερα. Η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει το παράδειγμα στον τομέα αυτό..»

Δείκτες και στόχοι

Πολλές χώρες έχουν ανακοινώσει ποσοτικούς στόχους στον τομέα των δημόσιων υπηρεσιών στο διαδίκτυο. Στη Γερμανία, στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η συμμετοχή των κρατικών υπηρεσιών [138] στο διαδίκτυο θα φτάσει το 100% το 2005. Επιπρόσθετα, η Πορτογαλία στοχεύει στην εξασφάλιση πρόσβασης στο ευρείας ζώνης διαδίκτυο για το 100% των δημοσίων υπηρεσιών μέχρι το 2005.

[138] Ομοσπονδιακές κρατικές υπηρεσίες στην περίπτωση της Γερμανίας.

Ο πίνακας αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις συμπέρανε ότι έχει γίνει ορατή πρόοδος στον τομέα της ηλεκτρονικής δικτύωσης του κράτους. Η Δανία ήδη προσφέρει το 100% των υπηρεσιών της στο διαδίκτυο, εννιά επιπλέον κράτη μέλη προσφέρουν το 87% ή περισσότερο και κανένα κράτος μέλος δεν προσφέρει λιγότερο από το 68% των υπηρεσιών του στο διαδίκτυο. Δε φαίνεται δύσκολο για τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να επιτύχουν το 100% του στόχου τους, με βάση αυτά τα δεδομένα, η Γερμανία έχει ήδη φτάσει το 98% και το Ηνωμένο Βασίλειο ήδη το 97% των υπηρεσιών του στο διαδίκτυο. Η Ιρλανδία μπορεί επίσης να επιτύχει το στόχο της, έχοντας ήδη το 91% των υπηρεσιών της στο διαδίκτυο και η Πορτογαλία πλησιάζει επίσης το στόχο της, έχοντας φτάσει το 78%.

Κράτη μέλη

Πολλές νέες δικτυακές πύλες των δημοσίων αρχών έχουν εγκαινιαστεί ή βρίσκονται στη φάση ολοκλήρωσης. Ανάμεσα σε αυτές που ήδη λειτουργούν, η δικτυακή πύλη του Βελγίου, , παρέχει ένα ειδικό ιστοχώρο για τις επιχειρήσεις, όπου οι νέες εταιρείες θα μπορούν επίσης να συμπληρώσουν μια σειρά διοικητικών διατυπώσεων μέσω μιας ενιαίας ηλεκτρονικής δήλωσης για αρχαρίους. Η δικτυακή πύλη επιχειρήσεων της Δανίας «Virk.dk» είναι μια ενιαία ιστοσελίδα πρόσβασης, που δημιουργήθηκε μέσω δημόσιας-ιδιωτικής συνεργασίας και παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες και δημόσιες υπηρεσίες που χρειάζονται οι επιχειρήσεις. Το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών και Βιομηχανίας έχει δημιουργήσει μια ιστοσελίδα που ονομάζεται «Minefi au service d'entreprises», , που παρέχει πληροφορίες για τις επιχειρήσεις.

Στη φάση ολοκλήρωσης βρίσκεται η πρώτη έκδοση της ολλανδικής διαδικτυακής θυρίδας ενιαίας εξυπηρέτησης των επιχειρήσεων, , που θα είναι διαθέσιμη στα τέλη του 2003. Θα λειτουργεί σε παγκόσμιο επίπεδο το 2006, δίνοντας τη δυνατότητα, μεταξύ άλλων, για μια πλήρη καταχώρηση των εταιρειών μέσω διαδικτύου. Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες που προσφέρονται από τη δημόσια διοίκηση θα είναι επίσης σύντομα διαθέσιμες στην Αυστρία μέσω ενός ενιαίου σημείου πρόσβασης στο . Η οργάνωση των υπηρεσιών θα εξασφαλιστεί σύμφωνα με τα στάδια ζωής μιας επιχείρησης. Η Αυστρία έχει επίσης δημιουργήσει μια Διαδικτυακή πλατφόρμα για «Εταιρείες σε κρίση» για να αυξήσει τις δεξιότητες των επιχειρήσεων και των επιχειρηματιών στη λύση προβλημάτων και να τους παρέχει ένα μεγάλο εύρος πληροφοριών. Η Πορτογαλία έχει υιοθετήσει το Σχέδιο Δράσης για την κοινωνία της πληροφορίας που περιλαμβάνει ένα σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική δικτύωση του κράτους με σκοπό τη βελτίωση των υπηρεσιών του κράτους στο διαδίκτυο που παρέχονται τόσο σε άτομα, όσο και σε επιχειρήσεις. Σε εξέλιξη βρίσκεται η εργασία του Ηνωμένου Βασιλείου πάνω σε μια ιστοσελίδα με τη συνεργασία πολλών υπουργείων, την «Business.gov» που θα παρέχει στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρόσβαση σε πακέτα πληροφοριών και υπηρεσιών ανάλογα με τα θέματα που αφορούν τις επιχειρήσεις ().

Σε περιφερειακό επίπεδο, η περιφέρεια της Βαλλονίας του Βελγίου έχει δημιουργήσει το πρόγραμμα «Wall-online» το οποίο ανακοινώνει τα σχέδια της περιφέρειας για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Σχεδιάστηκε για να βοηθήσει τη δημόσια διοίκηση να κινηθεί προς τη δημιουργία θυρίδων ενιαίας εξυπηρέτησης.

Το Βέλγιο έχει εγκαινιάσει το πρόγραμμα «FINPROF» το οποίο δίνει τη δυνατότητα υποβολής φορολογικής δήλωσης άμεσης παρακράτησης μέσω της διαδικτυακής πύλης της Ομοσπονδιακής Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας. Ένα πλήρως ηλεκτρονικό σώμα είσπραξης φόρων που επιτρέπει τη συμπλήρωση όλων των φορολογικών διατυπώσεων μέσω διαδικτύου βρίσκεται υπό εξέλιξη στην Ελλάδα. Στην Ιρλανδία, τα ετήσια κέρδη μπορούν να δηλωθούν εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά με τη χρήση ηλεκτρονικών υπογραφών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για να ενθαρρυνθεί η χρήση των υπηρεσιών μέσω διαδικτύου από εργοδότες που έχουν λιγότερους από 50 υπαλλήλους, θα τους διατίθενται οικονομικά κίνητρα εφόσον συμπληρώνουν ηλεκτρονικά τις φορολογικές τους δηλώσεις από την περίοδο 2004/2005. Στη Νορβηγία, το πρόγραμμα «AltInn project» περιλαμβάνει μια λύση βασισμένη στο διαδίκτυο που χρησιμοποιεί κοινούς ορισμούς δεδομένων για την αναφορά των οικονομικών δεδομένων των επιχειρήσεων προς τις εφορείες.

Ως προς την καταχώρηση των εταιρειών, πολλές αιτήσεις που απαιτούνται σύμφωνα με τις νόμο περί εταιρειών μπορούν τώρα να κατατεθούν μέσω διαδικτύου στην Ιρλανδία όπου σκοπεύουν να έχουν διαθέσιμες όλες τις αιτήσεις στα τέλη του 2003. Είναι επίσης τώρα δυνατή η απόκτηση αντιγράφων πιστοποιητικών εγγραφής μέσω διαδικτύου. Το Ηνωμένο Βασίλειο σκοπεύει να αυξήσει όσο το δυνατόν περισσότερο το εύρος των αιτήσεων που μπορούν να κατατεθούν ηλεκτρονικά.

Το πρόγραμμα «Project eGovernment» της Δανίας δημιουργήθηκε για την προώθηση της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών και της διάθεσης των δεδομένων τους. Το πρόγραμμα έχει επίσης εμπλακεί με το «eDay», το οποίο σηματοδοτεί την έναρξη της ηλεκτρονικής διάδοσης πληροφοριών μεταξύ διαφορετικών δημόσιων αρχών, και με την ανάπτυξη και διανομή της ψηφιακής υπογραφής. Η Αυστρία σε αυτή τη φάση ετοιμάζει ένα προσχέδιο μιας Ομοσπονδιακής Νομοθετικής Πράξης ως προς τους κανονισμούς για τη διευκόλυνση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών με τις δημόσιες υπηρεσίες. Αυτή η νομοθετική πράξη θα περιλαμβάνει μια ρήτρα ως προς την εισαγωγή μιας επίσημης ηλεκτρονικής σφραγίδας για την ταχύτερη δημιουργία επίσημων εγγράφων.

Μεταξύ άλλων υπηρεσιών μέσω του διαδικτύου που αναφέρονται, η Γερμανία σχεδιάζει της δυνατότητα υποβολής αιτήσεων σε απευθείας σύνδεση για τα ερευνητικά της προγράμματα συνεργασίας και η Ιρλανδία αναπτύσσει μια υπηρεσία απόδειξης μέσω του διαδικτύου προσφορών κρατικών προμηθειών ως ένα επιπλέον εργαλείο στην υπάρχουσα εγκατάσταση ηλεκτρονικής δικτύωσης των προσφορών (). Η Ιρλανδία επίσης αναπτύσσει ένα ηλεκτρονικό σύστημα πληρωμών που θα καλύπτει ολόκληρη την οικονομία και έχει εγκαινιάσει το πρόγραμμα «eBIT» στην ιστοσελίδα , το οποίο επιτρέπει σε επιχειρήσεις του κατασκευαστικού τομέα και του τομέα διεθνών εμπορικών υπηρεσιών, με 10 υπαλλήλους ή περισσότερους, να ζητήσουν βοήθεια για την εκτίμηση των απαιτήσεων της ηλεκτρονικά δικτυωμένης επιχείρησής τους/της στρατηγικής ΙΤ. Τέλος, από τον Ιανουάριο του 2004, θα είναι δυνατή η υποβολή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μέσω διαδικτύου στην Ιταλία.

Επιτροπή

Η προτεραιότητα των τεχνολογιών στην κοινωνία των πληροφοριών [139] είναι μέρος του έκτου προγράμματος-πλαισίου (FP6) για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (RTD). Μετά την πρώτη πρόσκληση για προτάσεις το 2003, η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα αντιστοιχεί περίπου στο 16% της χρηματοδότησης που δίνεται, το οποίο είναι ικανοποιητικό σε σύγκριση με το 15% που ζητούσε το πρόγραμμα-πλαίσιο αλλά παραμένει κατώτερο του 25% που αποτελεί στόχο του προγράμματος εργασίας. Για ορισμένους τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως «ηλεκτρονική δικτύωση επιχειρήσεων και κυβερνήσεων», «υγεία στο διαδίκτυο» και «δικτυωμένα οπτικοακουστικά συστήματα και οικιακές πλατφόρμες», περισσότερο από το 20% της χρηματοδότησης της ΕΕ θα δοθεί στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Διορθωτικές ενέργειες μπορούν να πραγματοποιηθούν το 2004 αν η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν αποδειχθεί υψηλότερη στη δεύτερη πρόσκληση τον Οκτώβριο του 2003. Η μελέτη «στρατηγική ελέγχου και απαιτήσεις για την τεχνολογία στην κοινωνία των πληροφοριών και την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στο έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο» [140], που εγκαινιάστηκε από την Επιτροπή το φθινόπωρο του 2003, θα περιλαμβάνει ποσοτική και ποιοτική ανάλυση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα νέα μέσα έκτου προγράμματος-πλαισίου.

[139] www.cordis.iu/ist

[140] ΕΕ 13.8.03, 2003/S 154-139799.

Η διαδικτυακή πύλη της διοίκησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης [141], που θα εγκαινιαστεί το καλοκαίρι του 2004 με το όνομα «Your Europe» από το πρόγραμμα ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των Διοικήσεων (IDA), θα παρέχει πληροφορίες και υπηρεσίες για να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους ευρωπαίους πολίτες να διεξάγουν διασυνοριακές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα επιχειρήσεις που θέλουν να συστήσουν μια θυγατρική εταιρεία σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η κυριότερη δραστηριότητα που άρχισε το 2003 είναι η ενοποίηση με τις ήδη υπάρχουσες ιστοσελίδες «Διάλογος με τις επιχειρήσεις» [142] και «Διάλογος με τους Πολίτες» [143] και με την πρωτοβουλία «SOLVIT» ( βλ. Επικεφαλίδα 6 του παραρτήματος). Η διαδικτυακή πύλη που θα προκύψει θα τοποθετηθεί ως η κύρια διαδικτυακή πύλη της ΕΕ για τη στήριξη των διασυνοριακών χρηστών.

[141] Βασισμένη στην πιλοτική διαδικτυακή πύλη «public-services.eu», http://europa.eu.int/public-services/ .

[142] http://europa.eu.int/business/

[143] http://europa.eu.int/citizens/

Επίσης στα πλαίσια του προγράμματος ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των διοικήσεων (IDA), το Παρατηρητήριο της Ηλεκτρονικής Δικτύωσης του Κράτους [144] παρέχει μια πολύτιμη επισκόπηση των στρατηγικών, των πρωτοβουλιών και των προγραμμάτων για την ηλεκτρονική δικτύωση του κράτους στην Ευρώπη και εκτός Ευρώπης. Βάσει ενός εγγράφου διαβουλεύσεων για τη μελλοντική πολιτική ως προς τις πανευρωπαϊκές υπηρεσίες των ηλεκτρονικά δικτυωμένων κρατών [145] και των αποτελεσμάτων των ανοιχτών διαβουλεύσεων, το έγγραφο «Ενώνοντας την Ευρώπη: η σημασία της διαλειτουργικότητας για τις υπηρεσίες των ηλεκτρονικά δικτυωμένων κρατών» [146] προετοιμάστηκε και παρουσιάστηκε στην υπουργική Συνδιάσκεψη για την ηλεκτρονική κυβέρνηση, που διοργανώθηκε από κοινού από την ιταλική Προεδρία και από την Επιτροπή τον Ιούλιο του 2003.

[144] http://europa.eu.int/ISPO/ida/isps/ index.jsp?fuseAction+showChapter&chapterID=140&preChapterID=0

[145] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ consultations/government_e-services/index.htm

[146] SEC(2003)801, 3.7.2003.

6. Περισσότερα οφέλη από την ενιαία αγορά

«Οι μικρές επιχειρήσεις αισθάνονται τα οφέλη από τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούνται στην οικονομία της Ευρώπης. Επομένως, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούνται ήδη, με σκοπό την ολοκλήρωση, στην Ένωση, μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς, φιλικής προς τις μικρές επιχειρήσεις, σε ζωτικούς τομείς για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων, περιλαμβανομένου του ηλεκτρονικού εμπορίου, των τηλεπικοινωνιών, των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, των δημοσίων προμηθειών και των συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανόνες περί ανταγωνισμού θα πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά, για να εξασφαλιστεί ότι οι μικρές επιχειρήσεις θα έχουν όλες τις δυνατότητες να εισέρχονται σε νέες αγορές και να ανταγωνίζονται σε ισότιμη βάση».

Δείκτες και στόχοι

Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να αποτυγχάνουν στη σωστή και έγκαιρη εφαρμογή πολλών νόμων για την εσωτερική αγορά. Το Νοέμβριο του 2003, περίπου το 8,5% των οδηγιών για την εσωτερική αγορά (131 οδηγίες) δεν έχουν ακόμα εφαρμοστεί στο εθνικό δίκαιο κάθε κράτους μέλους, αν και οι προθεσμίες που είχαν συμφωνήσει τα ίδια τα κράτη μέλη, έχουν εκπνεύσει. Ορισμένα κράτη μέλη, συγκεκριμένα η Δανία, η Ισπανία, η Φιλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν για άλλη μια φορά πετύχει το στόχο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης για την διατήρηση του ελλείμματος εφαρμογής για τις οδηγίες της εσωτερικής αγοράς κάτω από 1,5%. Η Ιρλανδία τώρα επίσης επιτυγχάνει το στόχο αυτό, καθώς έχει μειώσει το έλλειμμά της στο μισό και ακόμα λιγότερο από το Μάιο του 2003. Η Σουηδία έχει πέσει στο 1,6%. Άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα και η Ιταλία εξακολουθούν να έχουν έλλειμμα περισσότερο από το διπλάσιο του στόχου. Το Βέλγιο, του οποίου το έλλειμμα εφαρμογής έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το Μάιο του 2003, ανήκει στην κατηγορία των κρατών μελών που έχουν μείνει πίσω.

Μόνο τρία κράτη μέλη, η Δανία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία επιτυγχάνουν το στόχο της «μηδενικής ανοχής» που προβλέπει προθεσμία κατ' ανώτατο όριο δύο ετών για την εφαρμογή των οδηγιών. Οι χρονοβόρες καθυστερήσεις βλάπτουν σοβαρά τις επιχειρήσεις που στερούνται των δικαιωμάτων τους να επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά.

Αυξάνεται επίσης ο αριθμός των διαδικασιών επί παραβάσει κατά των κρατών μελών για ταχεία εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς. Στο τέλος του Οκτωβρίου του 2003, η Ιταλία μόνο είχε 146 ανοιχτές υποθέσεις παράβασης, περισσότερες από όσες είχαν μαζί η Δανία (21 περιπτώσεις), η Φινλανδία (25 περιπτώσεις) και η Σουηδία (26 περιπτώσεις). Η Γαλλία είχε 135 περιπτώσεις και η Ισπανία 102. Για άλλη μια φορά, αυτό δυσχεραίνει τη λειτουργία των επιχειρήσεων, ειδικά των μικρών επιχειρήσεων. [147]

[147] Δελτίο τύπου IP/04/33, 12.1.2004

Κράτη μέλη

Η Αυστρία έχει καθιερώσει μία νέα λειτουργία συντονισμού για τη λειτουργία της έγκαιρης και ολοκληρωμένης μεταφοράς των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Θα οριστεί επίσης στο μέλλον μια επιτροπή για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο που θα ασχολείται με το περιεχόμενο σχετικών και οργανωτικών θεμάτων, καθώς επίσης και με ειδικά προβλήματα που προκύπτουν από τη μεταφορά των οδηγιών της ΕΟΚ.

Τον Ιούνιο του 2003, η διαδικασία ανοίγματος των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φωταερίου τερματίστηκε. Οι οδηγίες για το άνοιγμα των αγορών επιτρέπουν σε όλους τους ευρωπαίους εμπορικούς χρήστες την ελεύθερη πρόσβαση στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φωταερίου το αργότερο τον Ιούλιο του 2004. Μέχρι τον Ιούλιο του 2007 όλοι οι καταναλωτές θα μπορούν να επιλέξουν τον φορέα παροχής ενέργειας. Πολλά κράτη μέλη έχουν ήδη ανοίξει τις αγορές τους.

Λαμβάνοντας υπόψη τις κρατικές προμήθειες, το Βέλγιο έχει αναπτύξει ένα πακέτο πληροφόρησης που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τις ευκαιρίες κρατικών προμηθειών από τις επιχειρήσεις. Η Δανία έχει παίξει ένα ουσιαστικό ρόλο στην οργάνωση ενός «Δικτύου κρατικών προμηθειών», ένα μόνιμο ανεπίσημο δίκτυο με τις αρχές κρατικών προμηθειών στην Ευρώπη. Το δίκτυο στοχεύει στην προσφορά γρήγορης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης - λύσης των προβλημάτων που βρίσκονται στο στάδιο του προ-συμβολαίου στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα ως προς τις κρατικές προμήθειες σε άλλες χώρες και στοχεύει επίσης στην ενθάρρυνση ανταλλαγών ορθών πρακτικών σε αυτό το πεδίο. Η Ελλάδα έχει εφαρμόσει τρία πιλοτικά προγράμματα για την ανάπτυξη του Εθνικού ηλεκτρονικού συστήματος κρατικών προμηθειών. Τώρα έχει δημοσιευθεί προκήρυξη διαγωνισμού για την δημιουργία του συστήματος.

Ο νέος αυστριακός νόμος για τις συμβάσεις εφαρμόζει τις συνθήκες πλαισίου για την αξιοποίηση των ηλεκτρονικών μέσων και τη χρήση νέων τεχνολογιών στον τομέα των δημόσιων προμηθειών. Πολλές πρωτοβουλίες έχουν γίνει στη Φινλανδία, με σκοπό την εκπαίδευση αγοραστών αλλά και προμηθευτών στην εφαρμογή ενός δημόσιου νομοθετικού πλαισίου για τις προμήθειες. Επίσης, πολλά υπουργεία, οι οργανισμοί τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, οι δήμοι, οι επιχειρηματικές οργανώσεις και ορισμένες επιχειρήσεις έχουν εισάγει το σχέδιο "Kilpanet" . Σκοπό έχει να παράσχει ηλεκτρονικά εργαλεία στους δήμους για παροχή υπηρεσιών και την δημοσίευση πρόσκλησης υποβολής προσφορών.

Σε σχέση με τους κανόνες ανταγωνισμού, η Δανία έχει κάνει μελέτες υποθέσεων, για να αναλύσει τα ήδη υπάρχοντα ή παλιότερα συστήματα κρατικών ενισχύσεων. Σκοπό έχει ακόμα να αξιολογήσει όλα τα νέα σχέδια κρατικών ενισχύσεων σε πρώιμο στάδιο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων προκειμένου να μειώσει τα αρνητικά αποτελέσματα. Η Δανία συνεχίζει τις εργασίες της για την αύξηση της διαφάνειας στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, με σκοπό να βελτιώσει τόσο την παρακολούθηση όσο και τη διευκόλυνση των εταιριών να είναι σε θέση να κάνουν παράπονα για τυχόν ανωμαλίες.

Πολλές χώρες αναφέρουν τη χρήση του προγράμματος SOLVIT (βλέπε πιο κάτω) σε εθνικό επίπεδο, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία.

Η Σουηδία οργάνωσε μια ενημερωτική εκστρατεία για το σήμα CE, με σκοπό να καταστήσει γνωστό, τι σημαίνει για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και το εμπόριο. Ερευνά επίσης τα εθελοντικά σχέδια σηματοδότησης, με σκοπό να κατανοήσει καλύτερα τα εμπόδια που δημιουργούνται στο εμπόριο.

Επιτροπή

Η Εσωτερική Αγορά συνεχίζει να παρέχει το πλαίσιο, όπου οι επιχειρήσεις, κυρίως οι μικρές, μπορούν να αναπτυχθούν και να δημιουργήσουν τις αναγκαίες για την Ευρώπη θέσεις εργασίας. Προφανώς η Εσωτερική Αγορά λειτουργεί. Η Επιτροπή υπολογίζει, ότι η Εσωτερική Αγορά έχει παραδώσει 2,5 εκατομμύρια επιπλέον θέσεις εργασίας και σχεδόν 900 δισεκατομμύρια ευρώ, από τότε που καταργήθηκαν τα σύνορα στις αρχές του 1993 [148]. Η ανάλυση αυτή όμως εμφανίζει ότι, παρ' όλο που υπήρξαν σημαντικά οφέλη από τη σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η ίδια δεν λειτουργούσε τέλεια, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, με αποτέλεσμα να χαθούν κάποιες ευκαιρίες.

[148] www.europa.eu.int/comm/internal_market/10years/workingdoc_en.htm

Χρειάστηκε νέα ώθηση για να εξαλειφθούν οι αδυναμίες και έτσι η εσωτερική αγορά να μπορέσει να προσφέρει όλο το δυναμικό της σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένων εδώ και των μικρών επιχειρήσεων. Η νέα στρατηγική για την εσωτερική αγορά 2003-2006 της Επιτροπής, που έγινε το Μάιο του 2003, είναι ένα πλάνο με 10 σημεία, που θα βοηθήσουν την Εσωτερική Αγορά να λειτουργήσει καλύτερα. Σκοπό έχει να απαντήσει στις προκλήσεις της διεύρυνσης και της γήρανσης του πληθυσμού και να βοηθήσει να συνεχιστεί η πρόοδος για την επίτευξη του στόχου της Λισσαβώνας. Ειδικές προτεραιότητες, στον τομέα των επιχειρήσεων, περιλαμβάνουν την καλύτερη εφαρμογή της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά, την πραγμάτωση της ελεύθερης διακίνησης των υπηρεσιών εκτός των συνόρων, την άρση των υπαρχόντων εμποδίων στον τομέα του εμπορίου των αγαθών και τη δημιουργία γνήσια ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών κρατικών προμηθειών, που θα δίνουν την ευκαιρία σε μικρές επιχειρήσεις να διεισδύουν αλλά και να αποκτούν μεγαλύτερη αξία τα χρήματα αυτών που πληρώνουν φόρους. Η ευθύνη για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς σε ημερήσια βάση προς όφελος των επιχειρηματιών θα βαρύνει όλο και πιο πολύ τα κράτη μέλη.

Υπάρχουν βέβαια κάποια μέτρα της εσωτερικής αγοράς, για τα οποία πρέπει η ΕΕ να δραστηριοποιηθεί για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, η υιοθέτηση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της (COMPAT) [149] της Κοινοτικής ευρεσιτεχνίας και οι προτεινόμενες οδηγίες τη δυνατότητα κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των εφευρέσεων που εφαρμόζονται σε υπολογιστή (SOFTPAT) [150] και η επιβολή δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας [151], όλα αυτά θα συμβάλλουν σε βελτιώσεις. Τα σχέδια της Επιτροπής για το εταιρικό δίκαιο [152] και τον υποχρεωτικό λογιστικό έλεγχο των επιχειρήσεων [153] θα εξασφαλίσουν αξιόπιστους λογαριασμούς, πράγμα που θα κάνει τους πιθανούς επενδυτές να νιώθουν πιο σίγουροι.

[149] Πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, COM (2000) 412 τελικό, CNS 2000/0177, ΕΕ C 337 E/45, 28.11.2000, σελ.Ε/278

[150] Πρόταση οδηγίας «σχετικά με τη δυνατότητα κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των εφευρέσεων που εφαρμόζονται σε υπολογιστή» COM(2002), 92 τελικό, 20.02.2002

[151] Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα μέτρα και τις διαδικασίες που αποσκοπούν στη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, COM(2003) 46 τελικό, 30.01.2003, 2003/0024 (COD)

[152] "Εκσυγχρονισμός του εταιρικού δικαίου και ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση - ένα πρόγραμμα για την επίτευξη προόδου ", COM(2003) 284 τελικό, 21.5.2003.

[153] «Ενίσχυση του υποχρεωτικού λογιστικού ελέγχου των επιχειρήσεων στην ΕΕ», 21.05.2003

Η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, το Μάιο του 2003 με το έγγραφο « Ενίσχυση της εφαρμογής των οδηγιών της νέας προσέγγισης» [154] δήλωσε την αποφασιστικότητά της να ενισχύσει τις βάσεις του συστήματος ελεύθερης διακίνησης των αγαθών εν αναμονή μιας διευρυμένης ΕΕ. Ύστερα από σχεδόν 15 χρόνια πρακτικής εμπειρίας με την εφαρμογή παραπάνω από 20 οδηγιών βασισμένων στη νέα προσέγγιση, έχει καταδειχθεί, ότι η προσέγγιση ήταν επιτυχής, αλλά ότι οι οδηγίες αυτές που βασίζονταν πάνω της μπορούν ακόμα να εξελιχθούν με περισσότερους τρόπους. Η ανάγκη για ένα απλό και διαφανές νομικό πλαίσιο κρίνεται εδώ ιδιαίτερα σημαντική για τις μικρές εταιρίες. Στη βάση των προτάσεων της Επιτροπής, το συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να κάνει τα αναγκαία βήματα, ώστε να ενισχύσει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα των οδηγιών της νέας προσέγγισης [155]. Ειδικά το Συμβούλιο αναγνωρίζει την ανάγκη ενός καθαρότερου πλαισίου για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, τη διαπίστευση και την εποπτεία της αγοράς.

[154] COM(2003) 240 τελικό, 7.5.2003

[155] Απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2003, EE C 282 25.11.2003, σ. 3

Στο τομέα των υπηρεσιών, οι μικρές εταιρίες είναι κυρίαρχες, αλλά η προοπτική για ανάπτυξη πέραν των συνόρων τους ζημιώνεται σημαντικά από τα υπάρχοντα νομικά εμπόδια και τις δυσανάλογες διοικητικές επιβαρύνσεις. Η πρόταση για οδηγία σχετικά με τις υπηρεσίες της εσωτερικής αγοράς [156], που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2004, αναφέρεται στα εμπόδια αυτά και έχει στόχο να μειώσει τις δυσκολίες και στον τομέα παροχής υπηρεσιών, για όσους επιθυμούν να εγκατασταθούν σε άλλο κράτος μέλος όσο και για εκείνους που παρέχουν διασυνοριακές υπηρεσίες. Η ανακοίνωση για υπηρεσίες που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις [157], του Δεκεμβρίου του 2003 προτείνει μέτρα που συμπληρώνουν την προτεινόμενη οδηγία. Τα μέτρα αυτά, όπως προώθηση ποιοτικών δεικτών υπηρεσιών, εθελοντικά πρότυπα για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και κανόνες αναφοράς άυλων περιουσιακών στοιχείων, όπως είναι η εκπαίδευση και οι επενδύσεις σε λογισμικό, έχουν σκοπό να προωθήσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ αυτών που παρέχουν υπηρεσίες και να βοηθήσουν τους πελάτες να συγκρίνουν τιμές, καθώς και τη φύση των υπηρεσιών που παρέχονται. Αυτό, σε συνδυασμό με καλύτερες στατιστικές ενημέρωσης για τη λήψη αποφάσεων, θα βοηθήσει στο να γίνουν οι αγορές πιο διαφανείς. Οι υπηρεσίες που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις έχουν άμεση σχέση με την κατασκευαστική βιομηχανία και αποδεικνύονται κρίσιμες όσον αφορά στην ανταγωνιστικότητα.

[156] COM (2004) 2 (COD), 13.1.2004, Δημοσιεύτηκε στον Τύπο IP/04/37, 13.1.2003

[157] «Η ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών σχετικά με τις επιχειρήσεις και η συμβολή τους στην απόδοση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων» COM(2003) 747, 4.12.2003

Το νέο νομοθετικό πακέτο ως προς τις δημόσιες προμήθειες, που θα υιοθετηθεί στις αρχές του 2004 θα είναι απαραίτητο για τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού συστήματος προμηθειών. Παράλληλα, η Επιτροπή διενήργησε μια μελέτη το 2003, που μέτρησε την πρόσβαση που έχουν οι ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις [158] πάνω από τα όρια της ΕΕ. Η μελέτη, που θα ολοκληρωθεί στις αρχές του 2004, θα εντοπίσει τις κύριες ανησυχίες των μικρών επιχειρήσεων. Θα παράσχει επίσης στα κράτη μέλη, στις αρχές που αναθέτουν τα έργα και στις μικρές επιχειρήσεις περιπτώσεις καλής πρακτικής. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει αρχίσει προκαταρτικές εργασίες για την παρουσίαση, το 2004, ενός σχεδίου δράσης για τις ηλεκτρονικές δημόσιες προμήθειες.

[158] www.europa.eu.int/commm/enterprise/enterpreneurship/craft/craft-studies/craft-publicprocurement.htm

Οι μικρές επιχειρήσεις αλλά και οι πολίτες και οι καταναλωτές, πρέπει να είναι πολύ καλύτερα ενημερωμένοι για τα δικαιώματά τους. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται από σχέδια όπως το SOLVIT Network [159] στην επίλυση προβλημάτων σχετικά με τη λάθος εφαρμογή των νόμων της εσωτερικής αγοράς και λάθη της δημόσιας διοίκησης, έτσι ώστε επιχειρήσεις και πολίτες να μπορούν να ενεργούν πρακτικά και όχι θεωρητικά όσον αφορά στην Εσωτερική αγορά.

[159] Ανακοίνωση της Επιτροπής «Αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων στην εσωτερική αγορά (SOLVIT)» COM(2001) 702, 27.11.2001. Πρόταση της Επιτροπής «Αρχές της χρήσης του SOLVIT - το σύστημα επίλυσης των προβλημάτων της Εσωτερικής Αγοράς» 7.12.2001, EE L 331 15.12.2001 σ.79, www.europa.eu.int/comm/internal_market/solvit/index_en.htm

Σε συνέχεια της διαβούλευσης για τη «συνεργασία στην Επιχειρηματική Ευρώπη» που ξεκίνησε το Δεκέμβριο του 2001, η Επιτροπή ετοιμάζει ανακοίνωση για τους συναιτερισμούς σε μια διευρυμένη Ευρώπη. Το έγγραφο, που προβλέπεται για τις αρχές του 2004, θα σκιαγραφήσει τον μελλοντικό προσανατολισμό των πολιτικών και των δραστηριοτήτων υπέρ των συνεταιρισμών σε επίπεδο κρατών μελών και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συνεταιρισμού [160] εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2003. Το καταστατικό αυτό συμβαδίζει με το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας, αλλά είναι ειδικά προσαρμοσμένο στη συνεταιριστική μορφή επιχείρησης. Η Επιτροπή τελευταία εργάζεται πάνω σε μια πρόταση για το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Σωματείου.

[160] Τροποποιημένη πρόταση COM(93) 252 τελική, 6.7.1993, ΕΕ C236 της 31.8.1993.

Όσον αφορά τις εταιρείες αλληλασφάλισης, η Επιτροπή εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2003 ένα σχετικό έγγραφο διαβουλεύσεων [161]. Το έγγραφο στοχεύει στο να βελτιώσει την κατανόηση των ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών του τομέα προκειμένου να διασφαλίσει κατάλληλη ρύθμιση, να εκτιμήσει τις δυνατότητες του προτεινόμενου ευρωπαϊκού καταστατικού για τις εταιρείες κοινωνικής αλληλεγγύης ώστε να διευκολυνθούν οι σχετικές διασυνοριακές δραστηριότητες και να ενθαρρυνθεί η δημιουργία νέων τέτοιων εταιρειών και να εξεταστεί πώς αυτές μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της διεύρυνσης.

[161] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/coop/social-cmaf_agenda/social-cmaf-mutuals.htm

7. Φορολογία

«Τα φορολογικά συστήματα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν ώστε να επιβραβεύεται η επιτυχία, να ενθαρρύνεται η έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, να ευνοείται η επέκταση των μικρών επιχειρήσεων και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και να διευκολύνεται η δημιουργία και η διαδοχή όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν τη βέλτιστη πρακτική όσον αφορά τη φορολογία και τα κίνητρα προσωπικών επιδόσεων»

Kράτη μέλη

Έχουν αναφερθεί αρκετά νέα φορολογικά μέτρα για ανακούφιση των επιβαρύνσεων των ΜΜΕ. Η Γερμανία ανεβάζει το όριο του εισοδήματος μέχρι το οποίο οι επιχειρήσεις απαλλάσσονται από το φόρο του εισοδήματος σε 17.000 ευρώ. Η Ελλάδα έχει απλοποιήσει τις φορολογικές διαδικασίες για τις ΜΜΕ στη φορολογική της μεταρρύθμιση π.χ. ανεβάζοντας τα όρια απαλλαγής και εξορθολογίζοντας τις διάφορες απαιτήσεις. Η Ισπανία έχει επεκτείνει το 10% της μείωσης στη συνολική φορολογία εταιρειών σε όλους τους φορολογούμενους που έχουν κάνει επενδύσεις σε καινούργια υλικά περιουσιακά στοιχεία. Επιπρόσθετα, τα υπάρχοντα φορολογικά προνόμια που βοηθούν τον αυτοαπασχολούμενο και που ενθαρρύνουν την επιχειρηματική επένδυση έχουν βελτιωθεί. Η Ιταλία έχει ψηφίσει ένα νόμο που αυξάνει τις φορολογικές μειώσεις για τις εταιρείες των οποίων η φορολογική βάση δεν υπερβαίνει συγκεκριμένα όρια. Η Αυστριακή φορολογική μεταρρύθμιση του 2004 εξασφαλίζει φορολογικά κίνητρα, για ίδια κεφάλαια για αποκλειστικές ιδιοκτησίες και συνεταιρισμούς των οποίων τα παρακρατημένα κέρδη θα φορολογούνται στο μισό του μέσου φόρου που αναλογούν σε ένα όριο των 100.000 ευρώ. Το γενικό ποσό το οποίο εκπίπτει έχει επίσης αυξηθεί και οι συμπληρωματικές φορολογικές ρυθμίσεις έχουν αλλάξει. Η Σουηδία έχει καθιερώσει μια φορολογική απαλλαγή τόσο των κεφαλαιοποιήσιμων κερδών και των μερισμάτων για μετοχές που οι εταιρείες διατηρούν για επιχειρηματικούς λόγους, και αυτό για να αποτρέψουν τα έσοδα των επιχειρήσεων από το να είναι αντικείμενο σωρευτικής φορολογίας [162]. Επιπρόσθετα, στις νέες επιχειρήσεις παρέχεται τρίμηνη παράταση μαζί με την πληρωμή των φόρων που κατακρατούνται.

[162] H Συνομοσπονδία των Σουηδικών Επιχειρήσεων και η Ομοσπονδία των Ιδιωτικών Επιχειρήσεων της Σουηδίας στα γραπτά τους σχόλια και οι δύο άσκησαν κριτική στο γεγονός ότι ο επονομαζόμενος 3:12 φόρος, κάνοντας ένα ιδιωτικό επενδυτή που επενδύει σε ένα μικρό πρόγραμμα εκκίνησης να φορολογείται βαρύτερα από το αν εκείνος / εκείνη επένδυε χρήματα στη χρηματαγορά, δεν είχε ακόμα αλλάξει, παρά το γεγονός ότι συζητήσεις και προπαρασκευαστική νομοθετική δουλειά συμβαίνει για αρκετό καιρό.

Για να διευκολυνθεί η επαγγελματική διαδοχή, η Ισπανία έχει τροποποιήσει το νόμο κληρονομίας και δωρεών ο οποίος εξασφαλίζει μία μείωση 95% στην αξία του φορολογητέου ποσού για να επεκτείνει την εμβέλειά της και στην επικαρπία. Οι Κάτω Χώρες οργανώνουν πιο αποδοτικά τη φορολογική πολιτική για μεταβιβάσεις επιχειρήσεων.

Άλλα φορολογικά μέτρα περιλαμβάνουν την αλλαγή που έγινε στην Δανία πάνω σε φορολογικούς κανόνες για επενδυτικά κεφάλαια με σκοπό να ενθαρρύνουν επαγγελματίες επενδυτές όπως ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία να επενδύσουν στις ΜΜΕ, ειδικά σε μικρότερες καινοτόμους επιχειρήσεις. Η Δανία έχει επίσης παρουσιάσει ένα νέο σχέδιο για τη συμμετοχή των υπαλλήλων στο μετοχικό κεφάλαιο προκειμένου να δώσει στις μικρότερες επιχειρήσεις μια δυνατότητα να μειώσουν τα έξοδα μισθών στην πρωταρχική τους φάση. Όταν οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις εκπληρώνονται, η εταιρεία και ο υπάλληλος μπορούν να συμφωνήσουν ώστε ο μισθός να πληρώνεται σε μετοχές, δικαίωμα αγοραπωλησίας και εξουσιοδότησης χωρίς αυτές να αποτελούν φορολογητέο εισόδημα όταν ο εργαζόμενος λαμβάνει τις μετοχές ή ασκεί μια εξουσιοδότηση ή μια επιλογή αγοραπωλησίας.

Η Γαλλία έχει βελτιώσει πολλά από τα φορολογικά κίνητρα για να προσελκύσει επενδύσεις σε επιχειρήσεις και η Πορτογαλία έχει παρουσιάσει μερικά φορολογικά μέτρα για εταιρείες κεφαλαίων υψηλού κινδύνου (FCR) για να γίνουν πιο ανταγωνιστικές στην διεθνή αγορά.

Επιτροπή

Όπως περιγράφεται στην έκθεση του προηγούμενου έτους, οι τρέχουσες εργασίες της Επιτροπής στον τομέα της φορολογίας βασίζονται στην μελέτη για τη φορολογία εταιρειών και στην ανακοίνωση του Οκτωβρίου του 2001 [163], η οποία εξασφαλίζει μια στρατηγική σε δύο κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση των φορολογικών εμποδίων και τις ελλείψεις στο φορολογικό πεδίο των εταιρειών. Η πρόοδος περιλαμβάνει την δημιουργία ενός «κοινού φόρουμ για την τιμολόγηση της μεταβίβασης», μια πρόταση για αναθεώρηση της οδηγίας για τις μητρικές-θυγατρικές εταιρείες [164] η οποία σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει την φορολόγηση των πληρωμών μερισμάτων εντός των ομίλων, και μια πρόταση για την επανεξέταση της οδηγίας για τις συγχωνεύσεις [165], η οποία σκοπεύει στο να διευκολύνει τη διασυνοριακή αναδιάρθρωση. Και οι δυο προτάσεις σκοπεύουν στο να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών και να χαλαρώσουν τους όρους.

[163] Ανακοίνωση της Επιτροπής "Για μια εσωτερική αγορά χωρίς φορολογικά εμπόδια: Στρατηγική για την πρόβλεψη ενοποιημένης φορολογικής βάσης για τις δραστηριότητες των εταιρειών σε επίπεδο ΕΕ ", COM(2001) 582 τελικό, 23.10.2001, Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Φορολογία των εταιρειών στην εσωτερική αγορά, SEC(2001) 1681, 23.10.2001, http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/company_tax/index.htm.

[164] Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την οδηγία 90/435/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών, COM(2003) 462 τελικό, 29.7.2003, 2003/0197 (CNS).

[165] Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 90/434/ΕΟΚ της 23ης Ιουλίου 1990 σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς για τις συγχωνεύσεις, διασπάσεις, εισφορές ενεργητικού και ανταλλαγές μετοχών που αφορούν εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών, COM(2003) 613 τελικό, 17.10.2003, 2003/0239 (CNS).

Η εργασία πάνω σε πιθανές «συνολικές προσεγγίσεις» συνεχίζεται. Αυτές συνίστανται στο να εξασφαλίζουν, μακροπρόθεσμα, στις εταιρείες μια ενοποιημένη φορολογική βάση για τις δραστηριότητές τους στην ΕΕ. Η έρευνα τελευταία επικεντρώνεται στα διεθνή λογιστικά πρότυπα που θα αρχίσουν να χρησιμοποιούνται από το 2005 σαν ένα σημείο έναρξης για να αναπτυχθεί μια κοινή ευρωπαϊκή φορολογική βάση, σε μια «μέθοδο επιμερισμού» για το διαχωρισμό της φορολογικής βάσης μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών μελών και για την ανάπτυξη της έννοιας της «φορολογίας του κράτους εγκατάστασης» σε ένα «πιλοτικό πρόγραμμα» για τις ΜΜΕ [166].

[166] http://europa.eu.int/comm/ taxation_customs/taxation/consultations/home_state_sme.htm

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής επίσης ξεκίνησαν, το Σεπτέμβριο του 2003,μία συνολική έρευνα του κόστους συμμόρφωσης για 3.000 εταιρείες της ΕΕ. Η έρευνα σκοπεύει στο να εξετάσει τα έξοδα εταιρειών που προκύπτουν από την ανάγκη αντιμετώπισης 15 διαφορετικών φορολογικών συστημάτων και τους κύριους συντελεστές αυτού του κόστους - ένα θέμα πρωταρχικής σημασίας για τις ΜΜΕ. Η έρευνα, η οποία επίσης καλύπτει το ΦΠΑ, χρησιμοποίησε τη δοκιμαστική ομάδα επιχειρήσεων (βλ. 2.4.1).

Η ανακοίνωση της Επιτροπής του Νοεμβρίου 2003 «Μία εσωτερική αγορά χωρίς φορολογικά εμπόδια των επιχειρήσεων - επιτεύγματα, τρέχουσες πρωτοβουλίες και εναπομένοντα προβλήματα» [167] εξέθεσε με κάθε λεπτομέρεια την έκβαση αυτών των πρωτοβουλιών και παρουσίασε τις αποφάσεις και τις προτεραιότητες της Επιτροπής για τα χρόνια που έρχονται. Ακολούθησε μια υψηλού επιπέδου διάσκεψη το Δεκέμβριο του 2003, που οργανώθηκε από κοινού από την Ιταλική Προεδρία και την Επιτροπή.

[167] COM(2003) 726, 24.11.2003.

Βασισμένη σε μία μελέτη του 2002, μία ομάδα ειδικών το 2003 συνέταξαν έκθεση η οποία ανέλυε τη χρήση των μετοχών των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έκανε συστάσεις για τη βελτίωση του νομικού και διοικητικού περιβάλλοντος για αυτό το μέσο συμμετοχής των εργαζομένων [168]. Συγκεκριμένα ανέλυαν σε ποια στιγμή και πάνω σε ποια βάση πρέπει, γενικά, να φορολογούνται οι μετοχές των εργαζομένων και πώς η διπλή φορολογία μπορεί να αποφευχθεί σε διασυνοριακές περιπτώσεις.

[168] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/support_measures/stock_options/final_report.htm

Για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να σημειώσουν πρόοδο στην εφαρμογή της σύστασης της επιτροπής του 1994 για τη μεταβίβαση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων [169] και να ανταποκριθούν στις προτάσεις ενεργειών του σχεδίου για τη "βέλτιστη διαδικασία" (BEST) στη μεταβίβαση των επιχειρήσεων [170], η Επιτροπή άρχισε ένα καινούργιο πρόγραμμα τον Οκτώβριο του 2002. Η τελευταία έκθεση, που δημοσιεύθηκε το Σεπτέμβριο του 2003 [171], περιλαμβάνει ένα κατάλογο με σημεία αναφοράς για έξι επιλεγμένες περιοχές-κλειδιά στη σύσταση της Επιτροπής και περιγράφει τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί ή σχεδιάζονται από τα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και τις υπό ένταξη χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση σ' αυτούς τους τομείς και σε απάντηση των έξι συστάσεων του BEST.

[169] ΕΕ L 385, 31.12.1994, σ. 14 και η συνοδευτική ανακοίνωση με την αιτιολογική έκθεση για τη σύσταση, ΕΕ C 400, 31.12.1994, σ. 1.

[170] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/support_measures/transfer_business/best_project.htm

[171] http://europa.eu.int/comm/enterprise/ entrepreneurship/support_measures/transfer_business/follow-up.htm

8. Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

«Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τις μικρές επιχειρήσεις να εφαρμόζουν τη βέλτιστη πρακτική και να υιοθετούν επιτυχημένα επιχειρηματικά πρότυπα που θα τους παρέχουν τη δυνατότητα να ευδοκιμήσουν πραγματικά στη νέα οικονομία».

Θα συντονίσουμε τις δραστηριότητες των κρατών μελών και της ΕΕ για τη δημιουργία συστημάτων, δικτύων και υπηρεσιών πληροφόρησης και επιχειρηματικής υποστήριξης, τα οποία να είναι εύκολα προσβάσιμα και κατανοητά, και να ανταποκρίνονται στις επιχειρηματικές ανάγκες. θα διασφαλίσουμε πρόσβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε ό,τι αφορά την καθοδήγηση και υποστήριξη από μέντορες και "αγγέλους επιχειρήσεων" (Business angels), μεταξύ άλλων και μέσω ιστοσελίδων, και θα εκμεταλλευτούμε το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ»

Δείκτες και στόχοι

Έξι μέλη κράτη έχουν θέσει ποσοτικούς στόχους που συνδέονται με το ηλεκτρονικό επιχειρείν. Η Γερμανία θέλει το 20% των δικών της ΜΜΕ να αποκτήσει ηλεκτρονική στρατηγική μέχρι το 2005 και οι Κάτω Χώρες θέλουν το 66% των δικών τους ΜΜΕ να πραγματοποιούν συναλλαγές μέσω διαδικτύου μέχρι το 2005. Η Γαλλία και η Ιρλανδία θέλουν αντίστοιχα 90% και 95% των ΜΜΕ [172] να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο μέχρι το 2006 και η Ισπανία θέλει το 97% από τις επιχειρήσεις της με πάνω από 10 υπαλλήλους να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο μέχρι το 2006 και το 99% μέχρι το 2010. Η Πορτογαλία θέλει το 50% από τις επιχειρήσεις της να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο μέχρι το 2005.

[172] 95% από όλες τις επιχειρήσεις στην περίπτωση της Ιρλανδίας.

Όσο για τις υπηρεσίες υποστήριξης, η Γαλλία στοχεύει να έχει 865 νέες επιχειρήσεις δημιουργημένες από δημόσια φυτώρια επιχειρήσεων μέσα στο 2006.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Πίνακα Πολιτικής των Εταιριών, η Ευρωπαϊκή Ένωση πλησιάζει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε θέματα που αφορούν στις δαπάνες στον τομέα ICT (Tεχνολογία Πληροφορικής και Επικοινωνιών). Με δαπάνες λοιπόν της τάξεως του 5,4% σε (ΑΕΠ) την πρώτη θέση κατέχει η Σουηδία και ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία, ενώ η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία επενδύουν λιγότερο από 3%.

Το ποσοστό χρήσης του διαδικτύου από τις εταιρίες έχει αυξηθεί σημαντικά στις χώρες της ΕΕ, παρ' όλα αυτά υπάρχουν ακόμα διαφορές. Ξεχωρίζουν οι εταιρείες στη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Δανία, ενώ προοπτικές καλυτέρευσης υπάρχουν σε εταιρίες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας,

Το ηλεκτρονικό εμπόριο συνεχίζει να καταλαμβάνει δευτερεύουσα θέση για τις εταιρίες, οι οποίες κυρίως αγοράζουν παρά πωλούν μέσω του διαδικτύου, έτσι την πρώτη θέση στην αγορά καταλαμβάνουν η Σουηδία και η Φινλανδία ενώ στην πώληση οι Κάτω Χώρες και η Δανία για το έτος 2002 για εταιρείες που έχουν λάβει παραγγελίες μέσω διαδικτύου την ίδια χρονιά. Εταιρείες της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Πορτογαλίας είναι ακόμα αρκετά πίσω στον τομέα αυτό. Παρ' όλη την εξέχουσα θέση που κατέχουν οι Κάτω Χώρες στον τομέα πώλησης μέσω του διαδικτύου, φαίνεται πως βρίσκονται αρκετά μακριά από τον στόχο τους, ο οποίος ανέρχεται σε ποσοστό της τάξεως του 66% για συναλλαγές μέσω διαδικτύου μέχρι το 2005, αφού μέχρι τώρα βρίσκεται ακόμα στο 34% για την παραλαβή παραγγελιών, και 32% για τις αγορές μέσω διαδικτύου, συμπεριλαμβανομένων εδώ όλων των τύπων των εταιριών. Η βασική χρήση του διαδικτύου συνεχίζει να είναι η προώθηση πληροφοριών για προϊόντα και υπηρεσίες προς πώληση. Οι τραπεζικές συναλλαγές γίνονται κατά ένα μεγάλο βαθμό από το διαδίκτυο.

Τα ποσοστά της ευρυζωνικής διείσδυσης έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, παραμένει όμως ακόμα χαμηλό σε σχέση με τα διεθνή ποσοστά. Η Δανία, το Βέλγιο και η Σουηδία διαθέτουν περίπου 100 ευρυζωνικές γραμμές ανά 1.000 κατοίκους, ενώ η Ελλάδα και η Ιρλανδία βρίσκονται πολύ πίσω με 0,2 και 2,4 γραμμές ανά 1.000 κατοίκους αντίστοιχα.

Kράτη μέλη

Μέρος του σχεδίου δράσης για τις ηλεκτρονικές εταιρείες στη Δανία είναι μια πρωτοβουλία που προωθεί τις εταιρείες να ασχοληθούν με το ηλεκτρονικό εμπόριο. Επικεντρώνεται στο ρόλο των ΜΜΕ ως προμηθευτές του δημόσιου αλλά και ιδιωτικού τομέα και στόχο έχει να τους κάνει να συνειδητοποιήσουν τα προνόμια αλλά και την εξοικονόμηση χρήματος μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου και να προετοιμάσουν τα συστήματά τους. Η Γερμανία εισήγαγε το σχέδιο PROZEUS, (διαδικασίες και πρότυπα) το οποίο θα δώσει τη δυνατότητα στις ΜΜΕ να πληροφορηθούν σχετικά με τις δυνατότητες του ηλεκτρονικού εμπορίου και τον τρόπο που γίνεται το Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Δημιούργησε επίσης ένα δίκτυο εμπειρογνωμόνων για την ανταλλαγή εμπειριών, μεταξύ παροχέων κατάρτισης, επιχειρηματιών και επιστημόνων με σκοπό την προώθηση της διαχείρισης των πληροφοριών και γνώσεων στις ΜΜΕ και την ενημέρωση των επιχειρήσεων για τις τεχνικές λύσεις στον τομέα της επεξεργασίας των πληροφοριών. Εν τω μεταξύ, με το σχέδιο WissensMedia (Μέσα Γνώσης), η Γερμανία προωθεί πρωτοποριακές λύσεις σχετικά με τη διαχείριση της γνώσης των ΜΜΕ και της Δημόσιας Διοίκησης.

Η Ιταλία παρέχει κεφάλαια για την προώθηση της ανάπτυξης των ηλεκτρονικών επιχειρηματικών πρακτικών στις ΜΜΕ σε κάθε οικονομικό τομέα, ειδικά στις πιο φτωχές περιοχές. Ακόμα, έχει δημιουργηθεί μια Επιτροπή Ηλεκτρονικού Εμπορίου που θα φέρει κοντά όλα τα υπουργεία που εμπλέκονται στο ζήτημα της καινοτομίας, τα κυριότερα συνδικάτα, τις οργανώσεις καταναλωτών και των μεγαλύτερων εταιρειών σε διάφορους τομείς. Ρόλος της επιτροπής αυτής είναι να εντοπίσει και να προτείνει ρυθμιστικά και οικονομικά μέτρα για στη στήριξη ενός γενικευμένου ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ των ΜΜΕ.

Η Φινλανδία έχει καθιερώσει μία δωρεάν υπηρεσία πληροφοριών σχετικά με το ηλεκτρονικό εμπόριο, για τις ΜΜΕ, το NetMate (). Στη συνέχεια θα συμπληρωθεί και από έναν πρακτικό οδηγό σχετικά με το πώς μπορεί κανείς να ξεκινήσει να εμπορεύεται μέσω του διαδικτύου. Στον τομέα της νοσηλευτικής, έχει εισαχθεί ένα «Δίκτυο διεθνούς Νοσηλείας "HOPE"». Περιέχει διεθνή δεδομένα για τις ιδιωτικές εταιρείες που σχετίζονται με τη νοσηλεία και αποτελεί ένα κανάλι προβολής για τις εταιρείες αυτές (). Η Σουηδία έχει εισάγει το σχέδιο SFTI με σκοπό να δημιουργήσει ένα πρότυπο και τα εργαλεία για εύκολη ηλεκτρονική τιμολόγηση.

Σε τοπικό επίπεδο στην Ιρλανδία ορισμένα Κοινοτικά Συμβούλια Επιχειρήσεων συνεχίζουν με μια σειρά από πρωτοβουλίες να προωθούν τις δραστηριότητες ηλεκτρονικής μάθησης. Εκτός αυτού το νέο εισαχθέν πρόγραμμα CCI PRISM III θα επικεντρωθεί στις προμήθειες μέσω του διαδικτύου, ως την κύρια ώθηση για τη χρήση ΤΠΕ μεταξύ των ΜΜΕ.

Πολλές ενέργειες γίνονται στον τομέα της υποστήριξης των εταιρειών.

Η Δανία μεταρρυθμίζει τις δημόσιες υπηρεσίες της παροχής συμβουλών με σκοπό να κάνει πιο εύκολη την πρόσβαση μικρών εταιρειών στον τομέα αυτό και να ενισχύσει την ποιότητά τους. Η νέα δομή θα χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για τους κατόχους εταιρειών ως εργαλείο για την παροχή βοήθειας μέσω διαδικτύου. Η Δανία προωθεί επίσης ένα δίκτυο ιδιωτικών συμβούλων βοηθείας με δωρεάν ή χαμηλού κόστους συμβουλευτικές υπηρεσίες και έχει αναπτύξει έναν δικτυακό οικονομικό οδηγό , που παρέχει στους επιχειρηματίες μια συνολική έκθεση όλων των πιθανών πόρων χρηματοδότησης

Η ενέργεια GrόnderService Deutschland λαμβάνει χώρα σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας. Στόχος της είναι να εκπαιδεύσει ειδικευμένες ομάδες σε κεντρικά σημεία αναφοράς σε διάφορες περιοχές και να οργανώσει κάποιου είδους «σεμινάρια» με σκοπό την ενημέρωση και καθοδήγηση για όσους μόλις ξεκινούν. Η Ισπανία έχει εισάγει το σχέδιο «Espaρa.es plan" το οποίο προωθεί την κοινωνία των πληροφοριών αναπτύσσοντας τομεακές υπηρεσίες και λύσεις. Στη Γαλλία, το «Business Creation Train" με συμμετοχή του υφυπουργού για τις ΜΜΕ σε 13 πόλεις, έδωσε τη δυνατότητα σε 14.000 ανθρώπους να πληροφορηθούν σχετικά με τις νέες ευκαιρίες στον επιχειρησιακό τομέα.

Στη Φινλανδία, μια καινούργια ειδική υπηρεσία, το «NetworkRating", που αξιολογεί και αναπτύσσει τη δικτυακή ικανότητα των ΜΜΕ, εισήχθηκε πριν λίγο καιρό. Επιπλέον, διεξάγεται αυτή τη στιγμή μια έρευνα σχετικά με την τωρινή κατάσταση των συμβουλευτικών υπηρεσιών που προσφέρονται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν λιγότερο από τρία χρόνια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το σχέδιο Small Business and Government-(Μικρές επιχειρήσεις και Κυβέρνηση) The Way Forward", είναι το νέο πολιτικό σχέδιο, με το οποίο η κυβέρνηση προσεγγίζει και βοηθάει τις μικρές εταιρείες. Η Νορβηγία ανανεώνει το δημόσιο σύστημα υποστήριξης για την καινοτομία.. Τέσσερα ιδρύματα θα συγχωνευθούν με σκοπό τη δημιουργία συνεργιών και ενός ενιαίου σημείου εισόδου για ολόκληρο το φάσμα των μέτρων της δημόσιας υποστήριξης για τις επιχειρήσεις.

Σε περιφερειακό επίπεδο, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπηρεσία επιχειρησιακής υποστήριξης της Ουαλίας επανιδρύθηκε με το όνομα Business Eye. Αποτελεί έναν φορέα στον οποίο έχουν πρόσβαση όλες οι εταιρείες της Ουαλίας, ο οποίος παρέχει ένα εύκολα προσβάσιμο σημείο εισόδου για όλα τα αιτήματα υποστήριξης των επιχειρήσεων στην Ουαλλία και μια υπηρεσία δωρεάν πληροφοριών για τις υπάρχουσες αλλά και τις μελλοντικές εταιρείες (). Στην Σκωτία εγκαινιάστηκε το «Business Getaway" ως ένα πρώτο σημείο πρόσβασης για την παροχή συμβουλών στις νέες επιχειρήσεις, τις υπάρχουσες και τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις κάθε μεγέθους.

Επιτροπή

Οι μελλοντικές προκλήσεις της στήριξης του ηλεκτρονικού εμπορίου αναλύονται και περιγράφονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Μαρτίου του 2003 σχετικά με την «προσαρμογή των πολιτικών για το ηλεκτρονικό επιχειρείν σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον: τα διδάγματα από την πρωτοβουλία Go Digital και οι μελλοντικές» [173]. Το ευρωπαϊκό δίκτυο στήριξης του ηλεκτρονικού επιχειρείν (eBSN) [174], που φέρνει κοντά κυβερνητικούς ειδικούς στο ηλεκτρονικό επιχειρείν από διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων από περιφερειακές και εθνικές πρωτοβουλίες υποστήριξης του ηλεκτρονικού επιχειρείν αλλά και δημόσιων-ιδιωτικών συμπράξεων, στοχεύει στην ανταλλαγή εμπειριών. Για τη διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας θα δημιουργηθεί το 2004 μια πύλη του eBSN, που θα παρέχει πληροφορίες για τις υπάρχουσες πρωτοβουλίες ηλεκτρονικού επιχειρείν και τις περιπτώσεις καλύτερων πρακτικών.

[173] COM(2003) 148 της 27.03.2003

[174] Ιδρύθηκε το 2002 από την ΕΕ και είναι μέρος του σχεδίου Ευρώπη 2005, που μελετά τα αποτελέσματα του σχεδίου best procedure σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.

Η λειτουργία e-business της Επιτροπής [175] έχει μελετήσει την εξάπλωση του ηλεκτρονικού επιχειρείν στις επιχειρήσεις 15 τομέων της βιομηχανίας και των υπηρεσιών σε όλη την Ευρώπη. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η «Έκθεση για το ηλεκτρονικό επιχειρείν 2003» [176], που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2003. Η έκθεση επιβεβαιώνει, ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν κάνει σημαντική πρόοδο στη χρήση ΤΠΕ και εργαλείων ηλεκτρονικού επιχειρείν, όμως υπάρχουν ακόμα σημαντικές διαφορές, που απαιτούν την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών κυρίως προς όφελος των ΜΜΕ, έτσι ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος ψηφιακού χάσματος μεταξύ των κρατών μελών, των τομέων και των τάξεων μεγεθών των επιχειρήσεων.

[175] http://www.ebusiness-watch.org/ marketwatch/

[176] Διαθέσιμη στη σελίδα www.ebusiness_watch.org/marketwatch/resources/resources.htm

Για την προώθηση ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για το ηλεκτρονικό επιχειρείν η Επιτροπή δημιούργησε την ευρωπαϊκή νομική πύλη για το ηλεκτρονικό εμπόριο [177], η οποία άνοιξε τον Απρίλιο του 2003. Η πύλη παρέχει σχετικές και φιλικές προς τον χρήστη πληροφορίες για νομικά και ρυθμιστικά θέματα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι πληροφορίες αυτές, όπως μια επισκόπηση της σχετικής νομοθεσίας, υπηρεσία εξατομικευμένων ερωτήσεων και απαντήσεων, συχνά τιθέμενες ερωτήσεις, άρθρα, γλωσσάριο, πληροφορίες σχετικά με την εμπιστοσύνη στο διαδίκτυο όλα αυτά σε 12 γλώσσες [178], ενώ θα προστεθούν οι γλώσσες των προσχωρουσών και των υποψήφιων κρατών.

[177] www.ebusinesslex.net/

[178] 11 επίσημες γλώσσες της ΕΕ και νορβηγικά

Σε συνέχεια της ανοιχτής διαβούλευσης σε σχέση για θέματα εμπιστοσύνης στις ηλεκτρονικές αγορές (Β2Β), το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Εμπορικές πλατφόρμες των επιχειρήσεων στο διαδίκτυο: Ευκαιρίες και εμπόδια για τις ΜΜΕ - μία πρώτη αξιολόγηση» [179] παρουσιάστηκε το Νοέμβριο του 2002. Για μεγαλύτερη διευκόλυνση μια ειδική ομάδα αντιπροσώπων εταιρειών και βιομηχανικών οργανώσεων και χειριστών ηλεκτρονικών αγορών ανέλαβε να καταγράψει πραγματικά και πιθανά εμπόδια και να προτείνει πιθανές λύσεις για τη διευκόλυνση της χρήσης της εμπορικής πλατφόρμας Β2Β από τις ΜΜΕ. Έτσι, στις αρχές του 2004 θα ανοίξει η Ευρωπαϊκή πύλη που θα παρέχει καλύτερες πληροφορίες.

[179] SEC (2002) 1217, 11.11.2002, βλέπε www.europa.eu.int/comm/enterprise/ict/policy/b2b/index.htm

Τα δοκιμαστικά σχέδια MEDIA [180] (αναφέρεται πιο πάνω 2.3.1) περιλαμβάνουν και σχέδια, που σκοπό έχουν την ανάπτυξη μοντέλων ηλεκτρονικών επιχειρήσεων τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις ΜΜΕ στον οπτικοακουστικό τομέα.

[180] www.Europa.eu.int/comm./avpolicy/media/pilot_en.html

Συνεχίζοντας τις εργασίες σχετικά με τις υπηρεσίες στήριξης των μικροεπιχειρήσεων και εκείνων με έναν ιδιοκτήτη [181] και για υπηρεσίες επιχειρηματικής υποστήριξης υψηλής κλάσης [182], η Επιτροπή μέσω της κοινοτικής πρωτοβουλίας EQUAL, που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, έχει επίσης υποστηρίξει τη δοκιμή δημιουργίας συνεκτικών υπηρεσιών υποστήριξης των επιχειρήσεων για τις μη προνομιούχες ομάδες στην Ευρώπη [183].

[181] www.europa.eu.int/comm/enterprise/enterpreneuership/craft/craft-studies/craft-supportserv.htm

[182] www.europa.eu.int/comm/enterprise/enterpreneurship/support_measures/top_class/index.htm

[183] http://europa.eu.int/comm/ employment_social/equal/index.cfm

Μέσω του προγράμματος BEST για την «προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας» [184] κατέγραψε η Επιτροπή 132 εθνικά αλλά και περιφερειακά μέτρα τα οποία υποστηρίζουν γυναίκες επιχειρηματίες που επιθυμούν να συστήσουν μια εταιρεία ή να διευρύνουν τις εταιρείες τους. Καταγράφηκε λοιπόν ένας σημαντικός αριθμός πρακτικών λύσεων [185]. Το σχέδιο υπογράμμισε την αξία της υποστήριξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας και την ανάγκη για περισσότερη εργασία στο θέμα της πληροφόρησης, της δικτύωσης και της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Το ευρωπαϊκό Φόρουμ «Γυναικεία Επιχειρηματικότητα» που έγινε στις Βρυξέλες το Μάρτιο του 2003 και παρακολούθησαν 400 εκπρόσωποι από 30 χώρες και διεθνείς οργανώσεις ασχολήθηκε με τα πορίσματα του προγράμματος και τις αναγκαίες μελλοντικές ενέργειες.

[184] www.europa.eu.int/comm/enterprise/enterpreneurship/craft/craft-women/bestproject-women.htm

[185] Συμπεριλαμβανομένων εδώ και πρακτικών από τις Η.Π.Α, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Ιαπωνία και τη Νέα Ζηλανδία

Τον Ιούνιο του 2003, οργάνωσε η Επιτροπή ένα ευρωπαϊκό συνέδριο με θέμα τους επιχειρηματίες εθνικών μειονοτήτων. Στο συνέδριο αυτό υπογραμμίστηκε το σημαντικό οικονομικό δυναμικό των επιχειρηματιών αυτών, αλλά δόθηκε και ιδιαίτερη βάση στα διάφορα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτοί, στην προσπάθειά τους να συστήσουν και να επεκτείνουν την επιχείρησή τους. Παρουσιάστηκαν ορισμένες καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, ενώ συμπερασματικά αποφασίστηκε ομόφωνα, ότι υπάρχει η ανάγκη για ένα καλύτερο δικτυακό σύστημα, έρευνα και ανταλλαγή εμπειριών. Αποτέλεσμα αυτού θα είναι μια έρευνα που θα δημοσιευτεί στις αρχές του 2005.

Δύο σχέδια σχετικά με την υποστήριξη εταιρειών που ξεκινούν μόλις τώρα έγιναν τον Ιανουάριο του 2003, στο πλαίσιο του σχεδίου PAXIS [186]. Το σχέδιο Biolink σκοπό έχει να καταγράψει τις επιτυχείς εμπειρίες, που μπορεί να αποκτήσει κανείς από ένα διεθνές κονσόρτσιουμ πέντε φυτωρίων βιοτεχνολογίας, δίνοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα για σχεδιασμό μιας σειράς εργαλείων για καλύτερες πρακτικές οι οποίες θα μπορούν στη συνέχεια να εφαρμοσθούν σε «φυτώρια» σε άλλους τεχνολογικούς τομείς. Το σχέδιο Tractor που πρόκειται να εφαρμοσθεί στις περιφέρειες στην Ισπανία, Σουηδία, Γαλλία και Σλοβενία στοχεύει να βοηθήσει στο ξεκίνημα νέων καινοτόμων επιχειρήσεων υιοθετώντας και τυποποιώντας νέες πρακτικές στις υπηρεσίες στήριξης και κατάρτισης.

[186] www.cordis.lu/paxis/

Το δίκτυο Incubator Forum [187] (βλ. Επικεφαλίδα 2.2.1) που έγινε το 2003 με την υποστήριξη της Επιτροπής είναι ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο επαγγελματιών διευθυντικών στελεχών στον τομέα των τεχνολογικών «φυτωρίων» και των «φυτωρίων» που συνδέονται με ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια, και στοχεύει στη ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών αλλά και στην καλύτερη απόδοση εκείνων που δουλεύουν στον τομέα της τεχνολογίας και στην στενή συνεργασία με εθνικές ενώσεις «φυτωρίων». Η Επιτροπή συνεχίζει επίσης να ανανεώνει τη βάση δεδομένων του Business Incubator [188]. Ο αριθμός των νέων καταχωρήσεων αυξάνεται συνεχώς [189] και οι επισκέπτες στη ιστοσελίδα ανέρχονται σε 2.500 το μήνα. Οι δέκα πιο σημαντικοί τομείς που εκπροσωπούνται εδώ είναι η παραγωγή λογισμικού, επιχειρηματικά φυτώρια γενικής φύσης, ηλεκτρονικό επιχειρείν, τεχνολογίες υπολογιστών, βιοτεχνολογία, ΤΠΕ, ηλεκτρονικό εμπόριο, επικοινωνία, πληροφορική και μηχανική.

[187] www.Gate2growth.com/IncubatorForum.asp

[188] www.europa.eu.int/comm/enterprise/bi/index.htm www.europa.eu.int/comm/enterprise/enterpreneurship/support_measures/incubators/index.htm www.europa.eu.int/comm/enterprise/bi/index.htm

[189] 734 κατά την τελευταία μέτρηση.

Η βάση δεδομένων SMIE [190], η οποία συνεχώς ανανεώνεται και επεκτείνεται, περιέχει πάνω από 2.500 μέτρα υποστήριξης εταιρειών και 120 καλές πρακτικές από 25 χώρες (ΕΕ, EΟΧ και έξι υποψήφιες χώρες) [191]. Πρόσφατα τα δεδομένα αυτά εμπλουτίστηκαν από δημόσια μέτρα στήριξης και προώθησης της κοινωνικής ευθύνης των εταιρειών. Η βάση δεδομένων αποτελεί ένα μοναδικό εργαλείο αναφοράς και πληροφοριών που διευκολύνει τη συγκριτική ανάλυση των μέτρων στήριξης των ΜΜΕ σε όλη την Ευρώπη.

[190] www.europa.eu.int/comm/enterprise/smie