ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά

1. Εισαγωγη

1.1. Πλαίσιο

Στην κοινή δήλωσή τους, επ' ευκαιρία της διάσκεψης κορυφής ΕΕ-Καναδά στην Οτάβα στις 19 Δεκεμβρίου 2002, ο Romano Prodi, πρόεδρος της Επιτροπής, ο Anders Fogh Rasmussen, τότε πρόεδρος του Συμβουλίου και ο Jean Chrιtien, πρωθυπουργός του Καναδά ανακοίνωσαν ενδελεχή αναθεώρηση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά κατά το επόμενο έτος με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση και εδραίωση των δεσμών μεταξύ των δύο μερών. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί την πρώτη συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εν λόγω αναθεώρηση.

Πολλά έχουν συμβεί από το 1996, έτος κατά το οποίο αναθεωρήθηκαν για τελευταία φορά οι σχέσεις ΕΕ-Καναδά. Από τότε έχουν γίνει δύο κύριες αναθεωρήσεις της συνθήκης ΕΕ και έχει καθιερωθεί το ευρωπαϊκό ενιαίο νόμισμα. Επίκεινται σημαντικές αλλαγές με την αναμενόμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις περαιτέρω αλλαγές στη συνθήκη μετά τη δημοσίευση των συμπερασμάτων της Συνέλευσης και την επακόλουθη διεξαγωγή της διακυβερνητικής διάσκεψης. Είναι αναγκαίο, σ' αυτό το στάδιο, να γίνει αναθεώρηση των σχέσεων ΕΕ-Καναδά για να προσαρμοστούν στις διάφορες αλλαγές που έλαβαν χώρα κατά την τελευταία δεκαετία και να αποκτήσουν σταθερή βάση ενόψει των μελλοντικών προκλήσεων και δυνατοτήτων.

Η σχέση που συνδέει την Ευρώπη και τον Καναδά παραμένει εξαιρετικά ισχυρή. Εκτός από τους μακροχρόνιους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς, οι Ευρωπαίοι και οι Καναδοί μοιράζονται τις ίδιες κοινές αξίες που αποτελούν το βασικό στοιχείο των κοινωνιών τους στο 21ο αιώνα. Τόσο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις στο εσωτερικό όσο και στη σχέση τους με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ευρώπη και ο Καναδάς ακολουθούν προσεγγίσεις που στηρίζονται σε κοινές αξίες. Τα εμπορικά και οικονομικά θέματα εξακολουθούν να παίζουν κεντρικό ρόλο στις σχέσεις ΕΕ-Καναδά αλλά η συνεργασία μεταξύ της Ευρώπης και του Καναδά έχει ξεπεράσει το καθαρά εμπορικό και οικονομικό επίπεδο για να επεκταθεί σε τομείς που δεν προβλεπόταν από την συμφωνία πλαίσιο ΕΕ-Καναδά όταν υπογράφηκε το 1976.

Ο συντονισμός των ενεργειών, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο διεθνές επίπεδο, μπορεί να αποφέρει προστιθέμενη αξία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Καναδά αλλά επίσης και στην ευρύτερη διεθνή κοινότητα. Αυτό ισχύει κυρίως στον τομέα των διεθνών σχέσεων, όπου και ο Καναδάς και η ΕΕ έχουν αναλάβει να υπερασπιστούν σοβαρά το πολυμερές σύστημα και το διεθνές κράτος δικαίου. Η ΕΕ εκτιμά βαθύτατα τη συνεχή δέσμευση εκ μέρους του Καναδά για τη διασφάλιση ισχυρών πολυμερών οργανισμών, η οποία εκφράζεται απτώς με την προσπάθεια του Καναδά για τη διατήρηση της ειρήνης και με την αποστολή ανθρωπιστικών ομάδων σε όλον τον κόσμο. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ως στόχο να εξετάσει τους τρόπους με τους οποίους ο Καναδάς και η ΕΕ μπορούν να συνεργαστούν στενότερα και πιο συστηματικά για να ενισχυθεί, σ'αυτούς τους ιδιαίτερα δύσκολους καιρούς, το κύρος των πολυμερών οργανισμών.

Η ΕΕ και ο Καναδάς είναι αποφασισμένοι να ενισχύσουν περαιτέρω τους οικονομικούς δεσμούς τους και να αναπτύξουν τις διμερείς ροές εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων. Για το σκοπό αυτό, οι ηγέτες συμφώνησαν, στις 19 Δεκεμβρίου 2002, στη διάσκεψη της Οτάβα να αρχίσουν την προετοιμασία ενός νέου είδους συμφωνίας, ευρείας κλίμακας και με μελλοντικές προοπτικές για την προώθηση των διμερών εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων. Η παρούσα ανακοίνωση παραθέτει κάποιες πρώτες παρατηρήσεις για το πιθανό περιεχόμενο και το πεδίο εφαρμογής μιας τέτοιας συμφωνίας. Ο Καναδάς και η ΕΕ αποφάσισαν, εξάλλου, κατά τη διάσκεψη του Δεκεμβρίου να εντατικοποιήσουν τον διμερή κανονιστικό διάλογο και να τον εντάξουν σ' ένα νέο πλαίσιο.

2. Συνεργασια μεταξυ ΕΕ και Καναδα

2.1. Εξέλιξη της συνεργασίας

Η σχέση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τον Καναδά χρονολογείται από το 1959, όταν συνάφθηκε συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για συνεργασία όσον αφορά τις ειρηνικές χρήσεις της ατομικής ενέργειας (είναι η πιο παλιά διεθνής συμφωνία της Ευρατόμ). Κατόπιν συνάφθηκε το 1976 η συμφωνία-πλαίσιο για την εμπορική και οικονομική συνεργασία μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Καναδά και ήταν η πρώτη συμφωνία συνεργασίας της Κοινότητας με μία βιομηχανική χώρα. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η συνεργασία της ΕΕ με τον Καναδά επεκτάθηκε πέραν του περιορισμένου πεδίου της συμφωνίας-πλαίσιο του 1976, παρόλο που η συμφωνία αυτή παρέχει ακόμη την κύρια νομική βάση για τις επίσημες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Για να διευκολυνθεί η συνεργασία σε ένα ευρύτερο φάσμα τομέων πολιτικής, υιοθετήθηκαν πολιτικές δηλώσεις το 1990 [1] και κατόπιν το 1996 [2].

[1] "Δήλωση για τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Κοινότητας-Καναδά"

[2] "Κοινή πολιτική δήλωση για τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά"

Η ΕΕ και ο Καναδάς συναντώνται πλέον σε διάφορα φόρουμ για να προωθήσουν το πρόγραμμα συνεργασίας τους. Δύο φορές το χρόνο λαμβάνουν χώρα συναντήσεις σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών, καθώς και τακτικές διασκέψεις κορυφής μεταξύ της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του προέδρου της Επιτροπής και του πρωθυπουργού του Καναδά. Η ετήσια συνεδρίαση της κοινής επιτροπής συνεργασίας που θεσπίστηκε από τη συμφωνία-πλαίσιο του 1976, διεξάγεται αμέσως μετά από τις ανεπίσημες συνεδριάσεις των ανωτέρων υπαλλήλων στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Επιπλέον, διεξάγονται διμερείς διαβουλεύσεις μεταξύ της τρόικα των πολιτικών διευθυντών της ΕΕ και του καναδού ομόλογού τους [3] και πραγματοποιούνται, επίσης, τακτικές συναντήσεις μεταξύ καναδών υπαλλήλων αρμοδίων για θέματα ασφάλειας και άμυνας και μιας τρόικας της ΕΕ που αντιπροσωπεύει την επιτροπή πολιτικής και ασφάλειας. Πραγματοποιούνται επίσης συναντήσεις μεταξύ καναδών εμπειρογνωμόνων και εμπειρογνωμόνων της ευρωπαϊκής τρόικας σε ειδικές ομάδες εργασίας του Συμβουλίου της ΕΕ καθώς και συχνές επαφές σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων για διάφορα κανονιστικά θέματα και θέματα τομεακών πολιτικών.

[3] Η συνεδρίαση αυτή μερικές φορές πραγματοποιείται μετά τη συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής και της ανεπίσημης συνεδρίασης για τους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Τα θέματα που εξετάζονται σ' αυτά τα διάφορα φόρουμ αφορούν τους τρεις πυλώνες των αρμοδιοτήτων της ΕΕ: καλύπτουν διμερή θέματα εμπορικών συναλλαγών, θέματα τομεακών πολιτικών, επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία, θέματα ανταγωνισμού, συνεργασία στον κανονιστικό τομέα, στις μεταφορές και στο περιβάλλον, χορήγηση ασύλου και ματανάστευση, συνεργασία για την ειρήνη και τη σταθερότητα στα Βαλκάνια, στο Αφγανιστάν και στη νοτίως της Σαχάρας Αφρική, θέσπιση αστυνομικής συνεργασίας και διεύρυνση των δυνατοτήτων για στενότερη δικαστική και ποινική συνεργασία. Είναι όλο και πιο δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να οριοθετηθεί σαφώς η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων πυλώνων λόγω του οριζόντιου χαρακτήρα των θεμάτων στα οποία και οι Βρυξέλλες και η Οτάβα πρέπει να δώσουν προσοχή. Η τάση αυτή επιταχύνθηκε αφότου έγιναν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, καθώς ορισμένες δραστηριότητες που ανήκουν παραδοσιακά στον "πρώτο πυλώνα" αφορούν κυρίως την εξωτερική πολιτική και επίσης τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου, της πολιτικής των μεταφορών και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Γίνεται όλο και περισσότερο σαφής η ανάγκη για βελτίωση του συντονισμού των σχέσεων μας με τον Καναδά. Θα πρέπει επίσης να προσαρμόσουμε τη δομή του διαλόγου μας με τον Καναδά για να μεγιστοποιηθούν τα αμοιβαία οφέλη που θα προκύψουν από τη συνεργασία. Υπάρχει πολλές φορές η άποψη ότι ο διάλογος αυτός είναι προς το παρόν "πολύ φορτωμένος", με πάρα πολλές συνεδριάσεις σε ανώτερο επίπεδο, οι οποίες λαμβάνουν χώρα μεν σε κλίμα καλής θέλησης αλλά δεν έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε επίπεδο πρακτικής συνεργασίας. Η βαθιά αμοιβαία εκτίμηση που υπάρχει μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά και οι κοινές αξίες που τόσο συχνά αναφέρονται συμβάλλουν στην ταύτιση απόψεων για το διμερές πρόγραμμα δράσης. Πρέπει να δοθεί αποτελεσματικότερη ώθηση σε αυτή την ταύτιση απόψεων για να έχουμε απτά πλεονεκτήματα και επιτεύγματα στην ΕΕ και τον Καναδά όταν συνεργαζόμαστε μαζί. Αντί να συναντώνται για να διαπιστώνουν ότι συμφωνούν, οι Ευρωπαίοι και οι Καναδοί πρέπει να συνεργαστούν με πιο λειτουργικό και λιγότερο επίσημο τρόπο για να επωφεληθούν από την κοινή προσέγγιση σε εσωτερικά θέματα και σε θέματα εξωτερικών σχέσεων.

Το 1996, η ΕΕ και ο Καναδάς θέσπισαν ένα κοινό σχέδιο δράσης βασιζόμενο σε τέσσερις άξονες συνεργασίας: στις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις. στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας. στα διακρατικά θέματα και στην ενίσχυση των δεσμών. [4] Πολλά έχουν επιτευχθεί στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου δράσης, αρχίζοντας από την επίλυση διμερών εμπορικών διαφορών μέχρι τη δρομολόγηση κοινών έργων καθώς και τη συνεργασία με τρίτες χώρες. Το σχέδιο δράσης προβλέπει ένα ευέλικτο πλαίσιο συνεργασίας σε όλους τους τομείς ακόμη και μελλοντικά. Αν ωστόσο δεν υπάρξει μια αποτελεσματική δομή διαχείρισης, το σχέδιο δράσης θα είναι απλώς ένα πρακτικό μέσο συγκέντρωσης διαφόρων κοινών δραστηριοτήτων κάτω από την ίδια σκέπη. Προς το παρόν, το σχέδιο δράσης αντανακλά τις δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά αλλά δεν τις καθοδηγεί. Για να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του σχεδίου δράσης και, κατ' επέκταση, οι πλήρεις δυνατότητες των σχέσεων ΕΕ-Καναδά πρέπει να καθοριστεί γραμμή πλεύσης.

[4] http://www.delcan.cec.eu.int/english/ 2C2.cfm

2.2. Ενίσχυση της συνεργασίας σε διεθνή θέματα

2.2.1. Ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ

Τα πρόσφατα διεθνή γεγονότα επικέντρωσαν την προσοχή σε ένα συγκεκριμένο τομέα της συνεργασίας ο οποίος προβλέπεται από το σχέδιο δράσης: την ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Και η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς έχουν αναλάβει τη δέσμευση να υποστηρίξουν τους πολυμερείς οργανισμούς και το διεθνές κράτος δικαίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά βαθύτατα το ρόλο του Καναδά για τη δημιουργία του διεθνούς ποινικού δικαστηρίου, τη συμβολή του στις διαπραγματεύσεις στη σύμβαση της Οτάβα του 1997 για την απαγόρευση των ναρκών ξηράς κατά του προσωπικού. την παρέμβαση του στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών, τον Ιούλιο του 2001, για τα όπλα μικρού διαμετρήματος και την πολιτική του για την ασφάλεια των πολιτών σε όλο τον κόσμο (που αποδεικνύεται έμπρακτα από τη συμμετοχή του Καναδά στην αστυνομική αποστολή της ΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και από την πρόσφατη συμμετοχή του στη διεθνή ειρηνευτική δύναμη για την ασφάλεια στο Αφγανιστάν). Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και ο Καναδάς, δίδουν ιδιαίτερη σημασία στο ρόλο των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και για τη διασφάλιση του διεθνούς κράτους δικαίου. Τα τελευταία χρόνια στα Ηνωμένα Έθνη διαπιστώθηκε στενή σχέση μεταξύ των αποτελεσμάτων της ψηφοφορίας των κρατών μελών της ΕΕ και του Καναδά. Κατά την τελευταία σύνολο της γενικής συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, για προτάσεις ψηφισμάτων όπου υπήρχε συναίνεση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, ο Καναδάς στο 96% των περιπτώσεων ψήφισε το ίδιο με τα κράτη μέλη της ΕΕ (50 ψηφίσματα στα 52). Όταν τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν ήταν σε θέση να υιοθετήσουν μία κοινή θέση, ο Καναδάς ψήφισε στις περισσότερες περιπτώσεις σύμφωνα με την πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ (10 φορές στις 16) [5]. Η ΕΕ εκτιμά εξάλλου την τακτική και στενή συνεργασία με τον Καναδά στον ΟΑΣΕ, όπου μοιράζονται τις ίδιες απόψεις για τα περισσότερα θέματα.

[5] Ψηφίσαντες στην 57η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Πηγή: Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Ηνωμένα Έθνη.

Οι νέες εξελίξεις στις διεθνείς υποθέσεις, ιδίως τα γεγονότα σχετικά με την έναρξη ισχύος του καταστατικού της Ρώμης για τη δημιουργία του διεθνούς ποινικού δικαστηρίου και άλλες περιπτώσεις με τις οποίες υπονομεύτηκε η θέση των Ηνωμένων Εθνών, κατέστησαν προφανή τη σημασία της συνεργασίας της ΕΕ και του Καναδά για την προάσπιση των πολυμερών οργανισμών. Από κοινού, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση για τις τρίτες χώρες και με τη συνεργασία τους μπορούν, επίσης, να επηρεάσουν τη δημόσια συζήτηση σε άλλες τρίτες χώρες.

Καθώς θα ωριμάζει η κοινή εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας της ΕΕ θα αυξάνεται επίσης και η σημασία της συνεργασίας και του συντονισμού της ΕΕ με τον Καναδά. Με την εμφάνιση της πολιτικής για την ασφάλεια και την άμυνα δημιουργήθηκε ένας νέος σημαντικός χώρος συνεργασίας στις σχέσεις ΕΕ-Καναδά. Ο χώρος αυτός ενδείκνυται για στενότερη, πιο συστηματική συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά, με σκοπό την ανάληψη δράσης.

Από τη δημιουργία του κοινού σχεδίου δράσης το 1996, η ΕΕ και ο Καναδάς κατέβαλαν προσπάθειες για το συντονισμό της εξωτερικής πολιτικής τους και της πολιτικής για την ασφάλεια. Εξέδωσαν κοινές δηλώσεις για τα όπλα μικρού διαμετρήματος και για τις νάρκες κατά προσωπικού (Δεκέμβριος 1999) [6]. για την ασφάλεια των πολιτών: οικοδόμηση της ειρήνης και πρόληψη των συγκρούσεων (Ιούνιος 2000) [7]. για την άμυνα και την ασφάλεια (Δεκέμβριος 2000). για τη μη διάδοση, τον έλεγχο των όπλων και τον αφοπλισμό (Ιούνιος 2001) και για τη συνεργασία με τα όργανα των Ηνωμένων Εθνών (Ιούνιος 2001). Λόγω του κοινού ενδιαφέροντός τους για την προώθηση του διμερούς συστήματος, η ΕΕ και ο Καναδάς πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την έκδοση κοινών δηλώσεων - παρόλο που αυτές είναι σημαντικές για τη διατύπωση κοινής άποψης στη διεθνή σκηνή - και να αναπτύξουν μια λειτουργική, καθημερινή μέθοδο συνεργασίας με απτά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, όταν και η ΕΕ και ο Καναδάς σχεδιάζουν να προβούν σε πολιτικά διαβήματα σε τρίτες χώρες για ένα θέμα για το οποίο υπάρχει σύγκλιση απόψεων, είναι σκόπιμο οι ευρωπαίοι και οι καναδοί διπλωμάτες να συνεργάζονται στενά για το συντονισμό των κινήσεών τους. Ένας τέτοιος στενός συντονισμός σε επίπεδο δράσης απαιτεί συστηματικές και τακτικές επαφές μεταξύ των διπλωματών.

[6] http://www.europa.eu.int/comm/ external_relations/canada/summit_12_99/small_arms.htm

[7] http://www.europa.eu.int/comm/ external_relations/canada/summit_06_00/hum_sec_stat.htm

2.2.2. Ενδυνάμωση της συνεργασίας στον τομέα της ανάπτυξης

Η συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης θεωρείται κεντρικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Η αναπτυξιακή πολιτική είναι ένας τομέας όπου η ΕΕ και ο Καναδάς μοιράζονται την ίδια άποψη για ένα νέο συνολικό πλαίσιο που στηρίζεται στους αναπτυξιακούς στόχους που περιλαμβάνονται στη διακήρυξη για τη χιλιετία των Ηνωμένων Εθνών: καταπολέμηση της φτώχειας, πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, την υγεία και τις άλλες βασικές υπηρεσίες καθώς και βιώσιμη ανάπτυξη. Η ΕΕ χαιρετίζει το ρόλο που διαδραμάτισε ο Καναδάς κατά την προεδρία του στην Ομάδα των 8, όταν επέτυχε τη δρομολόγηση ενός σχεδίου δράσης για την Αφρική το 2002 καθώς και τη συμβολή του στην επιτυχή παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για τη βιώσιμη ανάπτυξη στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002 και στη διεθνή διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης στο Μοντερέι που είχε προηγηθεί.

Τα αναπτυξιακά θέματα έχουν επιλεγεί από διαδοχικές διασκέψεις κορυφής ΕΕ-Καναδά ως κοινά θέματα υψηλής προτεραιότητας. Στη διάσκεψη κορυφής του Δεκεμβρίου 2000 και οι δύο πλευρές εξέδωσαν δήλωση για συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση του διαλόγου μεταξύ ΕΕ-Καναδά, ιδίως για θέματα που αφορούν τις συνεδριάσεις των Ηνωμένων Εθνών, τη νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής, το Αφγανιστάν και το επίπεδο και την αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης. Η πρόκληση πλέον είναι να μετατραπούν τα αποτελέσματα του διαλόγου αυτού σε λειτουργικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής υπαλλήλων και της κατάρτισης κοινών αξιολογήσεων.

Η ΕΕ και ο Καναδάς, μαζί με άλλους χορηγούς, μεταβάλλουν τον τρόπο προγραμματισμού και εφαρμογής της αναπτυξιακής βοήθειας. Δίνουν εφεξής πολύ περισσότερο βάρος στην τοπική συμμετοχή κατά την ανάπτυξη στρατηγικών και παρεμβάσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες καθώς και σε προσέγγιση που βασίζεται στην ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων. Υπάρχει, επίσης, μετάβαση από μεμονωμένα έργα στον τομεακό προγραμματισμό και τη δημοσιονομική στήριξη. Η ΕΕ και ο Καναδάς υποστηρίζουν την επίσπευση της ανάπτυξης των εναρμονισμένων διαδικασιών ως βασικό παράγοντα για τον τομεακό προγραμματισμό. Πρέπει να διατηρηθεί η κεκτημένη ταχύτητα που αποκτήθηκε στο θέμα αυτό μέσω των εργασιών της ομάδας σχεδιασμού για τις πρακτικές των χορηγών της επιτροπής αναπτυξιακής βοήθειας του ΟΟΣΑ. Ο Καναδάς και η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστούν στο διεθνές προσκήνιο για να επιτύχουν συγκεκριμένη πρόοδο στην εναρμόνιση των πρακτικών των χορηγών.

Η ΕΕ και ο Καναδάς ανέλαβαν επίσης τη δέσμευση να εφαρμόσουν τη σύσταση της επιτροπής αναπτυξιακής βοήθειας (ΕΑΒ) για αποσύνδεση της ενίσχυσης σε όλες τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Η Επιτροπή θα εξετάσει με τον Καναδά τη δυνατότητα υπέρβασης της ΕΑΒ.

2.3. Εντατικοποίηση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων

Ο Καναδάς και η ΕΕ έχουν μακροχρόνιες καλές σχέσεις που βασίζονται στην κοινή άποψη ότι το εμπόριο αποτελεί ένα από τα κλειδιά για την αύξηση της ευημερίας και του πλούτου, όχι μόνο για τις κοινωνίες μας αλλά και για τη διεθνή κοινότητα γενικώς. Παρόλο που οι διαφορές απόψεων για ορισμένα συγκεκριμένα θέματα είναι αναπόφευκτες μερικές φορές μεταξύ δύο τόσο δυναμικών εμπορικών εταίρων, ωστόσο η βασική προσέγγισή παραμένει η ίδια: ο Καναδάς και η ΕΕ υποστηρίζουν σθεναρά την ελευθέρωση του εμπορίου που βασίζεται σε πολυμερές σύστημα εμπορίου το οποίο διέπεται από σταθερές αρχές, προς όφελος τόσο των ανεπτυγμένων όσο και των αναπτυσσόμενων χωρών.

Η στενή διμερής συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά στον ΠΟΕ επέτρεψε την επιτυχή δρομολόγηση ενός νέου κύκλου διαπραγματεύσεων στη Ντόχα. Ο Καναδάς και η ΕΕ θεωρούν τώρα ως κύρια προτεραιότητα την επιτυχή περάτωση των διαπραγματεύσεων σε όλους τους τομείς μέχρι το τέλος του 2004, καθώς και την παροχή κατάλληλης βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες όχι μόνο για να μπορέσουν να συμμετάσχουν πλήρως στις διαπραγματεύσεις αλλά για να εφαρμόσουν πλήρως τα αποτελέσματα και να επωφεληθούν από την έκβαση της διαδικασίας όσον αφορά την πραγματική ένταξη στην παγκόσμια οικονομία.

Οι σχέσεις μεταξύ του Καναδά και της ΕΕ, στο επίπεδο των συναλλαγών και των επενδύσεων, βελτιώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια των ετών τόσο "ποσοτικά" όσο και "ποιοτικά". [8] Η ΕΕ είναι εδώ και αρκετά χρόνια ο δεύτερος πιο σημαντικός εμπορικός εταίρος του Καναδά. Η ΕΕ είναι επίσης η δεύτερη πηγή ξένων επενδύσεων στον Καναδά. Eδώ και είκοσι πέντε χρόνια, η ΕΕ και ο Καναδάς εργάζονται σκληρά, σε διμερές και πολυμερές επίπεδο, για την ελευθέρωση του διατλαντικού εμπορίου. Ως αποτέλεσμα, οι παραδοσιακοί φραγμοί στις συναλλαγές, όπως για παράδειγμα οι δασμοί, παίζουν πολύ μικρότερο ρόλο στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές. Η ΕΕ και ο Καναδάς θα πρέπει τώρα να στρέψουν την προσοχή τους στα υπόλοιπα εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται.

[8] Οι διμερείς εμπορευματικές συναλλαγές σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 1980, με αύξηση άνω του 40% μεταξύ 1998 και 2001 (από 6,8 δισεκατ. ECU το 1980 σε 18 δισεκατ. ευρώ το 2001). Το εμπόριο υπηρεσιών ακολούθησε την ίδια τάση με αύξηση 39% μεταξύ 1998 και 2000 (από 10,1 δισεκατ. σε 14,1 δισεκατ. ευρώ). Οι διμερείς επενδύσεις παρουσίασαν επίσης υψηλή αύξηση και αποτελούν το πιο δυναμικό στοιχείο της διατλαντικής σχέσης. Αν και η οικονομική σχέση του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες επισκιάζει σαφώς τις άλλες εμπορικές σχέσεις της χώρας, εφόσον ανερχόταν στο 79% των εμπορικών συναλλαγών του Καναδά το 2002 (σε σχέση με 7,5% για την ΕΕ), οι ροές εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά δεν είναι καθόλου αμελητέες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σήμερα ο δεύτερος σημαντικότερος επενδυτής στον Καναδά μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. (Πηγές: Eurostat. καναδική κυβέρνηση)

Η εμπορική πρωτοβουλία ΕΕ-Καναδά θεσπίστηκε το 1998 για να διευρύνει την εμπορική πτυχή του σχεδίου κοινής δράσης του 1996 και να προωθήσει μια στενότερη συνεργασία στα διμερή και πολυμερή εμπορικά θέματα. Αν και η εμπορική πρωτοβουλία ΕΕ-Καναδά καλύπτει ένα μεγάλο εύρος θεμάτων, ιδίως την κανονιστική ρύθμιση, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τον ανταγωνισμό και τις δημόσιες συμβάσεις, η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε σε όλους αυτούς τους τομείς είναι ανεπαρκής και θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για να εφαρμοστούν πλήρως οι υφιστάμενες συμφωνίες. Χρειάζεται επομένως μία νέα ώθηση για να εισέλθει η οικονομική σχέση μεταξύ ΕΕ και Καναδά στον 21ο αιώνα.

Το Δεκέμβριο του 2001, η καναδική κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφώνησαν να διενεργήσουν δύο παράλληλες έρευνες στις επιχειρήσεις για να προσδιοριστούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές και επενδύσεις και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψή τους. Και οι δύο έρευνες έδειξαν ότι οι καναδικές επιχειρήσεις θεωρούν την Ευρώπη ως μία αγορά συνολικά ανοικτή και ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν την ίδια άποψη όσον αφορά την καναδική αγορά. Με τις έρευνες αυτές επιβεβαιώθηκε, επίσης, ότι τα κύρια εμπόδια στη ροή των εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων ΕΕ-Καναδά έχουν σχέση με τους κανονισμούς, ενώ οι παραδοσιακοί φραγμοί πρόσβασης στις αγορές, όπως οι δασμοί και οι ποσοστώσεις, παίζουν ένα πολύ μικρότερο ρόλο.

Ο κοινός στόχος ενίσχυσης των διμερών σχέσεων όσον αφορά τις συναλλαγές και τις επενδύσεις επιβεβαιώθηκε από τη δέσμευση που ανέλαβαν ο Καναδάς και η ΕΕ το Δεκέμβριο του 2002 στη διάσκεψη κορυφής της Οτάβα για το σχεδιασμό "ενός νέου είδους συμφωνίας ευρείας κλίμακας και με μελλοντικές προοπτικές για την ενίσχυση των διμερών συναλλαγών και επενδύσεων". Η συμφωνία αυτή έχει ως στόχο να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουμε τον 21ο αιώνα με μία συμφωνία για τις πολυμερείς συναλλαγές και επενδύσεις μεταξύ δύο ανοικτών και ανεπτυγμένων οικονομιών που υπερβαίνουν τους παραδοσιακούς φραγμούς πρόσβασης στις αγορές. Μία τέτοια συμφωνία, σε συνδυασμό με τα προσδοκώμενα αποτελέσματα του αναπτυξιακού προγράμματος της Ντόχα, θα προσφέρει πολύ περισσότερα από μία κλασσική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου.

Με στόχο να καθοριστεί η "αρχιτεκτονική" της συμφωνίας (π.χ., οι τομείς που θα αφορά και οι κύριοι στόχοι για καθένα από τους τομείς αυτούς) από την επόμενη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Καναδά που θα διεξαχθεί στην Οτάβα (Δεκέμβριος 2003), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η συμφωνία για την ενίσχυση των συναλλαγών και των επενδύσεων θα πρέπει να αφορά κανονιστικά θέματα σχετικά με τις συναλλαγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών και θέματα πρόσβασης στις αγορές που δεν περιλαμβάνονται στις διαπραγματεύσεις του αναπτυξιακού προγράμματος της Ντόχα (συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις) καθώς και τα επονομαζόμενα "νέας γενιάς" θέματα. Επειδή οι επενδύσεις παίζουν όλο και πιο σημαντικό ρόλο στις διμερείς σχέσεις, θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για τη διευκόλυνση των επενδύσεων προς τις δύο πλευρές.

Σε ορισμένους από τους τομείς αυτούς, η ΕΕ και ο Καναδάς έχουν ήδη αναπτύξει μια στενή συνεργασία με τη σύναψη διαφόρων συμφωνιών (ιδίως τη συμφωνία τελωνειακής συνεργασίας του 1997, τη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης του 1998, την κτηνιατρική συμφωνία του 1999 και τη συμφωνία για τον ανταγωνισμό του 1999).

Δεδομένου ότι στις αντίστοιχες έρευνες που διεξήχθησαν στις επιχειρήσεις εντοπίστηκαν οι κανονιστικοί φραγμοί ως τα τελευταία κύρια εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται στις εμπορικές συναλλαγές και επενδύσεις, ο Καναδάς και η ΕΕ συμφώνησαν στη διάσκεψη κορυφής της Οτάβα, το Δεκέμβριο του 2002, να εντατικοποιήσουν τον κανονιστικό διάλογο και να συνεργαστούν για ένα νέο πλαίσιο στον τομέα αυτό. Και ο Καναδάς και η ΕΕ επιθυμούν να βρεθούν τρόποι συνεργασίας μεταξύ των ρυθμιστικών φορέων κατά την επεξεργασία των τεχνικών κανονισμών που ενδεχομένως να έχουν επιπτώσεις στις συναλλαγές. Για το σκοπό αυτό καταρτίζεται προς το παρόν ένα σχέδιο δράσης για την συνεργασία στον κανονιστικό τομέα. Η Επιτροπή σχεδιάζει την οργάνωση, κατά τη διάρκεια του 2003, μιας εκδήλωσης για την επανέναρξη του κανονιστικού διαλόγου με τον Καναδά, με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των ενδιαφερομένων μερών. Ο διάλογος αυτός θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές και καναδικές ρυθμιστικές αρχές να επωφεληθούν από τις αμοιβαίες εμπειρίες και ιδέες τους για να βελτιώσουν τους κανονισμούς, ενώ συγχρόνως θα αποφευχθούν περιττές κανονιστικές διαφορές. Η συμφωνία για την ενίσχυση των συναλλαγών και των επενδύσεων θα βασιστεί τελικώς στο αποτέλεσμα αυτής της ενισχυμένης συνεργασίας στον κανονιστικό τομέα.

2.4. Ενίσχυση άλλων πτυχών της συνεργασίας ΕΕ-Καναδά

Η πολιτική συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Καναδά επεκτείνεται σε όλες τις πολιτικές που καλύπτονται από τις συνθήκες. Εκτός από την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, τρεις άλλοι τομείς πολιτικής ενδείκνυνται για ενισχυμένη συνεργασία με σκοπό την ανάληψη δράσης μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά: δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις, περιβάλλον, εκπαίδευση και πολιτισμός.

Το σχέδιο δράσης του 1996 επέκτεινε σημαντικά το πεδίο συνεργασίας ΕΕ-Καναδά στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, προσδιορίζοντας τέσσερις τομείς κοινής δράσης: τη μετανάστευση και τη χορήγηση ασύλου. την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. την καταπολέμηση του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης των ναρκωτικών και του εγκλήματος στο κυβερνοχώρο. την συνεργασία σε νομικά θέματα. Το Δεκέμβριο του 2000, στην Οτάβα, η ΕΕ και ο Καναδάς δημοσίευσαν κοινή δήλωση για συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, που βασίστηκε στο σχέδιο δράσης του 1996 και ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη συνεργασία τους στον τομέα αυτό. Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συνεργασία όσον αφορά τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις απέκτησε ακόμα μεγαλύτερη προτεραιότητα. Οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία συνεργασίας μεταξύ Europol-Καναδά, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς των προσωπικών δεδομένων, βρίσκονται στην τελική τους φάση. Τα δύο μέρη έχουν συμφωνήσει να εξετάσουν επίσης τις δυνατότητες σύναψης συμφωνιών μεταξύ ΕΕ και Καναδά για την έκδοση και την αμοιβαία νομική συνδρομή. Στον τομέα αυτό, η ΕΕ και ο Καναδάς έχουν τις ίδιες ανησυχίες και προτεραιότητες. Παρόλο που στη συνεργασία μεταξύ τους και με τις άλλες χώρες δίδεται προς το παρόν ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η ΕΕ και ο Καναδάς αναγνωρίζουν ότι ο αγώνας αυτός πρέπει να διεξαχθεί με πλήρη σεβασμό του κράτους δικαίου, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών εφόσον αυτά είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των κοινωνιών που προσπαθούμε να προστατεύσουμε. Για το σκοπό αυτό θα δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Ο Καναδάς έχει επίσης μακρά παράδοση στον τομέα της μετανάστευσης και της χορήγησης ασύλου, ιδίως δε όσον αφορά την ενσωμάτωση των μεταναστών στην καναδική κοινωνία. Οι τομείς αυτοί παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ΕΕ προς το παρόν και η ΕΕ και ο Καναδάς θα συνεχίσουν την ανάπτυξη της συνεργασίας τους. [9]

[9] Το Δεκέμβριο του 2001 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για την επάρκεια της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του καναδικού νόμου περί προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ηλεκτρονικών εγγράφων (απόφαση της Επιτροπής 2002/2/EΚ της 20.12.2001, ΕΕ L 2/13 της 4.1.2002). Η εν λόγω απόφαση επιτρέπει στους φορείς της ΕΚ να αποστείλουν προσωπικά δεδομένα σε παραλήπτες στον Καναδά που υπόκεινται στον καναδικό νόμο χωρίς να χρειάζονται πρόσθετες διασφαλίσεις για την τήρηση των απαιτήσεων της οδηγίας 95/46/EΚ για την προστασία των προσωπικών δεδομένων..

Η χορήγηση ασύλου και η μετανάστευση είναι επίσης τομείς στους οποίους η ΕΕ και ο Καναδάς έχουν συμφέρον να εντατικοποιήσουν το διάλογο και τη συνεργασία τους. Με την παγκοσμιοποίηση, οι μετακινήσεις ατόμων σε όλο τον κόσμο και μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής αναμένεται να αυξηθούν κατά τα επόμενα έτη. Η επιτυχής διαχείριση αυτών των μετακινήσεων θα απαιτήσει ενισχυμένη διεθνή συνεργασία. Συγχρόνως υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις για το θέμα της διεθνούς προστασίας των προσφύγων. Το σχέδιο δράσης για την προστασία, όπως εγκρίθηκε από την εκτελεστική επιτροπή της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, το φθινόπωρο του 2002, περιλαμβάνει σημαντικές κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση των πολιτικών που αφορούν και την ΕΕ και τον Καναδά. Τώρα που η ΕΕ προσπαθεί να θεσπίσει μια κοινή πολιτική στους τομείς της χορήγησης ασύλου και της μετανάστευσης, ο Καναδάς με τη μακροχρόνια παράδοσή του σ' αυτούς τους δύο τομείς, ιδίως στην ενσωμάτωση των μεταναστών στην καναδική κοινωνία, είναι ένας απαραίτητος εταίρος για το διάλογο και τη συνεργασία.

Στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, η Επιτροπή :

- θα εξετάσει τις δυνατότητες εμβάθυνσης του διαλόγου ΕΕ-Καναδά στους τομείς της μετανάστευσης και της χορήγησης ασύλου και θα αναζητήσει τρόπους για να προωθήσει συγκεκριμένη συνεργασία.

- θα συμβάλει στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία συνεργασίας Europol-Καναδά το συντομότερο δυνατόν, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς των προσωπικών δεδομένων.

- θα συμβάλει ενεργά στην αξιολόγηση της δυνατότητας για σύναψη συμφωνιών ΕΕ-Καναδά στον τομέα της έκδοσης και της αμοιβαίας νομικής συνδρομής.

Η προστασία του περιβάλλοντος αποτέλεσε ένα από τα κύρια θέματα του σχεδίου δράσης του 1996. Τα τελευταία χρόνια το περιβάλλον από θέμα βασικά εσωτερικής πολιτικής έγινε κύριο θέμα της διεθνούς κοινότητας. Ο Καναδάς υπήρξε ουσιώδης εταίρος της ΕΕ όσον αφορά την άσκηση πίεσης για ανάληψη διεθνούς δράσης για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών και άλλων σημαντικών περιβαλλοντικών θεμάτων που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγχαίρει τον Καναδά για την επικύρωση του πρωτοκόλλου του Κιότο [10] και ελπίζει ότι θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τον Καναδά για τη διασφάλιση της επιτυχίας του. Η ΕΕ θα συνεργαστεί, επίσης, στενά με τον Καναδά για να προωθηθεί ανά τον κόσμο στην επόμενη φάση η καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών: ανάληψη των ευθυνών από όλες τις αναπτυγμένες χώρες για περιορισμό των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και προσπάθεια να συμμετάσχουν οι αναπτυσσόμενες χώρες στην κίνηση αυτή. Και η ΕΕ και ο Καναδάς είναι αποφασισμένοι να συμβάλλουν στην επιτυχία των πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων του Γύρου της Doha για την ανάπτυξη καθώς και στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πολυμερές εμπορικό σύστημα. Και οι δύο χώρες ανησυχούν, επίσης, ιδιαίτερα για τις περιβαλλοντικές αλλαγές που αντιμετωπίζουν οι βόρειες περιφέρειες, ιδίως τα αυξανόμενα επίπεδα έμμονων οργανικών ρύπων και πυρηνικών αποβλήτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει το σημαντικό ρόλο που έπαιξε ο Καναδάς στις διαπραγματεύσεις οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση της σύμβασης της Στοκχόλμης για τους έμμονους οργανικούς ρύπους τον Μάιο του 2001. Η βιώσιμη εκμετάλλευση, διαχείριση και διατήρηση των αλιευτικών πεδίων αποτελεί επίσης ένα κοινό στόχο για την ΕΕ και τον Καναδά.

[10] Δεκέμβριος 2002

Πρέπει να ενισχύσουμε τη διεθνή συνεργασία μας με τον Καναδά επίσης στον τομέα του περιβάλλοντος και να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Εκτός από τη συνεργασία τους στη διεθνή σκηνή, η ΕΕ και ο Καναδάς πραγματοποιούν διμερείς διαβουλεύσεις για διάφορα περιβαλλοντικά θέματα. Τακτικές υψηλού επιπέδου διαβουλεύσεις για το περιβάλλον λαμβάνουν χώρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Καναδά (οι πιο πρόσφατες πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2002).

Στον τομέα του περιβάλλοντος, η Επιτροπή :

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά στα διεθνή φόρουμ για να διατηρηθεί το πρόβλημα των κλιματικών αλλαγών σε υψηλή προτεραιότητα στη διεθνή ημερήσια διάταξη.

- θα συνεργαστεί στενά με τον Καναδά για την εφαρμογή των δεσμεύσεων της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για τη βιώσιμη ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε το 2002.

- θα μεριμνήσει, μαζί με τον Καναδά, για την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πολυμερές εμπορικό σύστημα στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της Doha.

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά στα διεθνή φόρουμ, ιδίως στην οργάνωση αλιείας βορειοδυτικού Ατλαντικού, για τη διασφάλιση της βιώσιμης εκμετάλλευσης, διαχείρισης και διατήρησης των παγκόσμιων αλιευτικών πεδίων.

Ενας άλλος τομέας πολιτικής συνεργασίας στον οποίο η ανακοίνωση αυτή επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή είναι ο τομέας της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της νεολαίας. Στον τομέα αυτό η ΕΕ και ο Καναδάς συνεργάζονται εδώ και καιρό, από τότε που έγινε η πολιτική δήλωση του 1990, την οποία ακολούθησε η συμφωνία ΕΕ-Καναδά του 1995 για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατάρτιση (που ανανεώθηκε το 2000) καθώς και σχετική αναφορά στην κοινή διακήρυξη για τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά του 1996. Υπάρχει επίσης ειδικό κεφάλαιο στο κοινό σχέδιο δράσης καθώς και τακτικές αναφορές στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό σε δηλώσεις επόμενων διασκέψεων κορυφής. Μέχρι σήμερα, το κύριο μέσο για τη συνεργασία ΕΕ-Καναδά στον τομέα της εκπαίδευσης υπήρξε το πρόγραμμα συνεργασίας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατάρτιση, το οποίο θεσπίστηκε από τη συμφωνία και βάσει του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χορήγησε επιδοτήσεις για ορισμένα κοινά έργα μεταξύ ευρωπαϊκών και καναδικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Το πρόγραμμα αυτό ισχύει μέχρι τέλους του 2005.η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και ο Καναδάς θα πρέπει επομένως να αρχίσουν να εξατάζουν από τώρα το μέλλον της συμφωνίας μετά το 2005. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδότησε παράλληλα, στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που έγινε το 1999, τη δημιουργία τεσσάρων ιδρυμάτων ευρωπαϊκών σπουδών σε καναδικά πανεπιστήμια [11]. Παρόμοιες επιδοτήσεις θα χορηγηθούν σε πέντε άλλα ιδρύματα, το φθινόπωρο του 2003, στο πλαίσιο μιας νέας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων. Επιπλέον, η Επιτροπή ενίσχυσε ενεργά τη δημιουργία εδρών Jean Monnet σε καναδικά πανεπιστήμια. Το 1998 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε, επίσης, ένα πρόγραμμα πρακτικής εξάσκησης σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις στον Καναδά, το οποίο απευθύνεται σε νέους ευρωπαίους (το πρόγραμμα'Acadia'). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίδει ιδιαίτερη σημασία στην προώθηση των δεσμών μεταξύ των νέων και τη θεωρεί ως βασικό παράγοντα για τις μελλοντικές καλές σχέσεις μεταξύ των λαών της Ευρώπης και του Καναδά. Για το σκοπό αυτό, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Romano Prodi ανακοίνωσε την πρόθεση τον Δεκέμβριο του 2002, στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Καναδά στην Οτάβα, να διευρύνει τις δυνατότητες για ανταλλαγές νέων μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά. Η ΕΕ αναμένει, επίσης, τη συμμετοχή καναδών σπουδαστών στο Παγκόσμιο Πρόγραμμα Erasmus, όταν αυτό θα αρχίσει να εφαρμόζεται το 2004, καθώς και τη συμμετοχή καναδικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε συνεργασία με άλλα ιδρύματα που συμμετέχουν από την ΕΕ.

[11] Δύο κοινά έργα έχουν υποβληθεί (στο Μόντρεαλ από το πανεπιστήμιο McGill και από το πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ και στο Τορόντο από το York και το πανεπιστήμιο του Τορόντο) και δύο άλλα στο Βανκούβερ από το πανεπιστήμιο της British Columbia και στην Οτάβα από το πανεπιστήμιο Carleton.

Όσον αφορά τον πολιτισμό, η ΕΕ και ο Καναδάς διατηρούν μοναδικούς ιστορικούς και γλωσσικούς δεσμούς. Η ΕΕ και ο Καναδάς δίδουν ιδιαίτερη σημασία στην πολιτιστική ποικιλομορφία σε μία εποχή όπου αυτή απειλείται όλο και πιο πολύ από την παγκοσμιοποίηση. Aπό το 1998 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι καναδικές αρχές συνεργάζονται για να διερευνήσουν τις δυνατότητες κοινής δράσης στον πολιτιστικό και οπτικοακουστικό τομέα.

Η ΕΕ και ο Καναδάς πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε πολυμερείς φορείς για να διασφαλίσουν την αναγνώριση και διατήρηση της αξίας της πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Στον τομέα της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της νεολαίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

- θα μελετήσει τους τρόπους διεύρυνσης των ανταλλαγών μεταξύ νέων της ΕΕ και του Καναδά.

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά για την προώθηση της αναγνώρισης της πολιτιστικής ποικιλομορφίας στο πλαίσιο πολυμερών φορέων.

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά για την κατάρτιση του μελλοντικού προγράμματος συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και κατάρτισης μετά το 2005.

- θα αναπτύξει τη συνεργασία με τον Καναδά στον οπτικοακουστικό και πολιτιστικό τομέα εφόσον η συνεργασία αυτή θα αποτελεί πηγή προστιθέμενης αξίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Δύο περαιτέρω τομείς συνεργασίας τους οποίους η ανακοίνωση αυτή επιθυμεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή είναι οι μεταφορές και η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία.

Τα θέματα των μεταφορών εξακολουθούν να αποτελούν προτεραιότητα στο πρόγραμμα εργασίας της ΕΕ-Καναδά. Στον τομέα της αεροπορίας, σύμφωνα με απόφαση που εξέδωσε πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, πρέπει να τροποποιηθούν οι διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των εμπορικών εταίρων τους, όπως ο Καναδάς, για να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της κοινοτικής νομοθεσίας και η ανάγκη επέκτασης των δικαιωμάτων μεταφοράς που προβλέπονται στις διμερείς συμφωνίες σε όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς χωρίς να γίνεται διάκριση. Η Κοινότητα και ο Καναδάς θα πρέπει να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να γίνουν αυτές οι προσαρμογές και σε ποιο βαθμό η μεταρρύθμιση των σχέσεων μας στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία για να βαδίσουμε προς μία πιο ανοικτή και ολοκληρωμένη διατλαντική αγορά. Στον τομέα της ασφάλειας των αεροπορικών μεταφορών, η ΕΕ και ο Καναδάς συνεργάζονται μαζί για την προώθηση διεθνών μέτρων για τη διευκόλυνση της μετακίνησης των νόμιμων ταξιδιωτών.

Όσον αφορά το GALILEO, το πρόγραμμα δορυφορικής πλοήγησης, ο Καναδάς εκδήλωσε ενδιαφέρον συμμετοχής στην κοινή επιχείρηση GALILEO μέσω του εθνικού του οργανισμού διαστήματος. Η συμμετοχή του Καναδά στο πρόγραμμα θα υπερβαίνει ενδεχομένως το πλαίσιο της συμμετοχής ενός "συνεργαζόμενου κράτους" με τον ευρωπαϊκό οργανισμό διαστήματος. Ο Καναδάς συμμετέχει στις μελέτες Galileo που διευθύνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.

Στον τομέα των υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών, η ΕΕ και ο Καναδάς έχουν τα ίδια μείζονος σημασίας συμφέροντα ως μεταφορείς και ως ναυλωτές που επηρεάζουν σημαντικά τις διμερείς συναλλαγές τους, το διατλαντικό εμπόριο και το θαλάσσιο εμπόριο εν γένει. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τον Καναδά για να εφαρμοστούν οι σημερινοί και οι μελλοντικοί στόχοι στον τομέα της ναυτιλιακής πολιτικής. Συγκεκριμένα η Επιτροπή:

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά για να προωθήσει την ασφάλεια στην θάλασσα και να προστατεύσει το θαλάσσιο περιβάλλον και θα συντονίσει τις απόψεις για μελλοντική νομοθετική δράση σε διμερές επίπεδο και στο πλαίσιο των σχετικών διεθνών φορέων.

- θα προσπαθήσει μαζί με τον Καναδά να ενισχύσει την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και θα συνεργαστεί για να διασφαλιστεί η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων ασφάλειας που έχουν συμφωνηθεί σε διεθνές επίπεδο χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά το διεθνές θαλάσσιο εμπόριο.

- θα συνεργαστεί με τον Καναδά για την περαιτέρω ελευθέρωση των παγκόσμιων θαλάσσιων υπηρεσιών και για τη διασφάλιση ενός ελεύθερου και δίκαιου ανταγωνισμού στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών με τον συντονισμό των θέσεων στο πλαίσιο των σχετικών διεθνών οργανισμών (ιδίως του ΠΟΕ ("Friends of Maritime") και του ΟΟΣΑ) και με την παροχή συγκεκριμένης ενίσχυσης στο αναπτυξιακό πρόγραμμα της Ντόχα όσον αφορά τις υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών.

Η ΕΕ και ο Καναδάς διατηρούν πολύ στενές σχέσεις στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας. Ο συντονισμός των σχετικών πολιτικών στόχων θα μπορούσε βέβαια να βελτιωθεί. Η συμφωνία επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας που υπογράφηκε από τα δύο μέρη το 1996, τροποποιήθηκε το 1998, συνεχίζει να χρησιμεύει ως σταθερή βάση για το διάλογο στον τομέα αυτό. Ωστόσο στις επόμενες διασκέψεις κορυφής ΕΕ-Καναδά ζητήθηκε "πιο στρατηγική προσέγγιση" ώστε να επικεντρωθούν οι προσπάθειες σε συγκεκριμένους τομείς συνεργασίας. Στη διάσκεψη που έγινε στο Τολέδο στις 8 Μαΐου 2002, η ΕΕ και ο Καναδάς συμφώνησαν "να εντείνουν τις προσπάθειές τους ... ώστε να φέρουν πιο κοντά τον πολίτη στις πολιτικές αυτές και να τοποθετήσουν την επιστήμη στο επίκεντρο της χάραξης πολιτικής". Η Επιτροπή έχει επομένως την πρόθεση:

- να οργανώσει με τον Καναδά θεματικά εργαστήρια για την εξέταση των τομέων συνεργασίας που αναφέρονται στην διακήρυξη της διάσκεψης κορυφής της 19ης Δεκεμβρίου 2002. [12]

[12] Το περιβάλλον, ιδίως οι κλιματικές αλλαγές, η παρακολούθηση του περιβάλλοντος, η βιώσιμη ανάπτυξη και η διαχείριση των πόρων. η βιοτεχνολογία και πιο συγκεκριμένα η γονιδιωματική και οι εφαρμογές στον τομέα της υγείας. η κοινωνία των πληροφοριών. η ασφάλεια των τροφίμων συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης κινδύνων σχετικά με ασθένειες και αλλεργίες που συνδέονται με τη διατροφή, οι στρατηγικές αποτελεσματικής διαχείρισης των κινδύνων καθόλη τη διάρκεια της αλυσίδας παραγωγής καθώς και οι μέθοδοι ανάλυσης, ανίχνευσης και ελέγχου. οι νανοτεχνολογίες και οι νανοεπιστήμες, τα πολυλειτουργικά υλικά, οι διαδικασίες και τα προϊόντα. το διάστημα συμπεριλαμβανομένου του βασικού ρόλου του στη διευκόλυνση της παρατήρησης της γης, στις τηλεπικοινωνίες και στην ναυσιπλοΐα.

- να παροτρύνει τον Καναδά να διευκολύνει τη χρηματοδότηση Καναδών που είναι μέλη επιτυχών κοινοπραξιών στο πλαίσιο του έκτου προγράμματος πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης.

- να εξετάσει μαζί με τον Καναδά τους καλύτερους τρόπους παροχής βοήθειας προς τους Καναδούς και τους Ευρωπαίους για να αποκτούν πρόσβαση στη χρηματοδότηση έρευνας και ανάπτυξης τόσο από την ΕΕ όσο και από την κυβέρνηση του Καναδά.

3. Προσανατολισμοσ των σχεσεων ΕΕ-ΚΑΝΑΔΑ προσ τη δραση

Οι σχέσεις ΕΕ-Καναδά έχουν ορισμένες φορές επικριθεί διότι δεν είχαν τα αναμενόμενα με το ύψος των φιλοδοξιών τους αποτελέσματα. Σίγουρα η ΕΕ και ο Καναδάς μπορούν να επιτύχουν μαζί πολύ περισσότερα στη διεθνή σκηνή, λαμβανομένης υπόψη της ταύτισης των ενδιαφερόντων και των αξιών τους. Οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τη συνεργασία με τον Καναδά έχουν διατυπωθεί στο τμήμα 2 της εν λόγω ανακοίνωσης. Για να μετατραπούν, ωστόσο, οι προτεραιότητες αυτές σε απτά αποτελέσματα, η ΕΕ και ο Καναδάς πρέπει να αναπτύξουν δομές για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της συνεργασίας τους. Οι συνεδριάσεις υψηλού επιπέδου πρέπει να είναι περισσότερο προσανατολισμένες σε συγκεκριμένους στόχους και οι επαφές χαμηλότερου επιπέδου πρέπει να είναι πιο συχνές, λιγότερο επίσημες και πιο λειτουργικές.

Από την άποψη της Επιτροπής, υπάρχουν διάφορες επιλογές για την αναβάθμιση της δομής των σχέσεων ΕΕ-Καναδά:

3.1. Δομή των συνεδριάσεων

Θα ήταν σκόπιμο να αντικατασταθούν οι διάφοροι σημερινοί φορείς από μία ενιαία δομή που θα διασφάλιζε τη συνολική διαχείριση των σχέσεων ΕΕ-Καναδά. Αντί να πραγματοποιείται μία ετήσια συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής διαχείρισης, μετά από συνεδριάσεις για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις και για την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, που θα καλύπτει όλο το πεδίο των σχέσεων ΕΕ-Καναδά σε ένα μόνο γύρο επαφών υψηλού επιπέδου, η Επιτροπή προτιμά πιο τακτικές επαφές σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, επίσημες και ανεπίσημες, για να προωθηθεί η υλοποίηση των στόχων που έχει καθοριστεί από τους πολιτικούς και τους ανώτερους υπαλλήλους. Η Επτροπή προτείνει, επομένως, τη δημιουργία μιας ομάδας καθοδήγησης σε επίπεδο εργασίας που θα διασφαλίζει την καθημερινή διαχείριση της λειτουργίας των σχέσεων ΕΕ-Καναδά με ανεπίσημο και πρακτικό τρόπο. Οι ανώτεροι υπάλληλοι θα πρέπει να έχουν σημαντικά μειωμένο φόρτο εργασίας για να μπορούν αφενός να επικεντρώνουν την προσοχή τους σε θέματα προτεραιότητας που πρέπει να συζητηθούν στις υπουργικές συνεδριάσεις και τις διασκέψεις κορυφής και αφετέρου να καθορίζουν τους στόχους.

3.2. Συχνότητα των συνεδριάσεων

Οι συνεδριάσεις υψηλού επίπεδου είναι χρήσιμες για την προώθηση των δύσκολων διμερών θεμάτων ή όταν απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις. Οταν οι σχέσεις ΕΕ-Καναδά λειτουργούν ομαλά σε επίπεδο εργασίας, δεν θα υπάρχει ίσως μεγάλη ανάγκη για διοργάνωση τέτοιων συνεδριάσεων. Σε εύθετο χρόνο, το Συμβούλιο μπορεί να θελήσει να εξετάσει το θέμα της συχνότητας των διασκέψεων κορυφής και των υπουργικών συνεδριάσεων, αφού λειτουργήσει για κάποιο διάστημα η ομάδα καθογήγησης και γίνει αξιολόγηση αυτής της νέας μεθόδου εργασίας. Ωποσδήποτε θα ήταν εύλογο λόγω της παρουσίας των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων και των υπουργών εξωτερικών στις διεθνείς συναντήσεις που διεξάγονται κατά τη διάρκεια του έτους, όπως η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και οι διασκέψεις κορυφής της Ομάδας των 8, να διοργανώνονται πρόσθετες ad hoc υπουργικές συνεδριάσεις και διασκέψεις κορυφής για να διατηρηθούν οι επαφές στο υψηλότερο επίπεδο.

Οι επαφές μεταξύ των υπαλλήλων θα πρέπει να είναι συχνές και τακτικές. Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν προς το παρόν επίσημες τακτικές επαφές σε αυτό το επίπεδο, [13] θα ήταν σκόπιμο για τους υπαλλήλους που διευθύνουν τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά στις Βρυξέλλες και στην Οτάβα να διατηρούν τακτικές επαφές μέσω τηλεδιασκέψεεων ή βιντεοδιασκέψεων (τουλάχιστον δύο φορές το εξάμηνο, και ad hoc όταν είναι απαραίτητο). Διάφορες συνεδριάσεις της τρόικα σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων έχουν θεσμοθετηθεί για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας (προς το παρόν είκοσι μία συνεδριάσεις αυτού του τύπου λαμβάνουν χώρα κάθε χρόνο με τον Καναδά). Οι συνεδριάσεις αυτές θα πρέπει να συνεχιστούν σε μία ad hoc βάση, ανάλογα με τις ανάγκες, αλλά θα πρέπει να εντάσσονται στο επίσημο πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ-Καναδά. Ενώ οι μηχανισμοί "πρόωρης προειδοποίησης" και διαχείρισης των διαφορών θα παίζουν ένα ρόλο στις επαφές αυτές, όπου είναι αναγκαίο, η έμφαση στις επαφές ΕΕ-Καναδά θα δοθεί περισσότερο στον εκ των προτέρων προσδιορισμό των τομέων συνεργασίας και στη διασφάλιση συντονισμένης προσέγγισης. Οι συνεδριάσεις αυτές θα αποκτούν μείζονα σημασία πριν από σημαντικά διεθνή γεγονότα, όπως οι συνεδριάσεις της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, οι διεθνείς διασκέψεις ή οι κρίσεις.

[13] Τακτικές επίσημες επαφές σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων λαμβάνουν χώρα σε συγκεκριμένους τεχνικούς τομείς (για παράδειγμα στον τομέα της πυρηνικής συνεργασίας), αλλά οι επαφές σ'αυτό το επίπεδο δεν έχουν επισημοποιηθεί συνολικά.

3.3. Θεσμικοί μηχανισμοί

Πρέπει να δημιουργηθεί μία ενιαία δομή συντονισμού για να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ όλων των στοιχείων που συνθέτουν το πλέγμα των σχέσεων ΕΕ-Καναδά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιόρισε δύο επιλογές για την αναβάθμιση των δομών που διέπουν τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά: (A) αναθεώρηση της συμφωνίας-πλαίσιο του 1976, με τον καθορισμό νέας νομικής βάσης για τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά. (B) δημοσίευση πολιτικής δήλωσης που θα καθορίζει τη νέα δομή συντονισμού, ακολουθούμενη σε εύθετο χρόνο από αναθεώρηση της συμφωνίας-πλαίσιο.

Προσδιορίζοντας αυτές τις δύο επιλογές, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι η συμφωνία-πλαίσιο του 1976 θα πρέπει κάποτε να αναθεωρηθεί. Δεν μπορεί να θεσπιστεί μία δομή συντονισμού ενιαία για όλα τα επίπεδα των σχέσεων ΕΕ-Καναδά εντός του περιορισμένου πεδίου εφαρμογής της ισχύουσας συμφωνίας πλαίσιο. Υπάρχουν, εξάλλου, πάνω από 20 ξεχωριστές συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά, ανεξάρτητα από τη συμφωνία-πλαίσιο του 1976 που σε μερικές περιπτώσεις καθορίζουν τις δικές τους διμερείς δομές διαλόγου (βλέπε παράρτημα). Για λόγους διαφάνειας και καλής διαχείρισης, θα ήταν σκόπιμο να συγκεντρωθούν οι συμφωνίες αυτές σε ένα ενιαίο πλαίσιο όσον αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά.

Υπάρχει πάντοτε το ερώτημα για το πότε θα αρχίσει η αναθεώρηση της συμφωνίας πλαίσιο. Για την αναθεώρηση αυτή θα απαιτηθεί επίπονη νομοθετική διαδικασία, η οποία θα απορροφήσει πόρους για μήνες και ίσως για χρόνια. Εξάλλου, η κατάσταση περιπλέκεται με τις συνεχιζόμενες εργασίες της Συνέλευσης για το μέλλον της ΕΕ η οποία θα αλλάξει κατά πάσα πιθανότητα το τοπίο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας. Θα ήταν ίσως σκόπιμο να αναμένουμε τα αποτελέσματα της Συνέλευσης, καθώς και της διεύρυνσης, πριν να αρχίσει η διαδικασία πλήρους εκσυγχρονισμού του νομικού πλαισίου που θα διέπει τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά.

Για να διαταραχθεί όσο το δυνατόν λιγότερο το ισχύον νομικό πλαίσιο, είναι δυνατόν να προσαρμοστούν τουλάχιστον προς το παρόν οι ισχύουσες δομές ώστε να υπάρχει ένα μόνο όργανο συντονισμού.

Η υπάρχουσα μεικτή επιτροπή συνεργασίας, με τις διάφορες υποεπιτροπές της, δημιουργήθηκε βάσει του άρθρου IV της συμφωνίας-πλαίσιο του 1976. [14] Οι αρμοδιότητες της επιτροπής αυτής είναι καθαρά οικονομικές και εμπορικές. Για την ΕΕ, την προεδρία της μεικτής επιτροπής ασκεί η Επιτροπή ενώ τα κράτη μέλη είναι προσκεκλημένα ως παρατηρητές. Με την επέκταση της πολιτικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά και τη θέσπιση του σχεδίου δράσης, δημιουργήθηκαν παράλληλοι φορείς για την αντιμετώπιση των θεμάτων που αφορούν το δεύτερο και τον τρίτο πυλώνα, οι οποίες αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές αρμοδιότητες εντός των οργάνων της ΕΕ. Οι φορείς αυτοί πολλές φορές συναντώνται μετά από την μεικτή επιτροπή συνεργασίας αλλά δεν υπάρχει, ωστόσο, επίσημη σύνδεση μεταξύ τους.

[14] "Θεσπίζεται μεικτή επιτροπή συνεργασίας για την προώθηση και την παρακολούθηση των διαφόρων δραστηριοτήτων εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας που προβλέπονται μεταξύ της Κοινότητας και του Καναδά. Θα διεξαχθούν διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της εν λόγω επιτροπής, σε κατάλληλο επίπεδο, για να διευκολυνθεί η εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας και να προωθηθεί η υλοποίηση των γενικών στόχων της. Η επιτροπή συνεδριάζει κανονικά τουλάχιστον μία φορά το έτος. Συνεδριάζει εκτάκτως μετά από αίτηση ενός από τα δύο μέρη. Συστήνονται υποεπιτροπές όταν κριθεί σκόπιμο για να βοηθήσουν την επιτροπή στην εκπλήρωση των εργασιών της."

Είναι σαφές ότι ένας τέτοιος μηχανισμός δεν είναι βιώσιμος μακροπρόθεσμα εφόσον χρειάζεται μια ενιαία δομή για να κατευθύνει τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά. Όσο εξακολουθεί να ισχύει η συμφωνία-πλαίσιο του 1976, υπάρχει νομική υποχρέωση η μεικτή επιτροπή συνεργασίας να συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά το έτος. Σε εύθετο χρόνο, η δομή του διαλόγου σε ανώτατο επίπεδο θα πρέπει να οργανωθεί ορθολογικά και να δημιουργηθεί ένας ενιαίος φορέας για όλους τους πυλώνες, εξουσιοδοτημένος να εξετάζει όλα τα θέματα των σχέσεων ΕΕ-Καναδά. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για να συγκεντρωθούν πιο συστηματικά στο μέλλον αυτές οι τρεις μορφές διαλόγου και να παρέχουν έναν κατάλληλο φορέα για διαβουλεύσεις σε ανώτατο επίπεδο.

Βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, θα μπορούσε ωστόσο να συσταθεί με πολιτική δήλωση μία ομάδα καθοδήγησης σε επίπεδο εργασίας που να αφορά όλους τους πυλώνες. Η ομάδα αυτή θα καθοδηγεί την καθημερινή λειτουργία των σχέσεων ΕΕ-Καναδά, ιδίως την εφαρμογή του σχεδίου δράσης, και θα παρέχει ένα προσανατολισμένο προς τη δράση, ανεπίσημο συνολικό πλαίσιο σε επίπεδο υπαλλήλων, το οποίο προς το παρόν δεν υπάρχει. Η ομάδα καθοδήγησης, από πλευράς ΕΕ, θα αποτελείται από την Επιτροπή και την προεδρία, επικουρούμενη από τη γραμματεία του Συμβουλίου. Όσον αφορά τον χαρακτήρα των αρμοδιοτήτων της ομάδας που αφορά όλους τους πυλώνες, η προεδρία ή η Επιτροπή θα προωθούν θέματα που εμπίπτουν στους αντίστοιχους τομείς των αρμοδιοτήτων τους. Ενώ η ομάδα καθοδήγησης θα έχει τη γενική εποπτεία των σχέσεων ΕΕ-Καναδά, δεν θα αντικαταστήσει, ωστόσο, τους καθιερωμένους φορείς που εξακολουθούν να λειτουργούν αποτελεσματικά, ιδίως την υποεπιτροπή συναλλαγών και επενδύσεων της μεικτής επιτροπής συνεργασίας. [15] Η υποεπιτροπή συναλλαγών και επενδύσεων θα συνεχίσει να παίζει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των σχέσεων συναλλαγών και επενδύσεων μεταξύ ΕΕ και Καναδά, συμπεριλαμβανομένης της διαπραγμάτευσης για μια μελλοντική συμφωνία ενίσχυσης των συναλλαγών και των επενδύσεων. Η υποεπιτροπή συναλλαγών και επενδύσεων θα συνεχίσει να υπάγεται στην μεικτή επιτροπή συνεργασίας.

[15] Άλλοι ειδικευμένοι φορείς που διαχειρίζονται τις σχέσεις ΕΕ-Καναδά στους τεχνικούς τομείς (για παράδειγμα η μεικτή τεχνική ομάδα εργασίας Ευρατόμ/Καναδά) θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως ξεχωριστά όργανα στο γενικό πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ-Καναδά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι η επιλογή (B) είναι η κατάλληλη λύση σ' αυτή τη συγκυρία. Υπάρχουν ισχυροί λόγοι για αναθεώρηση της συμφωνίας-πλαίσιο του 1976, η οποία έχει αρχίσει πλέον να παλιώνει. Ωστόσο, επειδή υπάρχουν αβεβαιότητες λόγω των συνεχιζόμενων εργασιών της συνέλευσης, κρίνεται σκόπιμο να μη δρομολογηθεί ακόμα αυτό το σημαντικό έργο πριν να ξεκαθαρίσει το θεσμικό μελλοντικό τοπίο της ΕΕ. Στο μεταξύ, μία πολιτική δήλωση θα ήταν αρκετή για να ενισχυθεί ο συντονιστικός ρόλος των υφιστάμενων δομών ώστε να δοθεί στη σχέση ΕΕ-Καναδά μία πιο λειτουργική διάσταση .

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι επίσημες σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Καναδά είναι οι πρώτες που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συνάψει με μια ανεπτυγμένη χώρα. Σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, που παρουσιάζει όλο και πιο πολλές προκλήσεις, οι ισχυροί δεσμοί που ενώνουν την ΕΕ και τον Καναδά είναι πιο σημαντικοί από ποτέ. Καθώς αρχίζει για την ΕΕ μία περίοδος ραγδαίων ανακατατάξεων, πρέπει οι σχέσεις ΕΕ-Καναδά να αποκτήσουν νέο δυναμισμό και σταθερή βάση.

Από λειτουργική άποψη :

- Οι υφιστάμενοι φορείς επικοινωνίας θα πρέπει να αναβαθμιστούν και να οργανωθούν ορθολογικά. Η Επιτροπή συστήνει οι όλο και πιο διευρυμένες σχέσεις ΕΕ-Καναδά να υπαχθούν σε μία ενιαία κεντρική δομή, την οποία να διαχειρίζεται μία ομάδα καθοδήγησης. Ο μηχανισμός αυτός θα αποτελέσει τη βάση για αρμονική λειτουργία των σχέσεων ΕΕ-Καναδά, μειώνοντας την ανάγκη για οργάνωση συνεδριάσεων σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο.

- Το νομικό πλαίσιο πρέπει να εκσυγχρονιστεί για να τύχουν υπόψη οι μεταβολές που έχουν επέλθει κατά τη διάρκεια των 30 τελευταίων ετών στις σχέσεις ΕΕ-Καναδά και να δημιουργηθεί η νέα δομή που απαιτείται για το μέλλον. Η Επιτροπή συνιστά για το σκοπό αυτό την υιοθέτηση πολιτικής δήλωσης από τους ηγέτες, η οποία να συνοδεύεται από αναθεώρηση της συμφωνίας-πλαίσιο του 1976, μόλις γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα της συνέλευσης.

Αυτές οι σημαντικές προσαρμογές του μηχανισμού των σχέσεών μας θα συμβάλλουν στο να προσανατολιστεί προς τη δράση, περισσότερο απ' ό,τι είναι τώρα, η συνεργασία ΕΕ-Καναδά. Σκοπεύουμε να συνεργαστούμε πιο συστηματικά σε όλα τα επίπεδα και να έχουμε απτά αποτελέσματα τα οποία θα παρέχουν προστιθέμενη αξία και στην ΕΕ και στον Καναδά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι οι ακόλουθοι τομείς προσφέρονται ιδιαιτέρως για συνεργασία :

- Η ΕΕ και ο Καναδάς θα πρέπει να συνεργαστούν δυναμικά για την προώθηση των κοινών αξιών τους στη διεθνή σκηνή. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να λάβουν μέτρα για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας. Οι ευρωπαίοι και καναδοί υπάλληλοι θα πρέπει να συντονίζουν συστηματικά τις θέσεις τους πριν από σημαντικές διεθνείς εκδηλώσεις και συναντήσεις των διμερών οργάνων.

- Ο Καναδάς δεν είναι μόνο ένας πολύ αξιόλογος πολιτικός εταίρος για την ΕΕ, αλλά και ένας βασικός εμπορικός εταίρος. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής και του Καναδά έχουν ήδη ξεκινήσει να θέτουν σε εφαρμογή τις οδηγίες που δόθηκαν από τη διάσκεψη κορυφής της Οτάβα, τον Δεκεμβριο του 2002, για τον σχεδιασμό μιας διμερούς συμφωνίας ενίσχυσης των συναλλαγών και των επενδύσεων, ευρείας κλίμακας και με μελλοντικές προοπτικές. Η συμφωνία αυτή θα διαπραγματεύεται θέματα πέραν της παραδοσιακής πρόσβασης στις αγορές και θα επισφραγίζει τη νέα δέσμευση για ενίσχυση των διμερών ροών των συναλλαγών και των επενδύσεων, ενώ θα συνεχίζει να στηρίζει το πολυμερές εμπορικό σύστημα και τη διάδοση των κοινών αξιών.

- Οι Ευρωπαίοι και οι Καναδοί έχουν τους ίδιους κοινούς στόχους στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη διαφύλαξη των πολιτικών ελευθεριών. Η διακίνηση των ατόμων, η μετανάστευση και η χορήγηση ασύλου αποτελούν επίσης θέματα που αποκτούν όλο και πιο οριζόντιο χαρακτήρα. Η ΕΕ και ο Καναδάς θα πρέπει, με βάση την αμοιβαία κτηθείσα πείρα, να εντατικοποιήσουν τη συνεργασία τους σε όλους αυτούς τους τομείς.

- Οι απειλές κατά του περιβάλλοντος σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα. Η ΕΕ και ο Καναδάς συνεργάζονται για επιθετική προώθηση του προγράμματος δράσης για το περιβάλλον στην παγκόσμια σκηνή.

- Οι στενές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά πρέπει να ενισχύονται συνεχώς από τη βάση στην κορυφή. Οι εκπαιδευτικοί και οι πολιτιστικοί δεσμοί μεταξύ των Ευρωπαίων και των Καναδών διασφαλίζουν τη μελλοντική ισχυροποίηση των σχέσεών μας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναζητήσει τρόπους για τη διεύρυνση των ανταλλαγών νέων μεταξύ της Ευρώπης και του Καναδά, ενώ θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τον Καναδά στο διεθνές προσκήνιο για τη διασφάλιση της αναγνώρισης και της προστασίας της πολιτισμικής διαφοροποίησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω τη συνεργασία με τον Καναδά στον οπτικοακουαστικό και πολιτιστικό τομέα.

Παράρτημα

Κατάλογος των συμφωνιών ΕΕ-Καναδά

Συμφωνίες-πλαίσιο

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ για την εμπορική και οικονομική συνεργασία μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 1976

- Δήλωση Καναδά-Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τις διατλαντικές σχέσεις, 1990

- ΚΟΙΝΗ πολιτική δήλωση για τις σχέσεις Καναδά-ΕΕ, 1996

- ΚΟΙΝΟ σχέδιο δράσης Καναδά-ΕΕ, 1996

Τομεακές συμφωνίες

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της κυβέρνησης του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) για συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις της ατομικής ενέργειας

- ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ επιστολών μεταξύ της κυβέρνησης του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) της 6ης Οκτωβρίου 1959 για συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις της ατομικής ενέργειας, ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο των διασφαλίσεων (με συμπληρωματική ανταλλαγή επιστολών)

- ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ στη συμφωνία της 6ης Οκτωβρίου 1959 (1), υπό μορφή ανταλλαγής επιστολών, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) και της κυβέρνησης του Καναδά για συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις της ατομικής ενέργειας.

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής έρευνας

- ΜΝΗΜΟΝΙΟ συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, εκπροσωπούμενης από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της κυβέρνησης του Καναδά σχετικά με τη συνεργασία στους τομείς της έρευνας της σύντηξης και της ανάπτυξης

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, εκπροσωπούμενης από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της Atomic Energy of Canada Limited, η οποία έχει οριστεί από την κυβέρνηση του Καναδά ως ο φορέας εφαρμογής για τη συμμετοχή του Καναδά στη συμβολή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας στην κατασκευαστική μελέτη (EDA) του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER)

- MNHMONIO συμφωνίας για συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και της κυβέρνησης του Καναδά στον τομέα της ελεγχόμενης πυρηνικής σύντηξης

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ υπό μορφή ανταλλαγής επιστολών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) και της κυβέρνησης του Καναδά, για την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) και της κυβέρνησης του Καναδά, της 6ης Οκτωβρίου 1959 για συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις της ατομικής ενέργειας

- ΣΥΜΦΩΝΗΘΕΝ πρακτικό της συμφωνίας υπό μορφή ανταλλαγής επιστολών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) και της κυβέρνησης του Καναδά, για την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) και της κυβέρνησης του Καναδά, στις 6 Οκτωβρίου 1959 για συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις ατομικής ενέργειας

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της κυβέρνησης του Καναδά και των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου τους περί ανταγωνισμού

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τελωνειακή συνεργασία και αμοιβαία συνδρομή σε τελωνειακά ζητήματα

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του Καναδά για την κατάρτιση προγράμματος συνεργασίας στους τομείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της κατάρτισης

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της κυβέρνησης του Καναδά για την ανανέωση του προγράμματος συνεργασίας στους τομείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της κατάρτισης

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της κυβέρνησης του Καναδά περί υγειονομικών μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας και της υγείας των ζώων που εφαρμόζονται στο εμπόριο ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ για επιστημονική και τεχνική συνεργασία μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Κοινότητας

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του Καναδά κατ' εφαρμογή του άρθρου XXIV παράγραφος 6 της ΓΣΔΕ

- ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ επιστολών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του Καναδά για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων κατ' εφαρμογή του άρθρου XXIV παράγραφος 6 της ΓΣΔΕ

- ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ επιστολών για συνεργασία σε θέματα περιβάλλοντος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της κυβέρνησης του Καναδά, 1975

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και του Καναδά σχετικά με το εμπόριο αλκοολούχων ποτών

- ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Καναδά και της Ρωσικής Ομοσπονδίας για τα διεθνή πρότυπα μη βάναυσης παγίδευσης

- Συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης - Διαπίστωση της συμμόρφωσης, 1998

- Κοινή δήλωση για το ηλεκτρονικό εμπόριο στην παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών, Δεκέμβριος 1999