30.4.2004   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 112/114

1.1.

Μετά από την ανακοίνωση του 1994 σχετικά με την κατάσταση της ευρωπαϊκής μελισσοκομίας (1), η Επιτροπή πρότεινε κανονισμό «περί των γενικών κανόνων εφαρμογής για ενέργειες βελτίωσης της παραγωγής και της εμπορίας του μελιού», ο οποίος και υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 1997 [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1221/97] (2).

1.2.

Το Νοέμβριο του 1997, η Επιτροπή καθόρισε τις λεπτομέρειες εφαρμογής του προαναφερόμενου κανονισμού μέσω του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2300/97 (3) και, τον Ιούνιο του 2001, βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1221/1997, η Επιτροπή υπέβαλε την πρώτη τριετή έκθεση για την εφαρμογή του στα κράτη μέλη, στην οποία διατυπωνόταν η άποψη ότι είχε επιτευχθεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο και, ως εκ τούτου, προτεινόταν να διατηρηθεί ο κανονισμός ως είχε.

1.3.

Τον Ιανουάριο του 2004, η Επιτροπή υπέβαλε τη δεύτερη έκθεση αξιολόγησης για την εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων στα κράτη μέλη, βάσει της οποίας προτείνει την υιοθέτηση νέου κανονισμού προκειμένου να προσαρμοστούν οι στόχοι του κλάδου της μελισσοκομίας στη σημερινή κατάσταση της Κοινότητας.

2.1.

Η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση τριετών εθνικών προγραμμάτων, με τις ακόλουθες ενέργειες:

2.2.

Βάσει του νέου αυτού Κανονισμού, οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 (4) θα εξαιρούνται από τα μελισσοκομικά προγράμματα.

2.3.

Τα κράτη μέλη θα εκπονούν μελέτη για τη διάρθρωση του τομέα της μελισσοκομίας στα αντίστοιχα εδάφη τους, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο εμπορίας, και θα την κοινοποιούν στην Επιτροπή μαζί με το μελισσοκομικό πρόγραμμα.

2.4.

Η χρηματοδότηση εκ μέρους της Κοινότητας θα ανέρχεται στο 50 % και οι δαπάνες που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί το αργότερο έως τις 15 Οκτωβρίου του κάθε έτους. Η Επιτροπή θα υποβάλλει έκθεση αξιολόγησης για την εφαρμογή του Κανονισμού, ανά τριετία, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

3.1.

Η μελισσοκομία αποτελεί αγροτική δραστηριότητα η οποία παρουσιάζει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που την διαφοροποιούν από άλλες κτηνοτροφικές παραγωγές, και οι κύριες λειτουργίες της οποίας είναι η αγροτική ανάπτυξη, η συμβολή στην οικολογική ισορροπία και, ως οικονομική δραστηριότητα, η παραγωγή μελιού και άλλων προϊόντων της κυψέλης. Είναι σημαντικό να επισημανθεί η μεγάλη σημασία των μελισσών ως κύριων φορέων επικονίασης και η συμβολή τους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ως προς το θέμα αυτό, η FAO εκτιμά ότι η οικονομική αξία της εντομόφιλου επικονίασης που πραγματοποιούν οι μέλισσες ισοδυναμεί με το εικοσαπλάσιο της εμπορικής αξίας όλων των προϊόντων της κυψέλης (5). Σε ορισμένα κράτη μέλη, η μελισσοκομία αναπτύσσεται σε μειονεκτούσες περιφέρειες, όπου δεν υπάρχουν άλλες εναλλακτικές λύσεις για τη διατήρηση του αγροτικού ιστού και της αγροτικής απασχόλησης.

3.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1221/97 είναι το μοναδικό κοινό μέσο στήριξης που διαθέτουν οι μελισσοκόμοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, ως εκ τούτου, είναι αναγκαία η διατήρησή του. Το μέσον αυτό, ωστόσο, συνίσταται σε ένα σύστημα συγχρηματοδότησης που όχι μόνο δεν είναι συγκρίσιμο με τις ενισχύσεις που προβλέπονται επί του παρόντος στα πλαίσια της Κοινοτικής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά είναι και εντελώς ανεπαρκές για τη διευθέτηση των διαρθρωτικών δυσχερειών και των προβλημάτων διατήρησης του εισοδήματος που αντιμετωπίζουν οι μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ευρωπαϊκός κλάδος της μελισσοκομίας έχει να αντιμετωπίσει μια αγορά ασταθή, που εξαρτάται υπερβολικά από την παγκόσμια τιμή του μελιού, και υφίσταται τις αυξανόμενες κλιματολογικές αντιξοότητες που οφείλονται στην αλλαγή του κλίματος, καθώς και τη θνησιμότητα που πλήττει τις μέλισσες σε ορισμένες περιοχές, λόγω εξωγενών δηλητηριάσεων.

3.3.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η περίπλοκη διοικητική διαχείριση του εν λόγω Κανονισμού και η υπερβολική ακαμψία για τη διεύρυνση των κριτηρίων δαπανών και επενδύσεων, σε συνδυασμό με τη χρονική απόσταση μεταξύ της λήξης της χρήσης του ΕΓΤΠΕ (15 Οκτωβρίου) και της χρήσης των κρατών μελών (31 Δεκεμβρίου), καθώς και η ανά έτος λήξη της προθεσμίας των εθνικών προγραμμάτων, συντελούν στο να δυσχεραίνεται σημαντικά η εκτέλεση των δαπανών που εγκρίνονται για την κάθε χώρα. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή και από το Συμβούλιο να ενοποιηθούν τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό των δαπανών και των επενδύσεων που είναι επιλέξιμες για την καταβολή των ενισχύσεων, ούτως ώστε το σύστημα ενισχύσεων που εγκρίνεται για κάθε χώρα να επιτυγχάνει την εξασφάλιση ενός επιπέδου στήριξης όσο το δυνατόν πιο δίκαιου για όλους τους ευρωπαίους μελισσοκόμους.

3.4.

Η Επιτροπή δηλώνει ότι στόχος της καταπολέμησης της βαρρόας και των συναφών ασθενειών είναι η μείωση των δαπανών που συνεπάγεται η εφαρμογή των αγωγών στις κυψέλες. Γι' αυτό, στην έκθεσή της, συνιστά την αγωγή των κυψελών με εγκεκριμένα προϊόντα (που δεν αφήνουν κατάλοιπα στο μέλι) ως μοναδικό τρόπο για να αποφευχθούν οι συνέπειες της ασθένειας αυτής. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, επ' αυτού, την ανάγκη στήριξης της μελέτης και έρευνας εκ μέρους της φαρμακευτικής βιομηχανίας για νέα μόρια που θα περιορίζουν την επίδραση της βαρρόας, η οποία ευθύνεται κατά κύριο λόγο για την εμφάνιση συναφών ασθενειών και η οποία αντιπροσωπεύει το 41 % των δαπανών που προγραμματίζονται στα περισσότερα από τα κράτη μέλη.

3.5.

Η καταπολέμηση της βαρρόας και των συναφών ασθενειών πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί μια από τις προτεραιότητες για τον κλάδο και πρέπει να εξασφαλιστεί η συγχρηματοδότηση των σχετικών ενεργειών μέσω του προτεινόμενου κανονισμού και να μεριμνήσουν τα αρμόδια κοινοτικά όργανα για τη δρομολόγηση μιας πραγματικής κτηνιατρικής πολιτικής για την καταπολέμηση των ασθενειών των μελισσών.

3.6.

Η ΕΟΚΕ, σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (6), έχει ήδη εκφράσει την άποψή της σχετικά με την ανάγκη να αναφέρονται στην πρόταση κανονισμού τα ζητήματα που σχετίζονται με τη διακίνηση του μελιού στην εσωτερική αγορά και άλλες πτυχές σχετικές με την αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Επιτροπή θα έπρεπε να καθορίσει ορισμένα κριτήρια ποιότητας για το μέλι που παράγεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να προωθήσει την κατανάλωση του ευρωπαϊκού μελιού ποιότητας, στα πλαίσια της πολιτικής για την εσωτερική προώθηση και μέσω της χρήσης των ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΣ. Επιπροσθέτως, όπως αναγνωρίζει η Επιτροπή στην έκθεσή της, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι σημαντικότατες για την αγορά μελιού συνέπειες από την προσχώρηση της Κίνας στον ΠΟΕ και η αναθεώρηση των ισχυουσών —ή ακόμη και η θέσπιση νέων— Προτιμησιακών Συμφωνιών, οι οποίες αποτελούν μόνιμους μηχανισμούς της πολιτικής της απελευθέρωσης του εμπορίου στην παγκόσμια αγορά, γεγονός που ευνοεί τον αθέμιτο ανταγωνισμό και την πτώση των τιμών και των εισοδημάτων, που αποβαίνει επιβλαβής για τους ευρωπαίους παραγωγούς.

3.7.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι έλεγχοι ποιότητας του μελιού έχουν αποδείξει τη σημασία τους και, επομένως, θα έπρεπε να αυξηθούν, τόσο για το μέλι εισαγωγής όσο και για το μέλι που παράγεται εντός της ΕΕ (αναλύσεις για τη βοτανική προέλευση και τα κατάλοιπα). Οι έλεγχοι αυτοί αποτελούν ήδη έναν από τους μοναδικούς παράγοντες εξισορρόπησης της αγοράς, και καθίστανται ακόμη περισσότερο αναγκαίοι με τη νέα Οδηγία για την επισήμανση (7), η οποία, εξάλλου, συνιστά το μοναδικό τρόπο για να διαφοροποιείται το κοινοτικό μέλι από το εισαγόμενο. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι όλα αυτά τα στοιχεία συνηγορούν υπέρ του να μην καταργηθεί η ενίσχυση υπέρ των αναλύσεων του μελιού, όπως, αντιθέτως, υποστηρίζει η Επιτροπή στην πρότασή της. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει να διατηρηθεί ως έχει ο τίτλος του Κανονισμού του Συμβουλίου, ή πάντως να έχει ως εξής: «περί ενεργειών για τη βελτίωση της παραγωγής και της εμπορίας στον κλάδο της μελισσοκομίας».

3.8.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν ευκταίο να ενισχυθεί η αρχή της συνεργασίας των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις και τους συνεταιρισμούς του μελισσοκομικού κλάδου, γεγονός που θα συνέβαλλε στη βελτίωση της διαχείρισης των προγραμμάτων και την εξασφάλιση της διαφάνειας ως προς τη διοίκησή τους.

3.9.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη συμβολή του μελισσοκομικού κεφαλαίου στην αγροτική ανάπτυξη και τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και φρονεί ότι η μελισσοκομία χρειάζεται περισσότερη στήριξη και προστασία, δεδομένου ότι οι υφιστάμενες ενισχύσεις στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1221/97 δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν την αποδοτικότητα των μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων ούτε για να αποτρέψουν την εξαφάνιση της επαγγελματικής μελισσοκομίας στην Ευρώπη.

3.10.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των ενισχύσεων που εκχωρούνται βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) 1221/97 για την προώθηση της ανάπτυξης και της επαγγελματικής άσκησης της μελισσοκομίας, που συνάδει με τις απαιτήσεις πολυλειτουργικότητας της ευρωπαϊκής αγροτικής δραστηριότητας, και φρονεί ότι, παρά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς που αναγνωρίζει η ίδια η Επιτροπή ότι υφίστανται, είναι αναγκαία μια αύξηση του συνολικού ποσού που εγκρίνεται προς το σκοπό αυτό και του ποσοστού συγχρηματοδότησης που θεσπίζει ο κανονισμός.

3.11.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη εκπόνησης, εκ μέρους των κρατών μελών, μιας λεπτομερούς μελέτης της διάρθρωσης του κλάδου, την οποία και θα κοινοποιούν ανά έτος στην Επιτροπή, στα πλαίσια των τριετών εθνικών προγραμμάτων, και η οποία θα καλύπτει τόσο την παραγωγή όσο και την εμπορευματοποίηση και τη διαμόρφωση των τιμών, δεδομένου ότι ο στατιστικός αυτός μηχανισμός είναι καθοριστικός για την εκτίμηση της εξέλιξης και της ανάπτυξης της μελισσοκομικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.12.

Προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση, κυρίως των νέων, σχετικά με τις δυνατότητες απασχόλησής τους στη μελισσοκομία, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση πρέπει να περιλάβει στους στόχους προτεραιότητας προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης για νέους μελισσοκόμους.

4.1.

Η ΕΟΚΕ κρίνει θετική την πρόταση της Επιτροπής να επεκταθούν οι ενέργειες που εφαρμόζονται στον κλάδο σε όλα τα προϊόντα που προέρχονται από τη μελισσοκομία. Εντούτοις, επισημαίνει επίσης τη στασιμότητα που παρατηρείται ως προς την πρόταση, παρά την προτροπή του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (8) για μια ουσιαστική βελτίωση των προτάσεων που υποβάλλει η Επιτροπή.

4.2.

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας αύξησης που θα τριπλασιάσει τουλάχιστον το συνολικό ποσόν των ενισχύσεων (προς το παρόν 16,5 εκατομμύρια ευρώ για την ΕΕ-15) ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες του κλάδου και, ως προς τα ποσοστά χρηματοδότησης που βαρύνουν το ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, προτείνει να ανέρχονται τουλάχιστον στο 75 % των δαπανών. Η ΕΟΚΕ κρίνει, επιπλέον, καθοριστική την αύξηση του προϋπολογισμού ενόψει της επικείμενης διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προσεχής διεύρυνση του Μαΐου του 2004 είναι η έκτη κατά σειράν και η πλέον σημαντική ως προς τον αριθμό των νέων εταίρων, και θα σημάνει αύξηση κατά 30 % του σημερινού μελισσοκομικού κεφαλαίου της Ευρώπης, δεδομένου ότι η μελισσοκομία έχει αναμφισβήτητα μεγάλη σημασία στην αγροτική δραστηριότητα των χωρών της διεύρυνσης και, ως εκ τούτου, ο παρών προϋπολογισμός είναι υπερβολικά περιορισμένος για να καλύψει τις ανάγκες της ΕΕ-25.

4.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη δημιουργία ενός Παρατηρητηρίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με το 2 % του προϋπολογισμού που θα εκχωρηθεί στον Κανονισμό για την υλοποίηση κοινών δράσεων οι οποίες θα οριστούν βάσει συμφωνίας μεταξύ της Επιτροπής και των εκπροσώπων του κλάδου, στα πλαίσια της αρχής της συνεργασίας που θεσπίζει ο ίδιος ο κανονισμός.

4.4.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κοινοτική νομοθεσία (9) ορίζει ότι, από 1ης Ιανουαρίου του 2005, θα πρέπει να είναι δυνατή η ανιχνευσιμότητα των τροφίμων, τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά τη μεταποίηση. Θα έπρεπε, επομένως, να προβλεφθούν κατάλληλα κονδύλια ενισχύσεων για τις σχετικές δαπάνες και ως εγγύηση της ποιότητας των προϊόντων.

4.5.

Η ΕΟΚΕ έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με τη σκοπιμότητα της ανά τριετία θέσπισης των εθνικών προγραμμάτων, την οποία επικαλείται η Επιτροπή, επειδή, παρότι θα μπορούσε να συνεπάγεται μια διοικητική διευκόλυνση για τα κράτη μέλη, θα δυσχεράνει την αναγκαία ετήσια αναθεώρηση και παρουσίαση των εθνικών προγραμμάτων, προκαλώντας μια προβλέψιμη αποθάρρυνση για την εφαρμογή των ενισχύσεων αυτών και αυξάνοντας, επομένως, τις διοικητικές δυσκολίες που δημιουργούνται σε ορισμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με συνεπακόλουθη ζημία για τους ευρωπαίους μελισσοκόμους που παραπονούνται ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, οι μεγαλύτερες προσπάθειες προσανατολίστηκαν προς ενέργειες από τις οποίες δεν επωφελούνται άμεσα οι ίδιοι.

4.6.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι διαθέσιμοι πόροι κατανέμονται ετησίως, με βάση τις ανακοινώσεις των κρατών μελών σχετικά με τις προβλέψεις δαπανών και σε συνάρτηση με το μελισσοκομικό κεφάλαιο. Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να γίνουν τριετή τα εθνικά προγράμματα, υπό τον όρο ότι θα θεσπιστεί ετήσια αναθεώρηση που θα πρέπει να συμπίπτει με την κατανομή των πόρων, όπως συνέβαινε έως τώρα, καθώς και ότι θα θεσπιστούν μηχανισμοί για την ανακατανομή των πόρων εκείνων που θα προβλέπεται ότι δεν θα μπορέσουν να δαπανηθούν από ορισμένα κράτη μέλη, προς άλλα, σε κάθε χρήση ΕΓΤΠΕ.

4.7.

Η ΕΟΚΕ κρίνει πολύ θετικό το ψήφισμα (10) που υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 9 Οκτωβρίου του 2003, όπου αντιμετωπίζεται ευνοϊκά η δρομολόγηση ενεργειών για τη συγκράτηση της απώλειας του μελισσοκομικού κεφαλαίου, καθώς και για την άμεση ανασύστασή του και, κατά συνέπεια, την συμπερίληψη της ενέργειας και στήριξης για την ανασύσταση του κοινοτικού μελισσοκομικού κεφαλαίου που προτείνει η Επιτροπή, η οποία συνιστά σαφή αναγνώριση του σοβαρού αυτού προβλήματος.

4.8.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι αναγκαία η δημιουργία νέων μηχανισμών στήριξης και, μεταξύ αυτών, μιας συμπληρωματικής χρηματοδότησης για την καταπολέμηση της βαρρόας και των λοιπών ασθενειών των μελισσών (πρέπει να ληφθεί υπόψη η εμφάνιση νέων, νεοεμφανιζόμενων, ασθενειών) ούτως ώστε να αντισταθμίζεται το υψηλό κόστος των κτηνιατρικών φαρμάκων.

4.9.

Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης απαραίτητη τη θέσπιση πριμοδότησης για την επικονίαση, για να αντισταθμίζεται η περιβαλλοντική συμβολή των μελισσών στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και στο φυσικό περιβάλλον, καθώς και ετήσιας αντισταθμιστικής πριμοδότησης για τις απώλειες εισοδημάτων που προκύπτουν από την απουσία κοινοτικής προτίμησης στον κλάδο της ευρωπαϊκής μελισσοκομίας.

4.10.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστό η πρόταση κανονισμού, αξιοποιώντας τον ίδιο της τον τίτλο, να μεριμνήσει πραγματικά και επειγόντως για την προώθηση του μελιού ποιότητας και για τη βελτίωση της εμπορίας του, καθώς και για την προστασία του καταναλωτή, και τούτο μέσω της συμπερίληψης ενεργειών που θα προωθούν την από κοινού εμπορευματοποίηση, τις επενδύσεις για εξοπλισμό κέντρων συσκευασίας και τυποποίησης, καθώς και μέτρα για την προώθηση των προϊόντων που παράγουν οι μελισσοκόμοι. Γι' αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σκόπιμο να διατηρηθεί, στα πλαίσια του κανονισμού αυτού, η ενέργεια υπέρ των αναλύσεων του μελιού, δεδομένου ότι συνιστά ένα βασικό και στρατηγικής σημασίας μέτρο για την ανάδειξη των ευρωπαϊκών προϊόντων μελισσοκομίας, την προστασία της ποιότητας και της ασφάλειας των τροφίμων για τους καταναλωτές.

4.11.

Προκειμένου να βελτιωθεί το στατιστικό μέσον σχετικά με τη διάρθρωση του κλάδου της μελισσοκομίας, η ΕΟΚΕ ζητά την υποστήριξη της Επιτροπής και συνιστά τη σύσταση Εθνικών Παρατηρητηρίων στα κράτη μέλη, με τη συμμετοχή των οργανώσεων παραγωγών, μεταξύ των αρμοδιοτήτων των οποίων θα περιλαμβάνεται η παρακολούθηση των τιμών στον τόπο προέλευσης, στην εσωτερική αγορά και στα σύνορα, η ενημέρωση των δαπανών παραγωγής (σταθερών και μεταβλητών ανάλογα με τις μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις), η εξέλιξη της απογραφής του εθνικού μελισσοκομικού κεφαλαίου, οι δομές εμπορίας και οι δαπάνες συσκευασίας.