2002/0022 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια των κοινοτικών σιδηροδρόμων και την τροποποίηση της οδηγίας 95/18/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και της οδηγίας 2001/14/ΕΚ σχετικά με την κατανομή του δυναμικού των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής καθώς και σχετικά με την πιστοποίηση ασφάλειας

2002/0022 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια των κοινοτικών σιδηροδρόμων και την τροποποίηση της οδηγίας 95/18/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και της οδηγίας 2001/14/ΕΚ σχετικά με την κατανομή του δυναμικού των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής καθώς και σχετικά με την πιστοποίηση ασφάλειας

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο: (έγγραφα COM(2002) 21 τελικό - 2002/0022 (COD) COM(2002) 22 τελικό - 2002/0023 (COD) COM(2002) 23 τελικό - 2002/0024 (COD) COM(2002) 25 τελικό - 2002/0025 (COD)) : // 25.1.2002

Ημερομηνία της γνώμης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: // 19.9.2002

Ημερομηνία της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την πρώτη ανάγνωση: // 14.1.2003

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: // Ουδέν

Ημερομηνία έγκρισης της κοινής θέσης: // 25.6.2003

2- ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Πρόκειται για τέσσερις συνδεδεμένες νομοθετικές προτάσεις:

- Πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 91/440 με στόχο να διευρυνθούν τα δικαιώματα πρόσβασης στις υποδομές ώστε να καλύπτονται και οι υπηρεσίες σιδηροδρομικών μεταφορών εμπορευμάτων εντός των κατών μελών και να επιταχυνθεί το άνοιγμα της αγοράς.

- Πρόταση οδηγίας για τη σιδηροδρομική ασφάλεια για τον ορισμό των καθοριστικής σημασίας στοιχείων των συστημάτων ασφαλείας του φορέα διαχείρισης των υποδομών και των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων. Πρόκειται για την ανάπτυξη κοινής μεθόδου σχετικά με την ασφάλεια και τη συγκρότηση κοινού συστήματος σχετικά με την έκδοση, το περιεχόμενο και την ισχύ των πιστοποιητικών ασφαλείας. Τέλος, αφορά την καθιέρωση, όπως και σε άλλους τομείς, της αρχής της ανεξαρτησίας των τεχνικών ερευνών σε περίπτωση ατυχημάτων.

- Πρόταση κανονισμού για την ίδρυση ευρωπαϊκού οργανισμού σιδηροδρόμων ο οποίος να παρέχει τεχνική υποστήριξη στις εργασίες σχετικά με τη διαλειτουργικότητα και την ασφάλεια. Τα πεδία δραστηριοτήτων του προβλέπεται να είναι αφενός η ανάπτυξη κοινών προτύπων ασφάλειας και η ανάπτυξη και η διαχείριση ενός συστήματος ελέγχου των επιδόσεων στον τομέα της ασφάλειας και αφετέρου, η διαχείριση μακροπρόθεσμα του συστήματος εκπόνησης, καταχώρισης και ελέγχου των τεχνικών προδιαγραφών διαλειτουργικότητας.

- Τροποποίηση των οδηγιών για τη διαλειτουργικότητα 96/48/ΕΚ και 2001/16/ΕΚ. Εν προκειμένω, πέραν των απαιτούμενων προσαρμογών λόγω των αναφερόμενων προτάσεων για τις οδηγίες διαλειτουργικότητας, πρωτίστως επιδιώκεται η συνέπεια μεταξύ των πεδίων εφαρμογής του δικτύου στο οποίο θα εξασφαλιστεί ανοικτή πρόσβαση και του δικτύου για το οποίο θα ισχύσουν οι κανόνες διαλειτουργικότητας.

3- ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

3.1 Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων

Εξέταση της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Κατ'αρχήν το Κοινοβούλιο επιθυμούσε (τροπολογίες 1, 7, 8, και 9), για λόγους νομικής σαφήνειας, να διατηρηθούν οι διατάξεις για το ΔΔΣΕΜ (Διευρωπαϊκό Δίκτυο Σιδηροδρομικών Εμπορευματικών Μεταφορών), έως την ημερομηνία κατά την οποία θα άνοιγε το δίκτυο. Την ως άνω λύση επέλεξε επίσης το Συμβούλιο (άρθρο 1 παράγραφος 2) και την υποστηρίζει και η Επιτροπή.

Σε ό,τι αφορά την ημερομηνία κατά την οποία θα ανοίξουν πλήρως στον ανταγωνισμό οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές, το Συμβούλιο (άρθρο 1 παράγραφος 2), όπως και το Κοινοβούλιο (τροπολογίες 5 και 11), ακολούθησαν την πρόταση της Επιτροπής, επιθυμώντας εντούτοις να θεσπιστούν συγκεκριμένες ημερομηνίες αντί να γίνεται αναφορά στην ημερομηνία μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία. Το Συμβούλιο επέλεξε την 1η Ιανουαρίου 2006 για το άνοιγμα στον ανταγωνισμό των διεθνών υπηρεσιών εμπορευματικών μεταφορών σε ολόκληρο το δίκτυο, υιοθετώντας τη λύση του Κοινοβουλίου, και την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 2008 για το άνοιγμα στον ανταγωνισμό των υπηρεσιών εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών, επιλέγοντας εν προκειμένω λύση που διαφέρει κατά δύο έτη ως προς τη λύση του Κοινοβουλίου. Μολονότι το χρονοδιάγραμμα του Κοινοβουλίου είναι πλησιέστερο προς την αρχική της πρόταση, η Επιτροπή αποδέχεται τη σταδιακή προσέγγιση του Συμβουλίου που αποτελεί συμβιβασμό.

Αντίθετα, το Συμβούλιο δεν υιοθέτησε τις τροπολογίες 2 και 4 σχετικά με το άνοιγμα στον ανταγωνισμό του τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών επιβατών. Ούτε η Επιτροπή επανέλαβε τις ως άνω τροπολογίες που πρότειναν το άνοιγμα της αγοράς για τη σιδηροδρομική μεταφορά επιβατών για τους εξής λόγους:

Κατ'αρχήν, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δράση των κρατών μελών για τους όρους παροχής δημόσιας υπηρεσίας και την ανάθεση συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των μεταφορών επιβατών σιδηροδρομικά, οδικώς και μέσω των εσωτερικών πλωτών συγκοινωνιών [1], ισχύει πλήρως για το σιδηροδρομικό τομέα και προβλέπει την καθιέρωση ρυθμιζόμενου ανταγωνισμού με την ανάθεση συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας ή αποκλειστικών δικαιωμάτων.

[1] COM(2002) 107 τελικό, ΕΕ C 151E, 25 Ιουνίου 2002, σ. 146.

Για τις άλλες υπηρεσίες, που δεν αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας ή αποκλειστικών δικαιωμάτων, η Επιτροπή εξετάζει τις πρακτικές διαδικασίες για το άνοιγμα στον ανταγωνισμό ώστε να διατυπώσει προτάσεις το 2003. Το άνοιγμα απλώς και μόνο βάσει της ελεύθερης πρόσβασης συνεπάγεται πολυάριθμες δυσκολίες σε ό,τι αφορά την προστασία των επιβατών, π.χ. σε ό,τι αφορά την ολοκλήρωση των υπηρεσιών κράτησης ή τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται να εξευρεθεί ισορροπημένη και καλώς πλαισιωμένη λύση ενώ οι αντίστοιχες προτάσεις πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερούς μελέτης επιπτώσεων. Είναι επίσης απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η νομολογία του Δικαστηρίου που ενδέχεται να προσφέρει νέα και σημαντικά στοιχεία μελλοντικά.

Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ό,τι αφορά το άνοιγμα του τομέα των επιβατών στον ανταγωνισμό ως μείζον πολιτικό μήνυμα που θα αποτελέσει καθοριστικής σημασίας στήριγμα κατά την προπαρασκευή των μελλοντικών της προτάσεων.

Τέλος, επιβάλλεται να σημειωθεί ότι η κείμενη νομοθεσία [2] επιτρέπει στις διεθνείς ενώσεις σιδηροδρομικών επιχειρήσεων να εξασφαλίζουν δικαιώματα πρόσβασης και διαμετακόμισης ώστε να εκμεταλλεύονται τις διεθνείς υπηρεσίες επιβατών. Η διάταξη αυτή η οποία σχεδόν δεν έχει αξιοποιηθεί μέχρι σήμερα, ελλείψει επαρκούς πλαισίου, θα μπορούσε να καταστεί εκ νέου ενδιαφέρουσα με τη μεταφορά στις εθνικές νομοθεσίες από τις 15 Μαρτίου 2003 των οδηγιών 2001/12/ΕΚ [3], 2001/13/ΕΚ [4] και 2001/14/ΕΚ [5] που καθιερώνουν πλέον ακριβές, διαφανές και αμερόληπτο πλαίσιο για την κατανομή του δυναμικού ενώ παράλληλα προβλέπουν τη συγκρότηση ελεγκτικού οργανισμού σε έκαστο των κρατών μελών.

[2] Οδηγία 91/440/ΕΟΚ - ΕΕ L 237, 24.8.1991, σ 25.

[3] ΕΕ L 75, 15.3.2001, σ. 1.

[4] ΕΕ L 75, 15.3.2001, σ. 26.

[5] ΕΕ L 75, 15.3.2001, σ. 29.

Σε ό,τι αφορά τις τροπολογίες 3 και 10 του Κοινοβουλίου για τους "έγκυρες υποψηφιότητες", που θα επέτρεπε και σε τρίτους φορείς εκτός των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων να πραγματοποιήσουν κρατήσεις στο δυναμικό των υποδομών, το Συμβούλιο δεν ενέκρινε τις εν λόγω τροπολογίες. Η Επιτροπή εξακολουθεί να διάκειται ευνοϊκά ως προς την ως άνω τροπολογία διότι θεωρεί ότι πρόκειται για σημαντική διάταξη που θα επέτρεπε την ενίσχυση της θέσης των πελατών του σιδηροδρομικού τομέα καθώς και ότι θα συνέβαλε στο ουσιαστικό άνοιγμα της αγοράς των εμπορευματικών μεταφορών.

Νέες διατάξεις που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο

Το Συμβούλιο καθιέρωσε διάταξη με την οποία αναφέρεται ότι η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να υποβάλει το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2007 έκθεση σχετικά με την εφαρμογή και τις επιπτώσεις του ανοίγματος της σιδηροδρομικής αγοράς (άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο (δ)). Η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά την προσθήκη αυτή η οποία δεν επηρεάζει το χρονοδιάγραμμα που προβλέπει το Συμβούλιο για το άνοιγμα της αγοράς.

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Επιτροπή υποστηρίζει τα κείμενα της κοινής θέσης.

Εντούτοις, σε ό,τι αφορά τον οργανισμό, η Επιτροπή επιθυμεί να επισύρει την προσοχή στην επικείμενη έγκριση πρότυπων διατάξεων για όλους τους οργανισμούς αφού τεθεί σε ισχύ ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός.

5- ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Οι κάτωθι δηλώσεις καταχωρήθηκαν εκ μέρους της Επιτροπής στα πρακτικά του Συμβουλίου για τις μεταφορές της 28ης Μαρτίου 2003:

- «Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει έως τα τέλη του 2003 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρόταση σχετικά με την καθιέρωση ευρωπαϊκού διπλώματος οδήγησης για οδηγούς τραίνων. Επιπλέον, η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως και ενθαρρύνει τις εργασίες που εκτελούνται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου από τους κοινωνικούς εταίρους, σύμφωνα με το άρθρο 139 της συνθήκης, σε ό,τι αφορά την εναρμόνιση των χρόνων οδήγησης και ανάπαυσης για τους μηχανοδηγούς και το προσωπικό που συνοδεύει τα τραίνα.

- Η Επιτροπή δηλώνει ότι οι τελικές δημοσιονομικές ανάγκες για τον ευρωπαϊκό οργανισμό σιδηροδρόμων εξαρτάται από την επίτευξη σαφούς συμφωνίας μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ό,τι αφορά τις αρμοδιότητες του εν λόγω οργανισμού. Οι ανάγκες αυτές, των οποίων επιχειρήθηκε ήδη η πρώτη αξιολόγηση στο δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάφθηκε στη νομοθετική πρόταση, θα πρέπει να μεταφραστούν στις ετήσιες δημοσιονομικές απαιτήσεις που υποβάλλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ως αρχή του προϋπολογισμού. Ακριβής εκτίμηση των ως άνω αναγκών για την περίοδο 2004-2006 μπορεί να επιχειρηθεί μόνον εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία συναπόφασης.

- Οι εκτιμήσεις που θεσπίζονται στις παραγράφους 4 και 5 του άρθρου 8 της οδηγίας για την ασφάλεια δεν αποτελούν σύστημα προέγκρισης.»