ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ Οδηγία 75/442/ΕΟΚ για τα απόβλητα, Οδηγία 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα, Οδηγία 75/439/ΕΟΚ για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, Οδηγία 86/278/ΕΟΚ περί της ιλύος καθαρισμού λυμάτων Οδηγία 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας - ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1998-2000

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ.

ΟΔΗΓΙΑ 75/442/ΕΟΚ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ, ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 91/156/ΕΟΚ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

2.1. Εθνικό δίκαιο

2.2. Ορισμός της έννοιας «απόβλητα» και ο Ευρωπαϊκός Κατάλογος Αποβλήτων (άρθρο 1 στοιχείο (α))

2.3. Αρμόδιες αρχές - Άρθρο 6

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων - Άρθρο 7

3.2. Λεπτομέρειες σχετικά με τον περιορισμό και την αξιοποίηση αποβλήτων- άρθρο 3

3.3. Αυτάρκεια ως προς τη διάθεση αποβλήτων - άρθρο 5

3.4. Λεπτομέρειες σχετικά με την παραγωγή και την επεξεργασία αποβλήτων - άρθρο 7 παράγραφος 1

3.5. Γενικοί κανόνες για απαλλαγές από την απαίτηση σχετικά με την έκδοση αδειών - άρθρο

3.6. Τήρηση μητρώων - άρθρο

Παράρτημα Ι

ΟΔΗΓΙΑ 91/689/ΕΟΚ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

2.1. Εθνικό δίκαιο

2.2. Ορισμός «επικίνδυνων αποβλήτων» και ο κατάλογος των επικίνδυνων αποβλήτων

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Εθνική θεώρηση «επικίνδυνων αποβλήτων» - άρθρο 1 παράγραφος 4

3.2. Επικίνδυνα οικιακά απόβλητα - άρθρο 1 παράγραφος 5

3.3. Καταγραφή και αναγνώριση της απόρριψης επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 2 παράγραφος 1

3.4. Ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 2 παράγραφοι 2-4

3.5. Οι γενικοί εθνικοί κανόνες που αντικαθιστούν τις προϋποθέσεις αδείας για δραστηριότητες ανάκτησης - άρθρο 3 παράγραφος 2

3.6. Έλεγχοι των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 4 παράγραφος 1

3.7. Τήρηση μητρώων για τα απόβλητα - άρθρο 4 παράγραφος 2

3.8. Μέτρα για τη διασφάλιση της κατάλληλης συσκευασίας και σήμανσης επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 5

3.9. Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων και στατιστικές για τα απόβλητα - άρθρο 6

3.10. Προσωρινή παρέκκλιση από την εν λόγω οδηγία - άρθρο 7

3.11. Επιπλέον του ερωτηματολογίου - άρθρο 8 παράγραφος 3

ΟΔΗΓΙΑ 75/439/ΕΟΚ ΠΕΡΙ ΔΙΑΘΕΣΕΩΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΟΡΥΚΤΕΛΑΙΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

2.1. Εθνικό δίκαιο

2.2. Διατάξεις που αφορούν την αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρο 7

2.3. Λήψη αυστηρότερων εθνικών μέτρων - άρθρο

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Διαχείριση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρα 2 και 3

3.2. Εμπόδια σχετικά με την αναγέννηση και την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρο 3

3.3. Ενημέρωση του κοινού και εκστρατείες προώθησης - άρθρο 5

3.4. Λεπτομέρειες σχετικά με τις επιχειρήσεις συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων

3.5. Υπαγωγή των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε κάποιο είδος επεξεργασίας - άρθρο 5 παράγραφος 3

3.6. Λεπτομέρειες σχετικά με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

3.7. Προβλεπόμενες οριακές τιμές για την καύση - Άρθρο 8

3.8. Όρια ποσοτήτων για την τήρηση αρχείων για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - Άρθρο

3.9. Αποζημιώσεις για εκμεταλλεύσεις που συλλέγουν και διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - άρθρο

Παράρτημα ΙΙ

ΟΔΗΓΙΑ 86/278/ΕΟΚ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Ειδικοί όροι όταν χρησιμοποιείται ιλύς από σηπτικούς βόθρους και άλλες ανάλογες εγκαταστάσεις - Άρθρο 3 παράγραφος 2

3.2. Οριακές τιμές συγκέντρωσης για βαρέα μέταλλα στο έδαφος, την ιλύ και μέγιστες ετήσιες ποσότητες - Άρθρο 5

3.3. Όσον αφορά το παράρτημα 1Β και τις μέγιστες ποσότητες ιλύος (ξηρά ύλη) που προστίθενται στο έδαφος - Άρθρο 5 παράγραφος 2α

3.4. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων σε καλλιεργημένες εκτάσεις που προορίζονται αποκλειστικά για τη διατροφή ζώων - Παράρτημα Ι Α, υποσημείωση 1

3.5. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων που επιτρέπονται σε εδάφη με pH μεγαλύτερο του 7 - Παράρτημα Ι Α, υποσημείωση 2

3.6. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις ετήσιες ποσότητες βαρέων μετάλλων που εισάγονται σε εδάφη τα οποία προορίζονται για καλλιέργειες χορτονομής - Παράρτημα I Γ, υποσημείωση 1

3.7. Περιγραφή των τεχνολογιών που εφαρμόζονται για την επεξεργασία της ιλύος - άρθρο 6

3.8. Όσον αφορά την συχνότητα της ανάλυσης - Παράρτημα ΙΙ Α, παράγραφος 1

3.9. Όσον αφορά τους ειδικούς όρους έγκρισης για την έγχυση ή την ανάμιξη της μη επεξεργασμένης ιλύος στο έδαφος - Άρθρο 6 α

3.10. Περίοδοι απαγόρευσης της χρησιμοποίησης ιλύος πριν από την βοσκή ή τη συγκομιδή - Άρθρο 7

3.11. Οριακές τιμές ή άλλα μέτρα για εδάφη με pH κατώτερο του 6 - άρθρο 8

3.12. Αναλύσεις εδάφους για άλλες παραμέτρους πλην των βαρέων μετάλλων - παράρτημα ΙΙ Β, παράγραφος 1

3.13. Όσον αφορά την ελάχιστη συχνότητα ανάλυσης του εδάφους - Παράρτημα ΙΙ Β, παράγραφος 2

3.14. Ποσότητες παραγόμενης ιλύος, ιλύς που χρησιμοποιείται στη γεωργία και μέση συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στη ιλύ - Άρθρο 10

3.15. Εξαιρέσεις για μικρές εγκαταστάσεις καθαρισμού λυμάτων - Άρθρο 11

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Παράρτημα ΙΙΙ

ΟΔΗΓΙΑ 94/62/ΕΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

2.1. Εθνικό δίκαιο

2.2. Προγράμματα που υπερβαίνουν τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 α) και β)

2.3. Διαδικασίες παράβασης

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Πρόληψη των απορριμμάτων συσκευασίας

3.2. Μέτρα ενθάρρυνσης των συστημάτων επαναχρησιμοποίησης

3.3. Μέτρα για τη θέσπιση συστημάτων επιστροφής

3.4. Ενθάρρυνση της χρήσης ανακυκλωμένων υλικών

3.5. Ενημερωτικές εκστρατείες

3.6. Εθνικά πρότυπα σχετικά με τις βασικές απαιτήσεις και τα επίπεδα συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων

3.7. Ειδικό κεφάλαιο για τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων

3.8. Οικονομικά μέσα

4. ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ

4.1. Εισαγωγή

4.2. Δημιουργία απορριμμάτων συσκευασίας

4.2.1. Συσκευασία αποβλήτων που δημιουργήθηκε ανά κεφαλή στα κράτη μέλη

4.2.2. Συσκευασία αποβλήτων που δημιουργήθηκε ανά μονάδα ΑΕΠ στα κράτη μέλη

4.3. Συνολική ανακύκλωση και ανάκτηση

4.3.1. Σημερινή επίτευξη ελάχιστων απαιτήσεων για το 2001

4.3.2. Υπέρβαση των μέγιστων απαιτήσεων

4.4. Ανακύκλωση ανά υλικό

4.4.1. Ανακύκλωση συσκευασιών από γυαλί

4.4.2. Ανακύκλωση συσκευασιών από χαρτί

4.4.3. Ανακύκλωση συσκευασιών από μέταλλο

4.4.4. Ανακύκλωση συσκευασιών από πλαστικό

4.5. Συμπεράσματα

Παράρτημα ΙV

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

1.1. Ορισμός των αποβλήτων

1.2. Ιεράρχηση των αρχών

1.3. Σχεδιασμός της διαχείρισης αποβλήτων

1.4. Στατιστικά στοιχεία για τα απόβλητα

1.5. Τήρηση μητρώων

1.6. Έλεγχος της διαχείρισης αποβλήτων

1.7. Διαδικασίες παράβασης

1.8. Προοπτικές

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση αποσκοπεί στην ενημέρωση των λοιπών κοινοτικών οργάνων, των κρατών μελών και του ενδιαφερομένου κοινού σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας περί των αποβλήτων για την περίοδο 1998-2000, και ιδίως:

- της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ [1]για τα απόβλητα

[1] ΕΕ L 194, 25.07.1975, σ. 47 όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 91/156/ΕΟΚ (ΕΕ L 78, 18.03.1991, σ. 32)

- της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ [2] για τα επικίνδυνα απόβλητα (αντικατέστησε την οδηγία 78/319/ΕΟΚ)

[2] ΕΕ L 377, 31.12.1991, σ. 20

- της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ [3] για τη διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων

[3] ΕΕ L 194, 25.07.1975, σ. 31 όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 87/101/ΕΟΚ (ΕΕ L 42, 22.12.1986, σ. 43)

- της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ [4] σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και ιδίως του εδάφους και τη χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία

[4] ΕΕ L 181, 04.07.1986, σ. 6

- της οδηγίας 94/62/ΕΚ [5] για τη συσκευασία και τα απορρίμματα συσκευασίας.

[5] ΕΕ L 365, 31.12.1994, σ. 10

Η έκθεση αυτή εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας 91/692/ΕΟΚ [6] για την τυποποίηση και τον εξορθολογισμό των εκθέσεων που αφορούν την εφαρμογή ορισμένων οδηγιών για το περιβάλλον. Η Επιτροπή έχει ήδη δημοσιεύσει έκθεση για την εφαρμογή των οδηγιών 75/442/ΕΟΚ, 91/689/ΕΟΚ, 75/439/ΕΟΚ και 86/278/ΕΟΚ για την περίοδο 1995 έως 1997 [7], καθώς και έκθεση για την περίοδο 1990-1994 [8].

[6] ΕΕ L 377, 23.12.1991, σ. 48

[7] COM (99) 752 τελικό της 10.01.2000

[8] COM (97) 23 τελικό της 27.02.1997

Σύμφωνα με την οδηγία 91/692/ΕΟΚ, από τα κράτη μέλη απαιτείται να υποβάλλουν εκθέσεις, οι οποίες συντάσσονται βάσει ερωτηματολογίων. Τα ερωτηματολόγια που αφορούν τις οδηγίες 75/439/ΕΟΚ, 75/442/ΕΟΚ και 86/278/ΕΟΚ εγκρίθηκαν με την απόφαση 94/741/ΕΚ [9] της Επιτροπής της 24ης Οκτωβρίου 1994. Τα ερωτηματολόγια σχετικά με τις οδηγίες 91/689/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ εγκρίθηκαν με την απόφαση 97/622/ΕΚ [10] της Επιτροπής της 27ης Μαΐου1997.

[9] ΕΕ L 296, 17.11.1994, σ. 42

[10] ΕΕ L 256, 19.9.1997, σ. 13

Η οδηγία 91/692/ΕΟΚ απαιτεί τη δημοσίευση ενοποιημένης έκθεσης από την Επιτροπή. Στόχος της εν λόγω κοινοτικής έκθεσης είναι να διευκολύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εκτιμήσουν την επιτευχθείσα πρόοδο στην υλοποίηση των οδηγιών για τη διαχείριση των αποβλήτων σε ολόκληρη την Κοινότητα και, παράλληλα, να παράσχουν στο κοινό στοιχεία σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος.

Η έκθεση βασίζεται κυρίως σε πληροφορίες που διαβίβασαν τα κράτη μέλη· κατά συνέπεια, το περιεχόμενό τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πληρότητα, την ποιότητα και την ακρίβεια των εθνικών εισηγήσεων. Όσον αφορά ειδικότερα τις νομικές υποθέσεις που αναφέρονται στην έκθεση, έχουν περιληφθεί επικαιροποιημένες πληροφορίες που είναι μεταγενέστερες της περιόδου αναφοράς 1998-2000.

Σύμφωνα με την οδηγία 91/692/ΕΟΚ τα κράτη μέλη υποχρεούντο να υποβάλουν τις εκθέσεις τους μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2001. Η εκθέσεις της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Δανίας, της Ισπανίας, της Φινλανδίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Ιταλίας, του Λουξεμβούργου, της Σουηδίας, των Κάτω Χωρών και του Ηνωμένου Βασιλείου διαβιβάστηκαν μεταξύ Νοεμβρίου 2001 και Φεβρουαρίου 2002. Οι εκθέσεις από τις τρεις περιφέρειες του Βελγίου διαβιβάστηκαν μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου 2002. Η Πορτογαλία υπέβαλε την έκθεσή της τον Οκτώβριο 2002. Η Ιρλανδία υπέβαλε την έκθεσή της τον Ιανουάριο 2003, βάσει της οδηγίας 94/62/ΕΚ.

Οι περισσότερες χώρες απέστειλαν επίσης τις εκθέσεις τους ηλεκτρονικά, μέσω του EIONET (European Environment Information and Observation Network - Ευρωπαϊκό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης και Παρατήρησης).

Μία αρχική εκτίμηση των εκθέσεων των κρατών μελών εκ μέρους της Επιτροπής αποκάλυψε την ύπαρξη ανακολουθιών και/ή ελλείψεων, οι οποίες τονίστηκαν στα οικεία κράτη μέλη. Ορισμένα από αυτά παρείχαν συμπληρωματικές πληροφορίες. Για τις εκθέσεις εκείνες οι οποίες εξακολουθούσαν να παρουσιάζουν ελλείψεις, η Επιτροπή μελετά την κίνηση των διαδικασιών που προβλέπονται στο άρθρο 226 της συνθήκης ΕΚ.

Ο κατωτέρω πίνακας παρουσιάζει την αντιστοιχία μεταξύ της κλίμακας NUTS (ονοματολογία των εδαφικών στατιστικών μονάδων) και των εθνικών διοικητικών μονάδων, που αναφέρονται σε διάφορους πίνακες σε ολόκληρη την έκθεση.

Συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Θεματικό Κέντρο για τα Απόβλητα και τη Ροή Υλικών (ETC/WMF)

Είναι η δεύτερη φορά που έχει συνταχθεί για τον τομέα των αποβλήτων έκθεση σε συνεργασία με το ETC/WMF, που επικεντρώθηκε κυρίως στην παρουσίαση των παρεχομένων στα ερωτηματολόγια στοιχείων σχετικά με τα απόβλητα.

Το ETC/WMF δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1997 από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος και λειτουργεί ως κέντρο εμπειρογνωσίας για τους σκοπούς του οργανισμού του οποίου ενισχύει την αποστολή και, ειδικότερα, συμβάλλει στο Πολυετές Πρόγραμμα Εργασίας του Οργανισμού. Το κέντρο αυτό έχει καθιερώσει στενή συνεργασία με όλα τα κράτη μέλη του οργανισμού. Η συνεργασία αυτή έχει αναπτυχθεί μέσω του δικτύου EIONET (European Environmental Information and Observation Network - Ευρωπαϊκό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης και Παρατήρησης), το οποίο ασχολείται με τη συλλογή, επεξεργασία και ανάλυση περιβαλλοντικών στοιχείων, και ειδικότερα μέσω των εθνικών κέντρων αναφοράς για τα απόβλητα.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας : Αντιστοιχία μεταξύ των επιπέδων NUTS και των εθνικών διοικητικών μονάδων.

Στα εθνικά σύνολα μιας κλίμακας λαμβάνονται υπόψη τα υψηλότερα επίπεδα που αφορούν την κλίμακα αυτή (π.χ. στο Βέλγιο 10 επαρχίες και 1 μονάδα, τις Βρυξέλλες, που ανήκει επίσης στην κλίμακα Nuts 1).

Οδηγία 75/442/ΕΟΚ για τα απόβλητα, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ

1. Εισαγωγή

Η οδηγία 75/442/ΕΟΚ [11] αποτελεί το θεμελιώδες νομικό πλαίσιο κοινοτικής πολιτικής για τη διαχείριση των αποβλήτων. Τέθηκε σε ισχύ το 1997 και στη συνέχεια τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ [12] για να συμπεριλάβει τις γενικές κατευθύνσεις που καθορίστηκαν στην κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των αποβλήτων το 1989. Το 1996, τροποποιήθηκε με απόφαση της Επιτροπής [13] το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ που περιλαμβάνει καταλόγους δραστηριοτήτων διάθεσης και ανάκτησης. Η αναθεώρηση της κοινοτικής στρατηγικής για τη διαχείριση των αποβλήτων της 30ής Ιουλίου 1996 [14] επιβεβαίωσε τα κύρια στοιχεία της στρατηγικής του 1989 και την προσάρμοσε στις απαιτήσεις για τα επόμενα πέντε χρόνια.

[11] ΕΕ L 194, 25.07.1975, σ. 47

[12] ΕΕ L 78, 18.03.1991, σ. 32

[13] ΕΕ L 135, 06.06.1996, σ.32

[14] COM(96) 399 τελικό της 30.07.1996

Οι βασικές διατάξεις της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε είναι συγκεκριμένα:

- ο ορισμός των αποβλήτων, ο οποίος συγκεκριμενοποιήθηκε περαιτέρω μέσω του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (EWC), που καταρτίστηκε με την απόφαση 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής όπως τροποποιήθηκε [15], καθώς και η λοιπή ορολογία που αφορά τη διαχείριση αποβλήτων (άρθρο 1)

[15] ΕΕ L 226 της 6.9.2000, σ.3 (Απόφαση 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής για την αντικατάσταση της απόφασης 94/3/ΕΚ σχετικά με την κατάρτιση καταλόγου αποβλήτων σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο (α) της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τα απόβλητα και της απόφασης 94/404/ΕΚ του Συμβουλίου για την κατάρτιση καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου) όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 2001/118/ΕΚ (ΕΕ L 47, 16.1.2001, σ. 1) και 2001/119/ΕΚ (ΕΕ L 47, 22.1.2001, σ. 32, της Επιτροπής) καθώς και με την απόφαση 2001/573/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 203, 23.7.2001,σ. 18).

- η ιεράρχηση των γενικών αρχών διαχείρισης αποβλήτων: πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, ανάκτηση, ασφαλής διάθεση (άρθρα 3 και 4)

- η αρχή της εγγύτητας και της αυτάρκειας που ισχύει για τα απόβλητα όσον αφορά την τελική διάθεση και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου εγκαταστάσεων διάθεσης (άρθρο 5)

- η υποχρέωση εκ μέρους των κρατών μελών να καταρτίζουν σχέδια διαχείρισης αποβλήτων, τα οποία είναι απαραίτητα για την υλοποίηση της εν λόγω πολιτικής (άρθρο 7)

- οι άδειες για τις εγκαταστάσεις ή τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με δραστηριότητες διάθεσης και ανάκτησης (άρθρα 9 και 10)

- οι έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές (άρθρο 13)

- οι απαιτήσεις τήρησης μητρώου (άρθρο 14)

- η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» (άρθρο 15)

- οι απαιτήσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων (άρθρο 16).

Η έκθεση αυτή βασίζεται στο ερωτηματολόγιο που εγκρίθηκε με την απόφαση 94/741/ΕΚ [16] της Επιτροπής, της 24ης Οκτωβρίου 1994. Καλύπτει την περίοδο 1998-2000.

[16] ΕΕ L 296, 17.11.1994, σ. 42

Επιπλέον του πρώτου μέρους του ερωτηματολογίου (ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ), προστέθηκαν παρατηρήσεις σε σχέση με την κατάσταση της εφαρμογής του ορισμού των αποβλήτων και του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων. Σκοπός της ενέργειας αυτής ήταν να δοθεί συνέχεια στην αξιολόγηση της πρώτης έκθεσης της Επιτροπής για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί των αποβλήτων για την περίοδο 1995-1997.

2. Ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο

2.1. Εθνικό δίκαιο

Τα 15 κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι παρείχαν στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς για την ενσωμάτωση της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ για τα απόβλητα, όπως τροποποιήθηκε, στο εθνικό δίκαιο. Οι κατάλογοι των εθνικών διατάξεων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη σχετικά με τις οδηγίες 75/442/ΕΟΚ και 91/156/ΕΟΚ είναι διαθέσιμοι προς έλεγχο στην ιστοθέση CELEX της Ευρωπαϊκής Ένωσης [17].

[17] http://www.europa.eu.int/ celex

2.2. Ορισμός της έννοιας «απόβλητα» και ο Ευρωπαϊκός Κατάλογος Αποβλήτων (άρθρο 1 στοιχείο (α))

Σύμφωνα με την οδηγία 75/442/ΕΟΚ, ως «απόβλητο» νοείται κάθε ουσία ή αντικείμενο που ανήκει στις κατηγορίες που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, το οποίο ο κάτοχός του αποβάλει ή προτίθεται να αποβάλει ή υποχρεούται να αποβάλει (άρθρο 1 στοιχείο (α), πρώτο εδάφιο). Η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για την κατάρτιση του ονομαζόμενου Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (EWC), σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο (α). Ο κατάλογος αυτός βρίσκεται σε ενοποιημένη μορφή [18] στην απόφαση 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε.

[18] Μη εξαντλητικός κατάλογος.

Στην προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997 εντοπίστηκαν αρκετές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία του κοινού ορισμού της έννοιας των αποβλήτων, σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο (α). Είναι σαφές ότι η ορθή εκτέλεση του ορισμού των αποβλήτων έχει καθοριστική σημασία για την ορθή εφαρμογή εκ μέρους των κρατών μελών των υποχρεώσεών τους όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων βάσει της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ και της συναφούς νομοθεσίας περί αποβλήτων [19]. Ειδικότερα, η ορθή εφαρμογή του ορισμού είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί ένα κοινό πεδίο εφαρμογής της περιβαλλοντικής προστασίας σε ολόκληρη την Κοινότητα και για να αποφευχθούν τα προβλήματα στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Από την εποχή της έκθεσης αυτής, η ενσωμάτωση του ορισμού των αποβλήτων εξακολουθεί να θέτει προβλήματα σε αρκετά κράτη μέλη.

[19] Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στην απόφασή του στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-418/99 και C-419/99 (ARCO Chemie Nederland and Others), δήλωσε, ειδικότερα, ότι για το κατά πόσον μια ουσία είναι πράγματι απόβλητο πρέπει να συνεκτιμηθούν όλα τα περιστατικά, λαμβανομένων υπόψη του στόχου της οδηγίας 75/442/ΕΚ και της ανάγκης να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά της.

Στην Ιταλία, το άρθρο 14 του διατάγματος της 8ης Ιουλίου 2002 προβλέπει ερμηνευτικά κριτήρια για τον όρο «απορρίπτει» όπως αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο (α) του ιταλικού διατάγματος 22/97 (βασικός νόμος για τα απόβλητα) με τον οποίο ενσωματώθηκε η οδηγία 75/442/ΕΟΚ στο εθνικό δίκαιο. Ειδικότερα, το άρθρο 14 ορίζει ότι δεν υπάρχει απόφαση απόρριψης όταν η σχετική ουσία ή το αντικείμενο είτε επαναχρησιμοποιούνται στον ίδιο ή άλλο κύκλο παραγωγής και κατανάλωσης, έχοντας ή όχι υποστεί οιαδήποτε προεπεξεργασία η οποία συνεπάγεται δραστηριότητα ανάκτησης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάταξη αυτή δεν συνάδει με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και παρέχει τη δυνατότητα αποκλεισμού ορισμένων υλικών από το πεδίο εφαρμογής της ιταλικής νομοθεσίας περί αποβλήτων τα οποία διαφορετικά θα υπάγονταν στον κοινοτικό ορισμό περί αποβλήτων.

Το Λουξεμβούργο παρέλειψε να ενσωματώσει τον EWC, όπως επιβεβαίωσε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 15 Ιανουαρίου 2002 [20]. Ειδικότερα επεδίωξε να ενσωματώσει τον EWC μέσω υπουργικής εγκυκλίου η οποία δεσμεύει μόνο τη διοίκηση και εισάγει παράλληλα με τον EWC μία καθαρά εγχώρια ονοματολογία των αποβλήτων που διαφέρει από αυτή του EWC.

[20] Υπόθεση C-196/01 Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου (η απόφαση διατίθεται στην ιστοθέση του Δικαστηρίου: www.curia.eu.int).

Με την επιφύλαξη των πρόσφατων αλλαγών στην εγχώρια νομοθεσία πλαίσιο, έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες επί παραβάσει κατά της Αυστρίας σχετικά με την μη ορθή ενσωμάτωση του κοινοτικού ορισμού των αποβλήτων, ιδιαίτερα δε όσον αφορά την ενσωμάτωση του EWC. [21] Επιπλέον, η παράγραφος 5 του αυστριακού νόμου περί διαχείρισης των αποβλήτων του 2002 [22] εισάγει το τεκμήριο ότι ορισμένες υπολειμματικές ουσίες οι οποίες ανευρίσκονται σε απόβλητα (Altstoffe [23]) παύουν πλέον να αποτελούν απόβλητο εφόσον οι ίδιες ή ορισμένα βασικά τους στοιχεία χρησιμοποιούνται άμεσα ως υποκατάστατα προϊόντων τα οποία προέρχονται από την εξόρυξη πρωτογενών πρώτων υλών. Αποτελεί πάγια νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ότι το γεγονός της δυνατότητας χρησιμοποίησης αποβλήτου ως υποκατάστατου για προϊόντα δεν αρκεί από μόνο του για να παύσει να υπάγεται το απόβλητο στον ορισμό που περιλαμβάνεται στην οδηγία 75/442/ΕΟΚ. Αντίθετα, η χρήση του αποβλήτου πρέπει να αξιολογείται ανάλογα με το εάν συμφωνεί με τις ενδεδειγμένες απαιτήσεις διαχείρισης των αποβλήτων όπως ορίζει η οδηγία 75/442/ΕΟΚ και η συναφής νομοθεσία περί αποβλήτων.

[21] Εκκρεμούσα υπόθεση στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C-194/01 Επιτροπή κατά Αυστρίας.

[22] Ειδικότερα, ο νόμος για τη διαχείριση των αποβλήτων του 2002 (Abfallwirtschaftsgesetz 2002, BGBl I της 16ης Ιουλίου 2002, Nr 102, στη σελίδα 989).

[23] Τα 'Altstoffe' ορίζονται στο εδάφιο 1 της παραγράφου 2 σημείο 4 του νόμου για τη διαχείριση των αποβλήτων του 2002 και περιλαμβάνουν είτε υλικά τα οποία έχουν διαχωριστεί από άλλα απόβλητα είτε ουσίες οι οποίες έχουν ληφθεί μέσω επεξεργασίας αποβλήτων με σκοπό να υποστούν κάποια διαδικασία ανάκτησης.

Το Δεκέμβριο 2001, η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει το Ηνωμένο Βασίλειο στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων λόγω της μη ορθής ενσωμάτωσης του ορισμού των αποβλήτων (υπόθεση C-62/03). Το τμήμα 75 του νόμου περί προστασίας του περιβάλλοντος του 1990 [24] ενσωματώνει μόνο τις απαιτήσεις της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ σε σχέση με τα «ελεγχόμενα απόβλητα», τα οποία σύμφωνα με τον νόμο του 1990 περιλαμβάνουν μόνο «οικιακά, βιομηχανικά και εμπορικά απόβλητα ή άλλου είδους τέτοια απόβλητα». Ο ορισμός αυτός είναι περισσότερο περιορισμένος σε σχέση με τον ορισμό που δίνεται στο άρθρο 1 στοιχείο α) της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε. Παρόμοια προβλήματα προκύπτουν σε σχέση με την ενσωμάτωση της νομοθεσίας που εφαρμόζεται στη Βόρειο Ιρλανδία [25] και στο Γιβραλτάρ. [26]

[24] Εφαρμόζεται στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλλία.

[25] Waste and Contaminated Land (Βόρεια Ιρλανδία) Order 1997.

[26] Public Health Ordinance, όπως τροποποιήθήκε από τους κανονισμούς του 1995 για τη δημόσια υγεία (Απόβλητα) (αριθ. 2) και την Public Health (Τροποποίηση) Ordinance 1997.

* Σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997, είναι προφανές ότι ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να μην έχουν ενσωματώσει ορθά τον ορισμό για τα απόβλητα στην εθνική τους νομοθεσία. Η προθεσμία ενσωμάτωσης έληξε την 1η Απριλίου 1993.

2.3. Αρμόδιες αρχές - Άρθρο 6

Σύμφωνα με το άρθρο 6, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να προβούν στη σύσταση ή την υπόδειξη των αρμόδιων αρχών που θα είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή της οδηγίας

Ο πίνακας 1 παρέχει μία γενική εικόνα των διαφόρων διαρθρώσεων των αρμόδιων για τα απόβλητα εθνικών διοικήσεων. Ο αριθμός των αρχών στον τομέα των αποβλήτων και οι αρμοδιότητές τους ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

3. Εφαρμογή της οδηγίας

3.1. Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων - Άρθρο 7

Σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1, οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται να συντάσσουν σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων, τα οποία αφορούν, ιδίως, τον τύπο, την ποσότητα και την προέλευση των αποβλήτων που πρόκειται να ανακτηθούν και να διατεθούν, τις γενικές απαιτήσεις, τις τυχόν ειδικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένα απόβλητα και τις ενδεδειγμένες τοποθεσίες ή εγκαταστάσεις για τη διάθεση αποβλήτων.

Τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων αποτελούν βασικό στοιχείο της κοινοτικής πολιτικής για τη διαχείριση των αποβλήτων καθώς, χωρίς τον κατάλληλο σχεδιασμό, τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να υποβάλουν έκθεση και να ασχοληθούν με τα απόβλητα που προκύπτουν στο έδαφός τους. Επιπλέον της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, το άρθρο 6 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα και το άρθρο 14 της οδηγίας 94/62/ΕΚ για τη συσκευασία και τα απόβλητα συσκευασιών απαιτούν επίσης την κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης για τα εν λόγω απόβλητα.

Ο πίνακας 2 παρέχει μια γενική εικόνα των υφιστάμενων σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Τα υποβληθέντα σχέδια ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό ως προς τη δομή τους, το περιεχόμενο και το βαθμό λεπτομέρειας. Ένας από τους λόγους είναι ότι τα εν λόγω σχέδια έχουν καταρτιστεί σε διαφορετικά εθνικά, περιφερειακά και τοπικά επίπεδα, ενώ ένας άλλος λόγος είναι ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν διαφορετική πείρα στον σχεδιασμό της διαχείρισης των αποβλήτων. Ενώ η κατάσταση όσον αφορά τον εθνικό σχεδιασμό διαχείρισης των αποβλήτων σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητικός, έχει ωστόσο σημειωθεί συνολικά πρόοδος από την τελευταία έκθεση.

Δεκατέσσερα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι έχουν καταρτίσει σχέδια διαχείρισης αποβλήτων για την επίτευξη των στόχων των άρθρων 3, 4 και 5 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε. Η Αυστρία, η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Ισπανία και η Σουηδία έχουν καταρτίσει νέα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο για την περίοδο 1998-2000. Η Γαλλία και η Γερμανία αναφέρουν ότι έχουν καταρτίσει μεγάλο αριθμό περιφερειακών και τοπικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Η Ελλάδα και η Ιρλανδία κατάρτισαν τα εθνικά τους σχέδια το 2001.

Το 1997, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει βάσει του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ σε σχέση με αρκετά κράτη μέλη [27] επειδή αυτά δεν κατάρτισαν σχέδια διαχείρισης αποβλήτων σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε. Από τότε, οι εν λόγω διαδικασίες μειώθηκαν σε τρεις καθώς αρκετά κράτη μέλη θέσπισαν σχέδια διαχείρισης αποβλήτων σύμφωνα με την οδηγία 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε. Το 2002, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επιβεβαίωσε ότι η Γαλλία [28], η Ιταλία [29] και το ΗΒ [30] παρέλειψαν να εφαρμόσουν σχέδια διαχείρισης αποβλήτων όπως απαιτείται βάσει του άρθρου 7. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει ένα δεύτερο γύρο διαδικασιών κατά της Ιταλίας, βάσει του άρθρου 228 της συνθήκης ΕΚ για μη συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου. Κατά τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος εγγράφου, η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον είναι αναγκαία περαιτέρω διαδικασία επί παραβάσει κατά της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου βάσει του άρθρου 228 της συνθήκης ΕΚ.

[27] Ιδίως, κατά της Δανίας, Γερμανίας, Ελλάδας, Ισπανίας, Γαλλίας, Ιρλανδίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου, Φινλανδίας, Σουηδίας και Ηνωμένου Βασιλείου.

[28] Υπόθεση C-292/99 Επιτροπή κατά Γαλλίας, απόφαση 02.05.2002 (διαθέσιμη στην ιστοθέση του Δικαστηρίου: www.curia.int).

[29] Υπόθεση C-466/99 Επιτροπή κατά Ιταλίας, απόφαση 24.01.2002 (διαθέσιμη στην ιστοθέση του Δικαστηρίου: www.curia.int).

[30] Υπόθεση C-35/00 Επιτροπή κατά ΗΒ, απόφαση 24.01.2002 (διαθέσιμη στην ιστοθέση του Δικαστηρίου: www.curia.int)

Από τις συζητήσεις με τα κράτη μέλη φάνηκε κάποιο ενδιαφέρον για τη θέσπιση ευρωπαϊκών γενικών κατευθύνσεων για το σχεδιασμό της διαχείρισης αποβλήτων. Το Ευρωπαϊκό Θεματικό Κέντρο για τα Απόβλητα καταρτίζει επί του παρόντος γενικές κατευθύνσεις για το σχεδιασμό της διαχείρισης των αποβλήτων, οι οποίες θα αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για τη βελτίωση και την προσαρμογή του επιπέδου σχεδιασμού της διαχείρισης των αποβλήτων για τα σημερινά και τα μελλοντικά κράτη μέλη. Οι κατευθυντήριες γραμμές πρόκειται να δημοσιευθούν το 2003.

Σύμφωνα μα το άρθρο 7 παράγραφος 2 έχει ήδη υπάρξει συνεργασία μεταξύ ορισμένων κρατών μελών. Η Φινλανδία και η Σουηδία συνεργάστηκαν για την οριστική διάθεση αστικών αποβλήτων [31] και τη διαχείριση ιλύος καθαρισμού λυμάτων. Η Γερμανία ανέφερε ότι ορισμένα από τα ομόσπονδα κράτη της συνεργάζονται σε θέματα σχεδιασμού με παραμεθόριες περιοχές άλλων κρατών μελών (Schleswig-Holstein, Κάτω Σαξονία, Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και Σάαρ). Το Βέλγιο ανέφερε ότι οι περιφέρειες της Φλάνδρας και της Βαλονίας έχουν διαβουλεύσεις και επαφές με γειτονικά κράτη μέλη σε θέματα σχεδιασμού. Το ΗΒ αναφέρθηκε στην πρώτη έκθεση όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ της χώρας αυτής και της Ιρλανδίας σχετικά με την αποτέφρωση νοσοκομειακών αποβλήτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ιρλανδία [32] δεν παρείχε οιεσδήποτε λεπτομέρειες.

[31] Μαζί με τη Νορβηγία.

[32] Η Ιρλανδία αναφέρθηκε στους κανονισμούς περί του σχεδιασμού διαχείρισης των αποβλήτων 1997, που προβλέπουν τις διαβουλεύσεις με τις σχετικές τοπικές αρχές της Βορείου Ιρλανδίας.

Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ότι είχαν διαβιβάσει στην Επιτροπή λεπτομέρειες για τα μέτρα που λήφθηκαν βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 3 για τον περιορισμό της διακίνησης αποβλήτων που δεν είναι σύμφωνη με τα σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων τους. η Αυστρία, η Δανία, η Ισπανία [33], η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Φινλανδία [34], και το ΗΒ, το Βέλγιο, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία, και η Σουηδία επιβεβαίωσαν ότι δεν είχαν θεσπίσει οιαδήποτε τέτοια μέτρα. Το Βέλγιο ανέφερε ότι η περιφέρεια της Φλάνδρας θέσπισε μέτρα κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και τον συντελεστή ικανότητας, ενώ η Βαλονία δεν είχε θεσπίσει οιαδήποτε γενικά μέτρα. Η Ιρλανδία ανέφερε ότι δεν κρίθηκε αναγκαία η λήψη τέτοιων μέτρων.

[33] Η Ισπανία αναφέρθηκε στο νόμο 10/98 ο οποίος προβλέπει τη δυνατότητα λήψης τέτοιων μέτρων (στο επίπεδο NUTS 2).

[34] Η Φινλανδία αναφέρθηκε στην κυβερνητική απόφαση 14/2000 της 1.2.2000 η οποία τροποποίησε το εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων με σκοπό την αποφυγή επικαλύψεων με τον κανονισμό μεταφοράς αποβλήτων (ΕΟΚ) αριθ. 259/93.

Στην υπόθεση Copenhagen [35], το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παράσχει διευκρινίσεις όσον αφορά τη σχέση μεταξύ του άρθρου 7 παράγραφος 3 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε και των κανόνων για τις διασυνοριακές μεταφορές αποβλήτων που προορίζονται για ανάκτηση βάσει του κανονισμού περί μεταφοράς αποβλήτων (ΕΟΚ) αριθ. 259/93, όπως τροποποιήθηκε (WSR) [36]. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το άρθρο 7 παράγραφος 3 πρέπει να ερμηνευθεί ότι επιτρέπει σε κάποιο κράτος μέλος να λαμβάνει μέτρα σε σχέση με τη μεταφορά αποβλήτων εφόσον αυτή δεν είναι σύμφωνη με το εθνικό του σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων, υπό τον όρο ότι το σχέδιο συνάδει με τους κανόνες ΕΚ και με την οδηγία 75/442 [37].

[35] Υπόθεση C-209/98 FFAD v Kobenhavens Kommune [2000] Συλλογή I-3743.

[36] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 σχετικά με την παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταφορών αποβλήτων στο εσωτερικό της Κοινότητας καθώς και κατά την είσοδο και έξοδό τους, όπως τροποποιήθηκε (ΕΕ L 30, 6.2.1993, σ.1).

[37] Στην παράγραφο 95 της απόφασης.

Στην υπόθεση Dusseldorp [38], το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επιβεβαίωσε ότι το άρθρο 7 του WSR δεν παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να θεσπίζουν μέτρα, βασιζόμενα σε καθαρά οικονομικές παραμέτρους, για την επιβολή των αρχών της εγγύτητας και της αυτάρκειας στο πλαίσιο της μεταφοράς αποβλήτων που προορίζονται για ανάκτηση μεταξύ των κρατών μελών. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει έναντι κρατών μελών τα οποία είχαν λάβει μέτρα για να εμποδίσουν ή να περιορίσουν εξαγωγές αποβλήτων που προορίζονταν για ανάκτηση [39].

[38] Υπόθεση C-203/96 Chemische Afvalstoffen Dusseldorp BV et al. [1998] Συλλογή I-4075.

[39] Υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου: C-113/02 Commission v Netherlands, C-228/00 Commission v Germany και C-458/00 Commission v Luxembourg.

* Κατά την περίοδο 1997-2000, η Επιτροπή υπέβαλε προσφυγές σε σχέση με αρκετά κράτη μέλη τα οποία δεν είχαν εξασφαλίσει την λειτουργία σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Μέχρι το τέλος της περιόδου αυτής, τα περισσότερα από τα κράτη μέλη είχαν καταρτίσει σχετικά σχέδια. Προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Ιταλία. Τα κράτη μέλη έχουν προβεί σε μεταξύ τους ρυθμίσεις όσον αφορά θέματα σχεδιασμού διαχείρισης των αποβλήτων, ειδικότερα για τις παραμεθόριες περιοχές. Η φύση της σχέσης μεταξύ τοπικού/εθνικού σχεδιασμού διαχείρισης αποβλήτων και απαιτήσεων της εσωτερικής αγοράς εξακολουθεί να εγείρει ορισμένα νομικά θέματα τα οποία χρήζουν αποσαφήνισης σε δικαστικό επίπεδο.

3.2. Λεπτομέρειες σχετικά με τον περιορισμό και την αξιοποίηση αποβλήτων- άρθρο 3

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας και την Κοινοτική Στρατηγική Διαχείρισης Αποβλήτων, τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να λαμβάνουν μέτρα για την ενθάρρυνση του περιορισμού των αποβλήτων (μείωση της δημιουργίας αποβλήτων και των οχλήσεών τους) και για την αξιοποίηση των αποβλήτων (κατά προτίμηση επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και ανάκτηση ενέργειας).

Αρκετά κράτη μέλη απλώς επιβεβαίωσαν ότι είχαν διαβιβάσει στην Επιτροπή λεπτομέρειες μέτρων τα οποία σκόπευαν να λάβουν σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1, πλην όμως δεν παρείχαν οιαδήποτε περαιτέρω στοιχεία: Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Κατά συνέπεια, σε σχέση με τα εν λόγω κράτη μέλη πρέπει να γίνει παραπομπή στα σχετικά τμήματα της πρώτης έκθεσης για την περίοδο 1995-1997 για πληροφορίες όσον αφορά τα εκτελεστικά μέτρα του άρθρου 3 παράγραφος 1.

Η Ελλάδα αναφέρθηκε στους νομοθετικούς κανόνες για τη συσκευασία [40] και στη σύσταση ενός Εθνικού Οργανισμού για την Εναλλακτική Διαχείριση της Συσκευασίας.

[40] Νόμος 2939/2001.

Η Πορτογαλία ανέφερε ότι είχε γνωστοποιήσει στην Επιτροπή ορισμένα έγγραφα εθνικού σχεδιασμού διαχείρισης των αποβλήτων που επικεντρώνονται στους στόχους της μείωσης ή του περιορισμού του όγκου των αποβλήτων και των σχετικών κινδύνων. Παρατήρησε ότι είχε αυξήσει σημαντικά τους αριθμούς κέντρων χωριστής συλλογής και ανακύκλωσης στην υπηρεσία του κοινού, από κάτω του 1% το 1995 σε 80% μέχρι το 2000.

Η Φινλανδία ανέφερε ορισμένα μέτρα τα οποία είχε θεσπίσει. Ειδικότερα, η νομοθεσία της για τα απόβλητα [41] περιλαμβάνει γενικά καθήκοντα μέριμνας όσον αφορά την πρόληψη και τη μείωση των αποβλήτων από απόψεως ποσότητας και βλαπτικότητας. Ειδικότερα, βάσει της φινλανδικής νομοθεσίας οι παραγωγοί υποχρεούνται να χρησιμοποιούν με φειδώ πρώτες ύλες στην παραγωγή και να υποκαθιστούν τη χρήση πρώτων υλών με απόβλητα, στο μέτρο του δυνατού. Επιπλέον, οι παραγωγοί έχουν καθήκον να μεριμνούν ώστε τα προϊόντα να είναι ανθεκτικά, επισκευάσιμα ή ανακτήσιμα (ως απόβλητα), και ότι έχουν ελαχιστοποιηθεί οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη στιγμή που το προϊόν καταστεί απόβλητο. Οι αρμόδιες αρχές καλούνται να συμβάλουν στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών και να χρησιμοποιούν ανακυκλώσιμα προϊόντα ή προϊόντα τα οποία κατασκευάζονται από υλικά ανακύκλωσης. Οι περιβαλλοντικές άδειες θα πρέπει καταρχήν να περιλαμβάνουν προτεινόμενα μέτρα για τη μείωση των ποσοτήτων των αποβλήτων και της επικινδυνότητας των παραγόμενων αποβλήτων [42]. Η Φινλανδία παρατήρησε ότι τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα διαχείρισης αποβλήτων περιλαμβάνουν στόχους για την πρόληψη δημιουργίας των αποβλήτων και αναγκαία μέτρα για την επίτευξή τους. Τέλος, αναφέρθηκε σε σχετικές κυβερνητικές αποφάσεις βάσει της νομοθεσίας για τα απόβλητα και τα χημικά, όπως οι αποφάσεις που αφορούν τις ουσίες που καταστρέφουν τη στοιβάδα του όζοντος, τις μπαταρίες και τους συσσωρευτές, τα PCBs και PCTs.

[41] Τμήμα 4 του φινλανδικού νόμου για τα απόβλητα 1072/1993. Βλέπε επίσης διάταγμα 1390/1993 για άλλες συναφείς υποχρεώσεις.

[42] Φινλανδικός νόμος για την προστασία του περιβάλλοντος 86/2000 και διάταγμα 169/2000.

Η Ιρλανδία δεν υπέβαλε έκθεση όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφος 1 και αναφέρθηκε στην έκθεσή της για την περίοδο 1995-1997.

* Από πληροφορίες τις οποίες παρείχαν τα κράτη μέλη, παραμένει ασαφές εάν και σε ποιο βαθμό περιορίστηκαν τα απόβλητα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο1998-2000.

3.3. Αυτάρκεια ως προς τη διάθεση αποβλήτων - άρθρο 5

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και επαρκούς δικτύου εγκαταστάσεων διάθεσης έτσι ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη να καθίστανται αυτάρκεις ως προς τη διάθεση των αποβλήτων. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 στοιχείο α) σημείο i) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 259/93, τα κράτη μέλη δύνανται να απαγορεύουν τη μεταφορά αποβλήτων που προορίζονται για τη διάθεση σε άλλο κράτος μέλος.

Η Αυστρία ανέφερε ότι στο πλαίσιο των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων διεξάγονται σε τακτά διαστήματα έρευνες σχετικά με τις διαθέσιμες δυνατότητες επεξεργασίας και τις απαιτήσεις σε ολόκληρο το έδαφός της. Δεν δόθηκαν λεπτομέρειες για το εάν υφίσταται συνεργασία με άλλα κράτη μέλη. Από τη συνολική ποσότητα των 48,6 εκατ. τόνων αποβλήτων που παρήχθησαν στην Αυστρία το 1999, περίπου 0,032 εκατ. τόνοι εξήχθησαν για διάθεση, ποσότητα που αντιπροσωπεύει αυτάρκεια άνω του 99%.

Το Βέλγιο ανέφερε ότι δεν έχει λάβει μέτρα στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 5 παράγραφος 1. Η περιφέρεια της Φλάνδρας προέβη σε συνεργασία με άλλα κράτη μέλη για τον σκοπό αυτό, στο πλαίσιο της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μεταφορά αποβλήτων [43]. Εκτός από τις συζητήσεις μεταξύ της περιφέρειας αυτής και των Κάτω Χωρών, δεν υφίσταται κάποια άλλη διάρθρωση συνεργασίας. Το Βέλγιο δεν παρείχε συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τον βαθμό αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων για την περίοδο 1998-2000.

[43] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 σχετικά με την παρακολούθηση και τον έλεγχο μεταφοράς αποβλήτων στο εσωτερικό τής Κοινότητα καθώς και κατά την είσοδο και την έξοδό τους, όπως τροποποιήθηκε (ΕΕ L 30, 6.2.1993, σ.1).

Η Δανία δεν ανέφερε κάποια μεταβολή της κατάστασης σε σχέση με την πρώτη έκθεση για την περίοδο 1995-1997 όσον αφορά τα μέτρα που έχουν θεσπιστεί. Σχετικά με την αυτάρκεια, ανέφερε ότι η συνολική παραγωγή αποβλήτων ανήλθε σε 12,2 εκατ. τόνους το 1999. Από την ποσότητα αυτή, 7,8 εκατ. τόνοι περίπου ανακυκλώθηκαν, 2,93 εκατ. τόνοι αποτεφρώθηκαν, 1,47 εκατ. τόνοι διατέθηκαν και 0,017 εκατ. τόνοι υπέστησαν ειδική επεξεργασία.

Η Φινλανδία επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει μέτρα συμμόρφωσης με το άρθρο 5 παράγραφος 1. Οι γενικοί στόχοι και τα μέτρα για την επίτευξή τους ορίζονται στη νομοθεσία [44] και διευκρινίστηκαν περαιτέρω στο εθνικό σχέδιο περί των αποβλήτων που εγκρίθηκε το 1998. Το σχέδιο περιγράφει την προβλεπόμενη υποδομή του δικτύου εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων στη Φινλανδία μέχρι το 2005. Η διαχείριση των αστικών αποβλήτων βασίζεται σε περιφερειακή συνεργασία. Τα επικίνδυνα απόβλητα διατίθενται ή ανακυκλώνονται σε κεντρικές μονάδες. Η ευθύνη για την ανάκτηση και τελική διάθεση των βιομηχανικών, γεωργικών αποβλήτων και των υπολειμμάτων κατασκευών βαρύνει τους παραγωγούς αποβλήτων. Υπάρχει συνεργασία με τη Σουηδία όσον αφορά τις παραμεθόριες περιοχές. Από πλευράς αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων, η Φινλανδία επιβεβαίωσε τις ακόλουθες ποσότητες εξαγωγής αποβλήτων για το 1999: 0,034 εκατ. τόνοι επί συνόλου 2,4 εκατ. τόνων στερεών αστικών αποβλήτων (αυτάρκεια άνω του 98%). 0,04 εκατ. τόνοι επί συνόλου 0,678 εκατ. τόνων επικίνδυνων αποβλήτων (περίπου 94% αυτάρκεια).

[44] Νόμος για τα απόβλητα 1072/93, τμήμα 6.

Η Γαλλία επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει νομοθετικά μέτρα για τη συμμόρφωση με το άρθρο 5 παράγραφος 1 [45]. Δεν δόθηκαν λεπτομέρειες για το εάν υπάρχει συνεργασία με άλλα κράτη μέλη. Από πλευράς αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων, η Γαλλία αναφέρεται ότι σε ετήσια βάση, 0,02 εκατ. τόνοι περίπου επί συνόλου 3 εκατ. τόνων επικίνδυνων αποβλήτων εξάγονται για διάθεση (περίπου 99,23% βαθμός αυτάρκειας), ενώ για τα αστικά απόβλητα, ο βαθμός αυτάρκειας πλησιάζει το 100%.

[45] Νόμος αριθ. 76-663 της 19ης Ιουλίου 1976.

Η Γερμανία ανέφερε ότι λαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα συμμόρφωσης με το άρθρο 5 παράγραφος 1: εκτεταμένα σχέδια για μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων και χώρους διάθεσης, σε συντονισμό με γειτονικά ομόσπονδα κράτη (περιφερειακά κράτη). Υπάρχουν συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ των Lδnder με σκοπό την καλύτερη χρησιμοποίηση τω διαθέσιμων εγκαταστάσεων επεξεργασίας όπως είναι οι χώροι διάθεσης αποβλήτων, οι εγκαταστάσεις θερμικής επεξεργασίας και οι χώροι υπόγειας διάθεσης [46]. Σαν παράδειγμα αναφέρθηκε η κοινή επιχείρηση επεξεργασίας επικίνδυνων αποβλήτων Brandenburg/Berlin. Διάφορα ομόσπονδα κράτη αναφέρθηκε ότι διαθέτουν προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων. Όσον αφορά τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη για το σκοπό αυτό, η Γερμανία αναφέρθηκε στη κατάσταση που περιέγραψε στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997 [47]. Σχετικά με το βαθμό αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων, η Γερμανία ανέφερε ότι κατά το 2000 εξήγε περίπου 1,3 εκατ. και 0,09 εκατ. τόνους επικίνδυνων αποβλήτων για ανάκτηση και διάθεση, αντιστοίχως. Παρατήρησε ότι κατά το 2000, περίπου 1,5 εκατ. και 0,4 εκατ. τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων εισήχθησαν για ανάκτηση και διάθεση, αντιστοίχως. Η Γερμανία ανέφερε ότι τα περισσότερα ομόσπονδα κράτη προσπαθούν να επιτύχουν αυτάρκεια στη διαχείριση αποβλήτων.

[46] Ένα παράδειγμα τέτοιας συνεργασίας μεταξύ ομόσπονδων κατών παρέχεται στην πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-324/99 DaimlerChrysler AG v Land Baden-Wόrttemberg (LBW) [2001] Συλλογή I-9897, στην οποία η LBW κανόνισε τη μεταφορά στο Αμβούργο για επεξεργασία αποβλήτων που χρειάζονται ειδική παρακολούθηση.

[47] Είναι επίσης σαφές ότι η Γερμανία είναι διατεθειμένη να εισάγει ποσότητες αποβλήτων από άλλα κράτη μέλη με σκοπό την υπόγεια εναπόθεση: βλέπε υπόθεση C-6/00 Abfall Service AG (ASA) v Bundesminister fόr Umwelt, Jugend und Familie, απόφαση του Δικαστηρίου της 27.2.2002 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

Η Ελλάδα ανέφερε ότι δεν είχε λάβει μέτρα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1. Τέτοιου είδους στοιχεία περιλαμβάνονται στην επικαιροποίηση της στρατηγικής της του 2002 για τα απόβλητα, με σκοπό την ολοκληρωμένη διαχείριση σε περιφερειακή βάση. Χωρίς να παράσχει ειδικές λεπτομέρειες, επιβεβαίωσε για το σκοπό αυτό τη συνεργασία μεταξύ της Ελλάδας και άλλων κρατών μελών όσον αφορά τη διασυνοριακή μεταφορά τόσο επικίνδυνων όσο και μη επικίνδυνων αποβλήτων για ανάκτηση ή διάθεση. Η συνεργασία αυτή λαμβάνει χώρα μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων, με την προηγούμενη συμφωνία των αρμόδιων αρχών [48]. Όσον αφορά στο θέμα του βαθμού αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων, η Ελλάδα ανέφερε ότι 31,7% των εγχώριων αποβλήτων διατίθενται στους ονομαζόμενους «χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων», ενώ το 59,6% διατηρείται σε χώρους στην Ελλάδα οι οποίοι δεν πληρούν όλες τις προϋποθέσεις που επιβάλλει η ισχύουσα νομοθεσία. 8% και 0,7% των αποβλήτων αυτών αναφέρεται ότι υφίστανται ανακύκλωση και λιπασματοποίηση, αντιστοίχως.

[48] Κατά πάσα πιθανότητα, αυτό αποτελεί παραπομπή στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 σχετικά με την παρακολούθηση και τον έλεγχο της μεταφοράς αποβλήτων στο εσωτερικό της Κοινότητας καθώς και κατά την είσοδο και έξοδό τους, όπως τροποποιήθηκε (ΕΕ L 30, 6.2.1993, σ.1).

Η Ιρλανδία επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει μέτρα στο πλαίσιο του άρθρου 5 παράγραφος 1 [49] και αναφέρθηκε στη χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγείται βάσει των Διαρθρωτικών Ταμείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για συναφείς υποδομές. Έχει καθιερωθεί συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο σύμφωνα με την οποία τα επικίνδυνα απόβλητα τα οποία απαιτούν αποτέφρωση σε υψηλή θερμοκρασία είναι δυνατόν να εξάγονται προς διάθεση στο Ηνωμένο Βασίλειο σε απεριόριστη βάση. Η Ιρλανδία ανέφερε ότι υπάρχει υψηλός βαθμός αυτάρκειας από πλευράς διάθεσης μη επικίνδυνων αποβλήτων και ανέφερε ότι το 1998, 98 000 τόνοι περίπου επί συνόλου 370 328 τόνων επικίνδυνων αποβλήτων εξήχθησαν για επεξεργασία ή διάθεση.

[49] Σχετικές διατάξεις περιλαμβάνονται στα τμήματα 22, 26 και 38 του νόμου για τη διαχείριση των αποβλήτων του 1996.

Η Ιταλία επιβεβαίωσε ότι έλαβε μέτρα βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1 με τη μορφή περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων τα οποία κοινοποίησε στην Επιτροπή, χωρίς να παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες. Δεν υπάρχουν επίσης στοιχεία σχετικά με τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη. Η Ιταλία επιβεβαίωσε ότι είχε επιτύχει σχεδόν πλήρη αυτάρκεια από απόψεως διάθεσης αποβλήτων.

Το Λουξεμβούργο επιβεβαίωσε ότι η διάθεση αποβλήτων διεκπεραιώνεται στις διάφορες εγκαταστάσεις σε εθνικό επίπεδο, που είναι κατάλληλες για τα οικιακά, βιομηχανικά και αδρανή απόβλητα. Ανέφερε ότι η επίσημη συνεργασία με τα κράτη μέλη διαμορφώνεται στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων, όπου καταρτίζονται οι προτεραιότητες για τις ροές αποβλήτων. Περίπου 0,05 εκατ. τόνοι αποβλήτων εξήχθησαν ετησίως για διάθεση σε άλλα κράτη μέλη κατά την περίοδο 1998-2000. Το Λουξεμβούργο ανέφερε τις ακόλουθες ποσότητες αποβλήτων που εξήχθησαν το 2000: περίπου 0,003 εκατ. τόνοι επί συνόλου 0,191 εκατ. τόνων αστικών αποβλήτων (98,4% αυτάρκεια). περίπου 0,051 εκατ. τόνοι επί συνόλου 0,061 εκατ. τόνων επικίνδυνων αποβλήτων (16,4% αυτάρκεια). Το Λουξεμβούργο ανέφερε 100% αυτάρκεια για τα αδρανή απόβλητα εκτός από εκείνα τα οποία διατίθενται σε δημοτικούς ή μικρούς ιδιωτικούς χώρους διάθεσης αποβλήτων.

Οι Κάτω Χώρες αναφέρθηκαν στα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων τα οποία περιλαμβάνουν μέτρα για την εξασφάλιση επαρκούς ικανότητας διάθεσης αποβλήτων. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τον σχεδιασμό και την κατασκευή μονάδων διάθεσης αποβλήτων για την αποτέφρωση στο έδαφος [50] και χώρων υγειονομικής ταφής επικίνδυνων και μη αποβλήτων. Οι Κάτω Χώρες ανέφεραν ότι η ικανότητα διάθεσης μέσω αποτέφρωσης και υγειονομικής ταφής αποβλήτων επαρκεί επί του παρόντος για τη διάθεση όλων των αποβλήτων τα οποία παράγονται στη χώρα αυτή για το προβλεπόμενο μέλλον. Δεν αναφέρθηκε συνεργασία με άλλα κράτη μέλη για τους σκοπούς της υλοποίησης του άρθρου 5 παράγραφος 1. Από πλευράς αυτάρκειας, όσον αφορά τη διάθεση αποβλήτων, οι Κάτω Χώρες ανέφεραν ότι ήταν σχεδόν πλήρως αυτάρκεις, οι δε ποσότητες αποβλήτων που εξήχθησαν ή εισήχθησαν για διάθεση ήταν περιορισμένες. Παρατήρησαν, ωστόσο, ότι κατά διαστήματα και κάτω από ειδικές περιστάσεις πραγματοποιούνται προσωρινές εξαγωγές για διάθεση πλην της υγειονομικής ταφής, για την οποία υπάρχει επαρκής ικανότητα.

[50] Το 1998, οι Κάτω Χώρες διαπιστώθηκε ότι είχαν παραβιάσει τον κανονισμό για τη μεταφορά αποβλήτων (ΕΟΚ) αριθ. 259/93, έχοντας επιβάλλει περιορισμούς στις εξαγωγές αποβλήτων για ανάκτηση επιδιώκοντας να διαφυλάξουν το δυναμικό για εγχώριες εγκαταστάσεις θερμικής επεξεργασίας, το δε Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι δεν εφαρμόζονται οι αρχές της αυτάρκειας και της εγγύτητας: υπόθεση C-203/96 Chemische Afvalstoffen Dusseldorp BV [1998], Συλλογή I-4075. Βλέπε επίσης συναφή υπόθεση C-113/02 Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, που εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Μία άλλη σχετική υπόθεση εκκρεμεί επί του παρόντος στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αφορά το κατά πόσον η αποτέφρωση στερεών αστικών αποβλήτων αποτελεί ανάκτηση ή διάθεση, απόφαση η οποία θα έχει σημαντική επίπτωση στη δυνατότητα των κρατών μελών να εμποδίζουν εξαγωγές αποβλήτων που προορίζονται για MSWI σε άλλα κράτη μέλη, καθώς οι αρχές της αυτάρκειας και εγγύτητας εφαρμόζονται σε σχέση με τις ενδοκοινοτικές μεταφορές αποβλήτων που προορίζονται για διάθεση (βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 3 στοιχείο α) του κανονισμού για τη μεταφορά αποβλήτων (ΕΟΚ) αριθ. 259/93, op kit): Υπόθεση C-458/00 Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου..

Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει σειρά μέτρων για την υλοποίηση του άρθρου 5 παράγραφος . Όσον αφορά τη διάθεση στερεών αστικών λυμάτων, η Πορτογαλία διαθέτει δίκτυο διαδημοτικών και πολυδημοτικών συστημάτων. Ανέφερε την πρόσφατη θεσμοθέτηση μέτρων με τα οποία εισάγονται νέοι έλεγχοι για τη διάθεση μη επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων [51] καθώς και την ανάπτυξη ειδικών χώρων που προορίζονται για τη διάθεση και αποθήκευση επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων. Εφαρμόζονται ειδικά μέτρα σε σχέση με τη διάθεση νοσοκομειακών αποβλήτων. Ορισμένοι ειδικοί τύποι αποβλήτων (όπως είναι χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, τα χρησιμοποιημένα ελαστικά, η ιλύς, οι εξαντλημένες μπαταρίες) αντιμετωπίζονται ανεξάρτητα από την προέλευσή τους και ως επί το πλείστον έχει θεσπιστεί ειδική νομοθεσία η οποία προβλέπει ολοκληρωμένη διαχείρισή η οποία επικεντρώνεται στη διευκόλυνση της ανακύκλωσης. Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε ότι δεν έχει υπάρξει συνεργασία με άλλα κράτη μέλη ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του άρθρου 5 παράγραφος 1. Το 1999, περίπου 0,031 εκατ. τόνοι επί συνόλου 12,78 εκατ. τόνων αποβλήτων που παρήχθησαν στην Πορτογαλία εξήχθησαν για διάθεση (αυτάρκεια άνω του 99%).

[51] Νομοθετικό Διάταγμα 321/99 της 11ης Αυγούστου 1999.

Η Ισπανία ανέφερε ότι είχε θεσπίσει μέτρα βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1 στα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων και επιβεβαίωσε ότι είχε συνεργαστεί με άλλα κράτη μέλη για το σκοπό αυτό, χωρίς να παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες. Από πλευράς αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων, η Ισπανία ανέφερε ότι το 1999 η διαχείριση όλων των εγχώριων αστικών αποβλήτων πραγματοποιήθηκε εντός της χώρας. Εισάγονται απόβλητα από την Ανδόρα και το Γιβραλτάρ. Η Ισπανία ανέφερε ότι το 1999 παρήχθησαν περίπου 3,29 εκατ. τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων, εκ των οποίων 0,03 εκατ. και 0,02 εκατ. τόνοι εξήχθησαν για αξιοποίηση και διάθεση, αντιστοίχως. Πρόσθεσε επίσης ότι περίπου 0,08 εκατ. και 0,03 εκατ. τόνοι επικίνδυνων αποβλήτων εισήχθησαν για ανάκτηση και διάθεση, αντιστοίχως.

Η Σουηδία επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει μέτρα σχετικά με το άρθρο 5 παράγραφος 1, στο πλαίσιο των περιφερειακών της σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων, τα οποία κοινοποίησε στην Επιτροπή, χωρίς να παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες. Η Σουηδία ανέφερε ότι, γενικά, ο βαθμός αυτάρκειας στη διάθεση αποβλήτων ανερχόταν σε 100%. Υφίσταται συνεργασία με τη Φινλανδία σε παραμεθόριες περιοχές εφόσον απαιτείται από τις περιστάσεις στις περιοχές αυτές.

Το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε ότι από την τελευταία έκθεση είχε θεσπίσει εθνικές στρατηγικές διαχείρισης αποβλήτων για την Αγγλία και την Ουαλλία (Μάιος 2000), τη Σκωτία (Δεκέμβριος 1999), τη Βόρειο Ιρλανδία (Μάρτιος 2000) και το Γιβραλτάρ (Μάρτιος 2000). Οι στρατηγικές αυτές αναφέρεται ότι λειτουργούν σε συνδυασμό με τις σχετικές κατευθύνσεις σχεδιασμού για κάθε περιοχή, δίνοντας τελικά ολοκληρωμένες στρατηγικές διαχείρισης για όλα τα ελεγχόμενα απόβλητα. Το σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων του Ηνωμένου Βασιλείου για το 1996 όσον αφορά τις εξαγωγές και εισαγωγές αποβλήτων χρησιμεύει για την υλοποίηση της αρχής της εθνικής αυτάρκειας, απαγορεύοντας τις εξαγωγές αποβλήτων για διάθεση. Σχετικά με τη συνεργασία με άλλά κράτη μέλη, θα πρέπει να γίνει παραπομπή στην προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997. Το Ηνωμένο Βασίλειο εκτίμησε ότι ο βαθμός αυτάρκειας για τη διάθεση αποβλήτων ήταν 98,4% και 98,5% κατά την περίοδο 1998/1999 και 1999/2000, αντιστοίχως.

* Συνολικά, τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι είχαν επιτύχει υψηλούς βαθμούς αυτάρκειας στον τομέα της διάθεσης αποβλήτων, περίπου 99%, στοιχείο που ουσιαστικά επιβεβαιώνει την κατάσταση που είχε προκύψει από την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997.

3.4. Λεπτομέρειες σχετικά με την παραγωγή και την επεξεργασία αποβλήτων - άρθρο 7 παράγραφος 1

Στο ερωτηματολόγιο, τα κράτη μέλη κλήθηκαν να παράσχουν στοιχεία σχετικά με την παραγωγή και τη διαχείριση οικιακών, επικίνδυνων, και λοιπών αποβλήτων.

Όσον αφορά τα οικιακά/αστικά απόβλητα (πίνακας 3.1 [52] και γραφική παράσταση), όλες οι χώρες παρείχαν στοιχεία πλην όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις όχι και για τα 3 χρόνια της περιόδου αναφοράς. Τα στοιχεία που λήφθηκαν δείχνουν ότι τα ποσοστά ανακύκλωσης αποβλήτων διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από 8% έως 63%. Μόνο πέντε κράτη μέλη πέτυχαν ποσοστό ανακύκλωσης περίπου 40% ή υψηλότερο (Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Κάτω Χώρες και Σουηδία), ενώ πέντε άλλα κράτη μέλη πέτυχαν ποσοστά ανακύκλωσης μόνο περίπου 10% ή χαμηλότερα (Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης ήταν περίπου 26%. Η αποτέφρωση, ανεξάρτητα από το εάν γίνεται με ή χωρίς ανάκτηση της ενέργειας, φαίνεται να εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της διαχείρισης οικιακών αποβλήτων σε δέκα κράτη μέλη (17% έως 58%), ενώ η Ιρλανδία και η Ελλάδα δεν εφαρμόζουν καθόλου την αποτέφρωση. Το μέσο ποσοστό αποτέφρωσης (με ή χωρίς ανάκτηση ενέργειας) ήταν 23%. Ωστόσο, η πλέον χρησιμοποιούμενη μέθοδος εξακολουθεί να είναι η διάθεση σε χώρους υγειονομικής ταφής με μέσο όρο 45% μεταξύ των κρατών μελών. Πέντε κράτη μέλη ανέφεραν υψηλά ποσοστά εξάρτησης από υγειονομική ταφή για τα οικιακά απόβλητα (άνω του 60%) [53]. Τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν μία συνολική ελαφρά βελτίωση των ποσοστών ανακύκλωσης σε σχέση με την έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997, πλην όμως η υγειονομική ταφή εξακολουθεί να αποτελεί το κυριότερο μέσο διαχείρισης αποβλήτων όσον αφορά τα οικιακά απόβλητα. Το κατά προσέγγιση μέσο βάρος κατά κεφαλή των παραχθέντων αποβλήτων ετησίως κατά την περίοδο 1998-2000 ήταν 500 kg. Το στοιχείο αυτό αποτελεί αύξηση στην παραγωγή σε σύγκριση με την περίοδο 1995-1997 (μέσος όρος 400 kg/άτομο/έτος) και υπολείπεται σαφώς από τον στόχο που περιλαμβάνεται στο Πέμπτο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Δράσης της Επιτροπής για τη σταθεροποίηση της παραγωγής αποβλήτων στα επίπεδα του 1985 των 300 kg κατά κεφαλήν μέχρι το 2000, και δείχνει την ανάγκη μεγαλύτερων προσπαθειών σε εθνικό επίπεδο για την προώθηση του ουσιαστικού περιορισμού των αποβλήτων και της λήψης μέτρων για τη μείωσή τους.

[52] Ορισμένα κράτη μέλη παρείχαν στοιχεία για τα αστικά απόβλητα τα οποία δύνανται να περιλαμβάνουν, εκτός από τα οικιακά απόβλητα, εμπορικά και βιομηχανικά απόβλητα καθώς και ανάλογης φύσης απόβλητα ορισμένων φορέων.

[53] Επιπλέον, στην Ελλάδα το μεγαλύτερο ποσοστό «άλλης επεξεργασίας» αντιπροσωπεύει παράνομη απόρριψη αποβλήτων.

Για τα επικίνδυνα απόβλητα (πίνακας 3.2 και διάγραμμα 2), όλες οι χώρες παρείχαν στοιχεία, πλην όμως σε ορισμένες περιπτώσεις όχι και για τα τρία έτη της περιόδου αναφοράς. Τα στοιχεία που λήφθηκαν εμφανίζουν ευρεία απόκλιση μεταξύ των ποσοστών ανακύκλωσης (από 5% (στη Φινλανδία) έως 77% (Λουξεμβούργο)), τέσσερα δε μόνο κράτη μέλη έχουν επιτύχει ποσοστά περίπου ή υψηλότερα του 40%. Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης επικίνδυνων αποβλήτων μεταξύ των κρατών μελών πλησίασε το 27%. Αντίθετα με τα στοιχεία για τα οικιακά απόβλητα, το μέσο ποσοστό απόθεσης σε χώρους υγειονομικής ταφής είναι χαμηλότερο (22%), ένα επιπλέον όμως ποσοστό 27% κατά μέσο όρο αναφέρθηκε ως «άλλες επεξεργασίες». Η μέση παραγωγή επικίνδυνων αποβλήτων (90 kg/άτομο/έτος) κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα με εκείνα της περιόδου 1995-1997.

Τα «λοιπά απόβλητα» αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα των παραγόμενων αποβλήτων (βλέπε πίνακα 3.3, γραφικές παραστάσεις 3 και 4). Δεν είναι δυνατόν να δοθεί σαφής εικόνα για τα «λοιπά απόβλητα» όσον αφορά τη σύνθεση και διάθεσή τους σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη συμπεριέλαβαν διαφορετικές κατηγορίες ή δεν παρείχαν καθόλου στοιχεία.

* Ο βαθμός επιτυχίας της ανακύκλωσης αποβλήτων εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, στοιχείο που τονίστηκε στην προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997. Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης αυξήθηκε, πλην όμως αρκετά κράτη μέλη εξακολουθούν να εμφανίζουν μικρά ή μέτρια ποσοστά ανακύκλωσης οικιακών αποβλήτων. Παρά την φθίνουσα τάση, πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υγειονομική ταφή, ως μέσο για τη διάθεση οικιακών αποβλήτων. Ορισμένα κράτη μέλη εμφανίζουν υψηλό ποσοστό αποτέφρωσης. ακόμα όμως και με την ανάκτηση ενέργειας (για την οποία χρησιμοποιούνται διαφορετικά κριτήρια σε εθνικό επίπεδο), η αποτέφρωση αποτελεί γενικά λιγότερο σημαντική επιλογή σε σχέση με άλλες εναλλακτικές λύσεις επεξεργασίας αποβλήτων, όπως είναι η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση υλικών. Μελλοντικές και πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες για τα απόβλητα συσκευασίας [54], για το οχήματα στο τέλος του κύκλους ζωής τους [55] και για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού [56] , επικεντρώνονται σε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ανακύκλωσης καθώς και σε χωριστή συλλογή αποβλήτων στην πηγή.

[54] COM(2001)729 τελικό. Πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, που τροποποιεί την οδηγία 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας.

[55] Οδηγία 2000/53/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα οχήματα στο τέλος κύκλου ζωής τους, ΕΕ L 269, 21.10.2000, σ.34.

[56] COM(2000) 347 τελικό. Πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρισμού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η πρόταση εγκρίθηκε πρόσφατα στις 16-19.12. 2002 από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

3.5. Γενικοί κανόνες για απαλλαγές από την απαίτηση σχετικά με την έκδοση αδειών - άρθρο 11

Σύμφωνα με το άρθρο 11, τα κράτη μέλη δύνανται να απαλλάσσουν από την απαίτηση κατοχής άδειας τους φορείς και τις επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν τη διάθεση των δικών τους αποβλήτων στον τόπο παραγωγής ή ενέργειες ανάκτησης (άρθρα 9 και 10).

Το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Πορτογαλία, η Φινλανδία και η Σουηδία επιβεβαίωσαν ότι δεν έχουν θεσπίσει γενικούς κανόνες για τη χορήγηση απαλλαγών από οποιεσδήποτε απαιτήσεις άδειας σχετικά με τα απόβλητα.

Η Ιρλανδία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσαν ότι είχαν θεσπίσει τέτοιους κανόνες, χωρίς να παράσχουν πρακτικές λεπτομέρειες. Το Λουξεμβούργο επιβεβαίωσε ότι είχε πράξει το ίδιο.

* Όπως συνέβη και με την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής, λίγα σχετικά κράτη μέλη είχαν χρησιμοποιήσει τη δυνατότητα απαλλαγής από τις απαιτήσεις έκδοσης άδειας κατά την περίοδο 1998-2000. Δυστυχώς, τα εν λόγω κράτη μέλη δεν εξήγήσαν τους λόγους ή τα πλεονεκτήματα των ενεργειών τους αυτών. Το εν λόγω θέμα χρήζει περαιτέρω ανάπτυξης. Προσφάτως, η Ιταλία ζήτησε και της δόθηκε η δυνατότητα απαλλαγής επιχειρήσεων από την λήψη αδειών για την αξιοποίηση ορισμένων τύπων επικίνδυνων αποβλήτων βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ [57]. Αυτό είναι το πρώτο παράδειγμα τέτοιου είδους απαλλαγής.

[57] Απόφαση 2002/909/ΕΚ της Επιτροπής για τους κανόνες της Ιταλίας σχετικά με τις απαλλαγές από τις απαιτήσεις για τη χορήγηση αδειών για τις εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις αξιοποίησης επικινδύνων αποβλήτων δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ σχετικά με τα επικίνδυνα απόβλητα, ΕΕ L 315, 19.11.2002, σ.16.

3.6. Τήρηση μητρώων - άρθρο 14

Σύμφωνα με το άρθρο 14, οι φορείς και οι επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες ανάκτησης και διάθεσης των αποβλήτων πρέπει να τηρούν μητρώα για τα απόβλητα και τη διαχείριση των αποβλήτων. Οι παραγωγοί θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στις διατάξεις. Πρέπει να διαθέτουν τα στοιχεία αυτά όποτε ζητούνται από τις αρμόδιες αρχές.

Όσον αφορά το Βέλγιο, η φλαμανδική περιφέρεια απαιτεί να τηρούνται αρχεία βάσει του άρθρου 5.2.1 4 του Διατάγματος Vlarea II [58]. Το τμήμα 5.1.5 του εν λόγω διατάγματος συμπληρώνει τις υποχρεώσεις τήρησης μητρώων. Πρέπει να γίνει παραπομπή στην έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997 όσον αφορά τις ευθύνες του παραγωγού βάσει του άρθρου 14.

[58] Φλαμανδικοί κανονισμοί για τον περιορισμό και τη διαχείριση των αποβλήτων.

H Δανία αναφέρθηκε σε ιδιαίτερες διατάξεις που ισχύουν για τους φορείς και τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την αξιοποίηση ή διάθεση αποβλήτων όσον αφορά την τήρηση μητρώων [59]. Η Δανία επιβεβαίωσε επίσης ότι ορισμένες επιχειρήσεις υποχρεώνονται να τηρούν μητρώα παραγωγής αποβλήτων για μία πενταετή περίοδο από το 2001, και οι αρμόδιες αρχές πρέπει να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές [60].

[59] Τμήματα 15-17 της νομοθετικής πράξης αριθ. 619 του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της 27ης Ιουνίου 2000 σχετικά με το σύστημα πληροφοριών για τα απόβλητα και την ανακύκλωση (ISAG).

[60] Βλέπε τμήματα 18, 19, 50 και 53 της νομοθετικής πράξης αριθ. 619 του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της 27ης Ιουνίου 2000 για τα απόβλητα.

Η Γερμανία επιβεβαίωσε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα θέτει απαιτήσεις τήρησης μητρώου για φορείς και επιχειρήσεις οποίες ασκούν δραστηριότητες ανάκτησης ή διάθεση [61]. Η παρακολούθηση της διαχείριση των αποβλήτων πραγματοποιείται μέσω της πιστοποίησης και της τήρησης μητρώων και εγγράφων. Για περισσότερες λεπτομέρειες, πρέπει να γίνει παραπομπή στην έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997.

[61] Βλέπε τη νομοθετική πράξη του 1994 για τη διαχείριση αποβλήτων κλειστού κυκλώματος, την απόφαση για την πιστοποίηση της ανάκτησης και διάθεσης, την απόφαση για τις ειδικευμένες επιχειρήσεις διαχείρισης αποβλήτων, τις τεχνικές και κατευθυντήριες γραμμές για την αποθήκευση, χημική, φυσική και βιολογική επεξεργασία, αποτέφρωση και απόρριψη αποβλήτων που απαιτούν ειδική παρακολούθηση και τις τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για την ανάκτηση, επεξεργασία και άλλες μορφές διαχείρισης οικιακών αποβλήτων.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα περιλαμβάνει απαιτήσεις τήρησης μητρώων για φορείς και επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες ανάκτησης ή διάθεση και για τους παραγωγούς αποβλήτων [62]. Πιο συγκεκριμένα, υποχρεούνται να τηρούν μητρώα και να τα διαθέτουν στις αρμόδιες αρχές όποτε τους ζητείται. Οι εν λόγω φορείς και επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαβιβάζουν τις πληροφορίες αυτές στη νομαρχία της περιφέρειας στην οποία βρίσκεται η σχετική εγκατάσταση ή στην οποία ασκούνται οι δραστηριότητες σε ετήσια βάση. Κάθε ενδιαφερόμενη νομαρχία υποχρεούται να υποβάλει ετήσια αιτιολογική έκθεση στον υπουργό περιβάλλοντος, χωροταξίας και δημοσίων έργων.

[62] Κοινή υπουργική απόφαση 69728/824/1996 (Εφημερίδα Κυβερνήσεως 358/B).

Η Ισπανία επιβεβαίωσε επίσης ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα περιλαμβάνει απαιτήσεις τήρησης μητρώων για τις επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες διάθεσης και ανάκτησης [63], χωρίς να παρέχει περαιτέρω πρακτικές λεπτομέρειες. Παρατήρησε ότι οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούνται να συμμορφώνονται με το άρθρο 14 βάσει της ισπανικής νομοθεσίας [64].

[63] Άρθρο 13(3) του νόμου 10/1998 για τα απόβλητα.

[64] Άρθρα 16-17 του βασικού διατάγματος 833/1988.

Η Γαλλία, ομοίως, επιβεβαίωσε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα περιλαμβάνει απαιτήσεις τήρησης μητρώων για τις επιχειρήσεις διάθεσης και ανάκτησης καθώς επίσης και για τους παραγωγούς [65], χωρίς να παράσχει περαιτέρω τεχνικές λεπτομέρειες..

[65] Άρθρο 8 της «Arrκtι du 4 janvier 1985 relatif au contrτle des circuits d'ιlimination des dιchets gιnιrateurs de nuisances».

Η Ιρλανδία επιβεβαίωσε ότι υφίστανται απαιτήσεις τήρησης μητρώων, που περιλαμβάνουν τυποποιημένα έντυπα. Οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούνται [66] να τηρούν μητρώα παραγωγής, επεξεργασίας, συλλογής και μεταφοράς τέτοιων αποβλήτων και να τα εμφανίζουν σε περίπτωση ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές.

[66] Σύμφωνα με το μέρος VI των κανονισμών του 1998 για τη διαχείριση αποβλήτων (επικίνδυνα απόβλητα).

Η Ιταλία ανέφερε ότι η νομοθεσία της περί των αποβλήτων περιλαμβάνει απαιτήσεις τήρησης μητρώων και πιστοποίησης που δεσμεύουν τις επιχειρήσεις διάθεσης και ανάκτησης καθώς και τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων (με εξαίρεση ορισμένες γεωργικές επιχειρήσεις) και παραγωγούς μη επικίνδυνων αποβλήτων που δραστηριοποιούνται σε βιομηχανικές και βιοτεχνικές διεργασίες (με εξαίρεση ορισμένες μικρές επιχειρήσεις) [67]. Η τήρηση μητρώων είναι τυποποιημένη και υπόκειται σε διαδικασίες περιοδικής πιστοποίησης από τις αρμόδιες αρχές.

[67] Νομοθετικό διάταγμα 22/1997.

Το Λουξεμβούργο επανέλαβε ότι η κοινοτική διάταξη είχε ενσωματωθεί με το άρθρο 14 του νόμου της 17ης Ιουνίου 1994. Στα άρθρα 10 και 11 του νόμου αυτού απαριθμούνται οι φορείς και οι επιχειρήσεις που πρέπει να τηρούν μητρώα και που είναι δυνατόν να τύχουν απαλλαγής.

Οι Κάτω Χώρες ανέφεραν ότι ζητούν από τους φορείς και τις επιχειρήσεις που διαχειρίζονται, επεξεργάζονται ή διαθέτουν απόβλητα να τηρούν μητρώα σχετικά με τη χρήση και τη σύνθεση των αποβλήτων αυτών. Επιβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει τυποποιημένη μορφή καταχώρισης και κατά γενικό κανόνα οι εν λόγω φορείς και επιχειρήσεις επιτρέπεται να τηρούν μητρώα με τη μορφή την οποία κρίνουν καταλληλότερη για αυτούς. Η τυποποίηση χρησιμοποιείται για την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών όσον αφορά την παραλαβή αποβλήτων. Οι Κάτω Χώρες επιβεβαίωσαν ότι οι παραγωγοί αποβλήτων υποχρεούνται επίσης να τηρούν μητρώα για τα απόβλητα τα οποία παραδίδουν. Επιπλέον, υποχρεούνται να παρέχουν στοιχεία στον παραλήπτη των αποβλήτων σχετικά με τη φύση και σύστασή τους.

Η Αυστρία επιβεβαίωσε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα απαιτεί από οιονδήποτε ο οποίος ασκεί δραστηριότητα η οποία παράγει απόβλητα ή ο οποίος συλλέγει ή επεξεργάζεται απόβλητα να τηρεί μητρώα για κάθε έτος και να παρέχει στις αρμόδιες αρχές τις αναγκαίες πληροφορίες, όταν του ζητούνται [68]. Τα μητρώα αυτά πρέπει να διατηρούνται τουλάχιστον για επτά χρόνια. Η Αυστρία επιβεβαίωσε ότι οι παραγωγοί υπόκεινται σε υποχρεώσεις τήρησης μητρώων βάσει της εθνικής αυτής νομοθεσίας.

[68] Νόμος για τη διαχείριση των αποβλήτων και απόφαση ελέγχου των αποβλήτων 65/1991.

Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα ορίζει απαιτήσεις τήρησης μητρώων για τις επιχειρήσεις διάθεσης και ανάκτησης αποβλήτων καθώς και για τους φορείς οι οποίοι ασκούν δραστηριότητες αποθήκευσης αποβλήτων [69]. Ειδικές υποχρεώσεις τήρησης μητρώων επιβάλλονται στους φορείς που διαχειρίζονται νοσοκομειακά απόβλητα [70], στους φορείς που ασχολούνται με τη συλλογή και αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων [71], στις επιχείρησης διάθεσης ή απολύμανσης PCBs [72] καθώς και στις αρχές που εξουσιοδοτούνται να εκδίδουν πιστοποιητικά καταστροφής ή επιλεκτικής διάλυσης οχημάτων στο τέλος κύκλου ζωής τους [73]. Οι παραγωγοί αποβλήτων υπόκεινται επίσης στην υποχρέωση τήρησης μητρώων και διάθεσης μητρώων παραγόμενων αποβλήτων στις αρμόδιες αρχές. [74].

[69] Κεφάλαιο IV του νομοθετικού διατάγματος 239/97 της 9.9.1997.

[70] Άρθρο 12 της απόφασης 174/97 της 10.3.1997.

[71] Άρθρο 3 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος 88/91 της 23.2.1991.

[72] Άρθρο 5 του νομοθετικού διατάγματος 277/99 της 23.7.1999.

[73] Άρθρο 3 του νομοθετικού διατάγματος 292-B/2000 της 15.11.2000.

[74] Άρθρο 17 παράγραφος 1 του νομοθετικού διατάγματος 239/97.

Στην Φινλανδία, οι επιχειρήσεις ανάκτησης και διάθεσης για τις οποίες απαιτούνται περιβαλλοντικές άδειες, υπόκεινται σε υποχρεώσεις τήρησης μητρώων [75]. Η τήρηση μητρώων και η ετήσια υποβολή εκθέσεων στις αρμόδιες αρχές συνιστάται να πραγματοποιείται με τυποποιημένη μορφή· οι αρμόδιες αρχές διανέμουν έντυπα στους φορείς. Οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων (εξαιρουμένων των νοικοκυριών) υποχρεούνται επίσης να τηρούν μητρώα.

[75] Τμήμα 51 του φινλανδικού νόμου για τα απόβλητα.

Η Σουηδία ανέφερε ότι ο περιβαλλοντικός της κώδικας περιείχε απαιτήσεις τήρησης μητρώων, χωρίς να παρέχει ειδικές λεπτομέρειες. Παρατήρησε ότι οι παραγωγοί δεν υπόκεινται στη Σουηδία στην υποχρέωσης τήρησης μητρώων.

* Τα περισσότερα κράτη μέλη φαίνεται να έχουν επιβάλει τις υποχρεώσεις τήρησης μητρώων βάσει του άρθρου 14. Ορισμένα αναφέρουν ότι έχουν προβλέψει υποχρεώσεις σε σχέση με τους παραγωγούς, επιπλέον εκείνων για τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων. Η κτηθείσα πείρα από την εφαρμογή των υποχρεώσεων τήρησης μητρώων εκ μέρους των κρατών μελών εξακολουθεί να αποτελεί έναν τομέα που χρήζει περαιτέρω ανάπτυξης.

*

Παράρτημα I

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1. Αριθμός αρμόδιων αρχών σε κάθε ένα από τα επίπεδα NUTS σύμφωνα με το άρθρο 6 και η αρμοδιότητα σε σχέση με τις οδηγίες (ερωτηματολόγιο, παράγραφος Ι, ερώτηση 2).

Σημειώσεις:

(1) N είναι το είδος της αρχής και η συντομογραφία για την κλίμακα NUTS: Ονοματολογία εδαφικών στατιστικών μονάδων(Eurostat).

(2) Ο αριθμός των αρχών δίδεται σε συντομογραφία, για παράδειγμα, ως εξής: : N2=5 ισοδυναμεί με 5 αρχές/φορείς της κλίμακας NUTS 2.

(3) Οι λοιπές πληροφορίες στον πίνακα δίδονται στα τετραγωνίδια, για παράδειγμα, ως εξής: Ν3, Ν5 ισοδυναμεί σε ενσωμάτωση των άρθρων σε αρχές/φορείς στις κλίμακες NUTS 3 και NUTS 5.

(4) N5: Σχεδιασμός τοπικής διαχείρισης αποβλήτων (χώροι εγκατάστασης κάδων, δρομολόγια οχημάτων αποκομιδής απορριμμάτων, κλπ.).

(5) Καμία πληροφορία για το επίπεδο NUTS N0, N2: αρμοδιότητα έκδοσης αδειών σχεδιασμού και έγκρισης περιβαλλοντικών όρων N3: δημοσιοποίηση αξιολογήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων (EIA)· έκδοση αδειών· έλεγχοι.

(6) N0: Κυβέρνηση Ηνωμένου Βασιλείου, Εκτελεστική Αρχή της Σκωτίας (Scottish Executive), Κοινοβούλιο Βόρειας Ιρλανδίας, Εθνικό Κοινοβούλιο Ουαλίας, Κυβέρνηση Γιβραλτάρ. N1: Αγγλία/Ουαλία, (DEFRA+EA), Σκωτία (SEPA), Βόρειος Ιρλανδία (EHS), Γιβραλτάρ (Κυβέρνηση Γιβραλτάρ). N3: Τοπικές ή περιφερειακές διοικητικές αρχές: 121 UAs και WDAs στην Αγγλία, 22 στην Ουαλλία, 32 στη Σκωτία, 26 στη Βόρεια Ιρλανδία, 1 στο Γιβραλτάρ.

(7) N0: Άδειες για δραστηριότητες διάθεσης και ανάκτησης: εκδίδει δήλωση μη έγερσης αντιρρήσεως σε επαρχιακές άδειες. Καταχώριση των φορέων ή επιχειρήσεων σύμφωνα με το (άρθρο 12): όσον αφορά τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια Ν4: όσον αφορά τη συλλογή εντός του δήμου.

(8) N2: Δεν εφαρμόζεται η καταχώριση φορέων ή επιχειρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 12. Η Ιρλανδία είναι περιοχή της κλίμακας NUTS 2 - Ο Οργανισμός Περιβαλλοντικής Προστασίας αποτελεί την οικεία αρχή/φορέα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 2. Ανασκόπηση των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων στα κράτη μέλη. Για κάθε σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων, το οποίο έχει καταρτιστεί, δίνονται λεπτομέρειες στους πίνακες σε προσάρτημα (Ερωτηματολόγιο, παράγραφος ΙΙ, ερώτηση 1γ).

Σημειώσεις:

* Πληροφορίες που λήφθηκαν από τη βάση για τα απόβλητα.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 3.1. Επεξεργασία και διαχείριση οικιακών αποβλήτων (Ερωτηματολόγιο, παράγραφος ΙΙ, ερώτηση 4).

δ.α.: δεν απαντήθηκε

Σημείωση:

* Αστικά απόβλητα συμπεριλαμβανομένων των οικιακών αποβλήτων

** Οικιακά απόβλητα

Εξαγωγή 556 τόνων MSW στη Νορβηγία και 2858 τόνων στη Σουηδίαt, εισαγωγή 1226 τόνων MSW από τη Σουηδία και 2.884 τόνων RDF από τις Κάτω Χώρες για έλεγχο. Η ποσότητα οικιακών απορριμμάτων είναι περίπου 40 % των MSW.

(1) Η «άλλη επεξεργασία» αντιστοιχεί στη λιπασματοποίηση.

(2) «Άλλη επεξεργασία»: 31000 τόνοι είναι λιπασματοποίηση και το υπόλοιπο αντιπροσωπεύει παράνομη απόρριψη αποβλήτων

(3) Η ποσότητα των αποβλήτων που οδεύουν σε χώρους υγειονομικής ταφής περιλαμβάνουν και τα απόβλητα οδοκαθαρισμού.

(4) Η ανακυκλωμένη ποσότητα περιλαμβάνει προϊόντα λιπασματοποίησης και καύσιμα προερχόμενα από απόβλητα (Refuse Derived Fuel - RDF).

(5) Οι ανακυκλωμένες ποσότητες αφορούν μόνο οργανικά απόβλητα που υπόκεινται σε λιπασματοποίηση ή ανακύκλωση άλλων κατηγοριών δεν διενεργείται στο Λουξεμβούργο.

(6) Σύνολο 18.376.532 τόνοι. Άλλα: επιλεκτική συλλογή χαρτιού και υάλου.

(7) Όλα τα στοιχεία αποτελούν εκτιμήσεις.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σύνολο 3.2. Επεξεργασία και διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων (Ερωτηματολόγιο, παράγραφος ΙΙ, ερώτηση 4).

Σημειώσεις:

*) Εντός του κράτους μέλους.

**) Εκτός του κράτους μέλους..

(1) Άλλη ανάκτηση: μονάδες φυσικοχημικής επεξεργασίας για οργανικά και ανόργανα απόβλητα.

(2) Απόβλητα που έχουν υποστεί άλλου είδους φυσικοχημική επεξεργασία.

(3) Μόνο από πρωτογενείς πηγές.

(4) Δεν περιλαμβάνεται η ποσότητα μολυσμένου εδάφους και πετρωμάτων. (Εντός) . Τα στοιχεία αναφέρονται σε εξαγχθείσες ποσότητες αποβλήτων που αναφέρονται στα παραρτήματα ΙΙΙ και IV του κανονισμού 259/93 του Συμβουλίου. Όλα τα απόβλητα αυτά δεν θεωρούνται αναγκαστικά ως επικίνδυνα (εκτός).

(5) Οι άλλες επεξεργασίες είναι φυσικοχημικές (εντός).

(6) Το σύνολο αναλογεί περίπου στο 97% του παρόντος.

(7) Για όλους τους άλλους τρόπους διάθεσης εφαρμόζονται χημικές, φυσικές και βιολογικές διεργασίες (εντός).

(8) Λουξεμβούργο: άλλος τρόπος επεξεργασίας = φυσικοχημική επεξεργασία (εντός).

(9) Άλλη επεξεργασία: φυσικοχημική επεξεργασία.

(10) Εκτιμήσεις για την αναθεώρηση του εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων. Σύνολο: 3.293.705 (εντός).

(11) Εκτίμηση. Δεν είναι διαθέσιμη η ανάλυση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 3.3. Επεξεργασία και διαχείριση λοιπών αποβλήτων. Διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με το ποια είδη αποβλήτων περιλαμβάνει η εν λόγω κατηγορία αλλά θα μπορούσε να συμπεριλάβει στερεά αστικά απόβλητα, αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα, παροχή ενέργειας και ύδατος, απόβλητα ορυχείων, γεωργικά απόβλητα, απόβλητα κατασκευών. (Ερωτηματολόγιο, παράγραφος ΙΙ, ερώτηση 4).

// Δεν έχουν ληφθεί στοιχεία

Σημείωση:

(1) Τα στοιχεία αντιπροσωπεύουν το σύνολο των δύο αναφερθέντων επιμέρους κατηγοριών:

(2) Μη επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα (απόβλητα που έχουν υποστεί άλλου είδους επεξεργασία): 21.675.000 τόνοι (98% του συνόλου): ανακύκλωση 51%, αποτέφρωση 4%, υγειονομική ταφή 15% και άλλου είδους 30%.

(3) Επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα: 343.500 τόνοι (2% του συνόλου): ανακύκλωση 51%, αποτέφρωση 4%, υγειονομική ταφή 15% και άλλου είδους 30%.

(4) Τα στοιχεία αντιπροσωπεύουν το σύνολο τεσσάρων αναφερθεισών κατηγοριών:

(5) Κατασκευή και κατεδάφιση: 3.223.000 τόνοι (32% του συνόλου): ανακύκλωση 90%, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας 2% και υγειονομική ταφή 8%

(6) Βιομηχανικά: 2.947.000 τόνοί (30% του συνόλου): ανακύκλωση 64%, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας 15% και υγειονομική ταφή 21%

(7) Απόβλητα εμπορικών δραστηριοτήτων και υπηρεσιών: 1.120.000 τόνοι (11% του συνόλου): ανακύκλωση 40%, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας 46% και υγειονομική ταφή 14%

(8) Απόβλητα από την παραγωγή ενέργειας: 1.176.000 τόνοι (12% του συνόλου): ανακύκλωση 100%

(9) Λοιπά απόβλητα: 1.480.000 τόνοι (15% του συνόλου): ανακύκλωση 77%, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας 17% και υγειονομική ταφή 6%

(10) Τα στοιχεία αυτά αντιπροσωπεύουν το σύνολο τριών αναφερθεισών κατηγοριών:

(11) Κατασκευή και κατεδάφιση: 1.200.000 τόνοι (6% του συνόλου): Όλα έχουν υποστεί επεξεργασία με βάση την κατηγορία "άλλη"

(12) Βιομηχανικά: 19.123.000 τόνοι (90% του συνόλου): ανακύκλωση 40%, αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας 24%, αποτέφρωση ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Σημείωση: Το NUTS σημαίνει Nomenclature des Unitιs Territoriales Statistiques (Ονοματολογία των εδαφικών στατιστικών μονάδων της Eurostat)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 2. Ποσοστό μεθόδων επεξεργασίας και διάθεσης οικιακών αποβλήτων (πηγή: Πίνακας 3.1)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 3. Ποσοστό μεθόδων επεξεργασίας και διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων (πηγή: πίνακας 3.2)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 4. Ποσοστό μεθόδων επεξεργασίας και διάθεσης για τα λοιπά απόβλητα (πηγή: πίνακας 3.3)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Οδηγία 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα

1. Εισαγωγή

Επιπλέον από την οδηγία 75/442/ΕΟΚ [76], που αποτελεί το νομικό πλαίσιο για όλα τα απόβλητα, η οδηγία 91/689/ΕΟΚ [77] περιλαμβάνει αυστηρότερα μέτρα για τη διαχείριση και τον έλεγχο των επικίνδυνων αποβλήτων. Η οδηγία 91/689/ΕΟΚ αντικατέστησε την οδηγία 78/319/ΕΟΚ για τα τοξικά και τα επικίνδυνα απόβλητα.

[76] Βλέπε έκθεση σχετικά με την οδηγία 75/442/ΕΟΚ για τα στερεά απόβλητα.

[77] ΕΕ L 377, 31.12.1991, σ. 20

Οι βασικές διατάξεις της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ για τη διασφάλιση της περιβαλλοντικά ορθής διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων είναι:

- ορισμός των επικίνδυνων αποβλήτων (άρθρο 1), που αναπτύχθηκε περαιτέρω με την κατάρτιση καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων βάσει της οδηγίας 94/904/ΕΚ [78] του Συμβουλίου, που αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2000/532/ΕΚ [79] της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε

[78] ΕΕ L 356, 31.12.1994, σ. 14

[79] ΕΕ L 226, 06.09.2000, σ. 3.

- η απαγόρευση της ανάμειξης επικίνδυνων αποβλήτων με άλλα επικίνδυνα ή μη επικίνδυνα απόβλητα (άρθρο 2)

- ειδικές προϋποθέσεις άδειας για φορείς ή επιχειρήσεις των οποίων οι δραστηριότητες αφορούν επικίνδυνα απόβλητα (άρθρο 3)

- περιοδικές επιθεωρήσεις και απαίτηση να τηρούν αρχεία οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων (άρθρο 4)

- κατάλληλη συσκευασία και σήμανση των επικίνδυνων αποβλήτων κατά τη συλλογή, μεταφορά και προσωρινή αποθήκευση (άρθρο 5)

- σχέδια διαχείρισης για τα επικίνδυνα απόβλητα (άρθρο 6)

Τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα εξαιρούνται από τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας.

Η ακόλουθη έκθεση βασίζεται σε ερωτηματολόγιο που εγκρίθηκε με την απόφαση 97/622/ΕΚ [80] της Επιτροπής, της 27ης Μαΐου 1997.

[80] ΕΕ L 256, 19.09.1997, σ. 13

Εκτός από το πρώτο μέρος του ερωτηματολογίου (ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ), η έκθεση αυτή περιλαμβάνει αξιολόγηση της εφαρμογής του ορισμού των επικίνδυνων αποβλήτων και του καταλόγου των επικίνδυνων αποβλήτων για τα δεκαπέντε κράτη μέλη.

2. Ενσωμάτωση στο Εθνικό δίκαιο

2.1. Εθνικό δίκαιο

Όλα τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι έχουν παράσχει στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς για την ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα και της απόφασης 94/904/ΕΚ του Συμβουλίου για την κατάρτιση καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων.

2.2. Ορισμός «επικίνδυνων αποβλήτων» και ο κατάλογος των επικίνδυνων αποβλήτων

Το άρθρο 1 παράγραφος 4 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου ορίζει τα επικίνδυνα απόβλητα, αναφερόμενος στον κατάλογο των επικίνδυνων αποβλήτων που εγκρίθηκε με την απόφαση 94/904/ΕΚ του Συμβουλίου και αντικαταστάθηκε από την απόφαση 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενσωμάτωση του καταλόγου των επικίνδυνων αποβλήτων είναι ουσιαστική για την εφαρμογή από τα κράτη μέλη του ορισμού των επικίνδυνων αποβλήτων. Θεωρήθηκε επίσης ως απαραίτητη η ενσωμάτωση των παραρτημάτων Ι, ΙΙ και ΙΙΙ της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Θα πρέπει ενδεχομένως να ληφθούν υπόψη δύο επιπλέον πτυχές κατά την εκτίμηση της συμμόρφωσης της εθνικής νομοθεσίας με τον κοινοτικό ορισμό των επικίνδυνων αποβλήτων. Πρώτον, το γεγονός ότι κράτη μέλη έχουν λάβει αυστηρότερα μέτρα, δηλαδή έχουν συμπεριλάβει απόβλητα τα οποία έχουν τις ιδιότητες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ και, κατά συνέπεια, θεωρούνται από αυτά ως επικίνδυνα. Η δυνατότητα νέων εγγραφών στον κατάλογο των επικίνδυνων αποβλήτων προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος 4 δεύτερη υποπαράγραφος της οδηγίας, υπό τον όρο ότι θα κοινοποιούνται στην Επιτροπή και θα συμφωνούν με το άρθρο 176 της Συνθήκης ΕΚ. (Βλέπε τμήμα 3.1 της εν λόγω έκθεσης). Η δεύτερη πτυχή αφορά το γεγονός ότι τα επικίνδυνα οικιακά απόβλήτα εξαιρούνται από την εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας. Αυτό δεν σημαίνει ωστόσο ότι τα οικιακά απόβλητα δεν δύνανται να είναι επικίνδυνα (βλέπε τμήμα 3.2 της έκθεσης).

Από την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997 προέκυψε ότι μόνο τέσσερα κράτη μέλη, και συγκεκριμένα η Φινλανδία, [81] η Ελλάδα, [82] το Λουξεμβούργο [83] και η Ισπανία, [84] έχουν ενσωματώσει ορθά όλα τα σχετικά στοιχεία του ορισμού περί επικίνδυνων αποβλήτων. Από την έκθεση αυτή, η κατάσταση έχει βελτιωθεί αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν πλήρως ενσωματώσει όλα τα στοιχεία του ορισμού περί επικίνδυνων αποβλήτων.

[81] Νόμος για τα απόβλητα 1072/1993. Διάταγμα για τα απόβλητα 1390/1993. Απόφαση 867/1996 του Υπουργείου Περιβάλλοντος σχετικά με τον κατάλογο των πλέον κοινών αποβλήτων και επικίνδυνων αποβλήτων.

[82] Απόφαση 19396/1546 σχετικά με τα μέτρα και τους όρους για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων, της 18ης Ιουλίου 1997.

[83] Νόμος για την πρόληψη και διαχείριση αποβλήτων, της 17ης Ιουνίου 1994. Κανονισμός για τα επικίνδυνα απόβλητα της 11ης Δεκεμβρίου 1996.

[84] Νόμος 10/1998 για τα απόβλητα, της 21ης Απριλίου, νομοθετικό διάταγμα 952/1997 που τροποποιεί τον κανονισμό για την εφαρμογή του νόμου 20/1986 της 14ης Μαΐου σχετικά με τα τοξικά και επικίνδυνα απόβλητα (που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα 833/1988, της 20ής Ιουλίου).

Η Αυστρία δεν έχει ενσωματώσει τα σχετικά παραρτήματα για τα επικίνδυνα απόβλητα, ούτε τον κατάλογο των επικίνδυνων αποβλήτων. Η αυστριακή νομοθεσία προβλέπει ότι «επικίνδυνες ουσίες είναι τα απόβλητα, η επεξεργασία των οποίων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και συγκεκριμένα μέτρα προς το κοινό συμφέρον και των οποίων η συνήθης επεξεργασία απαιτεί τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων ή μεγαλύτερη προσοχή σε σχέση με την επεξεργασία των οικιακών αποβλήτων» [85]. Η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την Αυστρία στο Δικαστήριο τον Δεκέμβριο 2000. Η Αυστρία έχει πλέον ενσωματώσει τα σχετικά παραρτήματα για τα επικίνδυνα απόβλητα μέσω της νομοθετικής πράξης για τη διαχείριση των αποβλήτων του 2002. Επίσης έχει αλλάξει και ο ορισμός των επικίνδυνων αποβλήτων. Τα θέματα αυτά συνεπώς αποσύρθηκαν από τις διαδικασίες που εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου [86].

[85] Άρθρο 2 παράγραφος 5, νόμος για τη διαχείριση των αποβλήτων της 6ης Ιουνίου 1990.

[86] Υπόθεση C-194/01

Το Βέλγιο, η Δανία [87], η Γαλλία [88], η Γερμανία [89], η Ιρλανδία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες [90], η Πορτογαλία [91] και η Σουηδία [92] έχουν ενσωματώσει στην εθνική τους νομοθεσία όλα τα στοιχεία του ορισμού περί των επικίνδυνων αποβλήτων. Ωστόσο, για τη Γαλλία, η ενσωμάτωση των δοκιμαστικών μεθόδων είναι ακόμα υπό έλεγχο. Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι η γαλλική νομοθεσία αποκλίνει από την κοινοτική ορολογία («επικίνδυνα απόβλητα»), αναφερόμενη σε «ειδικά βιομηχανικά απόβλητα». Το αυτό συμβαίνει με τη γερμανική νομοθεσία, η οποία αναφέρεται σε «απόβλητα για ειδική παρακολούθηση».

[87] Νομοθετική απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος αριθ. 299 της 30ής Απριλίου 1997 για τα απόβλητα.

[88] Νόμος αριθ. 75-633 για την εξάλειψη των αποβλήτων και την ανάκτηση υλικών, της 15ης Ιουλίου 1975 (όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο αριθ..92-646, της 13ης Ιουλίου, 1992). Διάταγμα αριθ. 97-517 σχετικά με την ταξινόμηση επικίνδυνων αποβλήτων της 15ης Μαΐου 1997.

[89] Νόμος περί αποφυγής δημιουργίας αποβλήτων, ανακύκλωσης και διάθεσης, της 27ης Σεπτεμβρίου 1994. Απόφαση περί καθορισμού των αποβλήτων που χρήζουν ειδικής παρακολούθησης, 10 Σεπτεμβρίου 1996.

[90] Διάταγμα για την ταξινόμηση επικίνδυνων αποβλήτων και χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, της 8ης Δεκεμβρίου 1997.

[91] Νομοθετικό διάταγμα 239/97 της 9ης Σεπτεμβρίου 1997. Κανονισμός αριθ. 818/97 της 5ης Σεπτεμβρίου 1997.

[92] Απόφαση για τα επικίνδυνα απόβλητα (SFS 1996:971) της 26ης Σεπτεμβρίου 1996.

Η νομοθεσία του Ηνωμένου Βασιλείου συμμορφώνεται εν μέρει μόνο με τον ορισμό περί των επικίνδυνων αποβλήτων, δεδομένου ότι εξαιρεί ορισμένους τύπους αποβλήτων που καλύπτονται από την οδηγία. Η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει το Ηνωμένο Βασίλειο στο Δικαστήριο το Δεκέμβριο 2001.

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Εθνική θεώρηση «επικίνδυνων αποβλήτων» - άρθρο 1 παράγραφος 4

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο, ως «επικίνδυνα απόβλητα» νοούνται, εκτός από εκείνα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο επικίνδυνων αποβλήτων, όλα τα άλλα απόβλητα τα οποία κατά τη γνώμη ενός κράτους μέλους παρουσιάζουν κάποια από τις ιδιότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, όπως οι εύφλεκτες, οι διαβρωτικές, οι οξειδωτικές, οι επιβλαβείς κλπ. ουσίες. Οι περιπτώσεις αυτές κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

Η περιφέρεια της Βαλονίας στο Βέλγιο, καθώς επίσης η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο κοινοποίησαν ορισμένα επιπλέον απόβλητα που θεωρήθηκαν ως επικίνδυνα.

Η περιφέρεια των Βρυξελλών του Βελγίου, καθώς επίσης η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία δεν κοινοποίησαν άλλα απόβλητα ως επικίνδυνα.

H Δανία και η Σουηδία δεν έχουν παράσχει πληροφορίες.

* Οι κοινοποιήσεις αυτές εξετάστηκαν από την Επιτροπή, η οποία επικουρείται στο έργο της από την επιτροπή που συστάθηκε δυνάμει του άρθρου 18 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, με σκοπό την προσαρμογή του ευρωπαϊκού καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων. Με την απόφαση 2000/532/ΕΚ [93] της Επιτροπής καταρτίστηκε ενιαίος κατάλογος αποβλήτων, στον οποίο περιλαμβάνεται ο κατάλογος των επικίνδυνων αποβλήτων. Η απόφαση 2000/532/ΕΚ τροποποιήθηκε περαιτέρω με τις αποφάσεις 2001/118/ΕΚ [94] και 2001/119/ΕΚ [95] της Επιτροπής και την απόφαση 2001/573/ΕΚ [96] του Συμβουλίου.

[93] ΕΕ L 226, 06.09.2000, σ. 3.

[94] ΕΕ L 47, 16.2.2001, σ. 1

[95] ΕΕ L 47, 16.2.2001, σ. 32

[96] ΕΕ No L 203, 28.07.2001, σ. 18.

3.2. Επικίνδυνα οικιακά απόβλητα - άρθρο 1 παράγραφος 5

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5, τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα εξαιρούνται από τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας. Στο ερωτηματολόγιο περιλαμβάνεται η ερώτηση κατά πόσον τα κράτη μέλη διακρίνουν τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα από τα μη επικίνδυνα οικιακά απόβλητα [97].

[97] Δεδομένου ότι το ερωτηματολόγιο δεν ζητεί συγκεκριμένα περισσότερο λεπτομερείς πληροφορίες, ορισμένες από τις απαντήσεις στην ερώτηση αυτή δεν είναι σαφείς σχετικά με το ποιοι κανόνες εφαρμόζονται στα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα.

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια των Βρυξελλών προβλέπει χωριστή συλλογή των επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας, τα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται στους φλαμανδικούς κανονισμούς για την πρόληψη και διαχείριση αποβλήτων (Vlarea).

Ο αυστριακός νόμος περί διαχείρισης αποβλήτων [98] κατατάσσει τα επικίνδυνα απόβλητα των νοικοκυριών καθώς και εκείνα άλλων παραγωγών και συγκρίσιμων ιδιωτικών νοικοκυριών, ως προβληματικές ουσίες. Οι τοπικές αρχές υποχρεούνται να συλλέγουν τα απόβλητα αυτά χωριστά τουλάχιστον δύο φορές ετησίως.

[98] Abfallwirtschaftsgesetz - AWG - BGBI. N° 325/1998.

Η Φινλανδία αναφέρει ότι τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα εξαιρούνται των απαιτήσεων της φινλανδικής νομοθεσίας περί αποβλήτων σχετικά με την τήρηση μητρώων παραγόμενων επικίνδυνων αποβλήτων. Για άλλου είδους παρεκκλίσεις γίνεται παραπομπή στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν, οι δημοτικές αρχές οργανώνουν την ανάκτηση και διάθεση επικίνδυνων αποβλήτων από νοικοκυριά. Οι διατάξεις περί συσκευασίας και σήμανσης εφαρμόζονται μόνο αφού έχουν παραδοθεί τα επικίνδυνα απόβλητα στους δήμους.

Σε όλα τα ομόσπονδα κράτη της Γερμανίας, τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα συλλέγονται γενικώς χωριστά από οργανικούς δημοσίου δικαίου, που χρησιμοποιούν κινητά ή σταθερά συστήματα αποκομιδής. Η νομοθεσία διευκρινίζει τα εξής: τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα εξαιρούνται των διατάξεων της απόφασης σχετικά με την τήρηση μητρώων ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων· η απόφαση περί περιβαλλοντικά συμβατής αποθήκευσης αποβλήτων από οικισμούς απαγορεύει την αποθήκευση επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων σε εγκαταστάσεις διάθεσης οικιακών απορριμμάτων· εφαρμόζονται οι τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές περί επικίνδυνων αποβλήτων.

Στην Ιρλανδία δεν πραγματοποιείται επί του παρόντος χωριστή συλλογή των επικίνδυνων συστατικών από τα οικιακά απόβλητα. Οι εγκαταστάσεις "Bring" δέχονται ορισμένα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα, ενώ ορισμένες τοπικές αρχές έχουν θέσει σε εφαρμογή το σύστημα "Chemcar" (ειδικά εξοπλισμένο όχημα) για τέτοιου είδους απόβλητα.

Η Ιταλία αναφέρεται στην εθνική της νομοθεσία για τον καθορισμό των επικίνδυνων αποβλήτων και για την κατάρτιση ενός καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων. Το άρθρο 7 παράγραφος 4 του διατάγματος αριθ. 22/1997 ορίζει ως επικίνδυνα απόβλητα τα «μη οικιακά απόβλητα που αναφέρονται στον κατάλογο του παραρτήματος Δ ...». Αναφέρεται επίσης σε μέτρα που λήφθηκαν για τη συμμόρφωση με την απόφαση 2000/532/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2001/118/ΕΚ, η οποία επέκτεινε τον κατάλογο των επικίνδυνων αποβλήτων και περιέλαβε τη μέθοδο ταξινόμησης.

Το Λουξεμβούργο αναφέρεται σε πληροφορίες που παρείχε στην έκθεσή του για την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα που παρήχθησαν περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 20 του παραρτήματος IV του κανονισμού για τα επικίνδυνα απόβλητα της 11ης Δεκεμβρίου 1996. Δεν δόθηκαν περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται για τα απόβλητα αυτά.

Στις Κάτω Χώρες, τα οικιακά απόβλητα δεν θεωρούνται καθαυτά ως επικίνδυνα απόβλητα. Ωστόσο, τα νοικοκυριά ενθαρρύνονται να προβαίνουν σε διαχωρισμό των αποβλήτων τους και τα απόβλητα που εμφανίζονται στον κατάλογο των ελαφρών χημικών αποβλήτων συλλέγονται χωριστά. Τα περισσότερα από τα απόβλητα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των ελαφρών χημικών αποβλήτων είναι επικίνδυνα. Μετά τη συλλογή τους από τα νοικοκυριά, τα απόβλητα αυτά αντιμετωπίζονται ως επικίνδυνα απόβλητα, ως προς τη διαχείρισή τους.

Η Πορτογαλία θέσπισε ένα σχέδιο δράσης για τα στερεά αστικά απόβλητα που προβλέπει την απομάκρυνση, επιλεκτική συλλογή και σχετική επεξεργασία των διαφόρων αποβλήτων που θεωρούνται ως επικίνδυνα ή δυνητικά επικίνδυνα. Το σχέδιο δράσης δίνει ιδιαίτερη σημασία στην επιλεκτική συλλογή μπαταριών, λαμπτήρων εκκένωσης υδραργύρου και θερμομέτρων υδραργύρου. Έχουν επίσης εγκριθεί ειδικά μέτρα για τον υδράργυρο.

Η Ισπανία ανέφερε ότι έχουν θεσπιστεί τέτοιου είδους μέτρα, χωρίς να δίνει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Στη Σουηδία η απόφαση για τα επικίνδυνα απόβλητα δεν εφαρμόζεται εφόσον τα επικίνδυνα απόβλητα αποτελούν μέρος των οικιακών αποβλήτων. Κάθε δημοτική αρχή έχει την αρμοδιότητα να αποφασίζει τη χωριστή συλλογή των επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων από τα υπόλοιπα οικιακά απόβλητα. Τα συλλεγόμενα με τον τρόπο αυτό απόβλητα είναι επικίνδυνα.

Η περιφέρεια της Βαλονίας στο Βέλγιο, καθώς και η Δανία , η Γαλλία, η Ελλάδα και το ΗΒ, ανέφεραν ότι δεν έχουν θεσπίσει τέτοιου είδους μέτρα, χωρίς να παρέχουν περαιτέρω επεξηγήσεις.

* Ο αριθμός των χωρών που έχουν καθιερώσει συστήματα χωριστής συλλογής για τα επικίνδυνα απόβλητα έχει αυξηθεί σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997.

3.3. Καταγραφή και αναγνώριση της απόρριψης επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 2 παράγραφος 1

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1, σε κάθε τοποθεσία όπου πραγματοποιείται απόρριψη επικίνδυνων αποβλήτων απαιτείται η καταγραφή και αναγνώρισή τους.

Στην Αυστρία [99], πρέπει να τηρούνται μητρώα, χωριστά για κάθε ημερολογιακό έτος, για το είδος, την ποσότητα, την προέλευση και τον τόπο των αποβλήτων αυτών. Τα μητρώα πρέπει να τηρούνται για περίοδο τουλάχιστον επτά ετών από την ημερομηνία τελευταίας καταχώρισης και να επιδεικνύονται με κάθε ευκαιρία στις αρμόδιες αρχές. Τα μητρώα επικίνδυνων αποβλήτων θα έχουν τη μορφή συνεχούς συλλογής εντύπων αναγνώρισης.

[99] Idem, 12(1)

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας επιβεβαιώνει ότι υφίστανται τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 1. Η περιοχή της Φλάνδρας επιβεβαιώνει επίσης ότι έχουν ληφθεί τέτοιου είδους μέτρα και παραπέμπει στις πληροφορίες που παρείχε στην προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, το άρθρο 5.2.1.2 της Vlarem II απαιτεί από τους φορείς λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων να καταχωρίζουν την εισαγωγή και επεξεργασία αποβλήτων και ορίζει ότι τα απόβλητα είναι δυνατό να γίνουν δεκτά σε χώρους υγειονομικής ταφής μόνον εφόσον είναι γνωστά στοιχεία που αφορούν την προέλευσή τους, τα χαρακτηριστικά τους, το περιεχόμενό τους και την εκπλυσιμότητά τους. Στην περιφέρεια των Βρυξελλών, δεν πραγματοποιείται τέτοιου είδους απόρριψη.

Στη Δανία οι επιχειρήσεις που επεξεργάζονται επικίνδυνα απόβλητα τηρούν μητρώα για κάθε τύπο αποβλήτου (κωδικός καταλόγου αποβλήτου) [100].

[100] Απόφαση αριθ. 619 της 27ης Ιουνίου 2000 για τα απόβλητα.

Η Φινλανδία αναφέρεται στις πληροφορίες που παρείχε στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Παρατηρεί ότι, σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία [101], η άδεια για τα απόβλητα έχει αντικατασταθεί από την περιβαλλοντική άδεια. Επιπλέον, λήφθηκαν τα ακόλουθα μέτρα για να εξασφαλιστεί η αναγνώριση και καταχώριση των χώρων απόθεσης επικίνδυνων αποβλήτων: όλοι οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων (με εξαίρεση τα νοικοκυριά) και οι μεταφορείς επικίνδυνων αποβλήτων σε εμπορική βάση, καθώς και οι εργολήπτες και οι μεσάζοντες στον τομέα των αποβλήτων, εφόσον τα απόβλητα προορίζονται για ανάκτηση ή διάθεση εκτός του φινλανδικού εδάφους, υποχρεούνται να τηρούν μητρώα για τα απόβλητα (νόμος για τα απόβλητα, τμήμα 52, παράγραφος 3). Η κυβερνητική απόφαση για τους χώρους υγειονομικής ταφής (861/1997) απαιτεί τη λήψη αρκετών μέτρων για την εξασφάλιση επαρκούς πληροφόρησης σχετικά με τα απόβλητα τα οποία αποτίθενται σε χώρους υγειονομικής ταφής και ότι οι ιδιότητες των αποβλήτων αντιστοιχούν στις πληροφορίες που δίνονται για αυτά (τμήματα 6 και 7). Η μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων υπόκειται σε ειδικό έλεγχο, σύμφωνα με την κυβερνητική απόφαση για τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται σχετικά με τα επικίνδυνα απόβλητα και για τη συσκευασία και σήμανση των επικίνδυνων αποβλήτων (659/1996). Ο κάτοχος των επικίνδυνων αποβλήτων μεριμνά ώστε τα απόβλητα να συνοδεύονται από ειδικό έντυπο αναγνώρισης κατά τη διάρκεια της διακίνησής τους και το οποίο παραδίδεται στον παραλήπτη των αποβλήτων κατά το πέρας της μεταφοράς. Ο παραλήπτης θα πιστοποιεί την παραλαβή των αποβλήτων και την ποσότητα υπογράφοντας και χρονολογώντας το έγγραφο. Ο κάτοχος και ο παραλήπτης των επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούνται να τηρούν το έντυπο αναγνώρισης που έχουν υπογράψει ή αντίγραφό του για τρία έτη μετά την υπογραφή.

[101] Νόμος για την περιβαλλοντική προστασία 86/2000.

Στην Γαλλία, η νομαρχιακή απόφαση που επιτρέπει την απόρριψη επικίνδυνων αποβλήτων αναφέρει τόσο τους αποδεκτούς τύπους αποβλήτων όσο και τις ποσότητές τους, προβλέπει ελέγχους των αποβλήτων (προκαταρκτική διαδικασία αποδοχής, έλεγχος κατά την άφιξη) καθώς και την τήρηση μητρώου αποδοχής και άρνησης των αποβλήτων.

Στη Γερμανία, οι απαιτήσεις καταχώρισης και αναγνώρισης για την αποθήκευση επικίνδυνων αποβλήτων περιλαμβάνονται στο διάταγμα περί των μητρώων ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων. Επιπλέον, οι τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για τα απόβλητα απαιτούν από τους φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων διάθεσης αποβλήτων να τηρούν εταιρικό ημερολόγιο, το οποίο πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα συναφή στοιχεία, συμπεριλαμβανομένου του μητρώου αποδεκτών αποβλήτων.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι έχει καταρτιστεί μητρώο βιομηχανιών που παράγουν επικίνδυνα απόβλητα. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, την πηγή παραγωγής των αποβλήτων, τον χαρακτηρισμό του αποβλήτου και την παραχθείσα ποσότητα, και τη μέθοδο διαχείρισης και οριστικής διάθεσης του αποβλήτου.

Η Ιρλανδία επιβεβαίωσε εκ νέου ότι έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 1 [102].

[102] Τμήμα 41 (2)(ix) του νόμου για τη διαχείριση των αποβλήτων, 1996.

Στην Ιταλία, η εθνική νομοθεσία [103] αναφέρει ότι τα επικίνδυνα απόβλητα είναι δυνατόν να διατίθενται σε χώρο υγειονομικής ταφής μόνο εφόσον συνοδεύονται από έντυπο αναγνώρισης. Στη βάση αυτή, ο υπεύθυνος διαχείρισης του χώρου υγειονομικής ταφής ελέγχει: ότι (α) βάσει των χαρακτηριστικών που αναφέρονται στον έντυπο αναγνώρισης, το απόβλητο μπορεί να διατεθεί στον χώρο υγειονομικής ταφής· (β) τα χαρακτηριστικά του παραδοθέντος αποβλήτου αντιστοιχούν σε εκείνα που έχουν καταχωρηθεί στο έντυπο αναγνώρισης.

[103] Υπουργικό διάταγμα αριθ. 141 της 11ης Μαρτίου 1998

Το Λουξεμβούργο επιβεβαιώνει εκ νέου ότι το άρθρο 2 παράγραφος 1 έχει εφαρμοστεί μέσω του άρθρου 3 του κανονισμού για τα επικίνδυνα απόβλητα, της 11ης Δεκεμβρίου 1996, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες.

Στις Κάτω Χώρες, το άρθρο 10.32 του νόμου για την περιβαλλοντική διαχείριση ((Wet milieubeheer) ορίζει την υποχρέωση για οιοδήποτε μέρος μεταφέρει επικίνδυνα απόβλητα να παρέχει στον παραλήπτη του αποβλήτου αυτού περιγραφή της φύσης του, των ιδιοτήτων και της σύνθεσής του. Το άρθρο 10.33 του νόμου αυτού απαιτεί από τον παραλήπτη των αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων των χώρων υγειονομικής ταφής) να κοινοποιεί στην αρμόδια αρχή την παραλαβή των αποβλήτων. Οι κοινοποιήσεις αυτές πρέπει να καταχωρίζονται. Ο τρόπος της καταχώρισης διευκρινίζεται στις διατάξεις αποδοχής και καταχώρισης της άδειας.

Η Πορτογαλία επιβεβαιώνει ότι έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα και αναφέρεται στις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με την τήρηση μητρώου αποβλήτων. Διευκρινίζει ότι ο μοναδικός χώρος απόρριψης επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων που υφίστανται στην Πορτογαλία διαθέτει ειδικούς κανόνες για την αναγνώριση και καταχώριση των προς διάθεση αποβλήτων.

Η Ισπανία αναφέρεται στις εθνικές διατάξεις [104] που απαιτούν την τήρηση αρχείων και την παρουσίαση ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων.

[104] Βασιλικό διάταγμα 833/1988

Η Σουηδία αναφέρει εκ νέου ότι οι απαιτήσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της διαδικασίας έκδοσης αδειών για δραστηριότητες υγειονομικής ταφής.

Το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαιώνει ότι έχουν ληφθεί τα σχετικά μέτρα στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία και τη Βόρειο Ιρλανδία, χωρίς να παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες, πλην όμως όχι στο Γιβραλτάρ.

* Για την έκθεση αυτή, όλα τα κράτη μέλη έχουν απαντήσει στο εν λόγω ερώτημα και όλα τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 2 παράγραφος 1.

3.4. Ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 2 παράγραφοι 2-4

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφοι 2 έως 4, οι φορείς και οι επιχειρήσεις που διαθέτουν, αξιοποιούν, συλλέγουν ή μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα δεν πρέπει να αναμειγνύουν τις διάφορες κατηγορίες επικίνδυνων αποβλήτων ούτε να αναμειγνύουν επικίνδυνα με μη επικίνδυνα απόβλητα. Δύνανται να επιτρέπονται εξαιρέσεις μόνον εφόσον πληρούνται οι όροι του άρθρου 4 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ και ειδικότερα προκειμένου να βελτιωθούν οι συνθήκες ασφάλειας κατά τη διάθεση ή ανάκτηση των εν λόγω αποβλήτων. Ήδη, τα αναμεμειγμένα απόβλητα πρέπει να διαχωρίζονται εφόσον είναι εφικτό από τεχνικής και οικονομικής απόψεως και αναγκαίο για λόγους ασφάλειας (ανθρώπινη υγεία και περιβάλλον).

Στην Αυστρία, η εθνική νομοθεσία [105] απαγορεύει, κάτω από ειδικές περιστάσεις, την ανάμειξη αποβλήτων με άλλα απόβλητα ή υλικά, ή αποβλήτων με χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Η κοινή επεξεργασία διαφορετικών αποβλήτων ή αποβλήτων και υλικών σε μία εγκατάσταση δεν θεωρείται ότι αποτελεί ανάμειξη κατά την έννοια της παρούσας διάταξης εφόσον η επεξεργασία αυτή επιτρέπεται για κάθε επιμέρους απόβλητο. Η κοινή συλλογή διαφόρων τύπων αποβλήτων ή αποβλήτων του ιδίου τύπου με διαφορετικά επίπεδα περιεκτικότητας σε μολυσματικούς παράγοντες επιτρέπεται εφόσον δεν λαμβάνει χώρα χημική αντίδραση μεταξύ των αποβλήτων και η κοινή χρήση ή επεξεργασία (συμπεριλαμβανομένης της ανάκτησης) αυτών επιτρέπεται σύμφωνα με τα αναφερθέντα κριτήρια. Με τον νέο νόμο για τη διαχείριση των αποβλήτων του 2002, η υποχρέωση διαχωρισμού ήδη αναμεμειγμένων αποβλήτων ενσωματώνεται στην εθνική νομοθεσία.

[105] 17(1α) της Abfallwirtschaftsgesetz

Όσον αφορά το Βέλγιο, και οι 3 περιφέρειες αναφέρονται στη νομοθεσία ενσωμάτωσης των απαιτήσεων του άρθρου 2 παράγραφοι 2 έως 4.

Η Δανία αναφέρεται, όπως και στην προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997, σε επιστολή της 18/7/1996 προς την Επιτροπή, [106] χωρίς να παρέχει περαιτέρω επεξηγήσεις.

[106] Η επιστολή αυτή επιβεβαίωσε ότι το εν λόγω άρθρο είχε ενσωματωθεί με την 53 της bekendtgψrelse αριθ. 581 της 24ης Ιουνίου 1996.

Η Φινλανδία αναφέρεται στις πληροφορίες που παρείχε στην προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997, όπου διευκρινίζονταν οι προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες επιτρέπεται η ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων μεταξύ τους ή με άλλα απόβλητα ή ουσίες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, η ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων επιτρέπεται μόνο εφόσον είναι αναγκαία για την ανάκτηση ή διάθεση και εφόσον δεν προκαλεί προβλήματα ασφάλειας.

Η Γαλλία ανέφερε εκ νέου ότι ορισμένα ειδικά βιομηχανικά απόβλητα (που απαριθμούνται στο διάταγμα της 15ης Μαΐου 1997) δεν είναι δυνατόν να διατίθενται μαζί με άλλες κατηγορίες αποβλήτων. Ειδικά βιομηχανικά απόβλητα και επικίνδυνα απόβλητα δεν γίνονται αποδεκτά σε χώρους υγειονομικής ταφής για αστικά απόβλητα. Τα βιομηχανικά απόβλητα δεν είναι δυνατόν να αποτεφρωθούν σε εγκαταστάσεις αποτέφρωσης αστικών αποβλήτων. Στην περίπτωση αποτέφρωσης αστικών αποβλήτων μαζί με ειδικά βιομηχανικά απόβλητα, ισχύουν αυστηρότερες απαιτήσεις.

Η Γερμανία ανέφερε ότι ο νόμος για τη δημιουργία κλειστού κυκλώματος διαχείρισης αποβλήτων θέτει κανόνες στην 5 παράγραφος 2, πρόταση 4, και στην 11 παράγραφος 2 (Closed Substance Cycle Waste Management Act - KrW-/AbfG), καθώς και στον κανονισμό για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, τον κανονισμό για απόβλητα PCB και τον κανονισμό για τους διαλύτες.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι δεν διαθέτει κέντρα επεξεργασίας ή διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο. Η πληροφορία αυτή δεν επαρκεί για να αξιολογηθεί κατά πόσο η απαγόρευση ανάμειξης ενσωματώνεται ορθά στην εθνική νομοθεσία.

Στην Ιρλανδία, οι κανονισμοί διαχείρισης αποβλήτων (αδειοδότηση) του 2000 προβλέπουν για τον Οργανισμό Περιβαλλοντικής Προστασίας ότι για την έκδοση αδειών επεξεργασίας αποβλήτων πρέπει να θέτει τους όρους εκείνους που είναι αναγκαίοι ούτως ώστε να καθίστανται ισχυρές οι διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφοι 2 έως 4. Παρόμοια απαίτηση για τις τοπικές αρχές περιλαμβάνεται στους κανονισμούς διαχείρισης αποβλήτων (άδεια) του 1998. Οι κανονισμοί διαχείρισης αποβλήτων (επικίνδυνα απόβλητα) του 1998 προβλέπουν την κατάλληλη σήμανση από τον παραγωγό των αποβλήτων αυτών κατά τη διάρκεια της προσωρινής αποθήκευσης και απαγορεύουν την ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων μεταξύ τους ή με άλλα μη επικίνδυνα απόβλητα, εκτός εάν υπάρχει ρητή έγκριση. Παρόμοιες απαιτήσεις μη ανάμειξης ισχύουν για τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων.

Η Ιταλία αναφέρεται στην εθνική νομοθεσία [107] η οποία απαγορεύει την ανάμειξη διαφορετικών κατηγοριών επικίνδυνων αποβλήτων ή την ανάμειξη επικίνδυνων με μη επικίνδυνα απόβλητα, εκτός εάν υπάρχει περιφερειακή έγκριση που επιτρέπει την ανάμειξη αυτή υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και δεν υπάρχουν επιβλαβείς επιπτώσεις για το περιβάλλον. Κατά συνέπεια, επιτρέπεται η ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων που ανήκουν στην ίδια κατηγορία μεταξύ των σαράντα που αναφέρονται στο παράρτημα 1 της οδηγίας 92/689/ΕΟΚ, όπως και η ανάμειξη μη επικίνδυνων αποβλήτων μεταξύ τους.

[107] Άρθρο 9 παράγραφος 1 του νομοθετικού διατάγματος 22/1997

Το Λουξεμβούργο αναφέρεται εκ νέου στις σχετικές διατάξεις του κανονισμού για τα επικίνδυνα απόβλητα της 11ης Σεπτεμβρίου 1996. Η ανάμειξη αποβλήτων απαγορεύεται γενικά μέσω του άρθρου 7 παράγραφος 4 του νόμου για την πρόληψη και διαχείριση αποβλήτων. Περισσότερο λεπτομερείς απαιτήσεις περιλαμβάνονται στον κανονισμό για τα επικίνδυνα απόβλητα. Η ανάμειξη επικίνδυνων αποβλήτων για λόγους ασφάλειας απαιτεί άδεια του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Οι Κάτω Χώρες αναφέρουν εκ νέου ότι οι απαιτήσεις αυτές περιλαμβάνονται στο άρθρο 2 δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εδάφιο του διατάγματος για το διαχωρισμό και τη χωριστή διατήρηση επικίνδυνων αποβλήτων (Επίσημη Εφημερίδα 1998, 72) που απεστάλη στην Επιτροπή με επιστολή της 15ης Σεπτεμβρίου 1998.

Η Πορτογαλία επιβεβαιώνει ότι έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα, κυρίως μέσω ειδικής νομοθεσίας για τις ροές αποβλήτων που απαιτεί την χωριστή διαχείριση των αποβλήτων αυτών. Τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή ανάμειξης διαφορετικών κατηγοριών αποβλήτων λαμβάνονται κατά τα στάδια της συλλογής και μεταφοράς. Ο παραγωγός, κάτοχος ή ο μεταφορέας επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούται να διαχειρίζονται χωριστά τα απόβλητα. Ειδικοί κανόνες ισχύουν για τα νοσοκομειακά επικίνδυνα απόβλητα.

Η Ισπανία αναφέρει ότι το άρθρο 12 παράγραφος 2 του νόμου 10/98 για τα απόβλητα, όπως δεόντως κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, απαγορεύει την ανάμειξη αποβλήτων κάτω από τις περιστάσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 2 έως 4 και, ανάλογα με τις συνέπειες, ταξινομεί την ανάμειξη ως σοβαρή ή πολύ σοβαρή παράβαση (άρθρο 34 του νόμου). Βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 2 του ιδίου νόμου, οι αρμόδιες περιφερειακές αρχές είναι υπεύθυνες για την παρακολούθηση, την επιθεώρηση και την επιβολή κυρώσεων.

Η Σουηδία αναφέρει εκ νέου ότι οι απαιτήσεις αυτές συμπεριλαμβάνονται στο σουηδικό διάταγμα για τα επικίνδυνα απόβλητα (SFS 1996:971).

Το ΗΒ ανέφερε ότι για την Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία, οι απαιτήσεις των άρθρων 2 παράγραφοι 2 έως 3 αντικατοπτρίζονται ήδη σε υφιστάμενους κανονισμούς, ενώ το άρθρο 2 παράγραφος 4 θα συμπεριληφθεί όταν εφαρμοστούν το 2002 οι αναθεωρημένοι κανονισμοί. Οι απαιτήσεις του άρθρου 2 παράγραφοι 3 έως 4 πληρούνται εν μέρει στη Βόρειο Ιρλανδία και το Γιβραλτάρ.

* Η απαγόρευση ανάμειξης επικίνδυνων αποβλήτων φαίνεται να έχει ενσωματωθεί ορθά σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Ωστόσο, οι παρεκκλίσεις συχνά αποκλίνουν από τους όρους του άρθρου 2 παράγραφος 3, βάσει των οποίων είναι δυνατόν να επιτραπεί η παρέκκλιση από την απαγόρευση, εφόσον η ανάμειξη πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ και έχει ως στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας της διάθεσης ή ανάκτησης.

3.5. Οι γενικοί εθνικοί κανόνες που αντικαθιστούν τις προϋποθέσεις αδείας για δραστηριότητες ανάκτησης - άρθρο 3 παράγραφος 2

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2, οι φορείς και οι επιχειρήσεις, που αναλαμβάνουν την αξιοποίηση των επικίνδυνων αποβλήτων είναι δυνατόν να απαλλάσσονται από τις απαιτήσεις αδείας εφόσον το κράτος μέλος θεσπίζει ορισμένους ειδικούς κανόνες και εφόσον εξασφαλίζεται η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Οι εν λόγω φορείς και επιχειρήσεις πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι σε μητρώα των αρμόδιων αρχών.

Το ΗΒ έχει θεσπίσει κανόνες για τις απαλλαγές. Ανέφερε 7 υφιστάμενες εξαιρέσεις στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία οι οποίες είχαν προβλεφθεί βάσει του άρθρου 11 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ. Οι περισσότερες από τις απαλλαγές αυτές έγιναν πριν από τις 27 Ιουνίου 1995, όταν έπρεπε να εφαρμοστεί η οδηγία για τα επικίνδυνα απόβλητα αλλά κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 11 παράγραφος 3 της οδηγίας 75/4427ΕΟΚ. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα με τη Βόρεια Ιρλανδία.

Η Ιταλία κοινοποίησε κανόνες για τη θέση σε ισχύ των απαλλαγών για ορισμένα επικίνδυνα απόβλητα σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2, που είχαν συμφωνηθεί με την απόφαση της Επιτροπής 2002/909/ΕΚ [108].

[108] ΕΕ L 315, 19.11.2002, σ. 16

3.6. Έλεγχοι των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 4 παράγραφος 1

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1, εκτός από τους φορείς και τις επιχειρήσεις υπόκεινται σε περιοδικό έλεγχο οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων.

Η Αυστρία ανέφερε εκ νέου ότι οι παραγωγοί αποβλήτων, οι οποίοι παράγουν επικίνδυνα απόβλητα κατ'επανάληψη και τουλάχιστον μία φορά κατ' έτος, πρέπει να καταχωρούνται από τις αρμόδιες αρχές. Όλες οι μεταφορές επικίνδυνων αποβλήτων καταγράφονται σε ομοσπονδιακό μητρώο και τα στοιχεία αυτά ελέγχονται τακτικά. Εφόσον υπάρχει ανάγκη, πραγματοποιείται επιτόπιος έλεγχος. Οι παραγωγοί αποβλήτων ελέγχονται επίσης μέσω επιτόπιων ελέγχων (ύποπτες κοινοποιήσεις, ανά τομέα, παρατυπίες).

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας ανέφερε πάλι ότι οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων υπόκεινται σε έλεγχο στο πλαίσιο ενός γενικού ελέγχου της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας για συγκεκριμένες κατηγορίες εγκαταστάσεων, συνήθως μία φορά κατ'έτος. Στις περιφέρειες της Φλάνδρας και των Βρυξελλών, οι εγκαταστάσεις αυτές υφίστανται περιοδικούς ελέγχους, η συχνότητα των οποίων εξαρτάται από την προτεραιότητα του εξεταζόμενου αντικειμένου.

Η Δανία ανέφερε πάλι ότι οι έλεγχοι των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων διενεργούνται στο πλαίσιο των γενικών δημοτικών ελέγχων.

Η Φινλανδία παρέπεμψε στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Επιπλέον, ο νόμος για την περιβαλλοντική προστασία (86/2000) και το διάταγμα (169/2000), που τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαρτίου 2000, περιλαμβάνουν διατάξεις περί των ελέγχων. Η εποπτική αρχή (δηλαδή τα περιφερειακά περιβαλλοντικά κέντρα ή η τοπική αρχή) έχει το δικαίωμα να λαμβάνει τις αναγκαίες πληροφορίες από τις αρχές και τους φορείς εκμετάλλευσης, να κινείται σε ιδιοκτησία τρίτου, να διενεργεί ελέγχους και δοκιμές, να διεξάγει μετρήσεις και δειγματοληψίες, να έχει πρόσβαση σε μέρη όπου αναλαμβάνονται οι δραστηριότητες και να παρακολουθεί τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων αυτών. Η εποπτική αρχή πρέπει να διενεργεί ελέγχους των δραστηριοτήτων, για τις οποίες έχει εκδοθεί άδεια, όσο συχνά κρίνεται αναγκαίο για την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων. Οι έλεγχοι είναι επίσης υποχρεωτικοί σε ειδικές καταστάσεις που αναφέρονται στη νομοθεσία και πρέπει επίσης να διενεργούνται κατόπιν αιτήσεως φορέα εκμετάλλευσης, ενδιαφερόμενου μέρους, η οιουδήποτε άλλου, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες ο έλεγχος πρέπει να θεωρείται εμφανώς περιττός. Οι αρχές καταρτίζουν χωριστό σχέδιο εργασιών ελέγχου εφόσον αυτό θεωρείται αναγκαίο. Τηρείται επίσης μητρώο των ελέγχων.

Η Γαλλία επιβεβαίωσε το γεγονός ότι κάθε παράδοση επικίνδυνων αποβλήτων σε εγκατάσταση διάθεσης ελέγχεται, ότι οι ειδικές εγκαταστάσεις επιθεωρούνται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο και ότι για τις δηλώσεις παραγωγής και διάθεσης αποβλήτων απαιτείται να διεξάγονται επιθεωρήσεις μία έως τρεις φορές το χρόνο. Οι πληροφορίες αυτές δεν διευκρινίζουν εάν προβλέπονται περιοδικές επιθεωρήσεις για παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων.

Στη Γερμανία, η παραγωγή επικίνδυνων αποβλήτων υπόκειται σε έλεγχο από την αρμόδια αρχή [109]. Η συχνότητα των ελέγχων διαφέρει στα επιμέρους ομόσπονδα κράτη και εξαρτάται από την «κατάσταση του προβλήματος» δηλαδή τον τύπο της εγκατάστασης και την ανάγκη ελέγχου. Ο μέγιστος αριθμός επιθεωρήσεων είναι δύο φορές το χρόνο και ο ελάχιστος μία φορά κάθε πέντε χρόνια.

[109] 40 του νόμου για τη διαχείριση αποβλήτων κλειστού κυκλώματος (Closed Substance Cycle Waste Management Act - KrW-/AbfG). 52 του ομοσπονδιακού νόμου ελέγχου των εκπομπών (BImSchG)

Η Ελλάδα ανέφερε ότι, ανάλογα με τους τύπους των αποβλήτων, οι αρμόδιες αρχές που εκδίδουν άδειες προκαταρκτικής αποθήκευσης επικίνδυνων αποβλήτων διενεργούν περιοδικούς ελέγχους στις εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης. Η συχνότητα των ελέγχων κυμαίνεται ανάλογα με τους όρους που αφορούν την αποθήκευση. Οι πληροφορίες αυτές δεν διευκρινίζουν εάν προβλέπονται περιοδικές επιθεωρήσεις για τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων.

Η Ιρλανδία ανέφερε εκ νέου ότι η συχνότητα των επιθεωρήσεων καθορίζεται από μεμονωμένες αρμόδιες αρχές που λαμβάνουν υπόψη τη φύση των εγκαταστάσεων και τα συγκεκριμένα απόβλητα (τμήμα 15 παράγραφος 1 στοιχείο β) του νόμου για τη διαχείριση των αποβλήτων, 1996).

Στην Ιταλία, το άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του νομοθετικού διατάγματος 22/1997 εκχωρεί την αρμοδιότητα περιοδικών ελέγχων στις επαρχίες οι οποίες μπορούν να συνάπτουν τις κατάλληλες συμφωνίες με δημόσιους φορείς που διαθέτουν ειδική πείρα και κατάλληλες τεχνικές δεξιότητες. Στο πλαίσιο των καθηκόντων που τους ανατίθενται, οι επαρχίες διεξάγουν περιοδικούς ελέγχους των επιχειρήσεων και φορέων που διαθέτουν ή ανακτούν απόβλητα. Οι πληροφορίες αυτές δεν διευκρινίζουν εάν προβλέπονται περιοδικοί έλεγχοι των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων.

Το Λουξεμβούργο παραπέμπει στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, αξιωματικοί της αστυνομίας, οι τελωνειακές αρχές και η περιβαλλοντική διοίκηση ελέγχουν τις παραβάσεις της γενικής νομοθεσίας περί αποβλήτων καθώς και της νομοθεσίας για τα επικίνδυνα απόβλητα. Οι έλεγχοι διεξάγονται σε τακτική βάση, όχι όμως με συγκεκριμένη συχνότητα. Επιπλέον, το Λουξεμβούργο αναφέρει ότι έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οι επιχειρήσεις υπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους συμμόρφωσης όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων τους. Ειδικές κατηγορίες εγκαταστάσεων πρέπει να καταρτίζουν σχέδιο πρόληψης και διαχείρισης αποβλήτων, που ελέγχονται από εγκεκριμένο φορέα.

Στις Κάτω Χώρες, οι έλεγχοι αυτοί διενεργούνται από τις εκτελεστικές υπηρεσίες των αρμόδιων αρχών (γενικά οι επαρχίες). Η περιοδικότητα των ελέγχων εξαρτάται από διαφόρους παράγοντες (φύση και τοποθεσία των επιχειρήσεων, φύση των επικίνδυνων υλικών, επίπεδο κινδύνου, κλπ.). Κατά συνέπεια, η περιοδικότητα κυμαίνεται μεταξύ των επιχειρήσεων. Γενικά, γίνεται προσπάθεια επιθεώρησης κάθε επιχείρησης τουλάχιστον μία φορά το χρόνο.

Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε την εφαρμογή της απαίτησης αυτής μέσω διαφόρων υπηρεσιών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Περιφερειακού Σχεδιασμού. Και άλλοι φορείς είναι υπεύθυνοι για τη διενέργεια ελέγχων, συμπεριλαμβανομένων των αστυνομικών αρχών. Οι επιθεωρήσεις διεξάγονται τακτικά χωρίς συγκεκριμένη συχνότητα, μολονότι, κατά μέσο όρο, οι κυριότεροι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων ελέγχονται μία φορά κατ'έτος.

Η Ισπανία ανέφερε ότι κάθε περιφερειακή αρχή είναι υπεύθυνη να αποφασίζει την ενδεδειγμένη συχνότητα ελέγχων ούτως ώστε να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να διενεργούνται πάντοτε έλεγχοι πριν από την ανανέωση αδειών.

Η Σουηδία επιβεβαίωσε ότι, σύμφωνα με τον σουηδικό περιβαλλοντικό κώδικα, οι αρμόδιες αρχές για τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων καταρτίζουν σχέδια επιθεωρήσεων σε ετήσια βάση. Οι εν λόγω αρχές τηρούν επίσης μητρώα των δραστηριοτήτων που απαιτούν επιθεωρήσεις και αξιολογούν τακτικά τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων.

Το ΗΒ επιβεβαίωσε ότι διενεργούνται έλεγχοι σε τακτική βάση, χωρίς να παράσχει περαιτέρω στοιχεία.

* Από τις απαντήσεις που δόθηκαν δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι όλα τα κράτη μέλη προβλέπουν περιοδικούς ελέγχους όλων των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων.

3.7. Τήρηση μητρώων για τα απόβλητα - άρθρο 4 παράγραφος 2

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2, οι παραγωγοί πρέπει να τηρούν μητρώα με λεπτομέρειες σχετικά με τα επικίνδυνα απόβλητα (επιπλέον του άρθρου 14 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ). Επίσης, οι φορείς και οι επιχειρήσεις που μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα πρέπει να τηρούν μητρώα. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να διατίθενται στις αρμόδιες αρχές όποτε ζητούνται.

Το Βέλγιο παραπέμπει στην έκθεση της περιόδου 1995-1997 για την Περιφέρεια της Φλάνδρας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, το άρθρο 23 παράγραφος 1 του φλαμανδικού διατάγματος για τη διαχείριση των αποβλήτων απαιτεί την καταχώριση και την αναγνώριση επικίνδυνων αποβλήτων. Το άρθρο 5.2.1.2 της Vlarem απαιτεί από τους φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων να τηρούν μητρώα εισερχόμενων και επεξεργαζόμενων αποβλήτων. Το άρθρο αυτό διευκρινίζει επίσης τα στοιχεία που απαιτούνται σχετικά με τα διάφορα απόβλητα. Το άρθρο 17 του διατάγματος για τη διαχείριση αποβλήτων απαιτεί από τους παραγωγούς βιομηχανικών αποβλήτων να τηρούν μητρώο παραγόμενων αποβλήτων. Σύμφωνα με τις νέες πληροφορίες που υπέβαλε η Περιφέρεια της Φλάνδρας, τα τυποποιημένα έντυπα που περιλαμβάνονται στο υπουργικό διάταγμα της 19ης Νοεμβρίου 1990 σχετικά με τους λεπτομερείς κανόνες που διέπουν το έντυπο αναφοράς αποβλήτων που πρέπει να χρησιμοποιείται για την υποχρεωτική ετήσια έκθεση, αντικαταστάθηκαν από τα έντυπα αναφοράς στο άρθρο 5.1.5.2 της VLAREA. Δεν φαίνεται να υπάρχουν απαιτήσεις σχετικά με τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων.

Για την Περιφέρεια της Βαλονίας, δεν υποβλήθηκαν νέα στοιχεία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες βάσει της προηγούμενης έκθεσης, όλοι οι παραγωγοί ή οι φορείς συλλογής, επεξεργασίας, ανάκτησης και διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούνται να τηρούν μητρώα. Δεν φαίνεται να υπάρχουν απαιτήσεις σχετικά με τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων.

Δεν έχουν ληφθεί πληροφορίες για την Περιφέρεια των Βρυξελλών.

Στη Δανία, σύμφωνα με το διάταγμα 619 της 27ης Ιουνίου 2000 για τα απόβλητα, τμήματα 50 και 53, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί που παράγουν επικίνδυνα απόβλητα, πλην των εκρηκτικών αποβλήτων, υποχρεούνται να υποβάλλουν εκθέσεις για τα απόβλητα αυτά στο τοπικό συμβούλιο. Η έκθεση θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την ταξινόμηση των αποβλήτων (κωδικός καταλόγου αποβλήτου), την ποσότητα, τη συσκευασία, τη σύνθεση και τον τύπο του αποβλήτου. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις που συλλέγουν και μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους υποχρεούνται να τηρούν μητρώο σχετικά με την ποσότητα και την ταξινόμηση των μεταφερόμενων επικίνδυνων αποβλήτων (κωδικός καταλόγου αποβλήτου), τον παραγωγό του αποβλήτου και τον χώρο παράδοσης, βλέπε το διάταγμα για τα απόβλητα, τμήμα 14, υποδιαίρεση 1. Οι πληροφορίες και η σχετική τεκμηρίωση διατηρούνται για πέντε χρόνια, βλέπε διάταγμα για τα απόβλητα, τμήμα 14, υποδιαίρεση 2. Σύμφωνα με τα τμήματα 15 έως 17, οι επιχειρήσεις που επεξεργάζονται επικίνδυνα απόβλητα καταχωρούν και υποβάλλουν έκθεση στον οργανισμό περιβαλλοντικής προστασίας της Δανίας με στοιχεία σχετικά με τον τύπο, την κατηγορία, την προέλευση και την ποσότητα του αποβλήτου, συμπεριλαμβανομένων των ανακυκλώσιμων υλικών τα οποία υφίστανται ανακύκλωση, αποτέφρωση για παραγωγή ενέργειας ή διάθεση. Πρέπει επίσης να αναφερθεί η ταξινόμηση των επικίνδυνων αποβλήτων (κωδικός καταλόγου αποβλήτου). Η κοινοποίηση και η υποβολή έκθεσης γίνονται σύμφωνα με τα προσαρτήματα 7 - 9 του διατάγματος αριθ. 619 της 27ης Ιουνίου 2000, το οποίο συνάπτεται. Γίνεται επίσης παραπομπή στην επιστολή/υπόμνημα της 28ης Ιουλίου 1996 (SG(96) A/012178).

Η Γαλλία αναφέρει ότι δεν υπάρχει τυποποιημένο έντυπο. Το μητρώο, όταν απαιτείται, θα καταχωρεί τις δραστηριότητες που έλαβαν χώρα σε σχέση με την εξάλειψη του αποβλήτου. Στην προηγούμενη έκθεση, η Γαλλία είχε αναφέρει ότι οι φορείς και οι εγκαταστάσεις που εκτελούν εργασίες ανάκτησης και διάθεσης, καθώς και οι παραγωγοί αποβλήτων, πρέπει να τηρούν μητρώα. Δεν φαίνεται να υπάρχουν απαιτήσεις για τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων.

Στη Γερμανία, οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 υποχρεούνται να καθιερώσουν και να τηρούν μητρώο σύμφωνα με την 29 του διατάγματος σχετικά με τα μητρώα ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων. Τα μητρώα πρέπει να διατηρούνται για περίοδο τριών ετών μετά την ημερομηνία της τελευταίας εγγραφής ή του τελευταίου εγγράφου. Το μητρώο περιλαμβάνει ορισμένα συμπληρωμένα έντυπα από το παράρτημα Ι του διατάγματος για τα μητρώα ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων, η χρησιμοποίηση των οποίων είναι υποχρεωτική. Αυτά είναι: 1. Μητρώο εντύπων ορθής διαχείρισης αποβλήτων και συλλογικό μητρώο εντύπων ορθής διαχείρισης αποβλήτων: - Εξώφυλλο για μητρώα ορθής διαχείρισης αποβλήτων (EN), - Υπεύθυνη δήλωση (VE), - Ανάλυση δήλωσης (DA), - Δήλωση αποδοχής (AE), - Επίσημη επιβεβαίωση (BB), 2. Έντυπα κοινοποίησης εκθέσεων: - Εξώφυλλο για την κοινοποίηση/αίτηση (AA), - Υπεύθυνη δήλωση (VE) - (χωρίς ανάλυση δήλωσης (DA)), 3. Έντυπα απαλλαγής: - Εξώφυλλο για κοινοποίηση/αίτηση (AA), - Δήλωση αποδοχής (AE), - Επίσημη επιβεβαίωση (BB), 4. Μητρώο εντύπων ορθής διαχείρισης αποβλήτων: - Έγγραφο φύλαξης, - Πιστοποιητικό παράδοσης, 5. Απλοποιημένο μητρώο και συλλογικά έντυπα απλοποιημένου μητρώου: - Εξώφυλλο για μητρώα ορθής διαχείρισης αποβλήτων (EN), - Υπεύθυνη δήλωση (VE), - (χωρίς ανάλυση δήλωσης (DA)), - Δήλωση αποδοχής (AE).

Στην προηγούμενη έκθεση, η Γερμανία είχε αναφέρει ότι οι παραγωγοί και οι φορείς συλλογής και μεταφοράς επικίνδυνων αποβλήτων είχαν την υποχρέωση να εφαρμόζουν «αποδεικτικές διαδικασίες» (Nachweisverfahren). Η υποχρέωση τήρησης μητρώων φαίνεται να εφαρμόζεται μόνον στους παραγωγούς οι οποίοι παράγουν περισσότερα από 2000 kg επικίνδυνα απόβλητα ή 2000 τόνους ετησίως. Αυτό δεν συμφωνεί με το άρθρο 4 παράγραφος 2.

Στην Ισπανία. τα άρθρα 16 και 17 του Βασιλικού Διατάγματος 833/89, όπως δεόντως κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή, επιβάλλουν υποχρέωση τήρησης μητρώων και αναφέρουν το περιεχόμενό τους.

Στην Ελλάδα, το μητρώο επικίνδυνων αποβλήτων το οποίο υποχρεούνται να τηρούν οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 περιλαμβάνει, επιπλέον, των ημερομηνιών παραγωγής, παράδοσης και παραλαβής, πληροφορίες σχετικά με την ποσότητα, τη χημική σύσταση, το pH, τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά, την προέλευση και τη μέθοδο συσκευασίας, μεταφοράς και αποθήκευσης. Τα μητρώα αυτά διατηρούνται για δέκα τουλάχιστον χρόνια.

Η Ιρλανδία δεν έδωσε καμία απάντηση στο ερώτημα αυτό. Στην προηγούμενη έκθεση, η Ιρλανδία είχε επιβεβαιώσει την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 2, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες.

Η Ιταλία ανέφερε ότι η νομοθεσία της για τα απόβλητα περιλαμβάνει ορισμένες απαιτήσεις τήρησης μητρώων και πιστοποίησης, που δεσμεύουν τις επιχειρήσεις διάθεσης και ανάκτησης αποβλήτων καθώς και τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων (πλην ορισμένων γεωργικών επιχειρήσεων) και τους παραγωγούς μη επικίνδυνων αποβλήτων που ασχολούνται με βιομηχανικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες (με εξαίρεση ορισμένους μικρούς φορείς) [110]. Η τήρηση μητρώων είναι τυποποιημένη και υπόκειται σε διαδικασίες περιοδικής πιστοποίησης εκ μέρους των αρμόδιων αρχών.

[110] Νομοθετικό διάταγμα 22/1997.

Το Λουξεμβούργο παρέπεμψε στις πληροφορίες της προηγούμενης έκθεσης. Σύμφωνα με αυτές, η υποχρέωση για τις εγκαταστάσεις που πραγματοποιούν δραστηριότητες συλλογής, μεταφοράς, ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων και επικίνδυνων αποβλήτων να τηρούν μητρώα προβλέπεται στον νόμο για την πρόληψη και διαχείριση αποβλήτων. Η ίδια διάταξη έχει θεσπιστεί για τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων με το άρθρο 4.1 του κανονισμού για τα επικίνδυνα απόβλητα, της 11ης Δεκεμβρίου 1996. Επί του παρόντος, δεν έχει θεσπιστεί τυποποιημένη μορφή.

Στις Κάτω Χώρες, οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων πρέπει να καταχωρίζουν τη φύση και σύνθεση των επικίνδυνων αποβλήτων που μεταφέρουν. Υποχρεούνται επίσης να παρέχουν στο τρίτο μέρος στο οποίο μεταφέρονται τα απόβλητα πληροφορίες σχετικά με τη φύση και τη σύνθεσή τους. Δεν υπάρχει τυποποιημένη μορφή για την καταχώριση αποβλήτων εκ μέρους των παραγωγών τους ή εκ μέρους εκείνων στους οποίους μεταφέρονται τα απόβλητα. Κατά γενικό κανόνα, οι επιχειρήσεις μπορούν να τηρούν μητρώα με την καταλληλότερη για αυτές μορφή. Ωστόσο, χρησιμοποιούνται τυποποιημένες μορφές από φορείς συλλογής αποβλήτων και παραλήπτες, για την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών σχετικά με την παραλαβή του αποβλήτου.

Στην Αυστρία, ο νόμος για τη διαχείριση αποβλήτων 12(1) υποχρεώνει οιονδήποτε ασκεί δραστηριότητες οι οποίες παράγουν απόβλητα ή χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, ή οιονδήποτε συλλέγει ή επεξεργάζεται απόβλητα (χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια) να τηρεί συνεχή μητρώα, χωριστά για κάθε ημερολογιακό έτος, σχετικά με το είδος, την ποσότητα, την προέλευση και τον τόπο των αποβλήτων αυτών (χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων) και να παρέχει τις πληροφορίες, εφόσον του ζητηθεί, στις αρμόδιες αρχές. Τα μητρώα πρέπει να τηρούνται τουλάχιστον για επτά χρόνια από την ημερομηνία της τελευταίας καταχώρισης. Στο διάταγμα για τον έλεγχο των αποβλήτων [111] περιλαμβάνονται διατάξεις σχετικά με την επιβολή των υποχρεώσεων αυτών. Υπάρχει επίσης ένα σύστημα αναγνώρισης για τα επικίνδυνα απόβλητα, βάσει του οποίου ο κάτοχος επικίνδυνων αποβλήτων ή ορυκτελαίων πρέπει να ανα0γνωρίζει ειδικότερα τον τύπο, την ποσότητα, την προέλευση και τον τόπο των επικίνδυνων αποβλήτων και ορυκτελαίων, μέσω εντύπων αναγνώρισης σε τυποποιημένη μορφή και αδιαλείπτως ενημερωμένων αρχείων που να βασίζονται στις πληροφορίες αυτές.

[111] BGBl αριθ. 65/1991

Η Πορτογαλία δεν απήντησε στην ερώτηση αυτή.

Η Φινλανδία αναφέρεται στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, οι κάτοχοι αδειών για τα απόβλητα, οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων (εξαιρουμένων των νοικοκυριών) καθώς και οι εμπορικοί μεταφορείς επικίνδυνων αποβλήτων, πρέπει να τηρούν μητρώα σχετικά με την ποσότητα, το είδος, την ποιότητα και την προέλευση όλων των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένου του τόπου και της ημερομηνίας συλλογής, αποθήκευσης, μεταφοράς, ανάκτησης, διάθεσης και παράδοσης (νόμος περί αποβλήτων, τμήμα 51, παράγραφος 3). Οι κάτοχοι αδειών για τα απόβλητα παρέχουν στις εποπτικές αρχές συνοπτικά στοιχεία για τα απόβλητα, σε τυποποιημένη μορφή. Κατά την παράδοση επικίνδυνων αποβλήτων για ανάκτηση ή διάθεση, συντάσσεται και φυλάσσεται επί τρία έτη ένα έντυπο ταυτοποίησης που περιλαμβάνει λεπτομερή στοιχεία για τα απόβλητα.

Επιπλέον, η Φινλανδία αναφέρει ότι η άδεια για τα απόβλητα αντικαταστάθηκε από την περιβαλλοντική άδεια με την έναρξη ισχύος του νόμου για την προστασία του περιβάλλοντος (86/2000) την 1η Μαρτίου 2000. Οι απαιτήσεις σχετικά με τη χρήση του εντύπου ταυτοποίησης που ορίζει η κυβερνητική απόφαση σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται για τα επικίνδυνα απόβλητα καθώς και για τη συσκευασία και τη σήμανση των επικίνδυνων αποβλήτων (659/1996) δεν ισχύουν για τα επικίνδυνα απόβλητα νοικοκυριών ή για εκείνα από συγκρίσιμες δραστηριότητες και τα οποία παραδίδονται σε δημοτική ή άλλη αρχή παραλαβής, ούτε στις διασυνοριακές αποστολές επικίνδυνων αποβλήτων, για τις οποίες ισχύουν χωριστές διατάξεις σχετικά με το έντυπο ταυτοποίησης και τις ακολουθητέες διαδικασίες. Η τήρηση μητρώου καθώς και η ετήσια υποβολή εκθέσεων εφόσον απαιτείται από τις αρχές αδειοδότησης, συνιστάται να γίνεται σε τυποποιημένη μορφή. Τα σχετικά έντυπα καταρτίστηκαν και διανεμήθηκαν στους οικονομικούς φορείς από τις περιβαλλοντικές αρχές.

Η Σουηδία αναφέρει ότι στο σουηδικό διάταγμα για τα επικίνδυνα απόβλητα περιλαμβάνονται απαιτήσεις τήρησης αρχείων.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αποστολείς και μεταφορείς επικίνδυνων αποβλήτων υποχρεούνται να τηρούν μητρώα δυνάμει του κανονισμού 15 της SWR και του κανονισμού 14 της SWR NI. Η απαίτηση αυτή θα επεκταθεί στους παραγωγούς κατά την αναθεώρηση των κανονισμών το 2002.

* Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει ακόμα εφαρμόσει τις απαιτήσεις που αφορούν τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων. Το γερμανικό σύστημα τήρησης μητρώων δεν συμφωνεί με το άρθρο 4 παράγραφος 2. Το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία και η Σουηδία δεν παρείχαν πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή των απαιτήσεων για τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων. Η Πορτογαλία και η Ιρλανδία δεν παρείχαν στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 2.

3.8. Μέτρα για τη διασφάλιση της κατάλληλης συσκευασίας και σήμανσης επικίνδυνων αποβλήτων - άρθρο 5

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1, τα επικίνδυνα απόβλητα πρέπει να είναι καταλλήλως συσκευασμένα και να φέρουν την ενδεδειγμένη σήμανση κατά τη συλλογή, μεταφορά και προσωρινή αποθήκευση, σύμφωνα με τα ισχύοντα διεθνή και κοινοτικά πρότυπα.

Η Αυστρία επανέλαβε ότι υφίστανται διατάξεις σχετικά με τη συσκευασία και τη σήμανση και ότι είναι υποχρεωτικές με βάση τον νόμο περί μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων, 4 [112].

[112] (GGBG, BGBl. I αριθ. 145/1998)

Όσον αφορά το Βέλγιο, η Περιφέρεια της Βαλονίας επανέλαβε ότι οι φορείς οι οποίοι δραστηριοποιούνται στη μεταφορά, συλλογή, επεξεργασία, αξιοποίηση και διάθεση επικίνδυνων αποβλήτων χρειάζονται έγκριση, που περιλαμβάνει ορισμένες απαιτήσεις για τη συσκευασία και τη σήμανση. Η Περιφέρεια της Φλάνδρας, αναφέρθηκε στις πληροφορίες που παρείχε στην έκθεση για την περίοδο 1995-1997, όπου προβλέπονται οι νομικές απαιτήσεις που ισχύουν για τη συσκευασία και αναγνώριση των αποβλήτων κατά τη συλλογή, μεταφορά και προσωρινή αποθήκευση. Η Περιφέρεια των Βρυξελλών αναφέρθηκε στα ισχύοντα νομικά κείμενα, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες.

Η Δανία επιβεβαίωσε ότι το άρθρο 5 παράγραφος 1 είχε εφαρμοστεί και αναφέρθηκε πάλι στη σχετική της επιστολή της 18/7/96 προς την Επιτροπή, στην οποία η Δανία βεβαίωνε ότι το άρθρο 5 παράγραφος 1 είχε ενσωματωθεί δυνάμει της 54 της bekendtgψrelse αριθ. 581 της 24ης Ιουνίου 1996.

Η Φινλανδία επιβεβαίωσε την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 1 και παρέπεμψε στην περίοδο του 1995-1997.

Η Γαλλία επιβεβαίωσε και αυτή την εφαρμογή και παρείχε εκ νέου μόνο περιγραφή των νομικών διατάξεων που διέπουν τη συσκευασία, σήμανση και μεταφορά νοσοκομειακών και μολυσματικών αποβλήτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Δεν παρέχονται πληροφορίες για άλλα επικίνδυνα απόβλητα.

Η Γερμανία ανέφερε ότι στον κανονισμό για τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων τίθενται απαιτήσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι η συλλογή, μεταφορά και προκαταρκτική αποθήκευση επικίνδυνων αποβλήτων διενεργούνται βάσει άδειας την οποία εκδίδει η αρμόδια αρχή για το συγκεκριμένο σκοπό και υπόκεινται στους όρους οι οποίοι καθορίζονται ανάλογα με τον τύπο, την ποσότητα και τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά του αποβλήτου. Θα πρέπει να υπάρχει συμμόρφωση με τα διεθνή ή κοινοτικά πρότυπα.

Στην Ιρλανδία, οι απαιτήσεις του άρθρου 5 παράγραφος 1 ικανοποιούνται μέσω των σχετικών διατάξεων των κανονισμών για τη διαχείριση αποβλήτων (επικίνδυνα απόβλητα) και των κανονισμών για τη διαχείριση των αποβλήτων (διακίνηση επικίνδυνων αποβλήτων) του 1998 [113]. Σύμφωνα με αυτούς, η συσκευασία που χρησιμοποιείται για την προσωρινή αποθήκευση ή μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων πρέπει να φέρει κατάλληλη σήμανση με ευθύνη του παραγωγού του αποβλήτου ή του αποστολέα, αντίστοιχα, εκτός εάν η αρμόδια τοπική αρχή εγκρίνει την ανάμειξη των αποβλήτων αυτών.

[113] Άρθρα 22 και 5 παράγραφος 1 β) αντιστοίχως.

Στην Ιταλία, το άρθρο 15 παράγραφος 3 του νομοθετικού διατάγματος 22/1997 απαιτεί την ενδεδειγμένη συσκευασία και σήμανση των επικίνδυνων αποβλήτων κατά τη συλλογή και μεταφορά τους. Οι λεπτομέρειες που πρέπει να αναφέρονται καθορίζονται με υπουργικά διατάγματα.

Το Λουξεμβούργο επανέλαβε ότι οι διατάξεις αυτές έχουν εφαρμοστεί και αναφέρθηκε στην έκθεση 1995-1997. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, οι διατάξεις ενσωματώθηκαν στο εσωτερικό δίκαιο του Λουξεμβούργου με το άρθρο 5 του κανονισμού για τα επικίνδυνα απόβλητα, της 11ης Δεκεμβρίου 1996.

Οι Κάτω Χώρες αναφέρθηκαν εκ νέου στις διατάξεις που περιλαμβάνονται στον νόμο για τη μεταφορά επικίνδυνων ουσιών [114], όπως επίσης και σε άλλες σχετικές νομοθετικές διατάξεις. Στη μεγάλη πλειοψηφία των επικίνδυνων αποβλήτων περιλαμβάνονται επίσης επικίνδυνες ουσίες, και κατά συνέπεια, η συλλογή τους, μεταφορά και προσωρινή αποθήκευσή τους διέπεται από την ανωτέρω νομοθεσία. Στην περίπτωση επικίνδυνων αποβλήτων τα οποία δεν έχουν ταξινομηθεί ως επικίνδυνες ουσίες, οι κανόνες μεταφοράς περιλαμβάνονται στη νομοθεσία για τις οδικές μεταφορές. Για την αποθήκευση επικίνδυνων αποβλήτων απαιτείται άδεια βάσει του νόμου για την περιβαλλοντική διαχείριση. Η άδεια αναφέρει τους κανόνες σχετικά με την ασφάλεια και επίσης, για παράδειγμα, την πρόληψη διαρροών στο έδαφος και στα υπόγεια ύδατα.

[114] Wet vervoer gevaarlijke stoffen - Staatsblad 1995, 525

Η Πορτογαλία ανέφερε ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης 335/97 της 16/5/97, η μεταφορά αποβλήτων πρέπει να διενεργείται κάτω από περιβαλλοντικά κατάλληλες συνθήκες ώστε να αποφεύγονται η διασπορά και οι διαρροές. Εάν το απόβλητο που πρόκειται να μεταφερθεί πληροί τα κριτήρια για την ταξινόμησή του στα επικίνδυνα απόβλητα, οι διαδικασίες συσκευασίας και σήμανσης πρέπει να πληρούν τις οριζόμενες απαιτήσεις. Η προσωρινή αποθήκευση αποβλήτων υπόκειται σε προηγούμενη έγκριση που λαμβάνει υπόψη τα θέματα της συσκευασίας και σήμανσης. Ειδικές διατάξεις ισχύουν για επιλεγμένες ροές αποβλήτων όπως είναι τα νοσοκομειακά απόβλητα, τα PCBs και τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

Η Ισπανία επιβεβαίωσε ότι έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα μέσω των άρθρων 13 και 14 του βασιλικού διατάγματος 833/89.

Η Σουηδία ανέφερε εκ νέου ότι η συσκευασία και η σήμανση πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες περί μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων.

Το ΗΒ ανέφερε ότι δεν είχε λάβει ακόμη τα αναγκαία μέτρα και μελετά επί του παρόντος την κατάρτιση κατάλληλων παραπομπών.

* Όσον αφορά την ενδεδειγμένη συσκευασία και σήμανση των επικίνδυνων αποβλήτων, η Γαλλία επιβεβαίωσε την εφαρμογή μόνο για τα νοσοκομειακά απόβλητα και τα μολυσματικά απόβλητα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε ότι εξετάζονται οι κατάλληλες ρυθμίσεις.

3.9. Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων και στατιστικές για τα απόβλητα - άρθρο 6

Σύμφωνα με το άρθρο 6, οι αρμόδιες αρχές καταρτίζουν, είτε χωριστά είτε στο πλαίσιο των γενικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων, σχέδια για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων.

Τα στοιχεία και οι πληροφορίες σχετικά με τα σχέδια διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων περιλαμβάνονται στην έκθεση για την οδηγία 75/442/ΕΟΚ.

Το Βέλγιο επαναλαμβάνει τα στοιχεία για την Περιφέρεια της Φλάνδρας που έδωσε στην προηγούμενη έκθεση. Στην εν λόγω περιφέρεια καταρτίζονται σχέδια για τα επικίνδυνα απόβλητα από την 1η Ιανουαρίου 1997, στο πλαίσιο των γενικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Τα σχέδια περιβαλλοντικής πολιτικής περιλαμβάνουν: α) την περιβαλλοντική έκθεση, η οποία περιγράφει την κατάσταση του περιβάλλοντος και πραγματοποιεί προβλέψεις ("MIRA-Thema's" για το 1998 και 1999 και "MIRA-Scenario's" για το 2000)· β) το πενταετές σχέδιο περιβαλλοντικής πολιτικής ("MINA-plan" για την περίοδο 1997-2001), το οποίο περιλαμβάνει τις βασικότερες γραμμές της περιβαλλοντικής πολιτικής της Φλάνδρας· γ) το ετήσιο πρόγραμμα για το περιβάλλον, το οποίο περιλαμβάνει τις δράσεις για την εφαρμογή και λειτουργία του σχεδίου περιβαλλοντικής πολιτικής. Οι διάφορες δράσεις στο εν λόγω σχέδιο αφορούν τα επικίνδυνα απόβλητα, όπως είναι το σχέδιο διάθεσης για τις συσκευές που περιέχουν PCB, και το σχέδιο εφαρμογής για τη χωριστή συλλογή βιομηχανικών αποβλήτων από μικρές επιχειρήσεις και δ) τα σχέδια τομεακής πολιτικής για τα απόβλητα. Τα σχέδια πολιτικής για το περιβάλλον είχαν επίσης καταρτιστεί στο πλαίσιο των γενικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων, όπως αναφέρεται στο άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ.

Η Γερμανία αναφέρει ότι σε 12 (από τα 16) ομόσπονδα κράτη υπάρχει ανεξάρτητο σχέδιο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων.

Στην Ισπανία, τα εθνικά σχέδια καταρτίστηκαν χωριστά για κάθε τύπο αποβλήτου. Ορισμένες περιοχές διαθέτουν ολοκληρωμένα ή γενικά σχέδια.

Στην Ελλάδα έχουν καταρτιστεί σχέδια διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων στο πλαίσιο των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ και περιλαμβάνονται στην κοινή υπουργική απόφαση 14312/1302/2000 [115]. Ολοκληρώνεται η κατάρτιση των σχεδίων διαχείρισης όσον αφορά την προεπιλογή των κατάλληλων χώρων για τη δημιουργία κέντρων προκαταρκτικής αποθήκευσης, επεξεργασίας, αξιοποίησης και τελικής διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων.

[115] Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 723/B/2000, 9-6-2000

Η Ιρλανδία αναφέρει ότι έχουν καταρτιστεί ειδικά σχέδια για τα απόβλητα που εκπόνησαν οι τοπικές αρχές βάσει των κανονισμών του 1982, χωριστά από τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων βάσει των σχετικών κανονισμών του 1979. Το NHWMP που καταρτίστηκε από την EPA είναι χωριστό από τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων που καταρτίστηκαν από τις τοπικές αρχές για τους σκοπούς του άρθρου 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ [116].

[116] Γίνεται επίσης παραπομπή στο τμήμα 22 (8) του νόμου για τη διαχείριση των απόβλητων, 1996.

Στο Λουξεμβούργο, τα σχέδια αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του γενικού εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων, το οποίο εκπονήθηκε σύμφωνα με την οδηγία 75/442, όπως τροποποιήθηκε.

Στις Κάτω Χώρες, το πολυετές σχέδιο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων ΙΙ (Meerjarenplan gevaarlijke afvalstoffen II) αποτελεί σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ. Σε συνδυασμό με το δεκαετές πρόγραμμα διαχείρισης αποβλήτων (για τα οικιακά και εξομοιούμενα εμπορικά απόβλητα) αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο για τον σχεδιασμό και τη διαχείριση αποβλήτων, κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ.

Η Αυστρία έχει καταρτίσει τέτοιου είδους σχέδια σύμφωνα με το γενικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ομοσπονδιακό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων 2001). Τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων στη Σουηδία καταρτίστηκαν σύμφωνα με την οδηγία 75/442/ΕΟΚ.

Τα σχέδια του Ηνωμένου Βασιλείου αντικατοπτρίζουν το πλαίσιο των γενικών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ.

* Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα επικίνδυνα απόβλητα περιλαμβάνονται στα γενικά σχέδια διαχείρισης αποβλήτων. Η κατάσταση της κοινοποίησης συνοψίζεται στο τμήμα 3.1 της έκθεσης για την οδηγία 75/442/ΕΟΚ.

3.10. Προσωρινή παρέκκλιση από την εν λόγω οδηγία - άρθρο 7

Σύμφωνα με το άρθρο 7, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης ή σοβαρού κινδύνου, τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των προσωρινών παρεκκλίσεων από την παρούσα οδηγία, προκειμένου τα επικίνδυνα απόβλητα να μην αποτελούν απειλή κατά του πληθυσμού ή του περιβάλλοντος. Η Επιτροπή πρέπει να ενημερώνεται σχετικά.

Κανένα από τα κράτη μέλη δεν έχει εφαρμόσει το άρθρο 7.

3.11. Επιπλέον του ερωτηματολογίου - άρθρο 8 παράγραφος 3

Το άρθρο 8 παράγραφος 3 απαιτεί από τα κράτη μέλη να αποστέλλουν στην Επιτροπή στοιχεία για κάθε φορέα ή επιχείρηση που αναλαμβάνει τη διάθεση και/ή την αξιοποίηση επικίνδυνων αποβλήτων, κυρίως για λογαριασμό τρίτων και που ενδέχεται να αποτελεί μέρος του ολοκληρωμένου δικτύου που αναφέρεται στο άρθρο 5 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν το όνομα και τη διεύθυνση, τη μέθοδο επεξεργασίας των αποβλήτων και τον τύπο και τις ποσότητες των αποβλήτων που δύνανται να υποβληθούν σε επεξεργασία και πρέπει να παρέχεται σε ετήσια βάση και με τη μορφή που ορίζεται στην απόφαση 96/302/ΕΚ [117]. Η Επιτροπή θέτει τις εν λόγω πληροφορίες στη διάθεση των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών, εφόσον τις ζητήσουν.

[117] ΕΕ L 116, 11.5.1996, σ. 26.

Μέχρι το Μάιο του 1999, η Επιτροπή είχε λάβει στοιχεία από όλα τα κράτη μέλη εκτός της Ιταλίας. Μόνο η Γερμανία παρείχε μία πρώτη ενημερωμένη έκδοση των εν λόγω στοιχείων. Τα λοιπά κράτη μέλη απέστειλαν μία μόνο φορά στοιχεία.

Δεν απέστειλαν όλα τα κράτη μέλη πλήρη στοιχεία ή στοιχεία στη σωστή μορφή. Οι πληροφορίες από την Ελλάδα ήταν ελλιπείς και περιελάμβαναν μόνο το όνομα και τη διεύθυνση των εγκαταστάσεων [118]. Οι πληροφορίες από τη Γερμανία περιελάμβαναν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία. Εντούτοις, οι πληροφορίες όσον αφορά τα απόβλητα, που δύνανται να υποστούν επεξεργασία, παρασχέθηκαν με τη μορφή των κωδικών LAGA και όχι σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων. Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, τα στοιχεία είναι πλήρη εκτός από εκείνα που αφορούν τα είδη των αποβλήτων που υφίστανται επεξεργασία στις εγκαταστάσεις στην Αγγλία. Από τις πληροφορίες που απέστειλε η Γαλλία λείπουν επίσης στοιχεία για τα είδη των υφιστάμενων επεξεργασία αποβλήτων. Στα στοιχεία που απέστειλαν η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, δεν αναφέρονται συστηματικά τα είδη των αποβλήτων. Όσον αφορά την Πορτογαλία, λείπουν επίσης για ορισμένες εγκαταστάσεις τα στοιχεία σχετικά με τη μέθοδο επεξεργασίας. Τα υπόλοιπα κράτη μέλη παρείχαν όλες τις πληροφορίες στην απαιτούμενη μορφή.

[118] Στην απόφασή του της 13ης Ιουνίου 2002 (Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, υπόθεση C-33/01) το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δήλωσε ότι η Ελλάδα παρέλειψε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3 της οδηγίας 91/869/ΕΟΚ.

Το Ευρωπαϊκό Θεματικό Κέντρο για τα Απόβλητα και τη Ροή Υλικών έχει δημιουργήσει τη βάση δεδομένων για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων, που περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες οι οποίες λαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας επικίνδυνων αποβλήτων.

Οδηγία 75/439/ΕΟΚ περί διαθέσεως των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η οδηγία 75/439/EEC [119] περί διαθέσεως των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, η οποία τροποποιήθηκε από την οδηγία 87/101/ΕΟΚ [120] αποσκοπεί στη δημιουργία ενός εναρμονισμένου συστήματος συλλογής, επεξεργασίας και διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, όπως τα λιπαντικά έλαια για οχήματα και κινητήρες. Η οδηγία αποβλέπει επίσης στην προστασία του περιβάλλοντος από τις δυσμενείς επιπτώσεις αυτών των δραστηριοτήτων. Τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια είναι επικίνδυνα επειδή είναι καρκινογόνα. Τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που δεν έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία απαντώνται σε ποτάμια, λίμνες και ρεύματα τα οποία μπορούν να απειλήσουν τη ζωή των υδρόβιων οργανισμών ενώ η μόλυνση τους εδάφους προέρχεται από χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που δεν έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία τα οποία εναποτίθενται στο έδαφος.

[119] ΕΕ L 194, 24.07.1975, σ. 31

[120] ΕΕ L 42, 22.12.1986, σ. 43

Ειδικότερα, οι κύριες διατάξεις της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ έχουν ως εξής:

- ορισμός των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων: κάθε βιομηχανικό ή λιπαντικό έλαιο ορυκτής βάσης το οποίο κατέστη ακατάλληλο για τη χρήση για την οποία προοριζόταν αρχικά, και κυρίως τα χρησιμοποιημένα λάδια κινητήρων εσωτερικής καύσης και κιβωτίων ταχυτήτων και τα ορυκτέλαια μηχανών, στροβίλων και υδραυλικών συστημάτων (άρθρο 1).

- ορισμός της αναγέννησης: κάθε διεργασία που επιτρέπει την παραγωγή βασικών ορυκτελαίων με κάθαρση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και που συνεπάγεται ιδίως το διαχωρισμό των προσμείξεων, των προϊόντων οξείδωσης και των προσθέτων που περιέχουν αυτά τα ορυκτέλαια (άρθρο 1).

- ορισμός της διάθεσης η οποία, σε αντίθεση με τον ορισμό της διάθεσης που προβλέπεται στην οδηγία 75/442/ΕΟΚ περιλαμβάνει και την ανάκτηση και τη διάθεση

- υποχρέωση συλλογής και διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, χωρίς να προκύπτει για τον άνθρωπο και το περιβάλλον ζημία που θα μπορούσε να αποφευχθεί.

- υποχρέωση να δίδεται προτεραιότητα στην κατεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με αναγέννηση, εφόσον δεν υπάρχουν εμπόδια τεχνικής, οικονομικής και οργανωτικής φύσης (άρθρο 3).

- εάν λόγω των εμποδίων που προαναφέρονται δεν γίνεται αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, ως δεύτερη επιλογή προβλέπεται η καύση τους (άρθρο 3).

- απαγόρευση οποιασδήποτε απόρριψης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στα επιφανειακά ύδατα, στα υπόγεια ύδατα, στα αποχετευτικά συστήματα και στα παράκτια ύδατα ή το έδαφος (άρθρο 4).

- απαγόρευση της επεξεργασίας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων η οποία προκαλεί ρύπανση της ατμόσφαιρας που υπερβαίνει το όριο που καθορίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 4).

- η συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων πρέπει να εξασφαλίζεται και να ελέγχεται. Οι επιχειρήσεις που συλλέγουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια πρέπει να καταγράφονται (άρθρο 5).

- οι επιχειρήσεις που προβαίνουν σε αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ή τα χρησιμοποιούν ως καύσιμα πρέπει να λαμβάνουν σχετική άδεια (άρθρο 6)

- οι επιχειρήσεις που προβαίνουν σε αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων δεν πρέπει να προκαλούν στο περιβάλλον ζημιές που θα μπορούσαν να αποφευχθούν και πρέπει να υπόκεινται σε περιοδικές επιθεωρήσεις (άρθρο 7).

- θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών για την καύση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (άρθρο 8).

- απαγόρευση χρησιμοποίησης ως καυσίμων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων τα οποία περιέχουν PCB (πολυχλωριομένα διφαινύλια) σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες των 50 ppm (άρθρο 8)

- τήρηση αρχείων από τις επιχειρήσεις που παράγουν, συλλέγουν και διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια (άρθρο 11)

- υποχρεώσεις για περιοδικές επιθεωρήσεις των επιχειρήσεων που προβαίνουν σε αναγέννηση ή καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (άρθρο 13)

- δυνατότητα χορήγησης αποζημιώσεων στις επιχειρήσεις συλλογής και διάθεσης (άρθρο 14)

- απαιτήσεις για την υποβολή έκθεσης (άρθρο 18).

Η ακόλουθη έκθεση βασίζεται σε ερωτηματολόγιο που εγκρίθηκε με την απόφαση 94/741/ΕΚ της Επιτροπής [121].

[121] ΕΕ L 296, 17.11.1994, σ. 42

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Η παρούσα έκθεση αποτελεί σύνθεση των απαντήσεων που κοινοποίησαν τα κράτη μέλη σε ερωτηματολόγιο σχετικά με τη διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων κατά τη χρονική περίοδο 1998-2000. Παρόλο που ορισμένες φορές οι απαντήσεις κοινοποιήθηκαν με μεγάλη καθυστέρηση ή είναι ελλιπείς, και τα 15 κράτη μέλη απάντησαν στο ερωτηματολόγιο. Πρόκειται για βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα 1995-1997 κατά το οποίο ορισμένα κράτη μέλη δεν κοινοποίησαν τις απαντήσεις τους εγκαίρως ώστε να χρησιμοποιηθούν κατά τη σύνταξη της έκθεσης και χρειάστηκε να χρησιμοποιηθούν άλλες πηγές.

2.1. Εθνικό δίκαιο

Τα κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επιτροπή τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που έχουν θέσει σε ισχύ όσον αφορά τη διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Έως τον Δεκέμβριο 2002, είχαν κινηθεί διαδικασίες παράβασης κατά της Αυστρίας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας όσον αφορά την ορθή μεταφορά. Έχουν γίνει προσφυγές στο Δικαστήριο κατά της Αυστρίας [122] και της Πορτογαλίας [123]. Διαδικασίες παράβασης κινήθηκαν επίσης κατά της Ελλάδας, της Γαλλίας, της Σουηδίας, της Δανίας, του Βελγίου, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Φινλανδίας όσον αφορά μη ορθή εφαρμογή.

[122] C-15/03

[123] C-392/99

2.2. Διατάξεις που αφορούν την αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρο 7

Σύμφωνα με το άρθρο 7, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητες των εγκαταστάσεων αναγέννησης δεν προκαλούν ζημίες στο περιβάλλον οι οποίες δύνανται να αποφευχθούν (άρθρο 7 (α)). Επιπλέον, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι τα βασικά ορυκτέλαια που παράγονται από την αναγέννηση δεν αποτελούν επικίνδυνα απόβλητα και δεν περιέχουν PCB/PCT σε συγκεντρώσεις ανώτερες του ορίου των 50 μερών ανά εκατομμύριο (ppm) (άρθρο 7 (β)).

Η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες διευκρίνισαν ότι δεν έχουν ληφθεί σχετικά μέτρα, καθώς δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις αναγέννησης στην επικράτειά τους. Η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Φλάνδρα απάντησαν ότι έχουν ληφθεί σχετικά μέτρα.

Η Ελλάδα διευκρίνισε ότι οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να επεξεργαστούν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια υποβάλλουν εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) στην αρμόδια αρχή (Υπουργείο Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Δημοσίων Έργων). Το Υπουργείο αξιολογεί την ΕΠΕ και, εάν είναι πλήρης, συντάσσει τις περιβαλλοντικές προϋποθέσεις και διατυπώνει σύσταση την οποία απευθύνει στα λοιπά αρμόδια υπουργεία για την έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης. Οι περιβαλλοντικές προϋποθέσεις περιλαμβάνουν τους όρους και τους περιορισμούς που προβλέπονται στην οδηγία 75/439/ΕΟΚ (κοινή υπουργική απόφαση 98012/2001/96). Ακόμη, η διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων που παράγονται με την αναγέννηση γίνεται σύμφωνα με την κοινή υπουργική απόφαση 19396/1546/97 (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 604/Β/1997).

Η Πορτογαλία δήλωσε ότι τα μέτρα που έχει λάβει για να εξασφαλίσει ότι οι μονάδες αναγέννησης λειτουργούν χωρίς να προκαλούν ζημία στο περιβάλλον καθορίζονται στο νόμο της 22ας Δεκεμβρίου 1986 ο οποίος ενσωματώνει στην εθνική νομοθεσία της Πορτογαλίας την οδηγία 75/439/ΕΟΚ, όπως κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, και στην λοιπή νομοθεσία της Πορτογαλίας για τη διαχείριση αποβλήτων. Πάντως δεν υπάρχουν μονάδες αναγέννησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην Πορτογαλία.

Τα υπόλοιπα κράτη μέλη δεν απάντησαν στο ερώτημα αυτό.

2.3. Λήψη αυστηρότερων εθνικών μέτρων - άρθρο 16

Σύμφωνα με το άρθρο 16, τα κράτη μέλη δύνανται να λαμβάνουν αυστηρότερα μέτρα από εκείνα που προβλέπονται στην οδηγία, με σκοπό την περιβαλλοντική προστασία.

Η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελλάδα δήλωσαν ότι δεν είχαν θεωρήσει απαραίτητο να θεσπίσουν αυστηρότερα μέτρα από αυτά της οδηγίας.

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Φλάνδρας θέσπισε αυστηρότερα μέτρα, ιδίως μέσω του άρθρου 5.2.3.5.2 του Vlarem II και του άρθρου 4.2.5 του φλαμανδικού κανονισμού σχετικά με την πρόληψη και τη διαχείριση αποβλήτων της 17ης Δεκεμβρίου 1997 που καλείται VLAREA. Η περιφέρεια της Βαλονίας είχε ήδη ανακοινώσει στην προηγούμενη έκθεση ότι αυστηρότερα μέτρα είχαν ληφθεί όσον αφορά το άρθρο 4 για την απαγόρευση των απορρίψεων. Τα μέτρα αυτά καθιστούν πιο συγκεκριμένες και επακριβείς τις υποχρεώσεις για τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Οι Κάτω Χώρες επίσης έλαβαν αυστηρότερα μέτρα ιδίως σε σχέση με την καύση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Πράγματι, σύμφωνα με την ολλανδική νομοθεσία τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια δεν επιτρέπεται να αποτεφρώνονται σε μια εγκατάσταση καύσης αποβλήτων ή κλίβανο φυγοκέντρισης. Επιπλέον υπάρχουν οριακές τιμές για την περιεκτικότητα σε αλόνες και PCB των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα ή στην παραγωγή καυσίμου. Οι εν λόγω απαιτήσεις εφαρμόζονται για όλα τα καύσιμα. Ως αποτέλεσμα, ορισμένα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια απλώς δεν μπορούν να μετατραπούν σε καύσιμα με επανεπεξεργασία.

Η Φινλανδία έχει λάβει αυστηρότερα μέτρα ιδίως σε σχέση με την καύση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Πράγματι απαγορεύεται η καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε καυστήρα ή άλλη εγκατάσταση με ισχύ κλάσης 5 μεγαβάττ ή μικρότερης.

Το Λουξεμβούργο δεν ασχολήθηκε με τη θέσπιση αυστηρότερου μέτρου αλλά με την εφαρμογή μιας υφιστάμενης υποχρέωσης της οδηγίας, ιδίως του άρθρου 3 και της προτεραιότητας της αναγέννησης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η Αυστρία, η Γερμανία και η Σουηδία δήλωσαν ότι εγκρίθηκαν αυστηρότερα μέτρα αλλά δεν δόθηκαν εξηγήσεις για τη φύση τους.

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Διαχείριση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρα 2 και 3

Σύμφωνα με το άρθρο 2, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση της διαχείρισης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με μη επιβλαβή για τον άνθρωπο και το περιβάλλον τρόπο. Σύμφωνα με το άρθρο 3, δίδεται πρώτη προτεραιότητα στην αναγέννηση ορυκτελαίων, δεύτερη προτεραιότητα στην καύση και τελευταία προτεραιότητα στην ασφαλή καταστροφή (επεξεργασία) και διάθεση. (Όσον αφορά τα εμπόδια βλ. ερώτημα 2).

Όλα τα κράτη μέλη απήντησαν ότι έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλιστεί η συλλογή και η διάθεση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα για το περιβάλλον τους τα οποία δύνανται να αποφευχθούν.

Στον πίνακα 1 αναφέρεται η ποσότητα των διατεθέντων στην αγορά ορυκτελαίων, των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που αναγεννήθηκαν, των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που συλλέχθηκαν, των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που υπέστησαν καύση και των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που απορρίφθηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία των κρατών μελών.

Πολλά κράτη μέλη δεν απάντησαν στο ερώτημα «χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που αναγεννήθηκαν», για τις περιπτώσεις αυτές η Επιτροπή χρησιμοποίησε τον μέσο «συντελεστή μετατροπής» 50% [124] για τον υπολογισμό της ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που αναγεννήθηκαν από την ποσότητα καθαρών ορυκτελαίων που διατέθηκαν στην αγορά. Το ποσοστό συλλογής κατά συνέπεια υπολογίστηκε ως το ποσό συλλεχθέντων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ως προς την ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που έχουν αναγεννηθεί.

[124] Από τη βιβλιογραφία προκύπτει ότι περίπου 50% των ορυκτελαίων που διατίθενται στην αγορά καθίστανται χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια (τα υπόλοιπα χάνονται κατά τη χρήση, λόγω καύσης στους κινητήρες, τυχαία έκχυση ή παραμονή στους περιέκτες). Παρόλα αυτά το ποσοστό χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων δεν είναι 50% για όλες τις εφαρμογές. Ορισμένες εφαρμογές καταναλώνουν πλήρως το ορυκτέλαιο ενώ άλλες αποδίδουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια σε ποσοστό σχεδόν 100% (σχεδόν καμία ποσότητα δεν χάνεται κατά τη χρήση). Επομένως, αυτός ο «συντελεστής μετατροπής» 50% που εφαρμόζεται στα παραχθέντα ορυκτέλαια για τον υπολογισμό των χρησιμοποιηθέντων ορυκτελαίων αποτελεί ένα μέσο όρο για όλες τις χρήσεις των ορυκτελαίων. Έχει βρεθεί ότι αυτός ο συντελεστής μετατροπής δεν ισχύει για όλα τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι εξαρτάται από την πρακτική στα κράτη μέλη και τη μέση ηλικία των οχημάτων (όσο γηραιότερα είναι τα οχήματα τόσο περισσότερο ορυκτέλαιο καταναλώνουν και καίνε και επομένως μικρότερη ποσότητα θα καταστεί χρησιμοποιημένο ορυκτέλαιο).

Με την επεξεργασία αποκλειστικά και μόνο των δεδομένων που προέρχονται από τα κράτη μέλη (όχι από άλλες πηγές) η παρούσα άσκηση δείχνει ότι για το έτος 2000, τα ποσοστά συλλογής έχουν ως εξής: Αυστρία 76%, Βέλγιο 59% (για το έτος 1999, καθώς δεν έχουν διαβιβαστεί στοιχεία για το 2000), Δανία 89%, Φινλανδία 94%, Γαλλία 82%, Γερμανία 84%, Ελλάδα 67%, Ιρλανδία 90%, Ιταλία 58%, Λουξεμβούργο 99%, Κάτω Χώρες 92%, Πορτογαλία 91% Ισπανία 87%, Σουηδία 89% και Ηνωμένο Βασίλειο 81%. Το μέσο ποσοστό συλλογής της ΕΕ είναι 83%, το οποίο σημαίνει ότι το 20% περίπου των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων απορρίπτονται παρανόμως ή καίονται παρανόμως προκαλώντας βλάβη στο περιβάλλον.

Στη γραφική παράσταση 1 παρουσιάζονται οι ποσότητες που έχουν τεθεί σε εμπορική κυκλοφορία/αναγεννηθεί/συλλεχθεί ανά 1000 κατοίκους. Η γραφική παράσταση 2 παρέχει μια γενική εικόνα της διαχείρισης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

* Η γενική εικόνα από το έτος 2000 δείχνει ότι, κατά μέσο όρο, περίπου 66% των παραχθέντων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων υποβλήθηκαν σε καύση και 24% των παραχθέντων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων υποβλήθηκαν σε αναγέννηση. Συνδυαζόμενα αυτά τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι περίπου 90% των παραχθέντων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ανακτώνται, είτε με αναγέννηση είτε ως καύσιμα [125] Αυτό σημαίνει ότι συνολικά διατηρείται η εικόνα του έτους 1997, όπως παρουσιάστηκε στην προηγούμενη έκθεση του 1995-1997 και δεν υποδεικνύει καμία σημαντική βελτίωση στη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην ΕΕ.

[125] Αυτός ο μέσος όρος είναι ελαφρώς υψηλότερος από το μέσο ποσοστό συλλογής που προαναφέρεται, πιθανώς επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που αναγεννώνται υποβάλλονται σε καύση επιτόπου, χωρίς να συλλεχθούν.

3.2. Εμπόδια σχετικά με την αναγέννηση και την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - άρθρο 3

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2, τα κράτη μέλη δίδουν πρώτη προτεραιότητα στην αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και δεύτερη προτεραιότητα στην καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, υπό περιβαλλοντικά αποδεκτές προϋποθέσεις και εφόσον δεν υπάρχουν εμπόδια τεχνικής, οικονομικής και οργανωτικής φύσης. Εφόσον τα εμπόδια αυτά δεν επιτρέπουν την αναγέννηση ή την καύση, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίσουν την ακίνδυνη καταστροφή τους ή την ελεγχόμενη αποθήκευσή τους (άρθρο 3 παράγραφος 3).

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Φλάνδρας και η περιφέρεια των Βρυξελλών δεν είχαν προβλήματα σχετικά με την αναγέννηση και την καύση.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας δεν υπήρχε μονάδα αναγέννησης επειδή η αναγέννηση δεν κρινόταν ως οικονομικά βιώσιμη σε σύγκριση με την παραγωγή βασικών ορυκτελαίων από την πετροχημική βιομηχανία και καθώς η χαμηλή ποιότητα των αναγεννημένων ορυκτελαίων καθιστούσε δυσχερή την εμπορική κυκλοφορία τους. Προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση με την υποχρέωση να δοθεί προτεραιότητα στην αναγέννηση κατασκευάστηκε μια μονάδα αναγέννησης η οποία θα είναι σε θέση να αναγεννά τα δύο τρίτα των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην περιφέρεια της Βαλονίας. Επιπλέον, θα προβλεφθεί υποχρέωση επιστροφής για τους παραγωγούς, τους εισαγωγείς και τους διανομείς χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων η οποία θα συμπεριλαμβάνει στόχους συλλογής και ανάκτησης/αναγέννησης. Προκειμένου να τεθούν εναρμονισμένοι στόχοι στο Βέλγιο και να δοθεί προτεραιότητα στην αναγέννηση είναι υπό διαπραγμάτευση μια συμφωνία μεταξύ των τριών περιφερειών και των ατόμων που είναι υπεύθυνα για την εισαγωγή των ορυκτελαίων στην αγορά.

Στη Δανία πριν τον Μάιο του 2001 δεν υπήρχαν εγκαταστάσεις αναγέννησης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Από τη μελέτη που αναφέρθηκε στην προηγούμενη έκθεση προέκυψε ότι δεν υπήρχε οικονομική βάση για κάτι τέτοιο. Καθώς δεν ήταν δυνατόν να αναγεννηθούν σε βασικά ορυκτέλαια, τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια υποβάλλονταν σε καύση (μετά από καθαρισμό) σε δημοτικές μονάδες κεντρικής θέρμανσης. Έως τον Ιούλιο 2000, χορηγούνταν επιχορηγήσεις σε ιδιωτικούς φορείς συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, υπό μορφή αντιστάθμισης για το φόρο ενέργειας και CO2, για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που παρέδιδαν σε δημοτικές μονάδες κεντρικής θέρμανσης. Από τον Ιούλιο 2000, η συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων χρηματοδοτήθηκε από τον κλάδο παραγωγής ορυκτελαίων.

Η Γερμανία απήντησε ότι δεν είχε προβλήματα σχετικά με την αναγέννηση και την καύση. Η Γερμανία εξήγησε ότι δίνεται προτεραιότητα στην αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Προκειμένου να δοθεί ασφάλεια στις επιχειρήσεις που αναγεννούν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια για επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεών τους, προγραμματίζεται να δοθεί επιχορήγηση στην αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η Ισπανία απήντησε ότι υπήρχαν προβλήματα όσον αφορά την αναγέννηση, καθώς οι εγκαταστάσεις αναγέννησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων είναι ολιγάριθμες. Δεν υπάρχουν προβλήματα για την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η Ελλάδα απήντησε ότι δεν είχε προβλήματα σχετικά με την αναγέννηση και την καύση. Η Ελλάδα εξήγησε ότι οι περιβαλλοντικοί όροι των εγκρίσεων που αναφέρονται στην ερώτηση Ι.2 περιλαμβάνουν όρους οι οποίοι, σε μεγάλο βαθμό, προστατεύουν την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Η προτιμώμενη επιλογή είναι να συλλέγονται τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια και να αποστέλλονται για αναγέννηση. Η Ελλάδα διαθέτει πολλές εγκεκριμένες εγκαταστάσεις αναγέννησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Οι αρμόδιες αρχές επιβάλλουν όρους και περιορισμούς για την προσωρινή αποθήκευση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας, με βάση την κοινή υπουργική απόφαση 98012/2001/96 (Εφημ. της Κυβ. 40/B/96) η οποία προβλέπει μέτρα και προϋποθέσεις για τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, την κοινή υπουργική απόφαση 69269/5387/90 για τη συμπλήρωση των εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ), την κοινή υπουργική απόφαση 72751/3054/85 (Εφημ. της Κυβ. 665/B/85) για τα τοξικά και επικίνδυνα απόβλητα και την κοινή υπουργική απόφαση 19396/1546/97 (Εφημ. της Κυβ. 604/B/97) σχετικά με τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων.

Η Ιρλανδία δήλωσε ότι υπήρχαν ουσιαστικά τεχνικά και οικονομικά προβλήματα για την αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και ότι δεν υπήρχαν προφανή πρακτικά βήματα με τα οποία θα αναμενόταν να υπερπηδηθούν αυτά τα προβλήματα. Το 1998 εκπονήθηκε Έκθεση Μελέτης Στρατηγικής για να παρασχεθεί βοήθεια στην εκπόνηση του εθνικού προγράμματος διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν βιώσιμη η κατασκευή μιας νέας μονάδας αναγέννησης καθώς το κατώφλι τροφοδότησης θα ήταν υψηλότερο από τη συνολική χρήση λιπαντικών ελαίων στην Ιρλανδία. Αντ'αυτού η έκθεση πρότεινε την επέκταση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων επεξεργασίας για την αντιμετώπιση της αύξησης των εισροών χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και την βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων. Επομένως δεν προτείνονται μέτρα για την προαγωγή της αναγέννησης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ώστε να είναι προτιμότερη από την επανεπεξεργασία τους για χρήση ως καυσίμων.

Στις Κάτω Χώρες η κυβερνητική πολιτική στις αρχές της δεκαετίας του '80 ήταν προσανατολισμένη στην επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε μια κεντρική μονάδα επεξεργασίας με σκοπό την αναγέννηση σε βασικό ορυκτέλαιο. Αυτή η επεξεργασία δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη λόγω εμπορικών περιορισμών. Κατά το 1986 προβλέφθηκε ένα σχέδιο, μαζί με τους παραγωγούς λιπαντικών ελαίων, για την κατασκευή μιας κεντρικής μονάδας επεξεργασίας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με (κύριο) στόχο την παραγωγή καυσίμων υψηλού βαθμού οκτανίων (ντήζελ μηχανών θαλάσσης). Δόθηκε άδεια σε μια επιχείρηση για το σκοπό αυτό. Παρόλο που εγκρίθηκε μια κυβερνητική επιχορήγηση, η μονάδα δεν κατασκευάστηκε ποτέ.

Ορισμένα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια τώρα εξάγονται για αναγέννηση σε βασικά ορυκτέλαια. Αυτή η αγορά συναντάει προσκόμματα επειδή οι φορείς συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στρέφονται προς (φτηνότερες) αγορές στο εξωτερικό όπου τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια χρησιμοποιούνται κυρίως ως καύσιμο. Το 1998, η μέγιστη επιτρεπτή συγκέντρωση οργανικών αλογόνων στα ορυκτέλαια που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα ή ως πρώτη ύλη για την παραγωγή καυσίμου μειώθηκε από 500 mg/kg σε 50 mg/kg. Ως αποτέλεσμα, τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή καυσίμου.

Όταν γίνεται επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στις Κάτω Χώρες, αυτή συνίσταται σε διαχωρισμό με φυγοκέντρηση ακολουθούμενο από καύση, με κύρια χρήση ως καυσίμων. Τα εναπομένοντα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια εξάγονται για χρήσιμες εφαρμογές, όπως αναγέννηση ή για να χρησιμοποιηθούν κυρίως ως καύσιμα.

Η Πορτογαλία εξήγησε ότι υπήρχαν πολλά προβλήματα για τη δημιουργία μιας μονάδας αναγέννησης στο πορτογαλικό έδαφος. Η ποσότητα συλλεγόμενων ορυκτελαίων, ιδίως ελαίων υψηλής ποιότητας, είναι κατώτερη του κανονικού σημείου ισοσκελισμού των 60.000 έως 80.000 τόνων που υπολογίζεται στη μελέτη για τα οικονομικά στοιχεία της αναγέννησης («Economics of waste oils regeneration», Coopers & Lybrand, The Hague, 29 Ιανουαρίου 1997). Επιπλέον, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 του Συμβουλίου της 1ης Φεβρουαρίου 1993 καθιστά αδύνατη την απαγόρευση εξαγωγής των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων για ανάκτηση ενέργειας. αυτό το στοιχείο αποτελεί αντικίνητρο για τους πιθανούς επενδυτές σε μονάδες αναγέννησης σε πορτογαλικό έδαφος καθώς δεν υπάρχει εγγύηση ότι τα συλλεγόμενα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια θα διοχετεύονται στις μονάδες τους. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι η βασική αγορά ορυκτελαίων είναι κοντά στο σημείο κορεσμού, στοιχεί το οποίο ενδεχομένως δεν ενθαρρύνει την αναγέννηση.

Στην Πορτογαλία δεν υπάρχουν προβλήματα για την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Ωστόσο, στην Πορτογαλία είναι υποχρεωτική η προεπεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων πριν την αποστολή τους προς καύση. Αυτή η επεξεργασία παίρνει την ακόλουθη μορφή: τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια διηθούνται και αφυδατώνονται, αφαιρούνται τα μέταλλα και το ορυκτέλαιο υποβάλλεται σε φυγοκέντρηση. Οι εγκαταστάσεις που εκτελούν αυτές τις επεξεργασίες πρέπει πρώτα να έχουν λάβει τη βιομηχανική άδεια που προβλέπει το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 282/93 της 17ης Αυγούστου 1993.

Η Φινλανδία αναφέρθηκε στην επιστολή της 1ης Ιουνίου 2001 με την οποία απήντησε στην προειδοποιητική επιστολή της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 3. Σύμφωνα με την επιστολή αυτή υπάρχουν οικονομικά και οργανωτικά προβλήματα που εμποδίζουν να δοθεί προτεραιότητα στην επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με αναγέννηση. Αυτά οφείλονται στη μικρή ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, στη χαμηλή τιμή των αναγεννημένων ορυκτελαίων και στη χαμηλή ζήτηση για αναγεννημένα ορυκτέλαια.

Η Σουηδία απήντησε ότι δεν υπήρξε αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποιούνταν περιορισμένη αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων έως το 2000. Απαιτούσε υψηλά επίπεδα επενδύσεων. Ο ανταγωνισμός για την πρώτη ύλη από χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια προερχόταν κυρίως από επιχειρήσεις οι οποίες ανακτούσαν ενέργεια από αυτά. Επιπλέον, ο ανταγωνισμός μεταξύ εταιρειών πετρελαιοειδών σε συνδυασμό με την πτώση της τιμής των παρθένων ορυκτελαίων επηρέασαν τη βιωσιμότητα της αναγέννησης. Δεν υπάρχουν προβλήματα σχετικά με την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Η επεξεργασία όλων των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων γίνεται με καύση υπό συνθήκες συμβατές με τα πρότυπα της ΕΕ.

Η Γαλλία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο και η Αυστρία απάντησαν ότι δεν είχαν προβλήματα σχετικά με την αναγέννηση και την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, χωρίς να δώσουν περαιτέρω εξηγήσεις.

* Πολλά κράτη μέλη ακόμη δεν μετέφεραν στην εθνική νομοθεσία την προτεραιότητα της αναγέννησης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της διαδικασίας παράβασης ορισμένα κράτη μέλη μετέφεραν αυτήν την υποχρέωση.

* Τα κράτη μέλη τα οποία απάντησαν ότι υπήρχαν προβλήματα με την αναγέννηση τα απέδωσαν κυρίως σε οικονομικές πτυχές όπως η μικρή ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που παρήχθησαν, η δυνατότητα καύσης χαμηλού κόστους σε άλλα κράτη μέλη και ο κορεσμός της αγοράς βασικών ορυκτελαίων. Ένα κράτος μέλος υπέδειξε ότι υπήρχαν προβλήματα όσον αφορά την καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων λόγω της θέσπισης οριακών τιμών ρύπων.

3.3. Ενημέρωση του κοινού και εκστρατείες προώθησης - άρθρο 5

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή προγράμματα ευαισθητοποίησης και διαφώτισης του κοινού για την εξασφάλιση της κατάλληλης αποθήκευσης και της όσο το δυνατόν πληρέστερης συλλογής των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας δεν πραγματοποίησε ειδική ενημερωτική εκστρατεία ευαισθητοποίησης του κοινού για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Η ευαισθητοποίηση αυξήθηκε με γενικότερες εκστρατείες απευθυνόμενες προς το ευρύ κοινό και οι οποίες δίνουν πληροφορίες για τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται, ιδίως όσον αφορά τα απόβλητα των νοικοκυριών με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος. Οι εκστρατείες πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των «πράσινων εβδομάδων» (γενικές συμβουλές και πληροφορίες στα νοικοκυριά για τη μεταχείριση των αποβλήτων τους), με διάφορα διαφημιστικά μηνύματα, δημοσιεύσεις και σήματα και πληροφορίες από τις τοπικές αρχές απευθυνόμενες στους πολίτες τους. Η περιφέρεια της Φλάνδρας δεν πραγματοποίησε καμία εκστρατεία πληροφόρησης ή προώθησης.

Η Αυστρία χρησιμοποίησε ανακοινώσεις, διαλέξεις, δηλώσεις τύπου, ενημερωτικά φυλλάδια.

Η Γερμανία δήλωσε ότι αυξήθηκε η ευαισθητοποίηση του κοινού ιδίως μέσω των τμημάτων 38 και 39 του νόμου για το κλειστό κύκλωμα διαχείρισης αποβλήτων (Kreislaufwirtschafts- und Abfallgesetz) της 27ης Σεπτεμβρίου 1994. Αυτές οι διατάξεις προβλέπουν ότι οι θεσμικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για τη διαχείριση των αποβλήτων και οι οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα παρέχουν ενημέρωση και συμβουλές για τις δυνατότητες αποφυγής, ανάκτησης και διάθεσης αποβλήτων. Οι αρμόδιες αρχές κάθε κρατιδίου ενημερώνουν το κοινό για την πρόοδο στην αποφυγή των αποβλήτων και την ανάκτηση και τις διευθετήσεις για τη διάθεση των αποβλήτων. Επιπλέον, οι περιβαλλοντικές αρχές κάθε κρατιδίου και περιφέρειας ενημερώνουν το κοινό με δημοσιεύσεις στον τύπο και διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων για την περιβαλλοντικά ορθή διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, για την υποχρέωση των πωλητών να δέχονται να τους επιστρέφονται τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια μηχανής και έλαια κιβωτίου ταχυτήτων και για τα σημεία συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η Δανία ανέφερε ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί εκστρατείες αυτού του είδους.

Η Ισπανία ανέφερε ότι έχουν πραγματοποιηθεί εκστρατείες δημόσιας ευαισθητοποίησης σε εθνικό επίπεδο, μέσω της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και εκστρατειών τύπου. Σε περιφερειακό επίπεδο, έχουν αναληφθεί εκστρατείες του ίδιου τύπου, οι οποίες συμπληρώνονται με δημοσιεύσεις και διανομή φυλλαδίων και άλλων εγγράφων. Διοργανώθηκαν επίσης στοχοθετημένες εκστρατείες με τους σχετικούς κλάδους και τις σχετικές βιομηχανικές ενώσεις.

Η Φινλανδία ανέφερε ήδη στις προηγούμενες εκθέσεις ότι πραγματοποιήθηκαν ορισμένες εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού σε συνεργασία με την Ekokem Oy Ab (εθνική εγκατάσταση επεξεργασίας επικίνδυνων αποβλήτων).

Η Γαλλία δήλωσε ότι η ADEME (η γαλλική υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος) εκτέλεσε μόνιμες δράσεις ενημέρωσης των συλλογέων αποβλήτων και των επαγγελματιών του κλάδου των αυτοκινήτων. Δημιουργήθηκε ένας αριθμός δωρεάν τηλεφωνικής κλήσης για να δίνει απαντήσεις στις απορίες των πολιτών «numero vert (0800 38 39 40)», ιδίως για να παρέχει πληροφορίες για τα σημεία συλλογής των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Η ιστοθέση του ADEME www.ademe.fr περιλαμβάνει ένα τμήμα πληροφόρησης για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Το 2000 δημοσιεύθηκε φυλλάδιο για τα επικίνδυνα απόβλητα των νοικοκυριών σε 30.000 αντίτυπα. Με αίτημα των επαγγελματιών του κλάδου συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, η ADEME ανέλαβε εκστρατεία ενημέρωσης η οποία ξεκίνησε το 2001 και αναμένεται να τελειώσει το 2003. Σκοπός αυτής της εκστρατείας ήταν να βελτιωθεί η συλλογή αποβλήτων και η ποιότητα των συλλεγόμενων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Η εκστρατεία απευθύνεται στο ευρύ κοινό, τους επαγγελματίες του κλάδου επισκευής αυτοκινήτων, τον κατασκευαστικό κλάδο. Η εκστρατεία είχε σχεδιαστεί ειδικά για τις διάφορες ομάδες στις οποίες απευθυνόταν. Για τα νοικοκυριά, δημιουργήθηκε ένας «διαλειτουργικός φωνητικός εξυπηρέτης» για να παρέχει πληροφορίες για τα διάφορα σημεία συλλογής. Στους πωλητές λιανικής, τα βενζινάδικα και τις μονάδες συλλογής αποβλήτων, διανεμήθηκαν πινακίδες που υποδεικνύουν τους περιέκτες συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Για τα γκαράζ, αυξήθηκε η ευαισθητοποίηση μέσω ειδικών περιοδικών και επιμορφώσεων.

Η Ελλάδα, όπως και στην προηγούμενη έκθεση της περιόδου 1995-1997, αναφέρει ότι συντάσσονται οι τεχνικές προδιαγραφές για τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και σχεδιάζονται προγράμματα ενημέρωσης του κοινού και ευαισθητοποίησης σχετικά με την ορθή μέθοδο διαχείρισης.

Η Ιρλανδία ανέφερε ότι συντάχθηκε ένας Οικολογικός Οδηγός για συνεργεία αυτοκινήτων από τον ιρλανδικό σύνδεσμο αυτοκινητοβιομηχανιών τον Οκτώβριο 1999, αλλά δεν ανέφερε ανάληψη δράσης από τις αρχές.

Η Ιταλία υπέβαλε περίληψη των δραστηριοτήτων επικοινωνίας που πραγματοποίησε το Consorzio Obbligatorio degli Oli Usati (υποχρεωτική κοινοπραξία για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια) κατά την περίοδο 1998-2000. Αυτές οι δραστηριότητες περιλάμβαναν -μεταξύ άλλων- μια συστηματική και λεπτομερή ενημερωτική εκστρατεία υπό την αιγίδα των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Παιδείας. Το έργο, το οποίο καλείται «CircOLIamo Scuola», απέβλεπε στον κόσμο της εκπαίδευσης, ιδίως σε φοιτητές, δασκάλους και οικογένειες. Οι εργασίες του Consorzio το 2000 χαρακτηρίστηκαν από την προοδευτική διεύρυνση του κοινού του καθώς στην αρχή απευθυνόταν στα σχολεία και στη συνέχεια επεκτάθηκε γενικότερα στους νέους. Πράγματι, για έξη περίπου μήνες, σε συμφωνία με το Υπουργείο Δημοσίων Έργων και τον Εθνικό Οργανισμό προστασίας του περιβάλλοντος, μια περιοδεύουσα ενημερωτική εκστρατεία «CircOLIamo Giovani» κυκλοφόρησε σε ντισκοτέκ και σχολεία για να διαδώσει τις αξίες του περιβάλλοντος και της οδικής ασφάλειας. Επιπλέον χρησιμοποιήθηκε μια στοχοθετημένη μέθοδος, κυρίως μέσω τηλεπροώθησης, με διαφημιστικά μηνύματα που προβάλλονταν σε ειδικά επιλεχθέντα τηλεοπτικά προγράμματα για να προσεγγίσουν τους προσδιορισθέντες στόχους, ιδίως οικογένειες, φανατικούς μοτοσικλετιστές, ενασχολούμενους με τα σπορ και μικρά παιδιά. Η επιτυχία αυτής της πρωτοβουλίας μετρήθηκε από την εκπληκτική αύξηση των τηλεφωνικών κλήσεων στο δωρεάν αριθμό κλήσης του Consorzio. Κατά τη διάρκεια του έτους 2000, τέλος, το Consorzio βαθμιαία επιτάχυνε τις δραστηριότητες αύξησης της συνειδητοποίησης στο στρατηγικό τομέα της ερασιτεχνικής κατασκευής, με ραδιοφωνικές εκστρατείες απευθυνόμενες στους οδηγούς και με πρωτοβουλίες απευθυνόμενες σε κλάδους κριτικής σημασίας, ιδίως τον κλάδο της ναυσιπλοΐας.

Στο Λουξεμβούργο ανελήφθησαν διάφορες δράσεις στο πλαίσιο της εκστρατείας «Superdreckskδscht» την οποία καθιέρωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος: διαφημιστικά μηνύματα και εκστρατείες στο ραδιόφωνο, στον τύπο και στον κινηματογράφο καθώς και συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις. Η διαφημιστική εκστρατεία για το κοινό ονομάζεται «Superdreckskδscht fir Biirger» και στον εμπορικό τομέα «Superdreckskδscht fir Betriiber».

Η Πορτογαλία ανέφερε ότι η εθνική ενημερωτική εκστρατεία και η εκστρατεία ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη χρήση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων βασίστηκε σε φυλλάδιο με τίτλο «Χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - συλλογή και επαναχρησιμοποίηση» το οποίο δημοσιεύθηκε το 1988 από τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και τη Γενική Διεύθυνση περιβαλλοντικής ποιότητας (το ίδρυμα για τα απόβλητα ανέλαβε τις αρμοδιότητες της Γενικής Διεύθυνσης για την περιβαλλοντική ποιότητα για τα απόβλητα μετά από τη δημοσίευση του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 236/97 της 3ης Σεπτεμβρίου 1997). Οι πληροφορίες στο παρόν φυλλάδιο ενημερώθηκαν το 1992. Οι πληροφορίες και η εκστρατεία ευαισθητοποίησης του κοινού ξεκίνησαν με ένα πιλοτικό έργο στην περιφέρεια του Alentejo και στη συνέχεια επεκτάθηκαν στο σύνολο της χώρας, χρησιμοποιώντας τα εξής τεχνικά βοηθήματα : ένα φυλλάδιο με τίτλο «Χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - συλλογή και επαναχρησιμοποίηση», μια ταινία με τίτλο «Μην πετάτε στα σκουπίδια τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαιά σας», μια αφίσα με το μήνυμα «Μην πετάτε στα σκουπίδια τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαιά σας» Εκτός από τις παραπάνω δραστηριότητες, εφαρμόστηκαν προγράμματα κατάρτισης και ευαισθητοποίησης υπό μορφή κυρίως γραφείου υποστήριξης (μέσω τηλεφώνου, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή ταχυδρομείου) το οποίο δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα των ενδιαφερομένων (παραγωγικών κλάδων, σπουδαστών, ιδιωτών) σε θέματα ευρύτατου φάσματος αναφορικά με τα απόβλητα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται η κατηγορία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, συμμετοχή στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνονται στην Πορτογαλία για τα απόβλητα (εκπαιδευτικά μαθήματα, σεμινάρια, συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις). συμμετοχή, σε απάντηση σε αιτήματα από τα πλέον ποικίλα μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί το ευρύ κοινό σε θέματα αποβλήτων και, ιδίως, χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η Σουηδία εκτέλεσε πρωτοβουλίες για βελτίωση της συλλογής επικίνδυνων αποβλήτων σε διάφορους δήμους και μια εθνική εκστρατεία διενεργήθηκε τον Μάιο 2000 για να συλλεχθούν επικίνδυνα απόβλητα από τα νοικοκυριά, χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, μπαταρίες αυτοκινήτου, κατάλοιπα χρωμάτων κ.λπ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο περιέγραψε την εκστρατεία για την μέριμνα όσον αφορά τα ορυκτέλαια η οποία εντάσσεται στην πρωτοβουλία για τη μείωση της ρύπανσης από ορυκτέλαια. Η εκστρατεία αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση στα προβλήματα της μόλυνσης από ορυκτέλαια και του τρόπου με τον οποίο η ρύπανση αυτή είναι δυνατόν να προληφθεί με προσεκτική διακίνηση και αποθήκευση και με αύξηση της ανάκτησης και της ανακύκλωσης. Με την εν λόγω εκστρατεία προωθούνται οι ακόλουθες πρωτοβουλίες. Η «Oil Bank Helpline» (τηλεφωνική γραμμή δωρεάν κλήσης) βοηθά το κοινό να βρει το πλησιέστερο σημείο ανακύκλωσης ορυκτελαίων. Η γραμμή προσφέρει συμβουλές σε 150 περίπου άτομα κάθε μήνα και διαφημίζεται μέσω φυλλαδίων, με αγγελίες σε εγχειρίδια συντήρησης αυτοκινήτων για οικιακή χρήση και στα περισσότερα δοχεία ορυκτελαίου. Η «Emergency Hotline» (δωρεάν κλήσης), βοηθά το κοινό να αναφέρει περιστατικά ρύπανσης. Ο «Oil Care Code» (κωδικός μέριμνας για τα ορυκτέλαια) παρέχει έναν απλό οδηγό για τους ιδιώτες και εμπορευόμενους χρήστες με σκοπό την πρόληψη της ρύπανσης από ορυκτέλαια.

* Τα περισσότερα κράτη μέλη, εκτός από τη Δανία, την Ελλάδα και το Βέλγιο (Περιφέρεια της Φλάνδρας) πραγματοποίησαν εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού και προώθησης.

3.4. Λεπτομέρειες σχετικά με τις επιχειρήσεις συλλογής χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων

Στο ερώτημα 4 τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν λεπτομέρειες σχετικά με τις επιχειρήσεις που συλλέγουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

Οι Κάτω Χώρες απήντησαν ότι η συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε ποσότητες/συσκευασίες μεγαλύτερες των 200 λίτρων απαιτεί άδεια του Υπουργείου. Εκδόθηκαν 6 άδειες για τη συλλογή «μεγάλων ποσοτήτων» χρησιμοποιώντας φορτηγά αναρρόφησης. Οι κάτοχοι αδειών παρακολουθούνται από την εθνική κυβέρνηση. 22 επιπλέον συλλογείς μικρών ποσοτήτων επικίνδυνων αποβλήτων έλαβαν επίσης άδειες για τη συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε συσκευασίες μικρότερες των 200 λίτρων.

Η Δανία ανέφερε ότι τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια συλλέγονται μέσω εγκεκριμένων ιδιωτικών εταιριών ή δημοτικών προγραμμάτων συλλογής και ότι δεν διαθέτει στοιχεία για τον αριθμό των εγκεκριμένων ιδιωτικών φορέων συλλογής.

Η Φινλανδία απήντησε ότι όλες οι επιχειρήσεις που συλλέγουν απόβλητα και επικίνδυνα απόβλητα σε εμπορική βάση θα πρέπει να εγγράφονται στο μητρώο στοιχείων για τα απόβλητα, σύμφωνα με το τμήμα 49 της νομοθετικής πράξης για τα απόβλητα (1072/1993) και με τα τμήματα 13 και 14 του διατάγματος για τα απόβλητα (1390/1993). Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στον πίνακα εκτιμώνται βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο μητρώο στοιχείων για τα απόβλητα από τα περιφερειακά περιβαλλοντικά κέντρα.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι δεν υπήρχαν εγκεκριμένες εταιρίες συλλογής αποβλήτων ορυκτελαίων στην Ελλάδα. Τα ορυκτέλαια συλλέγονται μόνο από τους ιδιοκτήτες τους, στους οποίους δόθηκαν άδειες για το σκοπό αυτό από τις αρμόδιες αρχές των νομαρχιών.

Ο πίνακας 2 συνοψίζει τις απαντήσεις των κρατών μελών.

* Η διάθρωση της διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων όσον αφορά το επίπεδο και τον αριθμό των αρμόδιων αρχών καθώς και τον αριθμό των επιχειρήσεων, διαφέρει σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών.

3.5. Υπαγωγή των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε κάποιο είδος επεξεργασίας - άρθρο 5 παράγραφος 3

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν την υπαγωγή των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε κάποιο είδος επεξεργασίας (αναγέννηση ή καύση).

Η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο απήντησαν ότι δεν καταχωρήθηκαν τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια σε καμία ιδιαίτερη επεξεργασία δυνάμει του άρθρου 5.

Η Φινλανδία έχει ήδη δηλώσει στην προηγούμενη έκθεση 1995-1997 ότι εκτός από τη απόφαση 101/1997 του φινλανδικού συμβουλίου του κράτους (στην οποία δηλώνεται η ιεράρχηση της αναγέννησης, της ανάκτησης ενέργειας και της ασφαλούς διάθεσης των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων), η Ekokem Oy Ab (εθνικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας επικινδύνων αποβλήτων) συνιστά την ταξινόμηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε α) έλαια μηχανής, β) λιπαντικά έλαια όπως είναι τα έλαια υδραυλικών συστημάτων και τα έλαια μηχανισμών κίνησης που δεν περιέχουν PCB, γ) λιπαντικά έλαια που περιέχουν νερό, δ) φυτικά έλαια και ε) λοιπά χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια π.χ. PCB που περιέχει έλαια, χρησιμοποιημένα καύσιμα και έλαια υδροσυλλεκτών. Για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που απαριθμούνται στο α) έως δ), πρώτη προτεραιότητα αποδίδεται στην αναγέννηση και δεύτερη στην ανάκτηση ενέργειας. Τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που απαριθμούνται στο ε) πρέπει να διατίθενται με ασφάλεια. Στην πράξη, οι επιχειρήσεις αποστέλλουν μια φορά το χρόνο συνοπτικά στοιχεία των μητρώων τους στην επιθεωρούσα αρχή. Η υποχρέωση να το πράξουν κανονικά βασίζεται στις άδειες. Οι επιθεωρήσεις των εγκαταστάσεων διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων προβλέπονται τουλάχιστον μια φορά ανά τριετία.

Η Γαλλία δήλωσε ότι οποιαδήποτε καταχώριση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων έγινε σε συμμόρφωση προς το άρθρο 3 της οδηγίας, είτε αφορά την αναγέννηση είτε την καύση.

Η Γερμανία υπενθύμισε ότι δεν έγινε υπαγωγή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε κάποια από τις επιλογές ανάκτησης δυνάμει του άρθρου 5. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθετική πράξη (κανονισμός για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια) τροποποιείται τώρα για να καταστήσει υποχρεωτική την προτεραιότητα που δίνεται στη Γερμανία για την επεξεργασία χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με σκοπό την αναγέννηση βασικών ελαίων και συναφών παρα-προϊόντων που προκύπτουν από τη διαδικασία αυτή. Η παρακολούθηση των μονάδων επεξεργασίας σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό νόμο για την προστασία από τις εκπομπές ρύπων (Bundes-Immissionsschutzgesetz) και τις διατάξεις που εγκρίθηκαν για την εφαρμογή της, εξασφαλίζει ότι η επεξεργασία δεν προκαλεί επιβλαβείς επιπτώσεις που μπορούν να αποτραπούν για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Η Ελλάδα εξήγησε ότι η επεξεργασία/ αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων εκτελείται κυρίως με τη μέθοδο του θειικού οξέος, κυρίως σε μικρές, παλιές μονάδες. Υπάρχει επίσης μια μεγάλη μονάδα στην οποία η αναγέννηση εκτελείται με την μέθοδο καταλυτικής υδρογόνωσης. Επιπλέον, η επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων εκτελείται ακολουθώντας επιλογές άλλες πλην της αναγέννησης. Οι μονάδες αναγέννησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων λαμβάνουν άδεια ειδικά για το σκοπό αυτό από τις αρμόδιες υπηρεσίες (του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων/του Υπουργείου Ανάπτυξης). Οι άδειες προβλέπουν τακτικούς και αιφνίδιους ελέγχους στις μονάδες για να ελεγχθεί η συμμόρφωση με τους προβλεπόμενους όρους. Οι έλεγχοι εκτελούνται από τις αρμόδιες τοπικές (νομαρχιακές) αρχές και από τα υπουργεία, τα οποία μοιράζονται τις σχετικές αρμοδιότητες.

Το Λουξεμβούργο απήντησε ότι οι διάφορες διατάξεις είχαν καθοριστεί με τη νομοθεσία για τα απόβλητα που εγκρίθηκε το 1994, η οποία έχει εφαρμογή και για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Η ανάκτηση των αποβλήτων έχει προτεραιότητα σε σχέση με τη διάθεση των αποβλήτων. Η ανάκτηση υλικών έχει προτεραιότητα σε σχέση με την ανάκτηση ενέργειας. Καθώς το Λουξεμβούργο δεν διαθέτει μονάδα αναγέννησης, ούτε μονάδα ανάκτησης ενέργειας για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, όλα τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια εξάγονται. Ο προορισμός τους ελέγχεται μέσω των μηχανισμών κοινοποίησης του κανονισμού 259/93 για τις μεταφορές αποβλήτων.

Η Ισπανία ανέφερε ότι τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια υποβλήθηκαν σε αναγέννηση, ανακύκλωση και ανάκτηση ενέργειας. Οι έλεγχοι προβλέπονται στο διάταγμα της 28ης Φεβρουαρίου 1989 που διέπει τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και στο διάταγμα της 13ης Ιουνίου 1990 που το τροποποιεί.

Η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες δεν παρείχαν λεπτομέρειες σε αυτό το θέμα.

* Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν προέβλεψαν επεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με αναγέννηση ή καύση, αλλά ορισμένα κράτη μέλη προβλέπουν γενικές διατάξεις που δίνουν προτίμηση στην ανακύκλωση ή την αναγέννηση.

3.6. Λεπτομέρειες σχετικά με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

Σύμφωνα με το άρθρο 6 οι επιχειρήσεις που διαθέτουν (δηλαδή υποβάλλουν σε αναγέννηση, καύση, διάθεση) χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια πρέπει να λαμβάνουν σχετική άδεια. Στο ερώτημα 6 ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν μόνο χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια και εκείνες που διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια καθώς και άλλα απόβλητα.

Οι πληροφορίες περιέχονται στους πίνακες 3.1 και 3.2.

Ζητήθηκε στα κράτη μέλη να υποδείξουν πως η αρμόδια αρχή διαπίστωσε ότι έχουν ληφθεί όλα τα κατάλληλα περιβαλλοντικά μέτρα και μέτρα προστασίας της υγείας.

Η Αυστρία απήντησε ότι η λήψη μέτρων εξασφαλίζεται μέσω της διαδικασίας χορήγησης αδειών δυνάμει διάφορων νόμων και με επαναλαμβανόμενες επιθεωρήσεις στο πλαίσιο της πράξης για τη διαχείριση των αποβλήτων (Abfallwirtschaftsgesetz) και της ρυθμιστικής πράξης για το εμπόριο και τη βιομηχανία (Gewerbeordnung).

Το Βέλγιο, όσον αφορά την περιφέρεια της Φλάνδρας, ενημέρωσε ότι η θέσπιση των μέτρων ελέγχεται μέσω της αίτησης για έκδοση περιβαλλοντικής άδειας. Η αρμόδια αρχή έχει τη δυνατότητα να ελέγξει εάν έχουν ληφθεί όλα τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος. Εάν είναι απαραίτητο, εκτελούνται επιτόπιες επιθεωρήσεις και επίσης επιβάλλονται περιβαλλοντικές προϋποθέσεις στην άδεια από το Vlarem II. Επιπλέον, εκτελούνται περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, τμήμα χωροταξίας και διαχείρισης της φύσης και των υδάτων (AMINAL).

Η Δανία απλώς ανέφερε ότι η λήψη μέτρων εξασφαλίζεται μέσω προϋποθέσεων και επαλήθευσης της συμμόρφωσης.

Η Φινλανδία απήντησε ότι οι επιχειρήσεις που αναγεννούν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια ή τα χρησιμοποιούν ως καύσιμα οφείλουν να διαθέτουν περιβαλλοντική άδεια λειτουργίας σύμφωνα με το νόμο για την περιβαλλοντική προστασία (86/2000) και το σχετικό διάταγμα (169/2000). Οι αρχές που διέπουν την υποβολή αίτησης για άδεια και οι προϋποθέσεις χορήγησής της, καθώς και οι απαιτήσεις για τις ρυθμίσεις που είναι απαραίτητο να περιλαμβάνονται στις άδειες, καθορίζονται στο κεφάλαιο 7 του νόμου περί περιβαλλοντικής προστασίας. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την απαίτηση οι ρυθμίσεις για την πρόληψη και τον περιορισμό των εκπομπών να βασίζονται στην βέλτιστη διαθέσιμη τεχνολογία. Η προαναφερόμενη νομοθεσία άρχισε να ισχύει την 1η Μαρτίου 2000.

Η Γαλλία απήντησε, σχολιάζοντας γενικά τους πίνακες, ότι στο τέλος του 2000 ο αριθμός των επιχειρήσεων που έχουν λάβει άδεια να επεξεργάζονται τα απόβλητα ορυκτέλαια στα μητροπολιτικά της εδάφη ήταν 36, εκ των οποίων οι 29 χρησιμοποιούν τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια σε καμίνους τσιμεντοβιομηχανίας, μία πραγματοποιεί την αναγέννηση των σκουρόχρωμων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και έξη αναγεννούν ανοιχτόχρωμα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Ακόμη, οι εταιρείες που αποθηκεύουν ή επεξεργάζονται ορυκτέλαια υπόκεινται σε χορήγηση αδείας και σε πιστοποίηση από διαφορετικές αρμόδιες αρχές. Ένα κανονιστικό πλαίσιο διασφαλίζει τη συμμόρφωση αυτών των εγκαταστάσεων προς τις υποχρεώσεις τους. Εκτελούνται επιπλέον περιοδικές επιθεωρήσεις. Εάν μια επιχείρηση βρεθεί να έχει παραβιάσει τις προϋποθέσεις χορήγησης των αδειών της, αυτές είναι δυνατόν να ανακληθούν.

Η Γερμανία ανέφερε ότι οι μονάδες στις οποίες αναγεννώνται τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια υπόκεινται σε διαδικασία χορήγησης αδείας δυνάμει της παραγράφου 10, σε συνδυασμό με την 5, του Ομοσπονδιακού νόμου για την προστασία από τις εκπομπές ρύπων (Bundes-Immissionsschutzgesetz - BImschG). Η διαδικασία χορήγησης αδείας περιλαμβάνει μια εξέταση, βασισμένη στις πλέον σύγχρονες διαθέσιμες γνώσεις, για τα μέτρα που έχουν ληφθεί προκειμένου να αποφευχθούν οι επιζήμιες επιπτώσεις στον άνθρωπο, στα ζώα, στα φυτά, στο έδαφος, στα ύδατα, στον αέρα και στα πολιτιστικά και άλλα αγαθά. Εξετάστηκε επίσης η ύπαρξη προγραμμάτων πρόληψης, ανάκτησης και διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Κατά τη λειτουργία της, κάθε μονάδα οφείλει να συμμορφώνεται προς τις οριακές τιμές που προβλέπονται στις τεχνικές οδηγίες για την πρόληψη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (Technische Anleitung zur Reinhaltung der Luft) ή στο 17ο διάταγμα εφαρμογής του Ομοσπονδιακού νόμου για την προστασία από τις εκπομπές ρύπων (17. BImSchV). Υπάρχει σταθερή παρακολούθηση από τις περιβαλλοντικές αρχές του κρατιδίου.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι οι μονάδες αναγέννησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων λαμβάνουν άδεια ειδικά για το σκοπό αυτό από τις αρμόδιες υπηρεσίες (από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων/ το Υπουργείο Ανάπτυξης). Οι άδειες προβλέπουν τακτικούς και αιφνίδιους ελέγχους στις μονάδες για επαλήθευση της συμμόρφωσης με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Οι έλεγχοι εκτελούνται από τις αρμόδιες τοπικές (νομαρχιακές) αρχές.

Η Ιταλία ανέφερε ότι η λήψη μέτρων διασφαλίζεται με το Υπουργικό Διάταγμα 392/96 και το Υπουργικό Διάταγμα 124/2000.

Το Λουξεμβούργο απήντησε ότι ο νόμος για τα απόβλητα του 1994, ο κανονισμός της 30ης Νοεμβρίου 1989 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια και ο νόμος της 10ης Ιουνίου 1999 προβλέπουν ότι κάθε εγκατάσταση που διαχειρίζεται χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια έχει υποχρέωση να διαθέτει άδεια. Όλες οι απαιτήσεις τεχνικής και οργανωτικής φύσης προβλέπονται στο πλαίσιο αυτών των αδειών.

Η Πορτογαλία ανέφερε ότι προβλέφθηκαν οι κατάλληλοι έλεγχοι, ιδίως ένα σύστημα χορήγησης αδειών για διάφορες δραστηριότητες, κυρίως για την καύση, βάσει του διατάγματος 240/92 της 25ης Μαρτίου 1992. Επιπλέον, η μεταφορά, η διάθεση και η ανάκτηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων δεν μπορούν να εκτελεστούν χωρίς άδεια του Οργανισμού αποβλήτων (άρθρο 4(2) του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 88/91). Προβλέφθηκαν ορισμένες υποχρεώσεις τήρησης αρχείων, καθώς και τακτικές επιθεωρήσεις από το προσωπικό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Χωροταξίας, μεταξύ άλλων φορέων χορήγησης αδειών και πολιτικών αρχών. Επιπλέον, στο πλαίσιο των άρθρων 4 και 5 για τη γενική υποχρέωση ασφάλειας και πρόληψης των κινδύνων, απαιτείται βιομηχανική άδεια για την προεπεξεργασία των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που προορίζονται για καύση.

Η Ισπανία κοινοποίησε ότι, ως αρμόδια αρχή, οι περιφερειακές αρχές (NUTS επίπεδο 2) λαμβάνουν τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 8 του διατάγματος της 28ης Φεβρουαρίου 1989 που διέπει τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, όπως κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή.

Η Σουηδία απήντησε ότι η τοποθεσία και οι προϋποθέσεις σχετικά με την απαίτηση προληπτικών μέτρων αποφασίζονται κατά την εξέταση του φακέλου της αδείας. Η αυτορρύθμιση, η υποχρέωση υποβολής αναφορών, οι περιβαλλοντικές εκθέσεις και η επιθεώρηση από τις αρχές έχουν ως σκοπό να εξασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητες διεξάγονται λαμβάνοντας δεόντως υπόψη θέματα υγείας και περιβάλλοντος.

Το Ηνωμένο Βασίλειο εξήγησε ότι όλες οι μονάδες καύσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων προβλέπονται στο τμήμα I του νόμου για την περιβαλλοντική προστασία του 1990 και μπορούν να λειτουργήσουν αφού υποβάλουν αίτηση χορήγησης αδείας και καθοριστούν οι όροι της. Όλες οι άδειες πρέπει να περιέχουν προϋποθέσεις που να εξασφαλίζουν κατάλληλο επίπεδο ελέγχου. Για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις καύσης οι προϋποθέσεις αυτές αφορούν τον προσδιορισμό του ανακτώμενου καυσίμου και οι τυπικές τιμές προσαρτώνται στο παράρτημα Α. Στη Βόρειο Ιρλανδία η σχετική νομοθεσία είναι το Διάταγμα για τη Βιομηχανική Ρύπανση και τον Έλεγχο (NI) 1997.

Η Ιρλανδία απήντησε ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις υπόκεινται σε χορήγηση αδείας για απόβλητα χορηγούμενη από τον οργανισμό περιβαλλοντικής προστασίας (ΕΡΑ) στο πλαίσιο του τμήματος V του νόμου για τη διαχείριση των αποβλήτων του 1996. Προβλέπεται αυστηρή διαδικασία χορήγησης αδείας σύμφωνα με το τμήμα 40 του νόμου του 1996 και των Ρυθμιστικών διατάξεων για τη Διαχείριση των Αποβλήτων (αριθ. 197) όπως τροποποιήθηκε το 1998 και αντικαταστάθηκε από τις Ρυθμιστικές διατάξεις για τη Διαχείριση των Αποβλήτων του 2000.

* Όσον αφορά τις επιχειρήσεις που συλλέγουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, η διάρθρωση της διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων όσον αφορά το επίπεδο και τον αριθμό των αρμόδιων αρχών, καθώς και τον αριθμό των επιχειρήσεων, διαφέρει σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών. Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από τη Δανία, ανέφεραν ότι έχουν θεσπίσει συστήματα χορήγησης αδείας για εγκαταστάσεις διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

3.7. Προβλεπόμενες οριακές τιμές για την καύση - Άρθρο 8

Σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν την τήρηση των οριακών τιμών εκπομπών ρύπων στις εγκαταστάσεις καύσης με θερμική εισροή άνω των 3 MW (παράρτημα). Τα κράτη μέλη δύνανται ανά πάσα στιγμή να θεσπίσουν αυστηρότερες οριακές τιμές ή να θεσπίσουν οριακές τιμές για άλλες ουσίες και παραμέτρους.

Ο πίνακας 4.1 παρουσιάζει τις οριακές τιμές εκπομπών για διάφορες ουσίες τις οποίες έχει θεσπίσει κάθε κράτος μέλος. [126]

[126] Πρέπει να σημειωθεί ότι οι οριακές τιμές εκπομπών του παραρτήματος της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ για την καύση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων θα καταργηθούν από την οδηγία 2000/76/ΕΚ για την αποτέφρωση των αποβλήτων. Όταν αυτή θα αρχίσει να ισχύει (2003 για τις νέες εγκαταστάσεις και 2005 για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις) θα ρυθμιστεί επίσης η αποτέφρωση και η συναποτέφρωση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Στην πράξη αυτό θα σημαίνει ότι οι οριακές τιμές εκπομπών για την αποτέφρωση των χρησιμοποιημένων οερυκτελαίων θα είναι πολύ αυστηρότερες. Άρα θα περιοριστεί η χρήση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ως καυσίμων σε λιγότερες εγκαταστάσεις οι οποίες μπορούν να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις και τις συνθήκες λειτουργίας που καθορίζονται στην οδηγία 2000/76/ΕΚ.

Όσον αφορά το Βέλγιο, η περιφέρεια της Φλάνδρας υπέβαλε οριακές τιμές για εγκαταστάσεις θερμικής ισχύος μεταξύ 2 και 3 MW και άλλες οριακές τιμές για εγκαταστάσεις θερμικής ισχύος μικρότερης των 2 MW. Για εγκαταστάσεις θερμικής ισχύος μικρότερης των 2 MW η οριακή τιμή είναι το άθροισμα των ρύπων Cd, Ni, Cr, Cu, V, Pb 10 mg/Nm3.

Η Γαλλία δήλωσε ότι θεσπίστηκαν οριακές τιμές εκπομπών για την καύση και για την ταυτόχρονη καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων με διάταγμα του 1996, το οποίο μεταφέρει την οδηγία 94/67/ΕΚ για την αποτέφρωση των επικίνδυνων αποβλήτων. Επιπλέον, η περιεκτικότητα σε PCB και χλώριο ελέγχονται σε κάθε φορτίο χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπερβαίνουν τα 50 ppm και το 0,6% αντιστοίχως.

Η Ελλάδα ανέφερε ότι οι πληροφορίες που διαθέτει το Υπουργείο Περιβάλλοντος δείχνουν ότι δεν υπάρχουν μονάδες καύσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην Ελλάδα θερμικής ισχύος μικρότερης των 3 MW.

Η Γερμανία εξήγησε ότι οι οριακές τιμές που αναφέρθηκαν στην απάντηση στην ερώτηση 7 σημείο (α) καθορίζονται στη 17η οδηγία εφαρμογής του Ομοσπονδιακού νόμου για την προστασία από τις εκπομπές ρύπων (Verordnung όber Verbrennungsanlage fόr Abfδlle und δhnliche brennbare Stoffe - 17. BImSchV - οδηγία για μονάδες καύσης αποβλήτων και παρόμοιων καύσιμων ουσιών). Αυτές οι οριακές τιμές ισχύουν επίσης για μονάδες θερμικής ισχύος μικρότερης των 3 MW (άρθρο 8(1)(b)).

Η Σουηδία απήντησε ότι οι οριακές τιμές της οδηγίας ενσωματώνονται στον κανονισμό για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Οι αποφάσεις για άδειες συχνά αναφέρονται σε αυτές τις οριακές τιμές ως τα εφαρμοστέα όρια. Οι αρχές έχουν την επιλογή να θεσπίζουν και αυστηρότερες οριακές τιμές και πρόσθετες παραμέτρους όπου είναι απαραίτητο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν σχολίασαν περαιτέρω αυτό το ζήτημα πέρα από τους πίνακες.

Η Ιρλανδία δεν απήντησε στο ερώτημα αυτό.

* Το Βέλγιο, η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφεραν τις οριακές τιμές τους και είναι όλες ίσες ή μικρότερες των οριακών τιμών που προβλέπονται στην οδηγία του Συμβουλίου. Μόνο η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία καθόρισαν επίσης οριακές τιμές για τις εγκαταστάσεις καύσης θερμικής ισχύος μικρότερης των 3 MW.

3.8. Όρια ποσοτήτων για την τήρηση αρχείων για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - Άρθρο 11

Σύμφωνα με το άρθρο 11, κάθε κράτος μέλος πρέπει να διευκρινίζει την ελάχιστη ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (η οποία πρέπει να είναι μικρότερη των 500 λίτρων ετησίως) που συνεπάγεται υποχρέωση μιας επιχείρησης (παραγωγής, συλλογής ή/και διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων) να τηρεί αρχεία. Τα αρχεία αυτά πρέπει να γνωστοποιούνται στην αρμόδια αρχή κατόπιν αιτήσεώς της.

Η Αυστρία, το Βέλγιο (η περιφέρεια της Φλάνδρας), η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Σουηδία φαίνεται να εννοούν ότι δεν έχει καθοριστεί ελάχιστη ποσότητα, επομένως η ποσότητα κατωφλίου είναι 0 λίτρα, το οποίο σημαίνει ότι για ΚΑΘΕ ποσότητα που παράγεται, συλλέγεται ή υποβάλλεται σε επεξεργασία, πρέπει να τηρούνται αρχεία.

Η Γερμανία έθεσε ως ανώτερη ποσότητα για την οποία δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης αρχείων τα 100 λίτρα.

Η Ελλάδα δεν απήντησε στο ερώτημα.

Η Ιρλανδία ενημέρωσε ότι έχει προβλεφθεί μια οριακή ποσότητα 500 λίτρων για παραγωγούς χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, ωστόσο για τους φορείς συλλογής και για τις επιχειρήσεις που επεξεργάζονται χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια αυτή η ποσότητα καθορίζεται από την αρχή χορήγησης αδείας και επομένως δεν διέθετε τα σχετικά στοιχεία.

Το Λουξεμβούργο αναφέρεται στην προηγούμενη έκθεση, σύμφωνα με την οποία μια ελάχιστη ποσότητα προβλέπεται στη νομοθεσία για τα επικίνδυνα απόβλητα (δεν παρέχονται λεπτομέρειες).

Η Ισπανία έχει θεσπίσει μια ποσότητα κατωφλίου 500 λίτρων για παραγωγούς χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και κανένα όριο για φορείς συλλογής και επιχειρήσεις που επεξεργάζονται χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

Η Ιταλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν απήντησαν στο ερώτημα.

* Σε πολλά από τα κράτη που υπέβαλαν αναφορά φαίνεται ότι υπάρχει υποχρέωση τήρησης αρχείων για κάθε ποσότητα που παράγεται, συλλέγεται ή υποβάλλεται σε επεξεργασία. Άλλα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις οριακές τιμές που προβλέπονται στην οδηγία ή χαμηλότερες.

3.9. Αποζημιώσεις για εκμεταλλεύσεις που συλλέγουν και διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια - άρθρο 14

Σύμφωνα με το άρθρο 14, ως αντιστάθμισμα για την υποχρέωση που επιβάλλεται σε αυτές από τα κράτη μέλη, δύνανται να χορηγούνται αποζημιώσεις στις επιχειρήσεις συλλογής ή/και διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, για τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Η Φινλανδία ανέφερε ότι είναι δυνατόν να χορηγηθούν αποζημιώσεις για επιχειρήσεις συλλογής ή διάθεσης. Αυτές εκτιμώνται σε περίπου 1,5-2,5 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος και πληρώνονται βάσει του πραγματικού κόστους, εξαιρουμένων π.χ. των εισοδημάτων από τις πωλήσεις προεπεξεργασμένων ορυκτελαίων. Λόγω της υψηλής τιμής των ορυκτελαίων και των εξαιρετικά υψηλών εσόδων από την πώληση προεπεξεργασμένων ορυκτελαίων, οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν το 2000 ήταν μόνο 0,9 εκατομ. ευρώ. Μετά τη θέσπιση του νόμου 894/1986 που προβλέπει φόρο χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς λιπαντικών είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν φόρο για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Ο φόρος χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων θα καταβάλλεται επίσης για τα ορυκτέλαια μετασχηματιστών και διακοπτών κυκλωμάτων, τα λάδια κοπής, καθαρισμού και ξεκαλουπώματος και τα ορυκτέλαια υδραυλικών συστημάτων. Τα έσοδα από το φόρο χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των εξόδων που προκύπτουν από τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια και τη συλλογή, μεταφορά, αποθήκευση και επεξεργασία τους. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των εξόδων της χερσαίας ρύπανσης από τα ορυκτέλαια και για την καταπολέμησή της. Οι λεπτομερείς διατάξεις για τη χρήση πόρων καθορίζονται στην κυβερνητική απόφαση 1191/1997. Οι αποζημιώσεις χορηγούνται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος.

Η Γαλλία επιτρέπει την καταβολή αποζημιώσεων στις επιχειρήσεις συλλογής. Προσδιορίζει ότι, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», οι παραγωγοί, εισαγωγείς κ.λπ. ορυκτελαίων υπόκεινταν, από το 1979 έως το 1998 συμπεριλαμβανόμενου, σε ειδικά τέλη. Από την 1η Ιανουαρίου 1999, οι παραγωγοί, εισαγωγείς κ.λπ. λιπαντικών, ορυκτελαίων και λιπαντικών παρασκευασμάτων, η χρήση των οποίων δημιουργεί χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, υπόκεινται στο γενικό φόρο για τις ρυπογόνες δραστηριότητες. Ο ADEME [127] λαμβάνει χρηματοδότηση η οποία του επιτρέπει ιδίως να αμείβει τους εγκεκριμένους φορείς συλλογής σκουρόχρωμων ορυκτελαίων. Αυτό γίνεται στη βάση των τακτικών οικονομικών ελέγχων της δραστηριότητας των εταιρειών που συλλέγουν και επεξεργάζονται χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια. Η μέση αποζημίωση ανά τόνο χρησιμοποιημένου ορυκτελαίου που έχει συλλεχθεί είχε ως εξής (σε γαλλικά φράγκα, συμπεριλαμβανομένων των φόρων): 1998 : 475,66 FF. 1999: 538,45 FF. 2000: 508,67 FF.

[127] Οργανισμός Περιβάλλοντος και Διαχείρισης της Ενέργειας

Στην Ελλάδα ο αναπτυξιακός νόμος προβλέπει κίνητρα, αλλά η συλλογή και η ανακύκλωση ρυθμίζονται από την αγορά και δεν υπάρχει ανάγκη για αποζημιώσεις. Αποζημιώσεις χορηγούνται μόνον σε περιπτώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο του νόμου περί κινήτρων.

Η Ισπανία ανέφερε ότι αποζημιώσεις έως 7 πεσέτες ανά λίτρο χορηγούνται για συλλογή, μεταφορά, αποθήκευση, ανάλυση ή/και προεπεξεργασία. Η χρηματοδότησή τους γίνεται από το γενικό κρατικό προϋπολογισμό μέσω ετήσιας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων. Αυτή η πρόσκληση υποβολής προτάσεων καλύπτει όλες τις δραστηριότητες διαχείρισης. Για αναθέσεις διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων διατέθηκαν τα ακόλουθα ποσά: 1.000 εκατομμύρια πεσέτες το 1998, 1.300 εκατομμύρια πεσέτες το 1999 και 1.430 εκατομμύρια πεσέτες το 2000. Στις επιχειρήσεις διάθεσης καταβάλλονται αποζημιώσεις έως 15 πεσέτες ανά λίτρο.

Τα υπόλοιπα κράτη μέλη ανέφεραν ότι δεν χορηγούνται αποζημιώσεις σε επιχειρήσεις που συλλέγουν ή διαθέτουν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

Η Γερμανία προσδιόρισε ότι δεν έχουν καταβληθεί επιδοτήσεις έως τώρα σε επιχειρήσεις διάθεσης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Ταυτοχρόνως με την τροποποίηση του κανονισμού για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια πρόκειται να εγκριθούν κατευθύνσεις στήριξης οι οποίες θα προβλέπουν την πληρωμή κατά την περίοδο έως το 2007 επιδοτήσεων σε επιχειρήσεις που αναγεννούν βασικά ορυκτέλαια από χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια οι οποίες θα καλύπτουν τις απώλειές τους από το προηγούμενο έτος, με όριο τα 50 DM ανά τόννο αναγεννηθέντος χρησιμοποιημένου ορυκτελαίου. Η στήριξη θα είναι φθίνουσα και αναλογική προς τις ποσότητες ορυκτελαίου που θα έχει αναγεννήσει κάθε συγκεκριμένη μονάδα. Προβλέπεται η καταβολή του πλήρους ποσού των 50 DM για 3.000 το πολύ τόννους ανά μονάδα το 2001 και τα επόμενα έτη το ποσό αυτό μειώνεται κατά 5 DM ανά έτος. Η Γερμανία ανέφερε επίσης ότι οι κατευθύνσεις στήριξης κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή και εγκρίθηκαν από την Επιτροπή ως κρατική βοήθεια.

Οι Κάτω Χώρες απήντησαν ότι δεν χορηγήθηκαν αποζημιώσεις, αλλά ότι μια μέγιστη επιβάρυνση για τη συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων προβλέπεται σε μηνιαία βάση. Αυτή η μέγιστη τιμή υπολογίζεται βάσει του κόστους επεξεργασίας και του εισοδήματος που δημιουργείται από τα προϊόντα που προκύπτουν. Η μέγιστη τιμή ισχύει για τη συλλογή και την επεξεργασία. Ο διαχωρισμός των τιμών για τη συλλογή και την επεξεργασία δεν είναι εφικτός δεδομένου ότι οι φορείς συλλογής εκτελούν επίσης τμήμα της επεξεργασίας.

* Η καταβολή αποζημιώσεων, με τη μία ή την άλλη μορφή, εφαρμόζεται σε 3 μόνο κράτη μέλη (Φινλανδία, Γαλλία, Ισπανία). Ορισμένα χρηματοδοτικά κίνητρα μπορούν να χορηγηθούν και στην Ελλάδα.

Παράρτημα ΙI

Οδηγία75/439 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1 Επεξεργασία και διακίνηση ορυκτελαίων (τόννοι/έτος), (Ερωτηματολόγιο, Παράγραφος ΙΙ, Ερώτηση 1γ), πρώτο τμήμα.

Ο πίνακας παρουσιάζει μια εικόνα της ετήσιας ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που έχουν αναγεννηθεί και των ποσοτήτων που έχουν συλλεχθεί. Επιπλέον, ο πίνακας δείχνει ποια ποσότητα από τη συλλεχθείσα ποσότητα χρησιμοποιηθέντων ορυκτελαίων έχει αντιστοίχως αναγεννηθεί, υποβληθεί σε καύση και απορριφθεί.

Σημειώσεις:

1) 556,5 τόννοι εξήχθησαν για θερμική ανάκτηση.

2) Για θερμική ανάκτηση: 724,9 τόννοι εξήχθησαν.

3) Οι αναφερόμενες ποσότητες είναι τιμές από παρέκταση που βασίζονται στα δεδομένα που αναφέρονται ετησίως από φλαμανδικές εταιρείες στον OVAM. Η αναγεννηθείσα ποσότητα είναι κατ'εκτίμηση.

4) Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τις συνολικές και τις συλλεχθείσες ποσότητες χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Οδηγία 75/439 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1. (συνέχεια του προηγούμενου) Επεξεργασία και διακίνηση ορυκτελαίων (τόννοι/έτος), (Ερωτηματολόγιο, Παράγραφος ΙΙ, Ερώτηση 1γ), συνεχίζεται.

Ο πίνακας παρουσιάζει μια εικόνα της ετήσιας ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που έχουν αναγεννηθεί και των ποσοτήτων που έχουν συλλεχθεί. Επιπλέον, ο πίνακας δείχνει ποια ποσότητα από τη συλλεχθείσα ποσότητα χρησιμοποιηθέντων ορυκτελαίων έχει αντιστοίχως αναγεννηθεί, υποβληθεί σε καύση και απορριφθεί.

Σημειώσεις:

(1) Η ποσότητα που έχει διατεθεί στην αγορά είναι κατ'εκτίμηση.

(2) Δεν έχουν συλλεχθεί στατιστικά στοιχεία για τη συνολική ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που παράχθηκε. Η θεωρητική ποσότητα προς συλλογή ήταν 806 200 τόννοι.

(3) Δεν έχουν συλλεχθεί στατιστικά στοιχεία για τη συνολική ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που παράχθηκε. Η θεωρητική ποσότητα προς συλλογή ήταν 754 800 τόννοι.

(4) Οι ποσότητες χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων εκτιμήθηκαν βάσει των στατιστικών για τις πωλήσεις λιπαντικών και προϊόντων ανάκτησης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

(5) Ποσότητα που επαναχρησιμοποιήθηκε μετά από καθαρισμό χωρίς αναγέννηση: 8451. Ποσότητα που διατέθηκε χωρίς έλεγχο: 2132

(6) Ποσότητα που επαναχρησιμοποιήθηκε μετά από καθαρισμό χωρίς αναγέννηση: 7367. Ποσότητα που διατέθηκε χωρίς έλεγχο: 2306

(7) Ποσότητα που επαναχρησιμοποιήθηκε μετά από καθαρισμό χωρίς αναγέννηση: 6072. Ποσότητα που διατέθηκε χωρίς έλεγχο: 2235

(8) Η κατ'εκτίμηση συνολική ποσότητα χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που αναγεννήθηκε είναι ίση με 50% της ποσότητας που διατέθηκε στην αγορά.

Οδηγία 75/439 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1. (συνέχεια του προηγούμενου)Επεξεργασία και διακίνηση ορυκτελαίων (τόννοι/έτος), (Ερωτηματολόγιο, Παράγραφος ΙΙ, Ερώτηση 1γ), συνεχίζεται.

Ο πίνακας παρουσιάζει μια εικόνα της ετήσιας ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που έχουν αναγεννηθεί και των ποσοτήτων που έχουν συλλεχθεί. Επιπλέον, ο πίνακας δείχνει ποια ποσότητα από τη συλλεχθείσα ποσότητα χρησιμοποιηθέντων ορυκτελαίων έχει αντιστοίχως αναγεννηθεί, υποβληθεί σε καύση και απορριφθεί.

Σημειώσεις:

(1) Υπέστη καύση: συμπεριλαμβανόμενων 1235 τόννων/έτος

(2) Υπέστη καύση: συμπεριλαμβανόμενων 1128 τόννων/έτος

(3) Υπέστη καύση: συμπεριλ 821 που «έχουν υποστεί καύση»

(4) Η συνολική ποσότητα ορυκτελαίων που διατέθηκαν στην αγορά δεν είναι διαθέσιμη

Οδηγία75/439 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1 Επεξεργασία και διακίνηση ορυκτελαίων (τόννοι/έτος), (Ερωτηματολόγιο, Παράγραφος ΙΙ, Ερώτηση 1γ), προσθήκη.

Ο πίνακας παρουσιάζει μια εικόνα της ετήσιας ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων που έχουν αναγεννηθεί και των ποσοτήτων που έχουν συλλεχθεί. Επιπλέον, ο πίνακας δείχνει ποια ποσότητα από τη συλλεχθείσα ποσότητα χρησιμοποιηθέντων ορυκτελαίων έχει αντιστοίχως αναγεννηθεί, υποβληθεί σε καύση και απορριφθεί.

Σημειώσεις:

(1) Το στοιχείο για την αναγέννηση περιλαμβάνει 3 470 τόννους ανακυκλωμένων ορυκτελαίων.

(2) Το στοιχείο για την αναγέννηση περιλαμβάνει 2 884 τόννους ανακυκλωμένων ορυκτελαίων.

(3) Το στοιχείο για την αναγέννηση περιλαμβάνει 2 973 τόννους ανακυκλωμένων ορυκτελαίων.

(4) Ποσότητα δημιουργούμενων αποβλήτων και επεξεργασμένων αποβλήτων κατ'εκτίμηση. Η ποσότητα παρέχεται βάσει των στατιστικών του προϊόντος. Αναφέρεται ως ποσότητα αποβλήτων ορυκτελαίων, όχι ως ποσότητα ορυκτελαίων.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 1: Ποσότητες ορυκτελαίων που έχουν εισαχθεί στην αγορά και χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που έχουν αναγεννηθεί και συλλεχθεί το 2000 ανά 1000 κατοίκους.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 2 Έλεγχος της διαχείρισης αποβλήτων

Οδηγία75/439 για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια

1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 2. Στοιχεία για τα λοιπά απόβλητα (Ερωτηματολόγιο, Ερώτηση II, 4)

Αυτός ο πίνακας δείχνει τον αριθμό των επιχειρήσεων οι οποίες έχουν εγγεγραφεί/λάβει άδεια σε κάθε κράτος μέλος για συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, εάν έχει καθοριστεί ένα σύστημα αδειών και το επίπεδο και τον αριθμό αρχών που είναι αρμόδιες για την εγγραφή/χορήγηση άδειας.

// Δεν παρελήφθησαν στοιχεία

Σημειώσεις:

N είναι συντομογραφία του NUTS. N1:4 για παράδειγμα, σημαίνει ότι η αρχή NUTS επίπεδο 1 δίνει 4 άδειες ή μητρώα επιχειρήσεων.

(1) NUTS 2/121/780 επιχειρήσεις

(2) Τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια συλλέγονται από εγγεγραμμένες ιδιωτικές επιχειρήσεις ή με δημοτικά συστήματα συλλογής. Δεν διαθέτουμε πληροφορίες για τον αριθμό των εγγεγραμμένων ιδιωτικών φορέων συλλογής.

(3) Δεν έχουν συλλεχθεί χωριστά στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό επιχειρήσεων που έχουν εγγεγραφεί και λάβει άδεια οι οποίες συλλέγουν μόνο χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

(4) Δεν δηλώνεται το επίπεδο NUTS. Εκτιμάται ο συνολικός αριθμός επιχειρήσεων που έχουν εγγεγραφεί/λάβει άδεια.

(5) N1: Η συλλογή χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων σε ποσότητες/συσκευασίες μεγαλύτερες των 200 λίτρων απαιτεί άδεια του Υπουργείου.

(6) Ο κλάδος της συλλογής αποβλήτων αλλάζει συνεχώς.

(7) απαιτείται άδεια για την μεταφορά, την ενδιάμεση αποθήκευση (R13, D15) και την επεξεργασία επικίνδυνων αποβλήτων. Εκτελείται επιθεώρηση από τις διοικητικές ή δημοτικές υπηρεσίες της χώρας, 21 + 298 αρχές.

(8) Μέσος όρος ανά έτος. Μόνο Αγγλία και Ελλάδα

ΟΔΗΓΙΑ 86/278/ΕΟΚ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η οδηγία 86/278/ΕΟΚ [128] σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και ιδίως του εδάφους κατά τη χρησιμοποίηση της ιλύoς καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία ρυθμίζει την χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων, κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις για το έδαφος, τη βλάστηση, τα ζώα και τον άνθρωπο. Αποσκοπεί επίσης στην ενθάρρυνση της ορθής επαναχρησιμοποίησης της ιλύος στη γεωργία

[128] ΕΕ L 181, 4.7.86, σ. 6.

Ειδικότερα, οι κύριες διατάξεις της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ είναι οι εξής:

- ορισμοί των εννοιών «ιλύς» (ιλύς καθαρισμού λυμάτων, ιλύς που προέρχεται από σηπτικούς βόθρους και άλλα είδη ιλύος), «επεξεργασμένη ιλύς» (με βιολογική, χημική ή θερμική επεξεργασία, με μακροχρόνια αποθήκευση ή με οποιαδήποτε άλλη κατάλληλη διαδικασία ώστε να μειωθεί σημαντικά η ικανότητά της προς ζύμωση και ο κίνδυνος για την υγεία που προκύπτει από τη χρησιμοποίησή της) και «χρησιμοποίηση» (η διασπορά της ιλύος επί του εδάφους ή οποιαδήποτε άλλη εφαρμογή της ιλύος επί και εντός του εδάφους) (άρθρο 2).

- τιμές συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων στο έδαφος και στην ιλύ και ανώτατες ετήσιες ποσότητες βαρέων μετάλλων που μπορούν να εισάγονται στο έδαφος (άρθρο 4).

- τιμές τις οποίες δεν πρέπει να υπερβαίνουν οι συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στο έδαφος (άρθρο 5).

- η ιλύς πρέπει να υφίσταται επεξεργασία (άρθρο 6).

- η ιλύς δεν δύναται να χρησιμοποιείται σε ορισμένες καλλιέργειες και μετά από την πάροδο μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου (άρθρο 7).

- για τη χρησιμοποίηση ιλύος πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες σχετικά με τις καλλιέργειες (άρθρο 8).

- μέθοδοι για την δειγματοληψία και την ανάλυση του εδάφους και της ιλύος (άρθρο 9).

- υποχρέωση των κρατών μελών να τηρούν ενημερωμένα βιβλία σχετικά με την παραγωγή ιλύος, τις ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν στο γεωργικό τομέα, την τοποθεσία των αγροτεμαχίων και άλλα στοιχεία (άρθρο 10).

- απαιτήσεις για την υποβολή έκθεσης (άρθρο 17).

Το άρθρο 17 της οδηγίας ορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να συντάσσουν κάθε τέσσερα έτη, και για πρώτη φορά 5 έτη μετά την κοινοποίηση της οδηγίας, συγκεντρωτική έκθεση για τη χρησιμοποίηση της ιλύος στη γεωργία.

Δεδομένου ότι η οδηγία κοινοποιήθηκε στις 17 Ιουνίου 1986, τα κράτη μέλη υποχρεούντο να συντάξουν την πρώτη τους έκθεση, που καλύπτει τα έτη 1987-1990, μέχρι την 17η Ιουνίου 1991. Έξι κράτη μέλη και συγκεκριμένα το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπέβαλαν τις εκθέσεις τους κατά την περίοδο 1991/92. Η Επιτροπή δεν θεώρησε σκόπιμο να δημοσιεύσει τα εν λόγω ατελή και ιδιαίτερα διεσπαρμένα στοιχεία χωρίς ενιαία μορφή.

Μια δεύτερη έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 17 της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ, για τα έτη 1991-1994, έπρεπε να υποβληθεί μέχρι την 17η Ιουνίου 1995. Πέντε κράτη μέλη και συγκεκριμένα το Βέλγιο, η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, υπέβαλαν εκθέσεις. Η Επιτροπή δημοσίευσε μια συγκεντρωτική έκθεση [129] στις 27 Φεβρουαρίου 1997.

[129] ΕΕ L 181, 4.7.86, σ. 6.

Το άρθρο 5 της οδηγίας 91/692/ΕΟΚ [130] του Συμβουλίου σχετικά με την τυποποίηση και την ορθολογική οργάνωση των εκθέσεων για την εφαρμογή ορισμένων οδηγιών που αφορούν το περιβάλλον, τροποποίησε το άρθρο 17 της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ. Ζητείται πλέον από τα κράτη μέλη να συντάσσουν εκθέσεις κάθε τρία έτη και η πρώτη έκθεση καλύπτει την περίοδο 1995-1997. Σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 91/692/ΕΟΚ, η απόφαση 94/741/ΕΚ της Επιτροπής της 24ης Οκτωβρίου 1994 θέσπισε τη μορφή του ερωτηματολογίου που θα πρέπει να ακολουθούν τα κράτη μέλη όταν υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή. Ο ίδιος μορφότυπος ακολουθείται στην παρούσα συγκεντρωτική έκθεση.

[130] ΕΕ L 377, 31.12.1991, σ.48

Μια τρίτη έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 17 της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε, για τα έτη 1995-1997, δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 10 Ιανουαρίου 2000 [131]. Περιείχε πληροφορίες για 11 κράτη μέλη, δεδομένου ότι η Ελλάδα, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και η Ισπανία δεν απέστειλαν εγκαίρως τις εκθέσεις τους.

[131] COM(1999) 752 τελικό

Η παρούσα έκθεση καλύπτει την περίοδο 1998-2000. Παρόλο που ορισμένες φορές σημείωσαν μεγάλη καθυστέρηση, και τα 15 κράτη μέλη απήντησαν στο ερωτηματολόγιο. Η Επιτροπή είναι ικανοποιημένη επειδή, για πρώτη φορά από την έγκριση της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ και τη διεύρυνση της ΕΕ ώστε να περιλάβει την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, είναι σε θέση να δημοσιεύσει έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας η οποία να καλύπτει το σύνολο της ΕΕ.

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Στην προηγούμενη συγκεντρωτική έκθεση, για την περίοδο 1995-1997, δεν αναφέρονταν εκκρεμούσες υποθέσεις ατελούς ή εσφαλμένης ενσωμάτωσης της οδηγίας από ορισμένα κράτη μέλη. Ωστόσο, αναφερόταν ότι η αξιολόγηση της συμμόρφωσης των μέτρων μεταφοράς για τα τρία νέα μέλη (Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Αυτή η εργασία έφτασε τώρα στο τέλος της και οδήγησε την Επιτροπή να κινήσει διαδικασία παράβασης κατά της Αυστρίας για ελλιπή/εσφαλμένη μεταφορά της οδηγίας σε ορισμένα κρατίδια.

Η μη κοινοποίηση ή η ελλιπής κοινοποίηση στοιχείων για την περίοδο 1995-1997 από την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία καθώς και ορισμένα προβλήματα εσφαλμένης μεταφοράς στην Ιρλανδία και τη Σουηδία οδήγησαν την Επιτροπή να κινήσει διαδικασίες παράβασης κατά των εν λόγω κρατών μελών. Οι καταγγελίες κατά της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Σουηδίας θα μπορούσαν να διευθετηθούν ικανοποιητικά για την Επιτροπή, δεδομένου ότι τα υπόψη κράτη μέλη απέστειλαν συμπληρωματικές πληροφορίες ή/και τροποποίησαν τη νομοθεσία τους.

Η Επιτροπή έχει κινήσει διαδικασία παράβασης κατά του Βελγίου σχετικά με την εσφαλμένη μεταφορά των ορίων συγκέντρωσης στο έδαφος υδραργύρου και ψευδαργύρου στη Φλάνδρα. Το 2001, το Βέλγιο κοινοποίησε τροποποίηση του διατάγματός του που καθόριζε τις κανονιστικές ρυθμίσεις για τη Φλάνδρα σχετικά με την πρόληψη και τη διαχείριση των αποβλήτων (VLAREA) η οποία είχε αρχικά εγκριθεί στις 17 Δεκεμβρίου 1997. Με αυτό το διάταγμα, το οποίο εγκρίθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2001, τροποποιήθηκαν οι επιτρεπτές συγκεντρώσεις μετάλλων στο κανονικό έδαφος και ευθυγραμμίστηκαν με την οδηγία. Η Επιτροπή επομένως απέσυρε την προσφυγή της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά του Βελγίου.

Έως τον Δεκέμβριο 2002, εξακολουθούσαν να είναι σε εξέλιξη οι διαδικασίες παράβασης κατά της Ιταλίας (μη συμμόρφωση με τα άρθρα 10 και 17 της οδηγίας) και της Αυστρίας (ελλιπής ή εσφαλμένη μεταφορά στα κρατίδια Καρίνθια, Σάλτσμπουργκ, Στύρια, Άνω Αυστρία και Βόραλμπεργκ). Για την Ιταλία, η υπόθεση έφτασε στο δικαστήριο [132].

[132] C-248/02.

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Ειδικοί όροι όταν χρησιμοποιείται ιλύς από σηπτικούς βόθρους και άλλες ανάλογες εγκαταστάσεις - Άρθρο 3 παράγραφος 2

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2, η ιλύς που προέρχεται από σηπτικούς βόθρους και άλλες ανάλογες εγκαταστάσεις δύναται να χρησιμοποιείται στη γεωργία υπό ορισμένους όρους τους οποίους τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ενδέχεται να θεωρήσουν απαραίτητους για την προστασία της υγείας των ανθρώπων και του περιβάλλοντος.

Στην Αυστρία οι όροι ποικίλλουν ανάλογα με το κρατίδιο. Η διασπορά της ιλύος των σηπτικών βόθρων δεν επιτρέπεται στα κρατίδια Καρίνθια, Τυρόλο και Βιέννη. Υπόκειται σε λεπτομερείς διατάξεις στα κρατίδια Κάτω Αυστρία, Άνω Αυστρία, Βόραλμπεργκ και Στύρια.

Στο Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας απαιτεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των καλλιεργειών η χρησιμοποίηση ιλύος που προέρχεται από σηπτικούς βόθρους στη γεωργία. Έχει καθοριστεί το όριο των 400 kg αζώτου ανά εκτάριο ετησίως και μια ειδική διάταξη σύμφωνα με την οποία δύναται να χρησιμοποιηθεί ιλύς από σηπτικούς βόθρους στο ένα τρίτο μόνο της συνολικής διαθέσιμης έκτασης ενός συγκεκριμένου γεωργού. Δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ανά εκτάριο ετησίως άνω των 20.000 λίτρων ιλύος από σηπτικούς βόθρους. Η περιφέρεια της Φλάνδρας δεν έχει παράσχει στοιχεία σχετικά με το θέμα αυτό.

Στη Φινλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο η ιλύς από σηπτικούς βόθρους υπόκειται στην εφαρμογή των ίδιων διατάξεων με εκείνες που εφαρμόζονται για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων.

Στη Δανία και τη Γερμανία, η ιλύς από σηπτικούς βόθρους πρέπει να παραδίδεται σε μια εγκατάσταση επεξεργασίας υγρών λυμάτων για περαιτέρω επεξεργασία και δεν δύναται να χρησιμοποιείται ως έχει στη γεωργία.

Στην Ελλάδα η ιλύς των σηπτικών βόθρων δεν χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς.

Στη Γαλλία η ιλύς από σηπτικούς βόθρους πρέπει να ανακατεύεται στο έδαφος αμέσως μετά την εναπόθεσή της ή να εξυγιαίνεται προηγουμένως.

Στην Ιρλανδία η ιλύς από σηπτικούς βόθρους επιτρέπεται να χρησιμοποιείται σε λειμώνες υπό τον όρο ότι οι λειμώνες δεν θα χρησιμοποιηθούν για βοσκή κατά τους επόμενους έξι μήνες. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να εγχυθεί ή να ανακατευθεί με άλλο τρόπο με το χώμα του εδάφους.

3.2. Οριακές τιμές συγκέντρωσης για βαρέα μέταλλα στο έδαφος, την ιλύ και μέγιστες ετήσιες ποσότητες - Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση ιλύος στις περιπτώσεις που η συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στο έδαφος υπερβαίνει τις οριακές τιμές που αναφέρονται στο παράρτημα Ι Α (άρθρο 5 παράγραφος 1). Επιπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίζουν τις μέγιστες ποσότητες ιλύος και τις οριακές τιμές για τα βαρέα μέταλλα στην ιλύ, σύμφωνα με το παράρτημα Ι Β (άρθρο 5 παράγραφος 2α). Υποχρεούνται επίσης να διασφαλίσουν την τήρηση των οριακών τιμών που αναφέρονται στο παράρτημα Ι Γ για τις ποσότητες μετάλλων που προστίθενται στο έδαφος ανά μονάδα επιφάνειας και ανά μονάδα χρόνου (άρθρο 5 παράγραφος 2β).

Οι πίνακες 1 έως 3 παρουσιάζουν τις οριακές τιμές συγκέντρωσης που έχουν καθοριστεί από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα παραρτήματα Ι Α, Ι Β και Ι Γ της οδηγίας.

Στη Φινλανδία η συγκέντρωση στην ιλύ και η ετήσια ποσότητα χαλκού και ψευδαργύρου μπορούν να διπλασιαστούν εάν υπάρχει ανάγκη να προστεθούν αυτά τα στοιχεία στο έδαφος. Σε κάθε περίπτωση, δεν επιτρέπεται να ξεπεραστούν οι μέγιστες συγκεντρώσεις στο έδαφος.

Στην Ιταλία δεν υπάρχει όριο για τη συγκέντρωση χρωμίου στο έδαφος. Πριν τη διασπορά ιλύος είναι απαραίτητο να εκτελείται μια σύντομη δοκιμασία οξείδωσης (Bartlett και James) για να εκτιμηθεί εάν το έδαφος έχει ικανότητα οξείδωσης του χρωμίου από Cr(III) σε Cr(VI). Εάν η μετρούμενη οξειδωτική ικανότητα είναι μεγαλύτερη από 1ϴM, η ιλύς δεν επιτρέπεται να διασπαρεί σε αυτό το έδαφος.

Στις Κάτω χώρες τα όρια του εδάφους είναι συνάρτηση της περιεκτικότητας σε χούμο και λούτο του ίδιου του εδάφους (βλέπε πίνακα 1).

Στη Σουηδία η μέγιστη ετήσια ποσότητα υπολογίζεται για περίοδο 7 ετών.

3.3. Όσον αφορά το παράρτημα 1Β και τις μέγιστες ποσότητες ιλύος (ξηρά ύλη) που προστίθενται στο έδαφος - Άρθρο 5 παράγραφος 2α

Στην Αυστρία οι μέγιστες ποσότητες που ισχύουν ποικίλλουν στα διάφορα κρατίδια: στην κάτω Αυστρία είναι 2,5 τόννοι ανά εκτάριο ανά έτος, στην Άνω Αυστρία 10 τόννοι ανά εκτάριο ανά τριετία, στη Στύρια 1,25 τόννοι ανά εκτάριο λειμώνων ανά έτος και 2,5 τόννοι ανά εκτάριο αρόσιμης γης ανά έτος (αυτή η ποσότητα μπορεί να διπλασιαστεί εάν δεν έχει χρησιμοποιηθεί ιλύς καθαρισμού λυμάτων κατά το προηγούμενο έτος). στο Βόραλμπεργκ η οριακή τιμή βασίζεται στο πεντοξείδιο του φωσφόρου (P2O5) (όχι περισσότερο από 160 kg κάθε δεύτερο έτος).

Στο Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας καθορίζει τις μέγιστες ποσότητες σύμφωνα με ένα τύπο με τον οποίο σταθμίζεται η πραγματική συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στην ιλύ, σε σχέση με τις επιτρεπόμενες τιμές. Για μια περίοδο τριών ετών, η μέγιστη επιτρεπόμενη ποσότητα ανέρχεται σε 6 τόνους ανά εκτάριο λειμώνων και σε 12 τόνους ανά εκτάριο αρόσιμης γης. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας, η χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων περιορίζεται στους 4 τόνους ανά διετία για τις αρόσιμες γαίες και σε 2 τόνους ανά διετία για τους λειμώνες.

Στη Δανία επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται 7 τόνοι ιλύος ανά εκτάριο ετησίως.

Στη Γερμανία, επιτρέπεται να χρησιμοποιείται ποσότητα έως 5 τόνων ανά εκτάριο κατά τη διάρκεια τριετούς περιόδου.

Στην Ιταλία η μέγιστη ποσότητα είναι 15 τόννοι ανά εκτάριο ανά τριετία.

Στην Ιρλανδία επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται 2 τόνοι ανά εκτάριο ετησίως σε γεωργικές γαίες.

Στο Λουξεμβούργο επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται 3 τόνοι ανά εκτάριο ετησίως 3 στη γεωργία.

Στις Κάτω Χώρες η υγρή ιλύς καθαρισμού λυμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μέγιστη δόση 2 τόννων ξηράς ιλύος ανά εκτάριο αρόσιμης γης ή γης καλλιέργειας αραβοσίτου ανά έτος. Για τους λειμώνες, η δόση είναι 1 τόννος ξηράς ουσίας ανά έτος. Σε περίπτωση στερεάς ιλύος, ισχύουν οι διπλάσιες ποσότητες για διασπορά ανά διετία.

Στην Πορτογαλία η μέγιστη επιτρεπόμενη ποσότητα ιλύος που δύναται να χρησιμοποιηθεί στη γεωργία ανέρχεται κατά κανόνα σε 6 τόνους ανά εκτάριο ετησίως, μολονότι η χαμηλότερη περιεκτικότητα βαρέων μετάλλων επιτρέπει την αύξηση της εν λόγω ποσότητας.

Η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επιλέξει το άρθρο 5(2)(β), δηλαδή να καθορίζουν τη μέγιστη ετήσια ποσότητα ως μέσο όρο μιας δεκαετίας (εφταετίας στη Σουηδία).

3.4. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων σε καλλιεργημένες εκτάσεις που προορίζονται αποκλειστικά για τη διατροφή ζώων - Παράρτημα Ι Α, υποσημείωση 1

Η Αυστρία δεν υπέβαλε καμία πληροφορία επ'αυτού του σημείου.

Λιγότερο αυστηρές τιμές δεν επιτρέπονται στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ελλάδα, στη Φινλανδία, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο, στις Κάτω Χώρες, στην Ισπανία και τη Σουηδία.

Στην Πορτογαλία οι οριακές τιμές για εδάφη με pH μεγαλύτερο του 7 στα οποία οι εμπορικές καλλιέργειες προορίζονται για ζωοτροφές είναι αυτές που παρέχονται στον πίνακα 1 της παρούσας έκθεσης.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρει 10 τοποθεσίες όπου επιτρέπεται υπέρβαση των συνήθων οριακών τιμών για όλα τα μέταλλα σύμφωνα με το παράρτημα 1Α, υποσημείωση 1. Πρόκειται κατά κανόνα για γαίες που συνορεύουν με εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών λυμάτων, οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί ως απορροφητικοί αγροί. Η συνολική έκταση των εν λόγω περιοχών είναι 2516 εκτάρια (κατ'εκτίμηση).

3.5. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων που επιτρέπονται σε εδάφη με pH μεγαλύτερο του 7 - Παράρτημα Ι Α, υποσημείωση 2

Η Αυστρία δεν κοινοποίησε καμία πληροφορία για το ζήτημα αυτό.

Δεν επιτρέπονται λιγότερο αυστηρές τιμές στο Βέλγιο, τη Δανία, την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και τη Σουηδία.

Στην Πορτογαλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο τα όρια για εδάφη με pH μεγαλύτερο του 7 είναι αυτά που προβλέπονται στον πίνακα 1 της παρούσας έκθεσης (μόνο για εδάφη στα οποία φύονται εμπορικές καλλιέργειες για ζωοτροφή στην Πορτογαλία).

3.6. Λιγότερο αυστηρές οριακές τιμές για τις ετήσιες ποσότητες βαρέων μετάλλων που εισάγονται σε εδάφη τα οποία προορίζονται για καλλιέργειες χορτονομής - Παράρτημα I Γ, υποσημείωση 1

Η Αυστρία δεν υπέβαλε καμία πληροφορία επ'αυτού του σημείου.

Λιγότερο αυστηρές τιμές δεν επιτρέπονται στο Βέλγιο, τη Δανία, την Ελλάδα, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Σουηδία.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρει 10 τοποθεσίες όπου επιτρέπεται υπέρβαση των συνήθων οριακών τιμών για όλα τα μέταλλα σύμφωνα με το παράρτημα 1Γ, υποσημείωση 1. Πρόκειται κατά κανόνα για γαίες που συνορεύουν με εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών λυμάτων, οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί ως απορροφητικοί αγροί. Η συνολική έκταση των εν λόγω περιοχών είναι 2516 εκτάρια (κατ'εκτίμηση).

3.7. Περιγραφή των τεχνολογιών που εφαρμόζονται για την επεξεργασία της ιλύος - άρθρο 6

Σύμφωνα με το άρθρο 6 (με την επιφύλαξη του άρθρου 7) η ιλύς υφίσταται επεξεργασία πριν χρησιμοποιηθεί στη γεωργία. Τα κράτη μέλη μπορούν ωστόσο να επιτρέπουν, υπό προϋποθέσεις που εκείνα ορίζουν, τη χρησιμοποίηση μη επεξεργασμένης ιλύος εφόσον εγχέεται ή παραχώνεται στο έδαφος.

Στην Αυστρία οι επεξεργασίες που εφαρμόζονται είναι ταυτόχρονη σταθεροποίηση, χωριστή αναερόβια σταθεροποίηση και αερόβια σταθεροποίηση (χωρίς θέρμανση), μεσοφιλική αναερόβια και αερόβια σταθεροποίηση, θερμοφιλική αερόβια σταθεροποίηση, καύση με άσβεστο και ξήρανση.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας, στο Βέλγιο, η ιλύς υφίσταται βιοχημική αποσύνθεση, σταθεροποιείται αερόβια, αποξηραίνεται μηχανικά και θερμικά ή αναμιγνύεται με άσβεστο ή πολυηλεκτρολύτες. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες τεχνολογίες: αερόβια σταθεροποίηση, μεσοφιλική αναερόβια σταθεροποίηση, ψυχρή ζύμωση, θερμική ξήρανση και σταθεροποίηση με άσβεστο.

Στη Δανία οι ακόλουθες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία των ιλύων: σταθεροποίηση (αναερόβια σταθεροποίηση με ζύμωση σε κλίβανο χώνευσης ή επεξεργασία σε βιοαντιδραστήρα. αερόβια σταθεροποίηση με αερισμό της ιλύος και καύση υπό συνθήκες όπου η θερμοκρασία δεν ελέγχεται. χημική επεξεργασία με προσθήκη ασβέστου), ελεγχόμενη καύση (καύση με ημερήσια μέτρηση της θερμοκρασίας ώστε όλο το υλικό να βρίσκεται σε θερμοκρασία 55°C τουλάχιστον επί δύο εβδομάδες), και ελεγχόμενη εξυγίανση (επεξεργασία σε αντιδραστήρα που εξασφαλίζει θερμοκρασία 70°C τουλάχιστον για μία ώρα).

Στην Ελλάδα μικρές ποσότητες ιλύος έχουν χρησιμοποιηθεί έως τώρα στη γεωργία. Τα ερευνητικά προγράμματα σχετικά με την επεξεργασία της ιλύος και τη χρήση της στη γεωργία διενεργούνται σε διάφορες περιοχές της χώρας. Εξετάζονται μέθοδοι για επεξεργασία ιλύος σε αυτά τα ερευνητικά προγράμματα.

Στη Φινλανδία η ιλύς υφίσταται αναερόβιο χώνευση, σταθεροποιείται με εξαέρωση ή με ανάμιξη με άσβεστο, ή υφίσταται καύση.

Στη Γαλλία η ιλύς υφίσταται παρατεταμένη εξαέρωση, αερόβια ή αναερόβια σταθεροποίηση, ανάμιξη με άσβεστο, καύση ή θερμική ξήρανση.

Στη Γερμανία χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνολογίες όπως είναι η αναερόβια χώνευση, η αερόβια σταθεροποίηση, η ανάμιξη με άσβεστο κ.λπ. Συνήθως χρησιμοποιείται ένας συνδυασμός των εν λόγω μεθόδων για την επεξεργασία της ιλύος.

Στην Ιταλία οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες είναι αερόβια χώνευση (συμπεριλαμβανόμενης της καύσης), αναερόβια χώνευση, καύση, μηχανική αφαίρεση του ύδατος, θερμική αποξήρανση και χημική επεξεργασία με άλκαλι. Η αερόβια χώνευση κανονικά εκτελείται σε μικρού μεγέθους εγκαταστάσεις που αντιστοιχούν στο ισοδύναμο 50.000 κατοίκων το πολύ (pe), ενώ η αναερόβια χώνευση εκτελείται σε εγκαταστάσεις μεγαλύτερες του ισοδυνάμου των 50.000 κατοίκων (p.e.).

Στην Ιρλανδία είτε αφαιρείται το νερό από την ιλύ σε διηθητήρες και αποθηκεύεται για έξι μήνες είτε η ιλύς υφίσταται αναερόβια χώνευση.

Στο Λουξεμβούργο η ιλύς υφίσταται αποσύνθεση και στη συνέχεια αναμιγνύεται με άσβεστο ή με άλατα σιδήρου. Για την αφαίρεση του ύδατος χρησιμοποιούνται μηχανικά μέσα. Προστίθενται πολυηλεκτρολύτες στην ιλύ η οποία δεν αναμιγνύεται με άσβεστο για να διευκολυνθεί η αφαίρεση του ύδατος.

Στις Κάτω Χώρες η ιλύς καθαρισμού λυμάτων πρέπει να υποβάλλεται σε επεξεργασία με βιολογικά, χημικά ή θερμικά μέσα, με μακροχρόνια αποθήκευση ή οποιαδήποτε άλλη κατάλληλη μέθοδο η οποία σκοτώνει τους περισσότερους παθογόνους οργανισμούς της ιλύος.

Στην Πορτογαλία οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται συνίστανται στη χρησιμοποίηση υποστρωμάτων αποξήρανσης (αφαίρεση του ύδατος σε υποστρώματα άμμου και εξάτμιση της υγρασίας), στην πήξη, τη μηχανική αφυδάτωση (λωρίδες διηθητήρων, διηθητήρες συμπίεσης, αναρροφητικοί διηθητήρες ή μηχανήματα φυγοκέντρισης) και σε διάφορες διαδικασίες σταθεροποίησης.

Στην Ισπανία η αναερόβια χώνευση, η μακροχρόνια αποθήκευση και η καύση είναι οι ευρύτερα διαδεδομένες τεχνικές.

Στη Σουηδία χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες μέθοδοι: πήξη (πήξη με βαρύτητα, επίπλευση), σταθεροποίηση (αναερόβια, αερόβια, άσβεστος), προετοιμασία, αφαίρεση του ύδατος (φυγοκέντριση, συμπίεση με διηθητήρες, αποξήρανση του αέρα), θερμική αποξήρανση και καύση.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες συνίστανται στην μεσοφιλική και θερμοφιλική αναερόβια χώνευση, καύση, σταθεροποίηση με άσβεστο, υγρή αποθήκευση, αφαίρεση του ύδατος και αποθήκευση, θερμική αποξήρανση.

3.8. Όσον αφορά την συχνότητα της ανάλυσης - Παράρτημα ΙΙ Α, παράγραφος 1

Σύμφωνα με το άρθρο 6 (β) οι παραγωγοί ιλύος καθαρισμού λυμάτων παρέχουν τακτικά στους χρήστες όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ Α (ανάλυση της ιλύος).

Στην Αυστρία η συχνότητα της ανάλυσης εξαρτάται από το κρατίδιο. Συνδέεται με το μέγεθος της μονάδας επεξεργασίας και ποικίλλει, από μια ανάλυση κάθε δύο μήνες για μια εγκατάσταση επεξεργασίας που αντιστοιχεί στο ισοδύναμο των 30.000 κατοίκων (pe) στη Στύρια έως μια ανάλυση κάθε τρία έτη για εγκαταστάσεις 500 pe το πολύ στην Καρίνθια.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας, στο Βέλγιο, η συχνότητα της ανάλυσης συνδέεται με το μέγεθος της εγκατάστασης επεξεργασίας, δηλαδή μια ανάλυση ετησίως για μια εγκατάσταση επεξεργασίας που αντιστοιχεί στο ισοδύναμο των 5 000 κατοίκων (pe), έως μια ανάλυση ανά μήνα για εγκαταστάσεις μεγαλύτερες από 100 000 pe. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας πρέπει να εκτελούνται τέσσερις αναλύσεις ετησίως.

Στη Δανία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζονται οι ίδιες απαιτήσεις με εκείνες της οδηγίας.

Στην Φινλανδία, η συχνότητα της ανάλυσης συνδέεται με το μέγεθος της εγκατάστασης επεξεργασίας, δηλαδή μια ανάλυση ετησίως για μια εγκατάσταση επεξεργασίας που αντιστοιχεί στο ισοδύναμο των 200 κατοίκων (pe), έως μια ανάλυση ανά μήνα για εγκαταστάσεις μεγαλύτερες από 100.000 pe. Αυτές οι συχνότητες είναι δυνατόν να αραιώσουν όταν η ποιότητα του εισρέοντος ύδατος παραμένει σταθερή.

Στη Γαλλία η συχνότητα της ανάλυσης κυμαίνεται από δύο φορές το χρόνο για τις μικρές εγκαταστάσεις έως μία φορά την εβδομάδα για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις.

Στη Γερμανία εφαρμόζεται η ίδια συχνότητα με εκείνη που προβλέπει η οδηγία, μολονότι σε μεμονωμένες περιπτώσεις η συχνότητα μπορεί να φθάσει τις έξι φορές το χρόνο.

Στην Ιταλία η συχνότητα αυξάνεται σε μία ανάλυση ανά τρίμηνο όταν η εγκατάσταση επεξεργασίας είναι μεγαλύτερη των 100.000 p.e.

Στο Λουξεμβούργο η συχνότητα ποικίλλει από μία φορά τον χρόνο για τις μικρές εγκαταστάσεις (λιγότερο από 5.000 pe) έως 6 φορές το χρόνο για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις (περισσότερο από 50.000 pe).

Στις Κάτω Χώρες η συχνότητα δειγματοληψίας είναι τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο. Αναλόγως της διακύμανσης της καύσης της παραγόμενης ιλύος, η συχνότητα μπορεί να είναι έως δύο φορές την εβδομάδα και τα δείγματα μπορούν να συνδυαστούν σε μια περίοδο τεσσάρων εβδομάδων ώστε η πραγματική συχνότητα μπορεί να είναι 12 δειγματοληψίες ανά έτος.

Στη Σουηδία η συχνότητα εξαρτάται από το μέγεθος της εγκατάστασης επεξεργασίας υγρών λυμάτων και ποικίλλει από μία φορά το χρόνο για εγκαταστάσεις επεξεργασίας 200 έως 2.000 pe, έως μία φορά το μήνα για εγκαταστάσεις επεξεργασίας άνω των 20.000 pe.

3.9. Όσον αφορά τους ειδικούς όρους έγκρισης για την έγχυση ή την ανάμιξη της μη επεξεργασμένης ιλύος στο έδαφος - Άρθρο 6 α

Στην Αυστρία η έγχυση μη επεξεργασμένης ιλύος επιτρέπεται μόνο στην Καρίνθια, αλλού η μη επεξεργασμένη ιλύς δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο έδαφος.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας, στο Βέλγιο, η μη επεξεργασμένη ιλύς πρέπει να αναμιγνύεται αμέσως με το έδαφος μετά την απόθεση. Η επεξεργασμένη ιλύς πρέπει να ενσωματώνεται εντός 24 ωρών. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας αυτή η πρακτική απαγορεύεται.

Δεν υπάρχουν ειδικοί κανόνες στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία απαγορεύεται η απόθεση μη επεξεργασμένης ιλύος στο έδαφος.

Στην Ελλάδα η υφιστάμενη νομοθεσία επιτρέπει στην αρμόδια νομαρχιακή διεύθυνση του υπουργείου Γεωργίας να εκδώσει σύσταση προς τον νομάρχη για τη χορήγηση αδείας για τη χρήση μη επεξεργασμένης ιλύος εφόσον η ιλύς θα εγχυθεί η θα αναμιχθεί στο έδαφος. Οι όροι που διέπουν τη χρήση ιλύος καθορίζονται στην άδεια.

Στη Γαλλία επιτρέπεται να προστεθεί στο έδαφος μη επεξεργασμένη ιλύς μόνο εάν προέρχεται από σηπτικούς βόθρους ή από μικρές εγκαταστάσεις υγρών αποβλήτων (οι οποίες να επεξεργάζονται 120 kg BOD5 ημερησίως το πολύ). Προβλέπεται η υποχρέωση να γίνεται αμέσως η ανάμιξη.

Στην Πορτογαλία απαιτείται ειδική κοινή έγκριση των Υπουργείων Γεωργίας και Περιβάλλοντος για την έγχυση ή την ανάμιξη ακατέργαστης ιλύος στο έδαφος.

Στη Σουηδία η ακατέργαστη ιλύς δύναται να χρησιμοποιείται εφόσον αναμιγνύεται με το έδαφος εντός 24 ωρών κατ' ανώτατο όριο, μετά από την απόθεσή της και εφόσον η χρησιμοποίησή της δεν προκαλεί οχλήσεις στους κατοίκους της περιοχής.

3.10. Περίοδοι απαγόρευσης της χρησιμοποίησης ιλύος πριν από την βοσκή ή τη συγκομιδή - Άρθρο 7

Σύμφωνα με το άρθρο 7, τα κράτη μέλη απαγορεύουν τη χρήση ιλύος σε λειμώνες ή εκτάσεις καλλιέργειας ζωοτροφών τουλάχιστον τρεις εβδομάδες πριν την βοσκή ή τη συγκομιδή, σε έδαφος στο οποίο καλλιεργούνται οπωροκηπευτικά (με εξαίρεση τις καλλιέργειες οπωροφόρων δένδρων) και δέκα μήνες πριν τη συγκομιδή σε εδάφη όπου τα οπωροκηπευτικά φυτρώνουν σε άμεση επαφή με το έδαφος και καταναλώνονται ωμά.

Στην Αυστρία οι κανόνες ποικίλλουν στα διάφορα κρατίδια και είναι γενικά αυστηρότεροι από αυτούς που προβλέπονται στην οδηγία. Στην Άνω Αυστρία η χρήση ιλύος καθαρισμού λυμάτων απαγορεύεται στους λειμώνες, στους ορεινούς βοσκοτόπους, στα αλπικά εδάφη και στις καλλιέργειες χορτονομής.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας και στην περιφέρεια της Φλάνδρας, στο Βέλγιο, πρέπει να παρέλθουν έξι εβδομάδες πριν να επιτραπεί η βοσκή σε λειμώνες ή η συγκομιδή σε καλλιέργειες ζωοτροφών. Στη Βαλονία απαγορεύεται η χρησιμοποίηση ιλύος σε δάση και σε περιοχές προστατευομένου φυσικού τοπίου.

Στη Δανία απαγορεύεται η χρησιμοποίηση ιλύος σε λειμώνες, επί ένα έτος πριν από τη βοσκή και σε καλλιέργειες ζωοτροφών πριν από τη συγκομιδή.

Η Ελλάδα δεν υπέβαλε καμία σχετική πληροφορία.

Στη Φινλανδία πρέπει να παρέλθουν πέντε έτη πριν να συγκομισθούν τα γεώμηλα, τα τεύτλα και τα κηπευτικά σε έκταση στην οποία έχει προστεθεί ιλύς. Η ιλύς δύναται να χρησιμοποιείται μόνο σε εδάφη στα οποία καλλιεργούνται σπόροι, ζαχαρότευτλα, ελαιοφόρες καλλιέργειες και καλλιέργειες που δεν χρησιμοποιούνται για τρόφιμα ή ζωοτροφές.

Στη Γαλλία η προθεσμία ανέρχεται σε έξι εβδομάδες και μειώνεται στις τρεις εβδομάδες για την ιλύ που έχει υποστεί καθαρισμό, π.χ. ιλύς η επεξεργασία της οποίας γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε οι παθογόνοι μικροοργανισμοί να μην είναι δυνατόν να ανιχνευθούν.

Στη Γερμανία η ιλύς δεν δύναται να χρησιμοποιείται σε λειμώνες. Η ιλύς καθαρισμού λυμάτων μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο σε αρόσιμες γαίες και πρέπει να προστίθεται προσεκτικά πριν από τη σπορά κτηνοτροφικών καλλιεργειών, αραβοσίτου και αραβοσίτου ενσίρωσης.

Στην Ιταλία η προθεσμία είναι πέντε εβδομάδες.

Στην Ιρλανδία, την Πορτογαλία, τις Κάτω Χώρες, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζονται οι ίδιες ελάχιστες διατάξεις με εκείνες της οδηγίας, δηλαδή τρεις εβδομάδες πριν από τη βοσκή ή τη συγκομιδή.

Στο Λουξεμβούργο η προθεσμία είναι ένας μήνας.

Στη Σουηδία η σχετική περίοδος ανέρχεται σε 10 μήνες.

3.11. Οριακές τιμές ή άλλα μέτρα για εδάφη με pH κατώτερο του 6 - άρθρο 8

Σύμφωνα με το άρθρο 8, τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη την αυξημένη κινητικότητα των βαρέων μετάλλων και την ευκολότερή απορρόφησή τους από τα φυτά, και μειώνουν, κατά περίπτωση, τις οριακές τιμές που καθόρισαν σύμφωνα με το παράρτημα ΙΑ, όταν χρησιμοποιείται ιλύς σε εδάφη με pH χαμηλότερο από 6.

Στην Αυστρία, στην Καρίνθια ισχύουν μειωμένες οριακές τιμές συγκέντρωσης καδμίου (0,5 mg/kg ξηράς ύλης), χρωμίου (50 mg/kg ξηράς ύλης), χαλκού (40 mg/kg ξηράς ύλης), υδραργύρου (0,2 mg/kg ξηράς ύλης), μολύβδου (50 mg/kg ξηράς ύλης) και ψευδαργύρου (100 mg/kg ξηράς ύλης) και στην Άνω Αυστρία μειωμένες τιμές για τον ψευδάργυρο (150 mg/kg ξηράς ύλης). Στο Τυρόλο για εδάφη με pH μικρότερο του 6, οι επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων είναι μειωμένες στο 50% των επιτρεπόμενων οριακών τιμών.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας, στο Βέλγιο, απαγορεύεται η απόθεση ιλύος στα εδάφη με pH μικρότερο του 6. Στην περιφέρεια της Φλάνδρας, επιτρέπεται η απόθεση επεξεργασμένης ιλύος στα εδάφη με pH μεγαλύτερο του 5. Επιπλέον, οι οριακές τιμές για τα βαρέα μέταλλα είναι αυστηρότερες από αυτές του παραρτήματος Ι Α της οδηγίας.

Στη Δανία, την Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες, την Ισπανία και τη Σουηδία δεν εφαρμόζονται ειδικοί κανόνες.

Καθώς το pH των καλλιεργημένων φινλανδικών εδαφών είναι κανονικά μικρότερο του 6,0, στη Φινλανδία οι οριακές τιμές για τις συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στο έδαφος είναι αυστηρότερες από αυτές που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΑ της οδηγίας. Επιπλέον, η ιλύς μπορεί μόνο να χρησιμοποιηθεί σε εδάφη με pH μεγαλύτερο του 5,8 ή 5,5 όταν χρησιμοποιείται ιλύς σταθεροποιημένη με άσβεστο.

Στη Γαλλία υπάρχει μειωμένη ετήσια συγκέντρωση καδμίου (15 g/εκτ./έτος), χρωμίου (1 200 g/εκτ./έτος), χαλκού (1.200 g/εκτ./έτος), υδραργύρου (12 g/εκτ./έτος), μολύβδου (900 g/εκτ./έτος) και ψευδαργύρου (3.000 g/έκτ./έτος) σε εδάφη με pH μεταξύ 5 και 6.

Στη Γερμανία τα όρια συγκέντρωσης είναι μειωμένα για το κάδμιο (1 mg/kg ξηράς ύλης) και τον ψευδάργυρο (150 mg/kg ξηράς ύλης) για εδάφη με pH μεταξύ 5 και 6. Απαγορεύεται η εναπόθεση ιλύος σε εδάφη με pH κατώτερο του 5.

Στην Ιταλία εναποτίθεται η μισή ποσότητα ιλύος όταν το έδαφος έχει pH μικρότερο του 6 και η ανταλλαγή κατιόντων είναι μικρότερη από 15 meq/cm.

Στην Ιρλανδία όταν το pH είναι μικρότερο του 6 πρέπει να δίνεται προσοχή στην αύξηση της κινητικότητας των βαρέων μετάλλων.

Στο Λουξεμβούργο, εάν το pH του εδάφους είναι μικρότερο του 6, τότε το pH της ιλύος πρέπει να είναι σταθερά μεγαλύτερο του 7. Γενικά σε αυτές τις περιπτώσεις, χρησιμοποιείται ιλύς σταθεροποιημένη με άσβεστο (pH υψηλότερο του 12).

Στην Πορτογαλία ισχύουν μικρότερες οριακές τιμές όταν το pH είναι μικρότερο του 5,5 (βλ. πίνακα 1 στην παρούσα έκθεση).

Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν εγκριθεί μειωμένα όρια συγκέντρωσης για το χαλκό, το νικέλιο και τον ψευδάργυρο, έτσι ώστε να λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη κινητικότητα των εν λόγω βαρέων μετάλλων όταν το pH μειώνεται (βλέπε πίνακα 1 στην παρούσα έκθεση).

3.12. Αναλύσεις εδάφους για άλλες παραμέτρους πλην των βαρέων μετάλλων - παράρτημα ΙΙ Β, παράγραφος 1

Σύμφωνα με το άρθρο 9, το έδαφος στο οποίο χρησιμοποιείται η ιλύς πρέπει να υποβάλλεται σε ανάλυση όπως περιγράφεται στο παράρτημα ΙΙ Β. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν πρώτα ότι η περιεκτικότητα του εδάφους σε βαρέα μέταλλα δεν υπερβαίνει την ελάχιστη τιμή. Επομένως πρέπει να αποφασίζουν ποιες αναλύσεις να εκτελέσουν, τη συχνότητα των αναλύσεων και τις παραμέτρους (το pH και τα βαρέα μέταλλα είναι υποχρεωτικά).

Στο Βέλγιο (περιφέρεια της Βαλονίας), στη Δανία, στην Ελλάδα, στη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο μόνο η ανάλυση του pH και των βαρέων μετάλλων είναι υποχρεωτική.

Σε ορισμένα κρατίδια στην Αυστρία οι αναλύσεις εδάφους περιλαμβάνουν παραμέτρους όπως η οργανική ύλη, το μαγνήσιο, τα ανθρακικά, οι απαιτήσεις σε ασβέστιο, η ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων (CEC), ο σίδηρος, το μαγγάνιο, η περιεκτικότητα σε ύδωρ. Σε ειδικές περιπτώσεις, απαιτείται επίσης η ανάλυση των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων, των πολυχλωριωμένων διφαινυλίων και των χλωριωμένων υδρογονανθράκων.

Στη φλαμανδική περιφέρεια του Βελγίου το έδαφος αναλύεται επιπλέον για ξηρά ύλη, οργανική ύλη, άζωτο, φωσφορικά, ολικές αλογονωμένες οργανικές ενώσεις και ορυκτέλαια. Η αρμόδια αρχή μπορεί να αποφασίσει για επιπλέον αναλύσεις οι οποίες να αφορούν μονοκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και άλλες οργανικές ουσίες.

Στη Γερμανία επιπλέον απαιτείται η ανάλυση των φωσφορικών, καλίου και μαγνησίου.

Στην Ιταλία επιπλέον απαιτείται η μέτρηση της ικανότητας του εδάφους για ανταλλαγή κατιόντων.

Στις Κάτω Χώρες επιπλέον απαιτείται μέτρηση του αρσενικού.

Στην Πορτογαλία επιπλέον απαιτείται η ανάλυση αζώτου και φωσφόρου.

3.13. Όσον αφορά την ελάχιστη συχνότητα ανάλυσης του εδάφους - Παράρτημα ΙΙ Β, παράγραφος 2

Στην Αυστρία η συχνότητα της ανάλυσης του εδάφους είναι κάθε δέκα έτη (ή όταν έχουν χρησιμοποιηθεί περισσότεροι από 15 τόννοι ξηράς ύλης) στο Μπούργκερ και στην Άνω Αυστρία. κάθε πέντε έως δέκα έτη (εξαρτάται από τις παραμέτρους κάθε περίπτωσης) στην Κάτω Αυστρία. κάθε τέσσερα έτη στην Στύρια. κάθε τρίτη απόθεση ιλύος στο Τυρόλο. κάθε δέκα έτη στην Καρίνθια.

Κάθε τρία έτη στην Ιταλία. κάθε έξη έτη στις Κάτω Χώρες, κάθε δέκα έτη στην περιφέρεια της Βαλονίας στο Βέλγιο, στην Ιρλανδία, στη Γαλλία και στη Γερμανία. κάθε δέκα έτη στο Ηνωμένο Βασίλειο. όταν εναποτίθενται 20 τόννοι ξηράς ύλης ανά εκτάριο στην περιφέρεια της Φλάνδρας.

Η Δανία δεν υπέβαλε καμία σχετική πληροφορία.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ελάχιστη συχνότητα στη Φινλανδία - τα εδάφη πρέπει να αναλύονται εάν εικάζεται υπέρβαση των οριακών τιμών.

Στο Λουξεμβούργο τα εδάφη πρέπει να αναλυθούν πριν από οποιαδήποτε εναπόθεση ιλύος.

Στο Λουξεμβούργο τα εδάφη πρέπει να αναλυθούν πριν από οποιαδήποτε εναπόθεση ιλύος.

Στην Ισπανία η συχνότητα καθορίζεται από τις περιφερειακές κυβερνήσεις.

Στη Σουηδία, λόγω του γεγονότος ότι ελάχιστα εδάφη έχουν συγκεντρώσεις στο χαμηλότερο ή πλησιέστερα στο χαμηλότερο επίπεδο, οι αναλύσεις του εδάφους πραγματοποιούνται μόνο εφόσον είναι πιθανόν η συγκέντρωση ενός ή περισσοτέρων βαρέων μετάλλων στο εν λόγω έδαφος, να υπερβαίνει τις οριακές τιμές.

3.14. Ποσότητες παραγόμενης ιλύος, ιλύς που χρησιμοποιείται στη γεωργία και μέση συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στη ιλύ - Άρθρο 10

Το άρθρο 10 της οδηγίας απαιτεί από τα κράτη μέλη να τηρούν ενημερωμένα βιβλία στα οποία να καταγράφονται, μεταξύ άλλων στοιχείων, οι ποσότητες της παραχθείσας ιλύος και οι ποσότητες που παραδίδονται στη γεωργία, καθώς και οι συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων και θρεπτικών ουσιών.

Στους πίνακες 5 και 6 και στις γραφικές παραστάσεις 1 έως 4 εμφαίνονται τα στοιχεία που παρελήφθησαν από την Επιτροπή. Για συμπλήρωση των πληροφοριών, ο πίνακας 4 παρουσιάζει τα στοιχεία για την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (1995-97).

3.15. Εξαιρέσεις για μικρές εγκαταστάσεις καθαρισμού λυμάτων - Άρθρο 11

Σύμφωνα με το άρθρο 11, τα κράτη μέλη δύνανται να εξαιρούν από τις διατάξεις των άρθρων 6 στοιχείο β, 10 παράγραφος 1 στοιχεία β, γ, δ και παράγραφος 2, την ιλύ που προέρχεται από σταθμούς καθαρισμού λυμάτων με ικανότητα επεξεργασίας που αντιστοιχεί σε ισοδύναμο πληθυσμού 5.000 κατοίκων και βασικά προορίζεται για την επεξεργασία οικιακών λυμάτων.

Στην περιφέρεια της Βαλονίας του Βελγίου, τη Δανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχουν εξαιρέσεις.

Το σημείο αυτό δεν αναφέρεται στην έκθεση της περιφέρειας της Φλάνδρας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας.

Στη Φινλανδία οι εξαιρέσεις εφαρμόζονται για εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών λυμάτων με ικανότητα μικρότερη από 5.000 pe. Το μέτρο αφορά περίπου 450 εγκαταστάσεις.

Στη Γερμανία εφαρμόζονται εξαιρέσεις για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων με ικανότητα μικρότερη των 1.000 pe. Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό αυτών των εγκαταστάσεων.

Στην Ιρλανδία εφαρμόζεται γενική εξαίρεση για εγκαταστάσεις μικρότερες των 5.000 pe.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η οδηγία 86/278/ΕΟΚ έχει μεταφερθεί σε όλα τα κράτη μέλη με γενικώς ορθό τρόπο, παρόλο που χρειάζεται ακόμη προσπάθεια για να εξασφαλιστεί η άμεση και αποτελεσματική κοινοποίηση πλήρων στοιχείων στην Επιτροπή. Σε ορισμένα κράτη μέλη ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων στο διοικητικό επίπεδο δεν επιτρέπει να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα για τις ποσότητες της ιλύος που παράγεται και χρησιμοποιείται στη γεωργία καθώς και για την ποιότητά της. Τα ποσοτικά στοιχεία για την εφαρμογή της οδηγίας αποστέλλονται με μεγάλες καθυστερήσεις οι οποίες ορισμένες φορές ανέρχονται σε ένα έτος ή και περισσότερο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή και παρουσιάζονται στους πίνακες 4 και 5, και λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα κράτη μέλη για τα οποία υπάρχει πλήρης σειρά στοιχείων μεταξύ 1995 και 2000, η παραγωγή ιλύος ήταν σταθερά περίπου 4,3 εκατομμύρια τόννοι ξηράς ύλης ετησίως.

Η τάση που παρουσιάζεται στη γραφική παράσταση 5 δείχνει ελαφρά μείωση της χρήσης ιλύος στη γεωργία στην ΕΕ, από 43% περίπου το 1995 σε 37% το 2000. Υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, σε ορισμένα από τα οποία η μείωση της χρήσης της ιλύος είναι μάλλον απότομη και φαίνεται ότι αυτή η τάση θα εξακολουθήσει μετά το 2000. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η ελάττωση στη χρήση της ιλύος στη γεωργία και η αύξηση της καύσης αντιβαίνει στην ιεράρχηση των αποβλήτων.

Όσον αφορά την ποιότητα (βλέπε πίνακα 6), οι μέσες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στην ιλύ που χρησιμοποιείται στη γεωργία στην ΕΕ είναι αρκετά κατώτερες των τιμών κατωφλίου που προβλέπονται στο παράρτημα Ι Β της οδηγίας. Παρόλο που υφίστανται ακόμη διαφορές μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών (όχι ασήμαντες επειδή οι αναλυτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται μπορεί να διαφέρουν από ένα κράτος μέλος σε άλλο), η γενική τάση που σημειώνεται είναι προς σταθερή ελάττωση των συγκεντρώσεων.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι κατά μέσο όρο στην ΕΕ ένας τόννος ιλύος (σε ξηρά ύλη) περιέχει μεταξύ 30 έως 40 kg αζώτου και 20 έως 30 kg φωσφόρου. Αυτό το στοιχείο και μόνο αντιπροσωπεύει οικονομική αξία περίπου 30EUR ανά τόννο ιλύος (σε ξηρά ύλη) χρησιμοποιούμενης στη γεωργία.

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι τα συμπεράσματα της προηγούμενης έκθεσης [133] εξακολουθούν να ισχύουν. Όσον αφορά την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, η χρησιμοποίησή της σε γεωργικές γαίες για λίπασμα θεωρείται ως η πλέον οικολογική επιλογή υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγκυμονεί κινδύνους για το περιβάλλον καθώς και για την υγεία των ζώων και των ανθρώπων. Με την οδηγία 86/278/ΕΟΚ επιχειρείται η ρύθμιση της διασποράς ιλύος καθαρισμού λυμάτων επί του εδάφους, σε γεωργικές γαίες, κατά τρόπο που να αποφεύγονται τα περιβαλλοντικά μειονεκτήματα. Πράγματι, δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις μόλυνσης των ανθρώπων, των ζώων ή των καλλιεργειών, οφειλόμενες στη χρησιμοποίηση ιλύος σε γεωργικές γαίες, με βάση τις διατάξεις της οδηγίας. Παρά το γεγονός ότι στις δραστηριότητες των ανθρώπων δεν υπάρχει μηδενικός κίνδυνος, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διατάξεις της οδηγίας υπήρξαν αρκετά αποτελεσματικές ως προς την πρόληψη της εξάπλωσης της ρύπανσης που προκαλείται από τη χρησιμοποίηση ιλύος.

[133] COM (1999) 752 τελικό

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι πρέπει να ενθαρρύνεται και να υποστηρίζεται η εναπόθεση ιλύος εφόσον υπάρχει παρακολούθηση και επαρκής νομική κάλυψη. Ταυτοχρόνως, πρέπει να ενισχυθούν οι κανόνες, όταν χρειάζεται, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ποιότητα του εδάφους.

Στο πλαίσιο των εν λόγω προοπτικών και για να εξασφαλιστεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην επαναχρησιμοποίηση της ιλύος σε γεωργικές γαίες, η Επιτροπή, με την ανακοίνωσή της «Προς μια θεματική στρατηγική για την προστασία του εδάφους» [134] γνωστοποίησε ότι σχεδιάζει να προβεί σε πλήρη αναθεώρηση των διατάξεων της οδηγίας. Οι διατάξεις αυτές θα εκτιμηθούν με βάση τα επιστημονικά στοιχεία που έχουν προκύψει μετά την έκδοση της οδηγίας. Η αναθεώρηση αυτή θα αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας. Θα επιβεβαιωθεί εκ νέου στο κοινό ότι η επαναχρησιμοποίηση ιλύος σε γεωργικά εδάφη - εφόσον πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες της ορθής πρακτικής και σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας - δεν παρουσιάζει απαράδεκτους κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων και για το περιβάλλον. Επιπλέον, η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάγκη να θεσπιστούν σαφή και διαφανή κριτήρια για τη διεξαγωγή αναλυτικών ελέγχων της χρησιμοποιούμενης ιλύος στη γεωργία έτσι ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση μολυσματικών παραγόντων στο περιβάλλον ή η ανακύκλωσή τους στις καλλιέργειες γεωργικών προϊόντων που καταναλώνονται από τον άνθρωπο. Θα εξεταστεί επίσης ο ορισμός της ιλύος καθαρισμού λυμάτων ώστε να αποφασιστεί μια συνεκτική ερμηνεία σε όλους τους νομοθετικούς τομείς. Αναμένεται ότι η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για αναθεώρηση της οδηγίας του Συμβουλίου 86/278/ΕΟΚ έως τα τέλη 2003.

[134] COM (2002) 179 τελικό της 26ης Απριλίου 2002.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IΙΙ

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 1: Οριακές τιμές συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων στο έδαφος (mg/kg ξηράς ύλης)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 2: Οριακές τιμές συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων στην ιλύ (mg/kg ξηράς ύλης)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 3: Μέγιστη ετήσια μέση συγκέντρωση βαρέων μετάλλων σε γεωργικές γαίες (g/εκτ./έτος)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 4: Συνολική παραγωγή ιλύος και χρησιμοποιηθείσες ποσότητες στη γεωργία κατά την περίοδο αναφοράς 1995-1997 [135]

[135] Ο παρών πίνακας, παρόλο που αναφέρεται στην προηγούμενη περίοδο αναφοράς 1995-1997, περιλήφθηκε επειδή προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες στον αναγνώστη. Ο αντίστοιχος πίνακας που περιλαμβανόταν στην προηγούμενη συγκεντρωτική έκθεση COM (1999) 752 συμπληρώθηκε με στοιχεία που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη πολύ αργά για να συμπεριληφθούν στην εν λόγω προηγούμενη έκθεση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*)Sludge produced by private treatment plants. Since 1995 sludge from municipal plants is no longer used in agriculture.

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 5: Συνολική παραγωγή ιλύος και χρησιμοποιηθείσες ποσότητες στη γεωργία κατά την περίοδος αναφοράς 1998-2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οδηγία 86/278/ΕΟΚ για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων

Πίνακας 6: Μέσες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στην ιλύ (mg/kg ξηράς ύλης)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 1: Παραγωγή ιλύος το 1999

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 2: Παραγωγή ιλύος από τα κράτη μέλη (σε %) το 1999

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 3: Ιλύς που χρησιμοποιήθηκε στη γεωργία

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 4: Ποσοστό ιλύος που χρησιμοποιήθηκε στη γεωργία ανά κράτος μέλος το 1999

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 5: Ποσοστό ιλύος που χρησιμοποιήθηκε στη γεωργία σε επιλεχθέντα κράτη μέλη κατά την περίοδο 1995-2000

ΟΔΗΓΙΑ 94/62/ΕΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η οδηγία 94/62/ΕΚ [136] για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (οδηγία για τις συσκευασίες) έχει δύο κύριους στόχους: την προστασία του περιβάλλοντος και τη διασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Για το σκοπό αυτό, η οδηγία θεσπίζει μέτρα που αποσκοπούν, κατά πρώτη προτεραιότητα, στην πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων συσκευασίας και, ως περαιτέρω θεμελιώδεις αρχές, στην επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, στην ανακύκλωση και σε άλλες μορφές ανάκτησης των απορριμμάτων συσκευασίας και, ως εκ τούτου, στη μείωση της τελικής διάθεσης των απορριμμάτων αυτών.

[136] ΕΕ αριθ. L 365, της 11.5.1996, σ. 23.

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:

- Πρόληψη: εθνικά μέτρα και ενθάρρυνση της ανάπτυξης προτύπων (άρθρο 4)

- Επαναχρησιμοποίηση: εθνικά μέτρα (άρθρο 5)

- Στόχους ανάκτησης και ανακύκλωσης οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν έως τις 30 Ιουνίου 2001 (άρθρο 6):

- Ανάκτηση μεταξύ 50 και 65%

- Ανακύκλωση μεταξύ 25 και 45% (15% ανά υλικό)

- Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία μπορούν να αναβάλουν την επίτευξη των στόχων αυτών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005 (σε αυτή την περίπτωση, ισχύει ο στόχος ανάκτησης κατά 25% έως τις 30 Ιουνίου 2001)

- Συστήματα επιστροφής, συλλογής και ανάκτησης τα οποία πρέπει να καθιερωθούν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια (άρθρο 7),

- Σήμανση η οποία πρέπει να καθιερωθεί με μελλοντική οδηγία (δεν έχει εγκριθεί ακόμη [137]) και σύστημα ταυτοποίησης το οποίο πρέπει να εγκριθεί με διαδικασία επιτροπολογίας (απόφαση 97/129/ΕΚ [138]). (Άρθρο 8)

[137] Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για το σκοπό αυτό το 1996. Το Κοινοβούλιο έχει ολοκληρώσει την πρώτη ανάγνωση αλλά το Συμβούλιο δεν έχει εγκρίνει ακόμη κοινή θέση.

[138] ΕΕ L 50, 20.2.1997, σ. 28-31.

- Βασικές απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να πληρούν οι συσκευασίες για να κυκλοφορούν ελεύθερα στην εσωτερική αγορά και προώθηση της τυποποίησης από την Επιτροπή (άρθρα 9, 10 και 18 [139])

[139] Οι αναφορές στα πρότυπα EN 13428:2000 και EN 13432:2000 δημοσιεύθηκαν στην απόφαση της Επιτροπής 2001/524/EC, ΕΕ L 190, σ. 21-23.

- Οριακές τιμές για τα βαρέα μέταλλα στη συσκευασία (άρθρο 11 [140])

[140] Έχουν εγκριθεί παρεκκλίσεις για τις πλαστικές παλέτες και κιβώτια (απόφαση 1999/177/ΕΚ, ΕΕ L 56, 4.3.1999, σ. 47-48) και τις γυάλινες συσκευασίες (απόφαση 2001/171/ΕΚ, ΕΕ L 62, σ.20-21). Οι αποφάσεις ισχύουν για ορισμένα όρια και υπό ορισμένους όρους.

- Συστήματα πληροφοριών και μορφότυποι υποβολής στοιχείων τα οποία πρέπει να εγκριθούν μέσω επιτροπολογίας (απόφαση 97/138/ΕΚ [141]). (άρθρο 12)

[141] ΕΕ L 52, 22.2.1997, σ. 22-30.

- Πληροφορίες για τους χρήστες (άρθρο 13)

- Οικονομικά μέσα: εθνικά μέτρα (άρθρο 15)

- Απαιτήσεις υποβολής έκθεσης (άρθρο 17)

Η παρούσα έκθεση βασίζεται στις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο που εγκρίθηκε με την απόφαση 97/622/ΕΚ [142] της Επιτροπής της 27ης Μαΐου 1997. Επιπροσθέτως, οι εκθέσεις που αποστάλθηκαν στην Επιτροπή βάσει της απόφασης 97/138/ΕΚ χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή δεδομένων για τις συσκευασίες που κυκλοφορούν στην αγορά, επαναχρησιμοποιούνται, ανακτώνται και ανακυκλώνονται. Όπου αυτό ισχύει, δίνεται αναφορά σε διαθέσιμες μελέτες.

[142] ΕΕ L 256, 19.9.1997, σ. 13-19.

2. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

2.1. Εθνικό δίκαιο

Όλα τα κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επιτροπή λεπτομέρειες σχετικά με τους νόμους, τους κανονισμούς και τις διοικητικές διατάξεις που έχουν εκδοθεί με σκοπό τη συμμόρφωση με την οδηγία για τις συσκευασίες.

Κατά τη διάρκεια του 2002, η Επιτροπή απέστειλε αιτιολογημένες γνώμες στην Αυστρία για μη ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της όσον αφορά τον ορισμό της βιολογικής ανακύκλωσης και στην Ιρλανδία για μη θέσπιση της απαραίτητης νομοθεσίας για την επίτευξη των ελάχιστων στόχων για ανάκτηση οι οποίοι πρέπει να εκπληρωθούν έως το 2005.

2.2. Προγράμματα που υπερβαίνουν τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 α) και β)

Στο άρθρο 6(1) (α) και (β) προβλέπεται ένα φάσμα στόχων εντός του οποίου τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέψουν εθνικούς στόχους ανάκτησης και ανακύκλωσης οι οποίοι πρέπει να έχουν επιτευχθεί έως τον Ιούνιο 2001. Σύμφωνα με το άρθρο 6(6), τα κράτη μέλη επιτρέπεται να επιδιώξουν τους ποσοτικούς στόχους που ξεπερνούν τους στόχους των στοιχείων α) και β) της παραγράφου 1 του άρθρου 6, εάν διαθέτουν για το σκοπό αυτό κατάλληλες δυναμικότητες και υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω μέτρα θα αποφεύγουν στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά και δεν θα παρεμποδίσουν τα άλλα κράτη να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Τα κράτη μέλη πληροφορούν σχετικά την Επιτροπή. Η Επιτροπή επιβεβαιώνει τα μέτρα αυτά, αφού διαπιστώσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ότι συνάδουν προς τις προαναφερόμενες αρχές και δεν αποτελούν αυθαίρετο μέσο διάκρισης ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών.

Οι ακόλουθες χώρες κοινοποίησαν τέτοια προγράμματα:

Αυστρία: η Επιτροπή επιβεβαίωσε με την απόφαση 1999/42/ΕΚ της 22ας Δεκεμβρίου 1998 [143]

[143] ΕΕ L 14, 19.1.1999, σ. 24-29

Βέλγιο: η Επιτροπή επιβεβαίωσε με την απόφαση 1999/652/ΕΚ της 15ης Σεπτεμβρίου 1999 [144]. Για το 1998, ισχύουν ένας στόχος ανακύκλωσης 45% και ένας στόχος ανάκτησης 70%. Για το 1999, οι στόχοι είναι 50% για την ανακύκλωση και 80% για την ανάκτηση.

[144] ΕΕ L 257, 2.10.1999, σ. 20-23

Κάτω Χώρες: η Επιτροπή επιβεβαίωσε με την απόφαση 1999/823/ΕΚ της 22ας Νοεμβρίου 1999 [145]

[145] ΕΕ L 321, 14.12.1999, σ. 19-23

Προγράμματα κοινοποίησαν επίσης η Δανία και η Σουηδία. Και στις δύο περιπτώσεις, θεωρήθηκε ότι τα προγράμματα που υπερβαίνουν τους στόχους δεν ήταν μέτρα που έλαβε το κράτος μέλος αλλά προγράμματα που θέσπισε η βιομηχανία προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία. Αυτά τα προγράμματα δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παραγράφου 6 του άρθρου 6.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η οδηγία δεν αποκλείει να επιτευχθούν στην πράξη υψηλότερα ποσοστά ανάκτησης και ανακύκλωσης (π.χ. ως αποτέλεσμα της υψηλής συμμετοχής των καταναλωτών) εφόσον δεν αποτελούν άμεσο αποτέλεσμα εθνικών προγραμμάτων που έχουν θεσπίσει οι δημόσιες αρχές.

2.3. Διαδικασίες παράβασης

Βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες παράβασης οι οποίες αφορούν οκτώ κράτη μέλη. Εκτός από τις διαδικασίες που αφορούν την Αυστρία και την Ιρλανδία οι οποίες προαναφέρθηκαν στο τμήμα 2.1, οι υπόλοιπες διαδικασίες είναι: προσφυγή κατά της Γερμανίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο λόγω των επιπτώσεων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμφιαλωμένων υδάτων της ποσόστωσης 72% (η οποία υποβλήθηκε σε κυρώσεις) για τους επαναπληρώσιμους περιέκτες ποτών. Η Φινλανδία έλαβε αιτιολογημένη γνώμη επειδή δεν εξασφάλισε, κατά παράβαση του άρθρου 7 παράγραφοι 1) και 2) της οδηγίας, ότι το σύστημα τέλους συσκευασίας δεν εισάγει διακρίσεις, είναι ανοιχτό σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης και δεν δημιουργεί εμπόδια στο εμπόριο ή στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ασκήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά των Κάτω Χωρών επειδή η ολλανδική νομοθεσία δεν προβλέπει επισήμως τη θέσπιση παρόμοιων συστημάτων. Κατά το 2000, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν περιλαμβάνουν ένα ειδικό κεφάλαιο σχετικά με τις συσκευασίες απορριμμάτων σε όλα τα σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 της οδηγίας.

3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

3.1. Πρόληψη των απορριμμάτων συσκευασίας

Στο άρθρο 4 της οδηγίας για τις συσκευασίες προβλέπεται ότι, εκτός των μέτρων πρόληψης της δημιουργίας απορριμμάτων συσκευασιών που λαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας, εφαρμόζονται και άλλα προληπτικά μέτρα. Αυτά τα άλλα μέτρα μπορούν να συνίστανται σε εθνικά προγράμματα ή παρόμοιες δράσεις.

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει μέτρα για την πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων συσκευασιών. Πρόκειται, αναλυτικά, για τα ακόλουθα.

Στην Αυστρία, οι σύνδεσμοι για τα απορρίμματα και τα συστήματα συλλογής και ανάκτησης παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την πρόληψη των απορριμμάτων και τα πλεονεκτήματα των επαναχρησιμοποιήσιμων συστημάτων συσκευασίας.

Στο Βέλγιο, το άρθρο 11, παράγραφος 2 του νόμου για τα πρότυπα των προϊόντων αποβλέπει στην προώθηση συστημάτων αειφόρου παραγωγής και κατανάλωσης βάσει της αρχής της στασιμότητας (αναλογία συσκευασίας ως προς το συσκευασμένο προϊόν). Βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας μια απόφαση εφαρμογής. Οι επιχειρηματίες που σκοπεύουν να τοποθετήσουν στη βελγική αγορά προϊόντα με ποσότητα συσκευασίας μεγαλύτερη των 10 τόννων είναι υποχρεωμένοι να συντάσσουν ένα σχέδιο πρόληψης κάθε τριετία.

Στη Δανία, εγκρίθηκε φόρος συσκευασίας βάσει του υλικού, της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος και του βάρους της συσκευασίας. Αναμένεται να έχει προληπτική επίπτωση στην ποσότητα των απορριμμάτων συσκευασίας. Επιπλέον, η Δανία έχει πρόγραμμα επιδοτήσεων για καθαρότερες τεχνολογίες, προϊόντα, κλπ. Ο Οργανισμός Περιβαλλοντικής Προστασίας της Δανίας επεξεργάζεται επίσης μια στρατηγική πρόληψης των απορριμμάτων.

Στη Φινλανδία, η κυβερνητική απόφαση αριθ. 962/1997 προβλέπει ποσοτικούς στόχους για τις συσκευασίες απορριμμάτων. Θέτει έναν ελάχιστο στόχο ο οποίος πρέπει να επιτευχθεί έως την 30ή Ιουνίου 2001, για μείωση κατά 6% της αναλογίας των απορριμμάτων συσκευασίας σε σχέση με τα συσκευασμένα προϊόντα που καταναλώνονται ετησίως στη Φινλανδία (η αρχική υπευθυνότητα ανήκει στον παραγωγό των συσκευασιών). Τα κύρια προληπτικά μέσα είναι τα σημαντικά συστήματα επαναχρησιμοποίησης και καταβολής εγγύησης-επιστροφής. Οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο παλέτες, τρόλλευ και πλαστικά κιβώτια που επαναχρησιμοποιούνται.

Στη Γαλλία, τα τέλη που χρεώνουν τα συστήματα ανακύκλωσης βασίζονται στις μονάδες και στο βάρος των συσκευασιών και δίδουν ένα κίνητρο για την πρόληψη των απορριμμάτων συσκευασίας. Έχουν επίσης ενσωματώσει κριτήρια ανακυκλωσιμότητας. Οι συμφωνίες με τα συστήματα ανακύκλωσης προβλέπουν ακόμη ότι αυτά θα δημιουργήσουν καταλόγους μέτρων πρόληψης και εγχειρίδια καλής πρακτικής για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.

Στη Γερμανία, υπάρχουν κριτήρια για το οικολογικό σήμα "Blue Angel" για τον εξοπλισμό παραγωγής αεριούχου ύδατος.

Στην Ελλάδα, ο Εθνικός Οργανισμός για την εναλλακτική διαχείριση συσκευασιών και άλλων προϊόντων (ο ΕΟΕΔΣΑΠ ο οποίος συστήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 5 του νόμου 2939/2001) προβλέπει την ανάπτυξη προγραμμάτων με την εφαρμογή της αρχής της πρόληψης ως κύριας συνιστώσας.

Στην Ιρλανδία, η ευθύνη του παραγωγού και ιδίως η καταβολή συνδρομής για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα για τη συμμόρφωση των συσκευασιών αποτελούν κίνητρα για την ελαχιστοποίηση των συσκευασιών από τους παραγωγούς. Το σύστημα συμμόρφωσης Repak προβλέπει την παροχή συμβουλών για τις βέλτιστες πρακτικές στα μέλη του με σκοπό την πρόληψη/ελαχιστοποίηση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας. Διάφορες εκστρατείες ευαισθητοποίησης (βλέπε το τμήμα για τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης) προάγουν την πρόληψη των απορριμμάτων ως τμήμα των προγραμμάτων τους. Η πρόληψη των απορριμμάτων αποτελεί σημαντικό στοιχείο επίσης για τα περιφερειακά προγράμματα διαχείρισης αποβλήτων.

Στην Ιταλία, επιπλέον της μεγιστοποίησης της επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και ανάκτησης, το σύστημα ανάκτησης των συσκευασιών που συστήθηκε βάσει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 22/97 προβλέπει ένα γενικό πρόγραμμα πρόληψης. Αυτό το πρόγραμμα αναλαμβάνει ορισμένες μελέτες και πρωτοβουλίες με παραγωγούς και χρήστες συσκευασιών σχετικά με τις μεθόδους παραγωγής αγαθών και συσκευασιών, τη διαχείριση του εφοδιασμού, κλπ. με σκοπό τη μείωση της ποσότητας των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται και τη μείωση των απορριμμάτων συσκευασίας.

Στις Κάτω Χώρες, τα μέτρα πρόληψης αποτελούν τμήμα της δεύτερης επίσημης δέσμευσης. Οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν μια συστηματική προσέγγιση για τη βελτίωση της συσκευασίας σε περιβαλλοντικά θέματα. Οι εταιρείες με περισσότερους από 4 υπαλλήλους και οι οποίες εισάγουν περισσότερους από 50 τόννους συσκευασίας από χαρτί/χαρτόνι, γυαλί, μέταλλο ή πλαστικό στην αγορά της Δανίας οφείλουν να υποβάλουν έκθεση για τα μέτρα πρόληψης στην αρμόδια για την εφαρμογή αρχή.

Στην Πορτογαλία, δρομολογήθηκαν ορισμένες πρωτοβουλίες αύξησης της ευαισθητοποίησης. Το γεγονός ότι η υπουργική διάταξη 29-B/98 επικεντρώνεται στην επαναχρησιμοποίηση, ως καθοδηγητική αρχή, συμβάλλει στην πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων. Επιπλέον, ορισμένα σούπερ μάρκετ προωθούν επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες μεταφοράς.

Στην Ισπανία, το άρθρο 5(γ) του νόμου 11/1997 προβλέπει ότι η συνολική ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που προκύπτουν θα μειωθεί κατά 10% τουλάχιστον κατά βάρος. Σύμφωνα με την έβδομη πρόσθετη διάταξη του νόμου 10/1998 οι υπεύθυνοι για την τοποθέτηση στην αγορά συσκευασμένων προϊόντων τα οποία δημιουργούν ποσότητα απορριμμάτων μεγαλύτερη μιας ποσότητας κατωφλίου την οποία καθορίζει η κυβέρνηση, οφείλουν να συντάξουν προγράμματα πρόληψης για να ελαχιστοποιήσουν και να προβλέψουν στην πηγή τη δημιουργία απορριμμάτων συσκευασίας και κάθε αρνητική συνέπεια αυτής. Το εθνικό πρόγραμμα συσκευασίας και απορριμμάτων συσκευασίας προβλέπει σειρά επενδύσεων οι οποίες ανέρχονται συνολικά σε 350 εκατομ. EUR για την περίοδο 2000-2002.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια ποσοτική υποχρέωση προβλέπει οικονομικά κίνητρα για τη μείωση των ποσοτήτων, και κατά συνέπεια του κόστους.

3.2. Μέτρα ενθάρρυνσης των συστημάτων επαναχρησιμοποίησης

Το άρθρο 5 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να ενθαρρύνουν τα επαναχρησιμοποιούμενα συστήματα συσκευασίας, τα οποία μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο, σύμφωνα με τη συνθήκη.

Τα περισσότερα κράτη μέλη εισήγαγαν μέτρα ενθάρρυνσης των συστημάτων επαναχρησιμοποίησης. Οι ακόλουθες πληροφορίες βασίζονται στις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο που εγκρίθηκε με την απόφαση 97/622/ΕΚ. Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αναζητηθούν σε μελέτη για την επαναχρησιμοποίηση που είναι διαθέσιμη στην ιστοθέση: http://europa.eu.int/comm/environment/ waste/studies/packaging/reuse.htm.

Η Αυστρία έλαβε μέτρα με σκοπό την διοικητική απλοποίηση όσον αφορά τις απαιτήσεις καταγραφής και κοινοποίησης του σχετικού κανονισμού.

Στο Βέλγιο, οι επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες δεν υπόκεινται σε οικολογικούς φόρους. Οι επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες εξαιρούνται των υποχρεώσεων αποδοχής των επιστρεφόμενων συσκευασιών που προβλέπει η βελγική νομοθεσία και επομένως δεν υπόκεινται σε καταβολή τέλους σε συστήματα ανακύκλωσης. Τα προγράμματα πρόληψης των συσκευασιών ενθαρρύνουν επίσης την αντικατάσταση των συσκευασιών μιας χρήσης από επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες.

Η Δανία διαθέτει ένα σύστημα με το οποίο η μπύρα και τα αεριούχα αναψυκτικά μπορούν να πωληθούν μόνο σε εγκεκριμένες επιστρεφόμενες συσκευασίες [146]. Οι φιάλες για το κρασί και τα οινοπνευματώδη ποτά συλλέγονται μέσω δημοτικών συστημάτων, από τον κλάδο εστίασης και τροφοδοσίας και το λιανικό εμπόριο. Οι ακέραιες φιάλες που συλλέγονται καθαρίζονται και πωλούνται για επαναπλήρωση και δίνεται επιστροφή φόρου για την εξαγωγή αυτών των φιαλών. Υπάρχει επίσης σημαντική επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών μεταφοράς.

[146] Για τους κανόνες που εφαρμόζονται στη Δανία οι οποίοι περιγράφονται στην παρούσα παράγραφο είχε κινηθεί διαδικασία παράβασης κατά την περίοδο αναφοράς. Εν τω μεταξύ, τα μέτρα τροποποιήθηκαν και η καταγγελία αποσύρθηκε.

Η Φινλανδία χρησιμοποιεί φόρους και συστήματα καταβολής εγγύησης-επιστροφής για να ενθαρρύνει την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών. Στις συσκευασίες μιας χρήσης επιβάλλεται φόρος 0,67 EUR [147] ανά λίτρο (0,17 EUR για τις συσκευασίες σε σύστημα καταβολής εγγύησης-επιστροφής). Δεν επιβάλλεται φόρος για τις ανακυκλώσιμες συσκευασίες. Στα συστήματα καταβολής εγγύησης-επιστροφής, η καταβαλλόμενη εγγύηση ανέρχεται σε 0,08 έως 0,42 EUR για τις επαναπληρώσιμες γυάλινες συσκευασίες και τις φιάλες από PET. Συνολικά, η Φινλανδία έχει ένα συνδυασμένο στόχο ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης (82% έως το 2001).

[147] Τα στοιχεία έχουν υπολογιστεί με μετατροπή φινλανδικών μάρκων (ίσχυε κατά την περίοδο αναφοράς)

Στη Γερμανία, υπάρχει υποχρέωση καταβολής ενός ποσού για τις συσκευασίες μιας χρήσης των ποτών. Αυτή η υποχρέωση δεν ισχύει εάν ο παραγωγός συμμετέχει σε ένα σύστημα συλλογής και ανάκτησης μετά την κατανάλωση, εφόσον τα ποτά που πωλούνται σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες αποτελούν τουλάχιστον το 72% των ποτών που πωλούνται στην Γερμανία [148].

[148] Για το ποσοστό αυτό του 72% βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία παράβασης.

Στην Ελλάδα, τα εναλλακτικά προγράμματα διαχείρισης συσκευασιών έχουν επίσης στόχο να συμπεριλαμβάνουν μέσα προώθησης των ανανεώσιμων συσκευασιών όταν αυτό είναι περιβαλλοντικά ορθό και τεχνικά και οικονομικά εφικτό.

Στην Ιρλανδία, οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης που αναφέρθηκαν στο τμήμα για τις ενημερωτικές εκστρατείες περιλαμβάνουν μέσα για την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης. Οι συσκευασίες που προορίζονται για επαναχρησιμοποίηση δεν συμπεριλαμβάνονται στους υπολογισμούς για τον καθορισμό της ποσότητας συσκευασίας που τοποθετείται στην αγορά και τον χαρακτηρισμό του παραγωγού ως μεγάλου παραγωγού ή μη, χαρακτηρισμός ο οποίος επισύρει την υποχρέωση εκπλήρωσης δαπανηρότερων υποχρεώσεων ευθύνης του παραγωγού.

Στην Ιταλία το ετήσιο γενικό πρόγραμμα για την πρόληψη και διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασιών προβλέπει επίσης μέτρα αύξησης της αναλογίας επαναχρησιμοποιήσιμων απορριμμάτων συσκευασίας, συμπεριλαμβανόμενης της βελτίωσης των χαρακτηριστικών αυτών των συσκευασιών ώστε να είναι σε θέση να χρησιμοποιηθούν περισσότερες φορές.

Στις Κάτω Χώρες, μόνο η μπύρα, τα αναψυκτικά και το νερό μπορούν να τοποθετηθούν στην αγορά σε συσκευασίες μιας χρήσης εφόσον δεν διακυβεύονται τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης, εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι η συσκευασία μιας χρήσης έχει μικρότερη, ή έστω ίση, επίπτωση στο περιβάλλον με τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης.

Η Πορτογαλία έχει θέσει στόχους επαναχρησιμοποίησης για το 1997-99 για τα αναψυκτικά, τη μπύρα, το φυσικό μεταλλικό νερό, το νερό πηγών ή άλλα εμφιαλωμένα νερά και τον επιτραπέζιο οίνο (υπουργική απόφαση 29-B/98 της 15ης Ιανουαρίου 1998). Όλοι οι διανομείς που πωλούν ορισμένα ποτά σε μη επαναχρησιμοποιήσιμη συσκευασία οφείλουν να πωλούν επίσης την ίδια κατηγορία προϊόντων σε επαναχρησιμοποιήσιμη συσκευασία. Ορισμένες κατηγορίες ποτών που πωλούνται σε ξενοδοχεία, εστιατόρια και παρόμοια καταστήματα πρέπει επίσης να πωλούνται σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες, εκτός εάν έχουν δημιουργηθεί ειδικά συστήματα επιλεκτικής συλλογής και ανακύκλωσης μη επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών.

Στην Ισπανία, η ενθάρρυνση της επαναχρησιμοποίησης αποτελεί τμήμα της υποχρέωσης των εταιρειών κατά την εκπόνηση σχεδίων πρόληψης της δημιουργίας συσκευασιών. Το εθνικό πρόγραμμα για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών θέτει σειρά στόχων επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών και καθορίζει τρόπους επίτευξής τους.

Η Σουηδία έχει θέσει στόχους επαναχρησιμοποίησης για το γυαλί και το PET στην εθνική νομοθεσία της και ενθαρρύνει συστήματα επιστροφής των συσκευασιών ποτών.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέπεται στις επιχειρήσεις να εξαιρούν την ποσότητα συσκευασίας που επαναχρησιμοποιήθηκε από τις ποσοτικές υποχρεώσεις τους και μπορούν να επιμερίζουν το κόστος της υποχρέωσής τους από την πρώτη χρησιμοποίηση σε μια τετραετία.

3.3. Μέτρα για τη θέσπιση συστημάτων επιστροφής

Σύμφωνα με το άρθρο 7, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι καθιερώνονται συστήματα επιστροφής ή/και η συλλογή χρησιμοποιημένων συσκευασιών ή/και απορριμμάτων συσκευασίας και συστήματα επαναχρησιμοποίησης ή ανάκτησης, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης, των συλλεγομένων συσκευασιών ή/και απορριμμάτων συσκευασίας. Τα συστήματα αυτά πρέπει να επιτρέπουν τη συμμετοχή των οικονομικών παραγόντων των συγκεκριμένων τομέων καθώς και των αρμόδιων δημόσιων αρχών. Πρέπει να εφαρμόζονται επίσης για τα εισαγόμενα προϊόντα, υπό συνθήκες που δεν εισάγουν διακρίσεις, και σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε να αποφεύγονται εμπόδια στο εμπόριο ή στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, σύμφωνα με τη συνθήκη.

Στις περισσότερες χώρες, έχουν καθιερωθεί συστήματα ευθύνης του παραγωγού και οι παραγωγοί οφείλουν να παραλαμβάνουν τις επιστρεφόμενες συσκευασίες, να οργανώνουν δικά τους συστήματα παραλαβής ή να συμμετέχουν σε συστήματα επιστροφής για την επιστροφή, τη συλλογή, την επαναχρησιμοποίηση ή την ανακύκλωση των απορριμμάτων συσκευασίας. Ειδικά στοιχεία αυτών των συστημάτων τα οποία κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στις απαντήσεις τους στα ερωτηματολόγια επεξηγούνται στη συνέχεια. Οι μόνες χώρες όπου εφαρμόζονται συστήματα διαφορετικά από αυτό της ευθύνης του παραγωγού είναι οι Κάτω χώρες και η Δανία που στηρίζονται στις δημοτικές αρχές ή σε συμφωνίες με την βιομηχανία για τη διοργάνωση της επιστροφής των απορριμμάτων συσκευασίας.

Λεπτομερέστερες πληροφορίες για τα εθνικά συστήματα μπορούν να αναζητηθούν στο: European Commission 2001, European Packaging Waste Management Systems (διαθέσιμο στην ιστοθέση: http://europa.eu.int/comm/environment/ waste/studies/packaging/epwms.htm.

Στο Βέλγιο, τα συστήματα επιστροφής λαμβάνουν άδεια πενταετούς διάρκειας. Αυτά τα συστήματα επιστροφής είναι υπεύθυνα για την επίτευξη των στόχων ανακύκλωσης και ανάκτησης εξ ονόματος των μελών τους. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν δύο συστήματα: το FOST Plus για τις οικιακές συσκευασίες και το VAL-I-PAC για τις βιομηχανικές συσκευασίες. Για τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες, ισχύει η καταβολή εγγύησης μαζί με την υποχρέωση επίθεσης ενός συμβόλου το οποίο να δείχνει ότι η συσκευασία είναι επαναχρησιμοποιήσιμη και επιστρεφόμενη.

Στη Δανία, ισχύουν δημοτικά συστήματα επιστροφής των συσκευασιών. Επιπροσθέτως, υπάρχουν ειδικά συστήματα επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών μπύρας και αναψυκτικών.

Στη Φινλανδία [149], έως σήμερα, έχουν ιδρυθεί οκτώ οργανισμοί εποπτείας της συλλογής και ανάκτησης των απορριμμάτων συσκευασίας. Αυτοί οι οργανισμοί, οι οποίοι κυρίως αφορούν συγκεκριμένα υλικά, έχουν ιδρύσει έναν κοινό οργανισμό, τον PYR Oy για τον συντονισμό των ενεργειών και για την εποπτεία της επίτευξης των συμφωνημένων στόχων.

[149] Βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία παράβασης σχετικά με το άνοιγμα στη συμμετοχή ορισμένων συστημάτων επιστροφής σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας για τις συσκευασίες.

Στη Γαλλία, έχει χορηγηθεί άδεια στον Eco-Emballages και τον Adelphe για τις οικιακές συσκευασίες. Έχουν συσταθεί πολλοί επαγγελματικοί οργανισμοί για την παραλαβή επιστρεφόμενων βιομηχανικών απορριμμάτων συσκευασίας.

Η Γερμανία διαθέτει ένα μόνο σύστημα αυτού του είδους για οικιακές συσκευασίες, το DSD AG. Για το χονδρεμπόριο και τη βιομηχανία και για τη συλλογή και ανάκτηση συσκευασιών μεταφοράς, υπάρχουν διάφορες εταιρείες που καλύπτουν το σύνολο της χώρας και ειδικεύονται στη συλλογή και ανάκτηση ειδικών τύπων συσκευασιών. Επιπλέον, υπάρχουν πολλές άλλες εταιρείες διαχείρισης των απορριμμάτων οι οποίες διαχειρίζονται τις δραστηριότητες επιστροφής και ανάκτησης εξ ονόματος τρίτων μερών.

Στην Ελλάδα, τα συστήματα επιστροφής υποστηρίζονται από τον ΕΟΕΔΣΑΠ [150]. Οι υποψήφιοι οφείλουν να υποβάλλουν τεκμηρίωση για την αναγκαία τεχνική και οικονομική υποδομή. Η άδεια ισχύει για μία εξαετία.

[150] Εθνικός Οργανισμός για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και λοιπών προϊόντων.

Στην Ιρλανδία, τα περιφερειακά σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων που αναπτύχθηκαν από τις τοπικές αρχές περιέχουν μέτρα για την αύξηση της χωριστής συλλογής ανακυκλώσιμων απορριμμάτων. Στα τέλη του 2000, ξεκίνησε η χωριστή συλλογή οικιακών απορριμμάτων στο Δουβλίνο και προετοιμάστηκε σε άλλες αστικές περιοχές. Σε εθνική κλίμακα, λειτουργούσαν περισσότερα από 1000 σημεία συγκέντρωσης και 38 τόποι εξυπηρέτησης πολιτών. Υπάρχει ένα εγκεκριμένο σύστημα συμμόρφωσης των απορριμμάτων συσκευασίας, το Repak. Οι ποσότητες ανακτούμενων συσκευασιών με στήριξη από τις εισφορές που καταβάλλουν τα μέλη της Repak αυξήθηκαν από 93.000 τόννους το 1998 σε 146.000 τόννους το 2000.

Στην Ιταλία, υπάρχουν έξη τομεακές κοινοπραξίες (για χαρτί, πλαστικό, ξύλο, γυαλί, χάλυβα και αλουμίνιο). Αυτές οι κοινοπραξίες συνεργάζονται στο πλαίσιο μιας συνολικής εθνικής κοινοπραξίας, της CO.NA.I. Όλες αυτές οι κοινοπραξίες διέπονται από καταστατικά που έχουν εγκριθεί με κοινά διατάγματα των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Βιομηχανίας. Η CO.NA.I είναι αρμόδια για τη διοργάνωση ενός ολοκληρωμένου συστήματος επιστροφής, σε συνεργασία με τις δημόσιες αρχές. Για το σκοπό αυτό, υπογράφηκε το 1999 συμφωνία με την ANCI (Εθνική Ένωση Ιταλικών Δήμων και Κοινοτήτων) για εκτέλεση σχετικού προγράμματος. Οι έξη τομεακές κοινοπραξίες συμβάλλουν στο ετήσιο πρόγραμμα πρόληψης και διαχείρισης των απορριμμάτων και απορριμμάτων συσκευασίας. Αυτό το πρόγραμμα προσδιορίζει μεταξύ άλλων μέτρα επίτευξης των στόχων ανάκτησης και ανακύκλωσης. Επίσης καθορίζει ειδικούς στόχους ανά υλικό κάθε πενταετία.

Στις Κάτω Χώρες, σημαντικό ρόλο ασκούν οι δήμοι στη συλλογή απορριμμάτων συσκευασίας. Οι σχετικοί βιομηχανικοί κλάδοι έχουν αναλάβει επίσημη δέσμευση η οποία προσδιορίζει ορισμένες υποχρεώσεις της βιομηχανίας. [151]

[151] Για το σύστημα αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία παράβασης.

Στο Λουξεμβούργο, ένα σύστημα έχει λάβει άδεια ως συλλογικό σύστημα επιστροφής για δημοτικά απορρίμματα συσκευασίας (VALORLUX).

Στην Πορτογαλία, η Sociedade Ponto Verde (SPV) έχει λάβει άδεια διαχείρισης του συστήματος επιστροφής των δημοτικών απορριμμάτων συσκευασίας. Αυτή η άδεια επεκτάθηκε στα μη δημοτικά απόβλητα το 2000. Εντός της SPV, η VERDORECA διαχειρίζεται την επιστροφή των μη επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών από ξενοδοχεία, εστιατόρια και άλλες επιχειρήσεις σίτισης. Εκτός από τη συγκέντρωση άχρηστων ιατρικών προϊόντων, η SIGREM έχει επίσης λάβει άδεια να συγκεντρώνει τις συσκευασίες αυτών των προϊόντων.

Στην Ισπανία, το κεφάλαιο IV του νόμου 11/1997 διέπει τα συστήματα επιστροφής των δημοτικών απορριμμάτων συσκευασίας. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται διατάξεις για (i) σύστημα καταβολής εγγύησης, επιστροφής και συλλογής, και (ii) ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης. Η πρώτη πρόσθετη διάταξη του νόμου 11/1997 προβλέπει τις υποχρεώσεις για τα εμπορικά και βιομηχανικά απορρίμματα συσκευασίας.

Στη Σουηδία, έχουν συσταθεί εταιρείες ανά υλικό για γυαλί, πλαστικό, χαρτί και χαρτόνι, κυματοειδές χαρτόνι, μέταλλο, συσκευασίες αλουμινίου και φιάλες PET. Η REPA-Registret διαχειρίζεται τα τέλη. Η Forpackningsinsamlingen εποπτεύει τα συστήματα συλλογής. Όλες οι εταιρείες καλύπτουν τις οικιακές και βιομηχανικές συσκευασίες μέσω της συλλογής από το πεζοδρόμιο, από οικιστικά συγκροτήματα, από δημοτικά κέντρα ανάκτησης και περιφερειακά σημεία συλλογής.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχει ένα φάσμα συστημάτων συλλογής, όπου συμπεριλαμβάνονται οι τοπικές αρχές, τα συστήματα συμμόρφωσης των συσκευασιών, οι φορείς συλλογής απορριμμάτων και άλλα. Για την ανάκτηση και ανακύκλωση των απορριμμάτων συσκευασίας έχει θεσπιστεί σύστημα ευθύνης του παραγωγού, στο πλαίσιο του οποίου 80% των υποχρεωμένων μερών συμμορφώνονται μέσω συστημάτων συμμόρφωσης των συσκευασιών τα οποία απαλλάσσουν από την νομική υποχρέωση επίτευξης στόχων ανάκτησης και ανακύκλωσης. Ορισμένες επιχειρήσεις αυτοαπαλλάσσονται από την υποχρέωση ειδάλλως, χρησιμοποιούν καθιερωμένες εταιρείες διαχείρισης των αποβλήτων και υφιστάμενα συστήματα για την απαλλαγή από τις υποχρεώσεις τους.

3.4. Ενθάρρυνση της χρήσης ανακυκλωμένων υλικών

Στην παράγραφο 2 του άρθρου 6 προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν, όπου χρειάζεται, τη χρήση υλικών που προέρχονται από ανακυκλωμένα απορρίμματα συσκευασίας για την παραγωγή συσκευασιών και άλλων προϊόντων.

Στην πλειοψηφία των χωρών έχουν ληφθεί τέτοια μέτρα. Στη συνέχεια παρουσιάζονται λεπτομερώς.

Στο Βέλγιο, οι υπεύθυνοι σε θέματα συσκευασίας στις επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν ανακυκλωμένα υλικά στο πλαίσιο των προγραμμάτων πρόληψης.

Στη Δανία, ο περιβαλλοντικός φόρος για τις συσκευασίες που στηρίζεται στο βάρος και αφορά συγκεκριμένα προϊόντα προβλέπει 40% μείωση του φόρου όταν χρησιμοποιείται ανακυκλωμένο χαρτί και πλαστικό.

Στη Γαλλία, ο εθνικός οργανισμός προστασίας του περιβάλλοντος ADEME και το σύστημα επιστροφής Eco-Emballages στηρίζουν τα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης για την ανάπτυξη εφαρμογών για τη χρήση δευτερογενών υλικών. Η Eco-emballages δημοσιεύει κατάλογο προϊόντων που έχουν κατασκευασθεί από ανακυκλωμένα υλικά και προορίζονται για προμηθευτές του δημοσίου.

Στη Γερμανία, οι παραγωγοί και διανομείς πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τα προϊόντα δίνοντας προτεραιότητα στη χρήση ανακτήσιμων απορριμμάτων ή δευτερογενών υλικών κατά την παραγωγή των προϊόντων. Οι προμηθευτές του δημοσίου πρέπει να ελέγχουν σε ποιο βαθμό τα προϊόντα από ανακυκλωμένα υλικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις δημόσιες προμήθειες. Το σύστημα οικολογικής σήμανσης «Blue Angel» αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση ανακυκλωμένων υλικών.

Στην Ιρλανδία, πρέπει να σχεδιαστεί πρόγραμμα ανάπτυξης της αγοράς από ομάδα ανάπτυξης της αγοράς η οποία περιλαμβάνει διάφορους εκπροσώπους της κυβέρνησης και ιδιωτικούς φορείς. Το πρόγραμμα θα βασιστεί, μεταξύ άλλων, σε έκθεση με θέμα τη στρατηγική ανάπτυξης των αγορών ανακύκλωσης στην Ιρλανδία, η οποία ανατέθηκε το 2000 και ολοκληρώθηκε το 2002.

Στην Ιταλία, το «γενικό πρόγραμμα πρόληψης και διαχείρισης συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασίας» το οποίο εκπονήθηκε από την κοινοπραξία του εθνικού συστήματος επιστροφής CO.NA.I., προβλέπει μέτρα αύξησης της αναλογίας απορριμμάτων συσκευασίας που μπορούν να ανακυκλωθούν. Οι δημόσιες αρχές είναι υπεύθυνες για την ενθάρρυνση της χρήσης ανακυκλωμένων υλικών από τα απορρίμματα συσκευασίας.

Στις Κάτω Χώρες, η επίσημη συμφωνία για τις συσκευασίες περιέχει σχετικές διατάξεις.

Στην Πορτογαλία, υπάρχουν έργα που λαμβάνουν κοινοτική χρηματοδότηση σχετικά με τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών (Plano Operacional do Ambiente και PEDIP).

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα συστήματα συμμόρφωσης των συσκευασιών απαιτείται να έχουν πολιτικές οι οποίες να δείχνουν βήματα για την αύξηση της χρήσης ανακυκλωμένων απορριμμάτων συσκευασίας στις συσκευασίες ή την παραγωγή των προϊόντων. Οι τοπικές αρχές πραγματοποιούν τις εκστρατείες «Buy Recycled» και η κυβέρνηση την εκστρατεία «Are You Doing Your Bit» για να ενθαρρυνθούν οι καταναλωτές να αγοράζουν ανακυκλωμένα προϊόντα.

3.5. Ενημερωτικές εκστρατείες

Σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 6, τα μέτρα και οι ποσοτικοί στόχοι που αναφέρονται στην παράγραφο 1 (στόχοι ανάκτησης και ανακύκλωσης) και στην παράγραφο 2 (χρήση ανακυκλωμένων υλικών)αποτελούν αντικείμενο ενημερωτικής εκστρατείας προς το ευρύ κοινό και τους οικονομικούς παράγοντες. Το άρθρο 13 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι χρήστες συσκευασιών, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των καταναλωτών, λαμβάνουν τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα επιστροφής, συλλογής και ανάκτησης που έχουν στη διάθεσή τους, το ρόλο τους ως παραγόντων συμβολής στην επαναχρησιμοποίηση, την ανάκτηση και την ανακύκλωση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, τη σημασία των σημάνσεων και τα προσήκοντα στοιχεία των σχεδίων διαχείρισης συσκευασιών.

Όλα τα κράτη μέλη έχουν δημοσιεύσει τα μέτρα και τους στόχους για την ανακύκλωση και ανάκτηση. Οι περισσότερες χώρες έχουν αναφέρει ένα πολύ ευρύ φάσμα μέτρων πληροφόρησης και επικοινωνίας.

Στην Αυστρία, οι στόχοι του κανονισμού για τις συσκευασίες δημοσιεύθηκαν ως τμήμα του ομοσπονδιακού σχεδίου διαχείρισης των αποβλήτων. Τα συστήματα συλλογής και ανάκτησης έχουν υποχρέωση να εκτελούν εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού. Οι σύμβουλοι σε θέματα αποβλήτων και οι δημοσιεύσεις των τοπικών αρχών παρέχουν πληροφορίες σε τοπικό επίπεδο.

Στο Βέλγιο, η διαπεριφερειακή επιτροπή για τις συσκευασίες (CIE) διοργανώνει εκδηλώσεις ενημέρωσης για επαγγελματίες και ενδιαφερομένους. Συμμετέχει επίσης σε περιβαλλοντικές εκθέσεις. Έχει δημοσιεύσει το καλούμενο «πράσινο φυλλάδιο» για να ενημερώσει τους υπεύθυνους σε θέματα συσκευασίας των επιχειρήσεων. Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αναζητηθούν στην ακόλουθη ιστοθέση: http:// www.ivcie.be. Τα συστήματα επιστροφής FOST Plus και VAL-I-PAC έχουν ενθαρρυνθεί να διανέμουν ενημερωτικό υλικό για το ευρύ κοινό και τις επιχειρήσεις.

Διοργανώθηκε ενημερωτική εκστρατεία για καταναλωτές. Σε συνεργασία με τη βελγική ομοσπονδία επιχειρήσεων διανομής (FEDIS), διανεμήθηκαν αφίσες σε εμπορικά κέντρα οι οποίες ενημερώνουν για τη συμμετοχή σε συστήματα ανακύκλωσης, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στη χωριστή συλλογή, εξηγούν το σύμβολο «Green Dot» και το ετήσιο τέλος αδείας που καταβάλλεται στο σύστημα επιστροφής. Η υποχρέωση ενημέρωσης για μεταπωλητές αποτελεί επίσης τμήμα ενός φυλλαδίου που δημοσιεύει η διαπεριφερειακή επιτροπή για τις συσκευασίες.

Στη Δανία, πραγματοποιήθηκαν διάφορες συνεδριάσεις και εκδηλώσεις για την οδηγία για τις συσκευασίες και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή. Ο οργανισμός περιβαλλοντικής προστασίας έχει συντάξει οδηγό για τις αρχές που ασχολούνται με τα δημοτικά απόβλητα ο οποίος δίνει πληροφορίες για τα δημοτικά απόβλητα και συμβουλές για την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών μεταφοράς από πλαστικό και χαρτί ή χαρτόνι.

Στη Φινλανδία, οι στόχοι δημοσιεύθηκαν σε φυλλάδιο ("Pakkausjatehuolto uudistuu", αλλαγές στη διαχείριση των απορριμμάτων συσκευασιών). Αυτό το φυλλάδιο διανεμήθηκε σε περιφερειακά περιβαλλοντικά κέντρα, τοπικές αρχές, εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων και χιλιάδες εταιρείες συσκευασίας και εισαγωγείς. Διανεμήθηκε επίσης σε εμπορικές εκθέσεις και μπορεί να αναζητηθεί στο Internet. Υπάρχουν επίσης διαθέσιμα μια σειρά δελτίων τύπου καθώς και διάφορες δημοσιεύσεις, τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μηνύματα, σελίδες internet του PYR που αποτελεί το εθνικό συντονιστικό όργανο για τα συστήματα επιστροφής. Ο PYR και τα συστήματα επιστροφής διοργανώνουν επίσης διάφορες εκδηλώσεις όπως εμπορικές εκθέσεις, ομιλίες, σεμινάρια, τηλεφωνικές εκστρατείες για τις εταιρείες κ.λπ. Άλλοι φορείς που ασχολούνται με δραστηριότητες ενημέρωσης είναι η Ένωση τεχνολογίας και έρευνας συσκευασιών και η Ένωση φινλανδικών τοπικών και περιφερειακών αρχών, ορισμένες τοπικές αρχές και οι βιομηχανικές και εμπορικές ενώσεις.

Οι τοπικές αρχές και οι εταιρείες διαχείρισης των αποβλήτων παρείχαν πληροφορίες στους καταναλωτές, π.χ. διανέμοντας φυλλάδια ή με ειδικές πληροφορίες για τη συλλογή μικρών μεταλλικών αποβλήτων. Ο PYR και οι ενώσεις παραγωγών πραγματοποίησαν εκστρατείες χρησιμοποιώντας μέσα όπως τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μηνύματα, άρθρα στον τύπο, φυλλάδια, ενημερωτικές εκδόσεις, ανοιχτές τηλεφωνικές γραμμές, περιβαλλοντική εκπαίδευση στα σχολεία και τις προσκοπικές οργανώσεις, σελίδες στο Internet κ.λπ..

Στη Γαλλία, τα στοιχεία για τις συσκευασίες αποστέλλονται στα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις οικιακές συσκευασίες και σε ευρύ φάσμα παραγόντων. Διάφορες δημοσιεύσεις του εθνικού οργανισμού περιβάλλοντος ADEME διανέμονται ευρέως και παρουσιάζονται σε εμπορικές εκθέσεις. Τα στοιχεία είναι επίσης διαθέσιμα στην ιστοθέση του ADEME. Πληροφορίες για την επιλεκτική συλλογή συσκευασιών παρέχονται αμεσότερα σε τοπικό επίπεδο. Τα εγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης των συσκευασιών έχουν αυξήσει την οικονομική στήριξη για ενημερωτικές εκστρατείες των δήμων από 11 εκατ. ευρώ το 1998 σε 23 εκατ. ευρώ το 2001. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει 9% όλης της οικονομικής στήριξης που καταβάλλεται στους δήμους. Μεταξύ όλων των διαφορετικών δραστηριοτήτων, υπάρχουν οι αποκαλούμενοι «πρεσβευτές της επιλεκτικής συλλογής». Αποτελούν τμήμα ενός προγράμματος απασχόλησης νέων και έρχονται σε επαφή με τους πολίτες για να τους εξηγήσουν την επιλεκτική συλλογή και να έχουν άμεσο διάλογο μαζί τους. Αυτές οι τοπικές δραστηριότητες συμπληρώνονται με εθνικές ενημερωτικές εκστρατείες που διοργανώνονται από το Υπουργείο περιβάλλοντος σε συνεργασία με τον Οργανισμό Περιβάλλοντος (ADEME) και τα εγκεκριμένα συστήματα συσκευασίας. Αυτές περιλαμβάνουν ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά μηνύματα, διαφημίσεις στον τύπο, σελίδες στο internet, φυλλάδια, παιχνίδια για παιδιά, «καθαρές διακοπές» κ.λπ. Παρέχονται επίσης πληροφορίες για πολίτες σε μια ετήσια έκθεση για την τιμή και την ποιότητα της δημόσιας υπηρεσίας διάθεσης αποβλήτων» που εκπονείται από κάθε τοπική αρχή.

Στη Γερμανία, οι στόχοι έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα (Bundesgesetzblatt) και έχουν αποτελέσει αντικείμενο για διάφορες εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού σε ομοσπονδιακό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο καθώς και στη βιομηχανία. Ο φορέας λειτουργίας ενός διττού συστήματος διαχείρισης αποβλήτων και οι τοπικές αρχές οφείλουν να ενημερώνουν το κοινό με συντονισμένο τρόπο. Στα καταστήματα αναρτώνται πληροφορίες για την επιστροφή ομαδοποιημένων συσκευασιών σύμφωνα με την 5 του διατάγματος για τις συσκευασίες. Η επιστροφή των συσκευασιών μεταφοράς ανατίθεται με δημόσιο ανοιχτό διαγωνισμό. Τα αποτελέσματα του εθνικού συντονιστικού οργάνου για την επιστροφή των οικιακών συσκευασιών, του DSD AG, δημοσιεύονται ετησίως.

Στην Ελλάδα, έχει ξεκινήσει ενημερωτική εκστρατεία απευθυνόμενη στους παραγωγούς και τις επαγγελματικές οργανώσεις. Προγραμματίζεται εκστρατεία για το ευρύ κοινό.

Στην Ιρλανδία, το κοινό ενημερώθηκε για τους στόχους των κανονιστικών ρυθμίσεων για τις συσκευασίες μέσω υπουργικών λόγων, πολιτικών δηλώσεων και δηλώσεων τύπου, σεμιναρίων και δημοσίων αγγελιών και διαφημίσεων. Οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν εντός του πεδίου των κανονισμών ενημερώθηκαν μέσω επιστολών και προσωπικών επισκέψεων από τις τοπικές αρχές και το προσωπικό Repak για τις υποχρεώσεις τους. Το τμήμα περιβάλλοντος και η τοπική διοίκηση πραγματοποιούν ένα πρόγραμμα ευαισθητοποίησης των καταναλωτών, το «The Environment - it's easy to make a difference», για να προωθήσουν την πρόληψη και ελαχιστοποίηση των αποβλήτων, την επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, την αειφόρο ανάπτυξη και παραγωγή/κατανάλωση. Το τμήμα έχει επίσης εκδώσει έντυπα και φυλλάδια τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών για την ανάκτηση των αποβλήτων και πληροφορούν το κοινό για τις διάφορες ενέργειες που μπορεί να πράξει. Αυτές οι πληροφορίες είναι επίσης διαθέσιμες μέσω της ιστοθέσης του γραφείου περιβαλλοντικής ενημέρωσης του υπουργείου (ENFO). Όλες οι τοπικές αρχές προώθησαν την ευαισθητοποίηση σε θέματα συστημάτων επιστροφής, συλλογής και ανάκτησης με φυλλάδια για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, διαφημίσεις στον τοπικό τύπο και ραδιόφωνο και μέσω των ιστοθέσεών τους. Επιπλέον, όλες οι τοπικές αρχές έχουν διορίσει αρμοδίους σε θέματα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης/εκπαίδευσης για την προαγωγή της ελαχιστοποίησης των αποβλήτων, της επαναχρησιμοποίησης και ανάκτησης, με έμφαση στην προσωπική επαφή με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Αυτό επίσης περιλαμβάνει σεμινάρια, ανοικτές ημέρες, εκστρατείες στα σούπερ μάρκετ, κ.λπ.

Στην Ιταλία, ο CO.NA.I και οι κοινοπραξίες του κάθε κλάδου έχουν αναλάβει διάφορες ενημερωτικές εκστρατείες που αποβλέπουν στους καταναλωτές και χρήστες των συσκευασιών. Λεπτομέρειες για τις ενημερωτικές εκστρατείες καθορίζονται σε ειδικό κεφάλαιο του γενικού προγράμματος πρόληψης.

Στο Λουξεμβούργο, προετοιμάζεται μια ενημερωτική εκστρατεία. Η άδεια της VALORLUX προβλέπει την υποχρέωση κατάλληλης ενημέρωσης των καταναλωτών.

Στις Κάτω Χώρες, οι σχετικές διατάξεις περιέχονται στη δεύτερη επίσημη δέσμευση.

Στην Πορτογαλία, ένα μεγάλο φάσμα μέσων αύξησης της ευαισθητοποίησης χρησιμοποιήθηκε από τον Οργανισμό αποβλήτων (INR), την αυτόνομη περιφέρεια της Μαδέιρα (ARM), την Sociedade Ponto Verde (SPV) και τον οργανισμό για το ολοκληρωμένο σύστημα απορριμμάτων ιατρικών προϊόντων και των συσκευασιών τους (SIGREM). Αυτό περιλαμβάνει μια επιτροπή για την παρακολούθηση της διαχείρισης των συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασιών (CAGERE). ομάδες ad hoc. διαλέξεις, σεμινάρια και εκδηλώσεις. στρατηγικά σχέδια. ραδιοφωνικά μηνύματα και διάφορες εκδηλώσεις στον τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. μια τηλεφωνική ανοιχτή γραμμή. διανομή ενημερωτικού υλικού. κινητή έκθεση εκπαιδευτικού χαρακτήρα για σχολεία και δημόσιες εκδηλώσεις και εκδηλώσεις αύξησης της συνειδητοποίησης στα σχολεία, τα σούπερ μάρκετ κ.λπ.. ενημέρωση των επιχειρήσεων. ιστοθέσεις. ο οργανισμός VERDORECA πραγματοποίησε ενημερωτικές εκδηλώσεις σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, κ.λπ.

Στην Ισπανία, τα μέτρα και οι στόχοι δημοσιεύθηκαν στο άρθρο 5 του νόμου 11/1997. Έχουν αναληφθεί ενημερωτικές εκστρατείες τόσο από την κεντρική κυβέρνηση, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, όσο και από τα ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασιών. Πραγματοποιήθηκαν διάφορες εκδηλώσεις επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης του κοινού. Αυτές οι δραστηριότητες εστιάστηκαν στο ευρύ κοινό και σε ειδικά τμήματα της κοινωνίας όπως οι καταναλωτές και οι χρήστες, οι μαθητές, οι σχετικές επιχειρήσεις, οι δημόσιοι υπάλληλοι. Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν περιελάμβαναν τον τύπο, ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινηματογράφο, βίντεο, επιστολές, διαφημίσεις σε εξωτερικούς χώρους, εκθέσεις, εμπορικές εκθέσεις, σεμινάρια κλπ. Τα υλικά που παρήχθησαν περιλαμβάνουν διδακτικά πακέτα και άλλο διδακτικό υλικό, φυλλάδια, φωτογραφίες, αυτοκόλλητα, κονκάρδες κ.λπ.

Στη Σουηδία, οι δημόσιες αρχές έχουν δημοσιεύσει εκθέσεις, δημοσιεύματα στο internet, ενημερωτικά φυλλάδια και μπροσούρες. Παρόμοιες πληροφορίες εκπόνησαν και οι φορείς λειτουργίας των συστημάτων επιστροφής απευθυνόμενες στο ευρύ κοινό και στις σχετικές βιομηχανικές επιχειρήσεις.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κανονισμοί δημοσιεύθηκαν τόσο στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρειο Ιρλανδία, μαζί με μη θεσμικού χαρακτήρα οδηγίες («οδηγός χρήστη»). Ο Οργανισμός περιβάλλοντος και οι οργανισμοί της Σκωτίας και της Βόρειας Ιρλανδίας δημοσιεύουν επίσης οδηγίες. Αυτές είναι διαθέσιμες στις κρατικές ιστοθέσεις. Οι ενημερωτικές εκστρατείες περιλαμβάνουν τις εκστρατείες «The Forward Look for Planning Purposes» και «Are You Doing Your Bit», οι οποίες απευθύνονται στο κοινό και στους οικονομικούς φορείς. Τα συστήματα συμμόρφωσης οφείλουν να έχουν πολιτικές για την παροχή πληροφοριών στους χρήστες/καταναλωτές συσκευασιών. Οι επιχειρήσεις που πωλούν συσκευασίες έχουν υποχρέωση να παρέχουν πληροφορίες στους καταναλωτές. Διάφορες δημοσιεύσεις ενημερώνουν τους χρήστες συσκευασιών.

3.6. Εθνικά πρότυπα σχετικά με τις βασικές απαιτήσεις και τα επίπεδα συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων

Σύμφωνα με το άρθρο 9, διατίθενται στην αγορά μόνον συσκευασίες οι οποίες πληρούν τις βασικές απαιτήσεις που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας. Για το σκοπό αυτό, εναρμονισμένα πρότυπα αποτελούν τεκμήριο συμμόρφωσης με τις βασικές απαιτήσεις. Όταν δεν προβλέπονται εναρμονισμένα πρότυπα, τα εθνικά πρότυπα μπορούν να αποτελέσουν τεκμήριο συμμόρφωσης. Το άρθρο 11 προβλέπει συγκεντρώσεις για τέσσερα βαρέα μέταλλα στη συσκευασία.

Στο επίπεδο της Κοινότητας, οι αναφορές στα πρότυπα EN 13428:2000 και EN 13432:2000 έχουν δημοσιευθεί στην απόφαση της Επιτροπής /524/EC [152]. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα δύο πρότυπα θεωρούνται εναρμονισμένα πρότυπα. Το EN 13428:2000 αποτελεί τεκμήριο μόνο συμμόρφωσης με τις δύο πρώτες περιπτώσεις της παραγράφου 1 των βασικών απαιτήσεων (ποσοτική πρόληψη, σχεδιασμός και ελαχιστοποίηση της περιβαλλοντικής επίπτωσης) αλλά όχι με την τρίτη (πρόληψη επικίνδυνων ουσιών). Το EN 13432:2000 καλύπτει την βιοαποδομησιμότητα και την ικανότητα μετατροπής σε χούμο της συσκευασίας. Οι αναφορές σε πρότυπα για την επαναχρησιμοποίηση, την ανάκτηση ενέργειας και την ανακύκλωση υλικών δεν έχουν δημοσιευθεί και επομένως αυτά τα πρότυπα δεν συνιστούν τεκμήριο συμμόρφωσης με τις σχετικές βασικές απαιτήσεις. Η CEN έχει λάβει δεύτερη εντολή για τροποποίηση αυτών των προτύπων με σκοπό να εγκριθούν ως εναρμονισμένα πρότυπα.

[152] ΕΕ αριθ. L 190, της 23.12.1991, σ. 21

Ορισμένες μόνο χώρες έχουν εγκρίνει εθνικά πρότυπα. Η πλειοψηφία των κρατών μελών ανέφεραν ότι σκοπεύουν να περιμένουν για την έγκριση των εναρμονισμένων προτύπων. Η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφεραν την ύπαρξη εθνικών προτύπων στο σχετικό τομέα. Η Φινλανδία ενέκρινε τα πρότυπα EN 13427, EN 13428, EN 13429, EN 13430, EN 13431 και EN 13432 ως εθνικά πρότυπα σχετικά με τις βασικές απαιτήσεις για τις συσκευασίες. Δεν υπάρχει εθνικό πρότυπο για τις συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων. Θεωρείται ότι καλύπτονται από την έκθεση του CEN αριθ. CR 13695-1.

3.7. Ειδικό κεφάλαιο για τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων

Σύμφωνα με το άρθρο 14, τα κράτη μέλη περιλαμβάνουν στα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων που απαιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, ειδικό κεφάλαιο για τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας.

Όλα τα κράτη μέλη ανέφεραν είτε ότι παρόμοια κεφάλαια υπάρχουν στα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων τους είτε ότι έχουν λάβει τα απαραίτητα νομοθετικά μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι αποτελούν τμήμα περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Κατά το 2002, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμπεριέλαβαν ειδικό κεφάλαιο σχετικά με τα απόβλητα συσκευασίας σε όλα τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων τους όπως απαιτείται από το άρθρο 14 της οδηγίας.

3.8. Οικονομικά μέσα

Το άρθρο 15 προβλέπει ότι, ελλείψει κοινοτικών οικονομικών μέσων, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», τέτοια μέτρα.

Όπως αναφέρεται στο τμήμα για τα συστήματα επιστροφής, τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει ένα σύστημα ευθύνης του παραγωγού. Πρόσθετα μέτρα ή ειδικές πτυχές των συστημάτων ευθύνης του παραγωγού παρουσιάζονται στη συνέχεια.

Στο Βέλγιο, εφαρμόζεται σύστημα οικολογικών φόρων. Οι παραγωγοί συσκευασιών μιας χρήσης εξαιρούνται από αυτό τον οικολογικό φόρο εάν έχουν επιτύχει στόχους ανακύκλωσης.

Στη Δανία, έχει θεσπιστεί φόρος συσκευασίας βάσει του υλικού, της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και του βάρους της συσκευασίας. Εφαρμόζεται φόρος στις μη επιστρεφόμενες συσκευασίες και στις σακούλες μεταφοράς. Για τις μπύρες και τα αναψυκτικά, ισχύει η υποχρεωτική καταβολή εγγύησης.

Η Φινλανδία χρησιμοποιεί φόρους και συστήματα εγγύησης-επιστροφής για να ενθαρρύνει την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών. Χρεώνεται ένα τέλος 0,67 EUR [153] ανά λίτρο για τις συσκευασίες μάς χρήσης (0,17 EUR για τις συσκευασίες σε ένα σύστημα καταβολής εγγύησης-επιστροφής). Δεν χρεώνεται τέλος για τις επαναπληρώσιμες συσκευασίες. Μια εγγύηση 0,08 έως 0,42 EUR χρεώνεται στα συστήματα επιστροφής συσκευασίας με επιστροφή χρημάτων για τις επαναπληρώσιμες φιάλες από γυαλί και PET.

[153] Η περίοδος αναφοράς είναι μεταξύ 1998 έως 2000, τα ποσά έχουν υπολογισθεί σε φινλανδικά μάρκα.

Στη Γαλλία, μειωμένο ποσοστό ΦΠΑ (5,5% αντί για 19,6%) ισχύει για τη χωριστή συλλογή, ταξινόμηση και επεξεργασία των απορριμμάτων που καλύπτονται από συμβάσεις με εγκεκριμένα συστήματα επιστροφής.

Στην Ελλάδα, υπάρχουν ορισμένα οικονομικά συστήματα για επενδύσεις σε ανακύκλωση συσκευασιών και ανάκτηση.

Στην Ισπανία, εφαρμόζεται ένα εθνικό πρόγραμμα επενδύσεων με όγκο 350 εκατομ. EUR για την περίοδο 2000 έως 2002. Πολλές επενδύσεις προγραμματίζονται επίσης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζει σύστημα οδηγιών για την ανάκτηση των συσκευασιών (PRNs). Το σύστημα αυτό χρησιμοποιείται για να αποδείξει τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις ανάκτησης/ανακύκλωσης.

4. ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ

4.1. Εισαγωγή

Το άρθρο 12 της οδηγίας για τις συσκευασίες απαιτεί από τα κράτη μέλη να δημιουργούν βάσεις δεδομένων για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας. Επιπλέον απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρέχουν στην Επιτροπή τα διαθέσιμα δεδομένα τους σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής 97/138/ΕΚ της 3ης Φεβρουαρίου1997 [154] για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων σύμφωνα με την οδηγία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών.

[154] ΕΕ L 052 22/02/1997 P. 0022-0030

Επιπλέον απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρέχουν στην Επιτροπή τα διαθέσιμα δεδομένα τους σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής 97/138/ΕΚ της 3ης Φεβρουαρίου1997 για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων σύμφωνα με την οδηγία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών. Σύμφωνα με το άρθρο 7 της εν λόγω απόφασης, τα στοιχεία ζητούνται με σκοπό τον έλεγχο της επίτευξης των στόχων της οδηγίας 94/62/ΕΚ και, επίσης, για λόγους ενημέρωσης και για να χρησιμοποιηθούν ως βάση των αποφάσεων που θα ληφθούν μελλοντικά.

Όλα τα κράτη μέλη κοινοποίησαν στοιχεία για το 1997 έως 1999, με μόνη εξαίρεση την Πορτογαλία για το 1997. Κατά τη στιγμή της σύνταξης της παρούσας έκθεσης, τα στοιχεία για το 2000 είχαν ληφθεί μόνον εν μέρει και επομένως δεν εξετάζονται στο παρόν έγγραφο.

Το άρθρο 7 της απόφασης 97/138/ΕΚ δηλώνει ότι τα στοιχεία για την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών και για τις συσκευασίες από όλα τα υλικά εκτός από γυαλί, χαρτί/χαρτόνι, μέταλλο και πλαστικό παρέχονται προαιρετικά. Ωστόσο, μόνο η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Γαλλία και η Αυστρία υπέβαλαν στοιχεία για το 1999 σχετικά με τις συσκευασίες από ξύλο. Η Δανία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι τα μόνα κράτη μέλη που διαβίβασαν στην Επιτροπή στοιχεία για την επαναχρησιμοποίηση σύμφωνα με την προαιρετική μορφή που προβλέπει η απόφαση 97/138/ΕΚ. Λόγω των δυσκολιών στην ανάλυση ελλιπών δεδομένων για τις συσκευασίες από ξύλο και για την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών γενικά, το σημείο αυτό δεν θα εξεταστεί στην παρούσα έκθεση.

4.2. Δημιουργία απορριμμάτων συσκευασίας

Η συνολική ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 1997 ήταν περίπου 60 εκατ. τόννοι. Αυτή αυξήθηκε το 1998 και το 1999 ανερχόμενη συνολικά σε 63,5 εκατ. τόννους το 1999 (βλ. πίνακα 1). Η γραφική παράσταση 1 δείχνει τη συνεισφορά στη συνολική ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκαν καθενός από τα διάφορα υλικά συσκευασίας, στο καλούμενο «μείγμα συσκευασιών». Αυτό το μείγμα συσκευασιών παρέμεινε σχετικά αμετάβλητο από το 1997 έως το 1999 με ποσοστά κατά βάρος ως εξής (στοιχεία του 1999): 24,2% γυαλί, 15,9% πλαστικό, 40,5% χαρτί/χαρτόνι, 7,0% μέταλλα και 12,1% ξύλο. Άλλα υλικά συσκευασίας συμμετέχουν σε ποσοστό μικρότερο του 1%.

Η γραφική παράσταση 2 δείχνει τη συνεισφορά κάθε κράτους μέλους στη συνολική ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι μεγαλύτερες ποσότητες κατά βάρος το 1999 προήλθαν από τη Γερμανία (15 εκατ. τόννοι), τη Γαλλία (12 εκατομ. τόννοι), την Ιταλία (11 εκατομ. τόννοι), το Ηνωμένο Βασίλειο (9 εκατ. τόννοι) και την Ισπανία (6 εκατ. τόννοι).

Για να συγκριθεί η συνεισφορά κάθε κράτους μέλους, είναι απαραίτητη μια κανονικοποίηση. Ο παράγοντας κανονικοποίησης που επιλέχθηκε στο παρελθόν για το σκοπό αυτό ήταν ο πληθυσμός, είναι ωστόσο δυνατόν να χρησιμοποιηθεί και το ΑΕΠ [155]. Το ΑΕΠ για ένα κράτος μέλος εξαρτάται αναγκαστικά από τον πληθυσμό του αλλά αντανακλά επίσης την οικονομική δραστηριότητα που δημιουργεί αυτός ο πληθυσμός. Επομένως αποτελεί πιθανώς καταλληλότερο παράγοντα κανονικοποίησης από τον πληθυσμό. Και οι δύο μέθοδοι κανονικοποίησης θα χρησιμοποιηθούν στην παρούσα έκθεση.

[155] Οι στατιστικές για τον πληθυσμό και το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) έχουν ληφθεί από το Yearbook 2001 της Eurostat. Οι σημερινές νομισματικές ισοτιμίες δεν αντανακλούν ακριβώς το εθνικό επίπεδο τιμών. Επομένως το ΑΕΠ μετατρέπεται σε ένα τεχνητό νόμισμα καλούμενο PPS - μονάδα αγοραστικής δύναμης της ΕΕ - το οποίο βασίζεται στις σχετικές τιμές και είναι έχει σχεδιαστεί για να επιτρέπει σωστής συγκρίσεις του όγκου αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται από τις χώρες.

Η ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκε σε κάθε κράτος μέλος υπολογιζόμενη ανά κεφαλή και ανά μονάδα ΑΕΠ παρουσιάζονται στις γραφικές παραστάσεις 2 και 3.

4.2.1. Συσκευασία αποβλήτων που δημιουργήθηκε ανά κεφαλή στα κράτη μέλη

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση η ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκε ανά κεφαλή αυξήθηκε από 161 kg το 1997 σε 169 kg το 1999.

Τα κράτη μέλη που δημιούργησαν τις χαμηλότερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά κεφαλή ήταν η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Πορτογαλία. Αυτά τα κράτη μέλη δημιούργησαν το καθένα λιγότερα από 130 kg ανά κεφαλή το 1997, το 1998 και το 1999. Ωστόσο, η τάση και στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία υποδηλώνει ότι στο μέλλον θα δημιουργηθούν μεγαλύτερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά κεφαλή.

Τα κράτη μέλη που δημιούργησαν τις μεγαλύτερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά κεφαλή ήταν η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες. Αυτά τα κράτη μέλη δημιούργησαν το καθένα περισσότερα από 160 kg ανά κεφαλή το 1997, το 1998 και το 1999. Η τάση που σημειώνεται σε όλες αυτές τις χώρες υποδηλώνει ότι στο μέλλον θα δημιουργηθούν μεγαλύτερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά κεφαλή.

Τα μόνα κράτη μέλη που μείωσαν την ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας ανά κεφαλή μεταξύ 1997 και 1999 ήταν οι Κάτω Χώρες, η Δανία, η Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

4.2.2. Συσκευασία αποβλήτων που δημιουργήθηκε ανά μονάδα ΑΕΠ στα κράτη μέλη

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση η ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιουργήθηκε ανά μονάδα ΑΕΠ μειώθηκε από 8200 kg το 1997 σε 8000 kg το 1999.

Τα κράτη μέλη που δημιούργησαν τις χαμηλότερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά μονάδα ΑΕΠ ήταν η Φινλανδία, η Σουηδία, το Λουξεμβούργο και η Ελλάδα. Αυτά τα κράτη μέλη δημιούργησαν το καθένα λιγότερα από 6000 kg ανά 1000 PPS το 1997, το 1998 και το 1999.

Τα κράτη μέλη που δημιούργησαν τις μεγαλύτερες ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας ανά μονάδα ΑΕΠ ήταν η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτά τα κράτη μέλη δημιούργησαν το καθένα περισσότερα από 7000 kg ανά 1000 PPS το 1997, το 1998 και το 1999.

Τα περισσότερα κράτη μέλη μείωσαν την ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιούργησαν ανά μονάδα ΑΕΠ μεταξύ 1997 και 1999. Τα μόνα κράτη μέλη τα οποία αύξησαν την ποσότητα απορριμμάτων συσκευασίας που δημιούργησαν ανά μονάδα ΑΕΠ μεταξύ 1997 και 1999 ήταν η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα.

4.3. Συνολική ανακύκλωση και ανάκτηση

Στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 της οδηγίας 94/62/ΕΚ προβλέπονται οι ακόλουθοι στόχοι ανακύκλωσης και ανάκτησης όλων των απορριμμάτων συσκευασίας το 2001: 50-65% ανάκτηση και 25-45% ανακύκλωση. Επιπλέον ένα ελάχιστο 15% ανακύκλωση πρέπει να επιτευχθεί για κάθε υλικό συσκευασίας.

Σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 6 της οδηγίας 94/62/ΕΚ επιτρέπεται στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία να αναβάλουν την επίτευξη αυτών των στόχων έως το 2005 αλλά οφείλουν ωστόσο να επιτύχουν ανάκτηση του 25% τουλάχιστον των απορριμμάτων συσκευασίας τους έως το 2001.

Ο πίνακας 3 και οι γραφικές παραστάσεις 4 έως 6 δείχνουν τα επιτεύγματα των κρατών μελών το 1997, 1998 και 1999 όσον αφορά τη συνολική ανάκτηση και ανακύκλωση όλων των απορριμμάτων συσκευασίας που έχουν δημιουργηθεί στην επικράτειά τους. Οι ποσότητες απορριμμάτων συσκευασίας που εξήχθησαν για ανακύκλωση/ανάκτηση έχουν συμπεριληφθεί στον υπολογισμό αυτών των επιτευγμάτων ενώ δεν έχουν συμπεριληφθεί οι εισαχθείσες ποσότητες συσκευασιών.

4.3.1. Σημερινή επίτευξη ελάχιστων απαιτήσεων για το 2001

Όλα τα κράτη μέλη στην ΕΕ των 12, εκτός της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας, επέτυχαν ποσοστό ανακύκλωσης μεγαλύτερο του 25% ανακύκλωση το 1999 και όλες εκτός από την Ισπανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επέτυχαν ποσοστό ανάκτησης μεγαλύτερο του 50% το 1999. Η Πορτογαλία και η Ελλάδα επέτυχαν και οι δύο ποσοστό ανάκτησης μεγαλύτερο από 25% το 1999. Ωστόσο, η Ιρλανδία παρέμεινε χαμηλότερα του 25%.

4.3.2. Υπέρβαση των μέγιστων απαιτήσεων

Τα ακόλουθα κράτη μέλη επέτυχαν επίπεδα ανακύκλωσης το 1998 ή 1999 τα οποία υπερέβαιναν τη μέγιστη απαίτηση για το 2001 η οποία είναι ανακύκλωση ποσοστού 45%: Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Κάτω χώρες, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία. Όλα αυτά τα κράτη μέλη εκτός από τη Φινλανδία επίσης υπερέβησαν τη μέγιστη απαίτηση για το 2001 για ποσοστό ανάκτησης 65% [156].

[156] Η Αυστρία, το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες κοινοποίησαν στην επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 6 της οδηγίας 94/62/ΕΚ εθνικά μέτρα για στόχους υψηλότερους από τους στόχους της οδηγίας. Με τις αποφάσεις 1999/42/ΕΚ, 1999/652/ΕΚ και 1999/823/ΕΚ αντιστοίχως η επιτροπή επιβεβαίωσε αυτά τα μέτρα.

4.4. Ανακύκλωση ανά υλικό

Τα επιτεύγματα των κρατών μελών το 1997, 1998 και 1999 όσον αφορά την ανακύκλωση ανά υλικό απορριμμάτων συσκευασίας από γυαλί, χαρτί, μέταλλο και πλαστικό παρουσιάζονται στον πίνακα 4 και στη γραφική παράσταση 7.

Όπως προαναφέρθηκε, στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 της οδηγίας 94/62/ΕΚ προβλέπεται ότι για κάθε υλικό συσκευασίας πρέπει να επιτευχθεί ένα ελάχιστο ανακύκλωσης 15%. Στην παράγραφο 5 του άρθρου 6 της οδηγίας 94/62/ΕΚ επιτρέπεται στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία να αναβάλουν την επίτευξη του στόχου αυτού έως το 2005.

4.4.1. Ανακύκλωση συσκευασιών από γυαλί

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση [157], η συνολική ποσότητα ανακύκλωσης συσκευασιών από γυαλί αυξήθηκε από 7,4 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 50% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1997 σε 8,5 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 55% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1999. Όλα τα κράτη μέλη επέτυχαν ποσοστό ανακύκλωσης των συσκευασιών από γυαλί μεγαλύτερο από 15% το 1997, το 1998 και το 1999.

[157] Αυτή η ανάλυση δεν περιλαμβάνει τυχόν αύξηση της ανακύκλωσης στην Πορτογαλία λόγω έλλειψης στοιχείων για το 1997.

4.4.2. Ανακύκλωση συσκευασιών από χαρτί

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνολική ποσότητα ανακύκλωσης συσκευασιών από χαρτί/χαρτόνι αυξήθηκε από 13,9 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 60% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1997 σε 15,9 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 62% των δημιουργούμενων απορριμμάτων ) το 1999. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ιρλανδία [158] το 1999 επέτυχαν ποσοστό ανακύκλωσης των συσκευασιών από χαρτί/χαρτόνι μεγαλύτερο από 15% το 1997, το 1998 και το 1999.

[158] Ο στόχος του 15% ισχύει για την Ιρλανδία μόνο από το 2005.

4.4.3. Ανακύκλωση συσκευασιών από μέταλλο

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνολική ποσότητα ανακύκλωσης συσκευασιών από μέταλλο αυξήθηκε από 1,9 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 44% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1997 σε 2,1 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 47% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1999. Τα περισσότερα κράτη μέλη στην ΕΕ των 12 (εκτός Ελλάδας, Ιρλανδίας και Πορτογαλίας) επέτυχαν ποσοστό ανακύκλωσης των συσκευασιών από μέταλλο μεγαλύτερο από 15% το 1997, το 1998 και το 1999. Εξαίρεση αποτέλεσαν η Ιταλία, και για τα τρία έτη, το Λουξεμβούργο για το 1998 και η Φινλανδία για το 1997. Για τις τρεις χώρες, για τις οποίες ο στόχος του 15% ισχύει μόνο από το 2005 και μετά, η Ιρλανδία επίσης επέτυχε ανακύκλωση σε ποσοστό μεγαλύτερο του 15% για το 1999. Η Ελλάδα επέτυχε 11% το 1999 όπως και το 1998, χαμηλότερο σε σχέση με το 13% του 1997 ενώ η Πορτογαλία δεν επέτυχε να ανακυκλώσει περισσότερο από 1% των απορριμμάτων συσκευασιών της από μέταλλο το 1998 και το 1999.

4.4.4. Ανακύκλωση συσκευασιών από πλαστικό

Κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνολική ποσότητα ανακύκλωσης συσκευασιών από πλαστικό αυξήθηκε από 1,6 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 17% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1997 σε 2,1 εκατ. τόννους (ή ποσοστό περίπου 21% των δημιουργούμενων απορριμμάτων) το 1999. Μόνο το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία και η Σουηδία επέτυχαν ανακύκλωση συσκευασιών από πλαστικό σε ποσοστό μεγαλύτερο από 15% το 1999.

4.5. Συμπεράσματα

Από τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο παρόν έγγραφο φαίνεται σαφώς ότι η οδηγία 94/62/ΕΚ έχει ενθαρρύνει την αύξηση της ανάκτησης και ανακύκλωσης απορριμμάτων συσκευασιών. Επιπλέον, παρόλο που η συνολική ποσότητα απορριμμάτων συσκευασιών εξακολουθεί να αυξάνεται στα περισσότερα κράτη μέλη, έχει επιτευχθεί να αποδεσμευθεί η οικονομική μεγέθυνση από την αύξηση των απορριμμάτων συσκευασιών στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε πολλά κράτη μέλη κατά την περίοδο 1997 έως 1999. Η οδηγία έπρεπε να εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη έως το 1996. Είναι επομένως εύλογο να θεωρηθεί ότι η αύξηση της ανακύκλωσης και ανάκτησης απορριμμάτων συσκευασιών από το 1997 έως το 1999 είναι άμεσο αποτέλεσμα της οδηγίας.

Είναι δυνατόν να εκτιμηθούν κατά προσέγγιση η εξοικονόμηση περιβαλλοντικών πόρων σε 200 εκατομμύρια ευρώ, ως αποτέλεσμα των υψηλότερων ποσοστών ανακύκλωσης και ανάκτησης, παρόλο που δεν είναι δυνατόν να αποτιμηθεί με ακρίβεια ποιο τμήμα αυτής οφείλεται στην εφαρμογή της οδηγίας 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας. Αυτός ο υπολογισμός εξηγείται στον πίνακα 5. Μια πληρέστερη αποτίμηση του αντίκτυπου της οδηγίας δεν είναι δυνατή σήμερα, καθώς απαιτείται περισσότερη ανάλυση.

Επιπροσθέτως, μια μελέτη κόστους/οφέλους πιθανών στόχων [159] έδειξε ότι θα ήταν σκόπιμο και χρήσιμο να αυξηθούν σημαντικά οι στόχοι ανακύκλωσης και ανάκτησης στην προτεινόμενη αναθεώρηση της οδηγίας για τις συσκευασίες [160].

[159] RDC/Pira 2001: αξιολόγηση του κόστους και των ωφελειών από την επίτευξη των στόχων επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης για τα διάφορα υλικά συσκευασίας στο πλαίσιο της οδηγίας για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας 94/62/ΕΚ, http://europa.eu.int/comm/environment/ waste/studies/packaging/public_discussion.pdf

[160] Πρόταση οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας COM(2001) 729 τελικό, ΕΕ C 103E, 30.4.2002, σ.17.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 1. Δημιουργία απορριμμάτων συσκευασίας (τόννοι συσκευασιών)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 1: μείγμα συσκευασιών στην ΕΕ το 1997.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 2: Συνολική ποσότητα δημιουργηθέντων απορριμμάτων συσκευασίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι σκιασμένες τιμές δείχνουν εκτιμήσεις βάσει των τάσεων και χρησιμοποιήθηκαν στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη δεν κοινοποίησαν δεδομένα σύμφωνα με την απόφαση 97/138/ΕΚ.

Πίνακας 2: Δημιουργηθέντα απορρίμματα συσκευασίας ανά κάτοικο και ανά μονάδα ΑΕΠ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας 3: Δημιουργηθέντα απορρίμματα συσκευασίας ανά κάτοικο

Πίνακας 3:Συνολική ανάκτηση και ανακύκλωση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 4: ανάκτηση και ανακύκλωση συσκευασιών το 1999

Γραφική παράσταση 5: Συνολική ανάκτηση

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γραφική παράσταση 6: Συνολική ανακύκλωση

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας 4:Ανακύκλωση ανά υλικό

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας 7:Ανακύκλωση ανά υλικό

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας 5: Υπολογισμός του αποφευχθέντος εξωτερικού κόστους λόγω της αύξησης της ανακύκλωσης από το 1997 έως το 1999.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι να παράσχει στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα κράτη μέλη και στο ενδιαφερόμενο κοινό πληροφορίες σχετικά με την επιτελεσθείσα πρόοδο ως προς την εφαρμογή των οδηγιών 75/442/ΕΟΚ, 91/689/ΕΟΚ, 75/439/ΕΟΚ, 86/278/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ.

Οι εν λόγω πέντε οδηγίες, για τις οποίες έχουν εκπονηθεί εκθέσεις στο πλαίσιο της οδηγίας 91/692/ΕΟΚ περί υποβολής εκθέσεων, είναι αρκετά διαφορετικές ως προς το περιεχόμενο και τη δομή τους. Οι οδηγίες 75/442/ΕΟΚ και 91/689/ΕΟΚ περιλαμβάνουν τις γενικές και βασικές διατάξεις για όλα τα απόβλητα και επικίνδυνα απόβλητα, ενώ οι οδηγίες 75/439/ΕΟΚ, 86/278/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ περιλαμβάνουν απαιτήσεις για ειδικές ροές αποβλήτων - χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, ιλύς καθαρισμού λυμάτων και απορρίμματα συσκευασίας - που διαφέρουν λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και της διαχείρισής τους.

Το υπόλοιπο του κεφαλαίου αυτού τονίζει βασικά θέματα της εφαρμογής των οδηγιών κατά την περίοδο αναφοράς 1998-2000 και σχετικές προοπτικές.

1.1. Ορισμός των αποβλήτων

Ο ορισμός των εννοιών «απόβλητα» και άλλων συναφών με τη διαχείριση των αποβλήτων εννοιών, όπως είναι η ανάκτηση και η διάθεση, αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη διαχείριση των αποβλήτων καθώς και για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στον εν λόγω τομέα. Η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο (α) της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, έχει λάβει μέτρα για την κατάρτιση ενός ενοποιημένου Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (ΕΚΑ-EWC), ο οποίος περιλαμβάνεται τώρα στην απόφαση 2000/532/ΕΚ [161] της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2001/573/ΕΚ [162] του Συμβουλίου.

[161] ΕΕ L 226, 6.9.2000, σ. 3

[162] ΕΕ L 203, 28.7.2001, σ. 18

Σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο 1995/1997, η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένα κράτη μέλη (Αυστρία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, ΗΒ) εξακολουθούν να μην έχουν ενσωματώσει ορθά τον ορισμό των αποβλήτων στην εθνική τους νομοθεσία. Όσον αφορά τον ορισμό των επικίνδυνων αποβλήτων, ειδικότερα, η κατάσταση έχει βελτιωθεί σε σχέση με την τελευταία έκθεση, πλην όμως φαίνεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν λίγα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν πλήρως ενσωματώσει όλα τα στοιχεία του εν λόγω ορισμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη δύνανται να κοινοποιούν τα λοιπά απόβλητα που θεωρούνται ότι παρουσιάζουν τις «επικίνδυνες» ιδιότητες οι οποίες απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας. Η Επιτροπή έλαβε κοινοποιήσεις από τα περισσότερα κράτη μέλη και οι κοινοποιήσεις αυτές εξετάστηκαν στο πλαίσιο της προσαρμογής του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων και της ανωτέρω αναφερθείσας κατάρτισης του ενοποιημένου EWC.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 5, τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα εξαιρούνται από τις διατάξεις της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ. Ο αριθμός των χωρών που διαθέτουν χωριστά συστήματα συλλογής για τα επικίνδυνα οικιακά απόβλητα έχει αυξηθεί σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997.

Τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια κατατάσσονται στον κατηγορία των επικίνδυνων αποβλήτων (στα κεφάλαια 12 και 13 του καταλόγου των επικίνδυνων αποβλήτων). Η σχετική με τα απόβλητα ορολογία στην οδηγία 75/439/ΕΟΚ περί χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (όπως είναι οι όροι «διάθεση», «επεξεργασία», «αναγέννηση» και «αποτέφρωση») διαφέρει από εκείνη στις οδηγίες - πλαίσιο και τη στρατηγική διαχείρισης των αποβλήτων. Κατά συνέπεια, ως «διάθεση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων», νοείται οιοσδήποτε χειρισμός επεξεργασίας (κατεργασία, καταστροφή, αποθήκευση και απόρριψη), ενώ ως «διάθεση αποβλήτων» νοούνται οι δραστηριότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ Α, όπως είναι η αποτέφρωση χωρίς ανάκτηση ενέργειας ή η υγειονομική ταφή.

Η οδηγία 86/278/ΕΟΚ ορίζει τη «χρησιμοποίηση» της ιλύος καθαρισμού λυμάτων ως «τη διασπορά της ιλύος επί του εδάφους ή οιαδήποτε άλλη εφαρμογή της ιλύος επί και εντός του εδάφους». Ο ορισμός αυτός, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ, υπονοεί ότι η χρήση αυτή της ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία πρέπει να θεωρείται ως δραστηριότητα ανάκτησης σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ Β της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ (R10: Διασπορά στο έδαφος χρήσιμη από γεωργική ή οικολογική άποψη).

1.2. Ιεράρχηση των αρχών

Η ιεράρχηση των αρχών - πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, ανακύκλωση, ανάκτηση ενέργειας και ασφαλής διάθεση - θεσπίζεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ και επιβεβαιώθηκε στην κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση αποβλήτων του 1996. Οι αρχές ιεράρχησης των αποβλήτων περιλαμβάνονται επίσης στις διατάξεις της οδηγίας 94/62/ΕΚ σχετικά με τη συσκευασία και τα απορρίμματα συσκευασίας.

Όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ για τα απόβλητα, με τα ερωτήματα 2 και 4 διερευνούνται τα μέτρα για την ενθάρρυνση της πρόληψης και ανάκτησης και οι λεπτομέρειες σχετικά με την παραγωγή και επεξεργασία αποβλήτων. Από τις πληροφορίες που παρείχαν τα κράτη μέλη, παραμένει αδιευκρίνιστο εάν εφαρμόστηκε η πρόληψη και ποια είναι η σχετική ποσότητα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την περίοδο 1998-2000. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν σχετικά με την παραγωγή αποβλήτων, φαίνεται ότι τα οικιακά απόβλητα κατά κεφαλήν έχουν αυξηθεί σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο ενώ τα επικίνδυνα απόβλητα σταθεροποιήθηκαν.

Ο βαθμός επιτυχίας της ανακύκλωσης των αποβλήτων διαφέρει σε μεγάλο βαθμό ανάμεσα στα κράτη μέλη. Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης οικιακών αποβλήτων στα δεκαπέντε κράτη μέλη είναι 26% (κυμαινόμενο από 8% έως 63%). Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης των επικίνδυνων αποβλήτων είναι επίσης περίπου 27% (κυμαινόμενο από 5% έως 77%). Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μία συνολική αυξητική τάση, μολονότι ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να εμφανίζουν μέτρια ποσοστά ανακύκλωσης. Παράλληλα, τα διαθέσιμα στοιχεία για τη συσκευασία καταδεικνύουν μία αύξηση στην ανάκτηση και ανακύκλωση αποβλήτων συσκευασίας.

Δεδομένου ότι δεν είναι σαφές με ποιο τρόπο τα κράτη μέλη προέβησαν στο διαχωρισμό μεταξύ αποτέφρωσης με και χωρίς ανάκτηση ενέργειας, και οι δύο δραστηριότητες πρέπει να ληφθούν υπόψη από κοινού. Όσον αφορά τα οικιακά απόβλητα, ο μέσος όρος ήταν 23%, με τη Δανία και το Λουξεμβούργο να αναφέρουν ποσοστά της τάξης του 58% και 56% αντιστοίχως. Ακόμα και με ανάκτηση ενέργειας, η αποτέφρωση αποτελεί γενικά, σύμφωνα με την ανωτέρω ιεράρχηση των αρχών, λιγότερο χρησιμοποιούμενη επιλογή σε σύγκριση με άλλες εναλλακτικές λύσεις επεξεργασίας αποβλήτων που βρίσκονται υψηλότερα στην ιεράρχηση, όπως είναι η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση υλικών.

Παρά τη φθίνουσα τάση, αρκετά κράτη μέλη εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υγειονομική ταφή για τη διάθεση των οικιακών αποβλήτων, με μέσο όρο 45%. Το μέσο ποσοστό υγειονομικής ταφής για τα επικίνδυνα απόβλητα είναι χαμηλότερο (22%), ενώ για την «άλλη επεξεργασία» το μέσο ποσοστό είναι 27%. Τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι είχαν επιτύχει υψηλούς βαθμούς αυτάρκειας από απόψεως διάθεσης αποβλήτων της τάξης του 99%, που στην ουσία επιβεβαιώνει τη θέση της προηγούμενης έκθεσης εφαρμογής για την περίοδο 1995-1997.

Όσον αφορά τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια, η χωριστή συλλογή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή τους διαχείριση. Οι απαντήσεις στα ερωτηματολόγια από τα κράτη μέλη και μία ανεξάρτητη μελέτη την οποία διεξήγε η Επιτροπή [163] καταδεικνύουν ότι το μέσο ποσοστό συλλογής αυξήθηκε σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, πλην όμως υπάρχει περιθώριο βελτίωσης, καθώς το 20% των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων εξακολουθεί να υφίσταται παράνομη απόρριψη ή παράνομη καύση, προκαλώντας με τον τρόπο αυτό σοβαρές βλάβες το περιβάλλον. Ειδικότερα, ορισμένα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν σημαντικά τα ποσοστά συλλογής τους, θέτοντας σε εφαρμογή περισσότερο αποτελεσματικά συστήματα συλλογής.

[163] Κριτική θεώρηση των υφιστάμενων μελετών και της ανάλυσης του κύκλου ζωής για την αναγέννηση και καύση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, τελική έκθεση, Δεκέμβριος 2001.

Η ιεράρχηση των αρχών για τη διαχείριση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων - αναγέννηση, καύση και ασφαλής καταστροφή/απόρριψη - εξακολουθεί να μην εφαρμόζεται επαρκώς. Όσον αφορά την ανάκτηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, η χρήση τους ως καυσίμων εξακολουθεί να αποτελεί σε πολύ μεγάλο βαθμό την επικρατούσα επιλογή για τη διαχείρισή τους. Η αναγέννηση εξακολουθεί να είναι πολύ σπάνια στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει έναντι 12 κρατών μελών (βλέπε κατωτέρω πίνακα) για τη μη εφαρμογή στην πράξη του άρθρου 3 της οδηγίας, μη δίνοντας ουσιαστική προτεραιότητα στην αναγέννηση. Στη διάρκεια της παρούσας περιόδου αναφοράς τονίστηκε επίσης σε κράτη μέλη ότι ορισμένα από αυτά δεν είχαν επισήμως ενσωματώσει το άρθρο 3 στην εθνική τους νομοθεσία. Για ορισμένα κράτη μέλη, οι διαδικασίες επί παραβάσει περιλαμβάνουν επίσης εικαζόμενη παράβαση των άρθρων 2, 4 και 5 λόγω χαμηλών ποσοστών συλλογής.

Ο κύριος περιοριστικός παράγων που εμποδίζει τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στην αναγέννηση εξακολουθεί να είναι οικονομικής φύσεως. Η Επιτροπή πρόκειται να αξιολογήσει κατά περίπτωση εάν ο περιορισμός που προβάλλεται ως επιχείρημα είναι πραγματικός και στο πλαίσιο αυτό στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προηγούμενη απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά της Γερμανίας (C102-97) για παράλειψη να δοθεί προτεραιότητα στην αναγέννηση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Παράλληλα με την εφαρμογή της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε, ένα βασικό ζήτημα για τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η υφιστάμενη φορολογική νομοθεσία. Βασιζόμενη στην οδηγία 92/81/ΕΟΚ [164] για την εναρμόνιση των διαρθρώσεων των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή, η απόφαση 97/425/ΕΟΚ [165] εξουσιοδοτεί τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν και να εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν σε ορισμένα πετρελαιοειδή τα οποία χρησιμοποιούνται για ειδικούς σκοπούς απαλλαγές από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης [166]. Στο πλαίσιο αυτό, 11 κράτη μέλη εφαρμόζουν παρεκκλίσεις από την εφαρμογή ειδικών φόρων κατανάλωσης για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι παρεκκλίσεις αυτές δεν συνάδουν με την εφαρμογή του άρθρου 3 και την προτεραιότητα στην αναγέννηση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, δεδομένου ότι προάγουν τη χρήση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων ως καυσίμων.

[164] ΕΕ L 316, 31.10.1992, σ. 12

[165] ΕΕ L 182, 10.07.1997, σ. 22

[166] Η απόφαση αυτή στη συνέχεια καταργήθηκε. Η πλέον πρόσφατη απόφαση σχετικά με κατάλογο παρεκκλίσεων δυνάμει της παραγράφου 4 του άρθρου 8 της οδηγίας 92/81/ΕΟΚ της απόφασης του Συμβουλίου 2001/224/ΕΚ της 12ης Μαρτίου 2001 σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές ειδικών φόρων κατανάλωσης και τις απαλλαγές από τους φόρους αυτούς, όσον αφορά ορισμένα πετρελαιοειδή που χρησιμοποιούνται για ειδικούς σκοπούς (ΕΕ L 84, 23.3.2001, σ. 23).

Όσον αφορά την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα συμπεράσματα από την προηγούμενη ενοποιημένη έκθεση για την περίοδο 1995-1997 εξακολουθούν να ισχύουν. Ιδιαίτερα, θεωρεί ότι η χρήση ιλύος καθαρισμού λυμάτων ως λιπάσματος στα γεωργικά εδάφη αποτελεί την καλύτερη περιβαλλοντική επιλογή εφόσον δεν προκαλείται απειλή για το περιβάλλον, την ανθρώπινη υγεία και την υγεία των ζώων. Φαίνεται ότι οι διατάξεις της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ υπήρξαν αρκετά αποτελεσματικές για την πρόληψη της διασποράς της μόλυνσης λόγω της χρήσης τις ιλύος.

Τα διαθέσιμα στοιχεία εμφανίζουν ελαφρά υποχώρηση στη χρήση ιλύος για γεωργικούς σκοπούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από 43% περίπου το 1995 σε 37% το 2000. Υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών, σε ορισμένα από τα οποία η υποχώρηση της χρήσης ιλύος είναι αρκετά αξιοσημείωτη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μειωμένη χρήση ιλύος στη γεωργία υπέρ της αποτέφρωσης είναι αντίθετη με την ιεράρχηση των αποβλήτων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί μια ελεγχόμενη και ορθά ρυθμιζόμενη διασπορά ιλύος στα γεωργικά εδάφη. Συγχρόνως, πρέπει να ενισχυθούν οι κανόνες, όταν είναι αναγκαίο, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις την ποιότητα του εδάφους.

1.3. Σχεδιασμός της διαχείρισης αποβλήτων

Τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο της κοινοτικής πολιτικής για τη διαχείριση των αποβλήτων δεδομένου ότι, χωρίς τον κατάλληλο σχεδιασμό, τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να ελέγξουν και να αντιμετωπίσουν τα απόβλητα στο έδαφός τους. Επιπλέον της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, το άρθρο 6 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ και το άρθρο 14 της οδηγίας 94/62/ΕΚ για τη συσκευασία και τα απόβλητα συσκευασίας απαιτούν επίσης την κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων για τα εν λόγω απόβλητα.

Κατά την περίοδο 1997-2000, η Επιτροπή έλαβε νομικά μέτρα κατά αρκετών κρατών μελών τα οποία παρέλειψαν να εξασφαλίσουν την θέσπιση και λειτουργία σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Μέχρι το τέλος της περιόδου αυτής τα περισσότερα κράτη μέλη είχαν καταρτίσει σχέδια. Εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία.

Για τη βελτίωση του σχεδιασμού διαχείρισης των αποβλήτων στα κράτη μέλη, η Επιτροπή προέβλεψε την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών με παραλήπτες τις αρμόδιες εθνικές ή περιφερειακές αρχές. Η δημοσίευσή τους αναμένεται για το πρώτο τρίμηνο του 2003.

1.4. Στατιστικά στοιχεία για τα απόβλητα

Όπως ήδη τονίστηκε στην έκθεση της Επιτροπής για την περίοδο 1995-1997, για να υπάρξει συγκρισιμότητα και αξιολόγηση των στοιχείων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν μια κοινή προσέγγιση του ορισμού των αποβλήτων, του καταλόγου των αποβλήτων και της ορολογίας για τη διαχείριση των αποβλήτων. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει προς το παρόν και υπάρχουν τα εξής προβλήματα:

- Οι όροι «οικιακά απόβλητα» (απόβλητα των νοικοκυριών) και «αστικά απόβλητα» (απόβλητα που συλλέγονται από τις δημοτικές αρχές) χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμοι. Εντούτοις, τα αστικά απόβλητα είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν, εκτός από τα οικιακά, απόβλητα από το εμπόριο, τη βιομηχανία και θεσμικούς φορείς.

- Τα στοιχεία σχετικά με την αποτέφρωση ως δραστηριότητα διάθεσης και την αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας πρέπει να ληφθούν υπόψη από κοινού δεδομένου ότι δεν είναι σαφές κατά πόσον τα κράτη μέλη προβαίνουν σε διάκριση των λειτουργιών αυτών.

- Η «άλλη επεξεργασία» αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό εφαρμοζόμενης μεθόδου επεξεργασίας, πλην όμως ο ορισμός της διαφέρει ανάμεσα στα κράτη μέλη.

- Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικές προσεγγίσεις για τον υπολογισμό της ποσότητας των παραγόμενων χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (μεταξύ 33% και 66% των ορυκτελαίων που διατίθενται στην αγορά).

- Ιδιαίτερα, δεν υπάρχουν στοιχεία για τα «λοιπά απόβλητα», τα οποία περιλαμβάνουν όλα τα απόβλητα τα οποία δεν είναι οικιακά ή επικίνδυνα και τα οποία συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος των παραγόμενων αποβλήτων. Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να προκύψει μία σαφής εικόνα της σύνθεσής τους και της χρησιμοποίησής τους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σημαντική εξέλιξη για τη βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων για τα απόβλητα ήταν η έκδοση, το Νοέμβριο 2002, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, του κανονισμού 2150/2002/ΕΚ [167] για τις στατιστικές των αποβλήτων. Ο νέος αυτός κανονισμός έχει ως στόχο τη θέσπιση ενός κοινοτικού πλαισίου στατιστικών, με κοινούς ορισμούς και ταξινομήσεις, ο οποίος θα συμβάλει στην καλύτερη παρακολούθηση της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, και στη συσχέτιση μεταξύ παραγωγής αποβλήτων και χρήσης πόρων. Βάσει των νέων κανόνων, θα πρέπει να συλλέγονται στατιστικά στοιχεία από το 2004 και στη συνέχεια σε διετή βάση.

[167] ΕΕ L 332, 9.12.2002, σ. 1

1.5. Τήρηση μητρώων

Η απαίτηση για την τήρηση μητρώων σχετικά με τα απόβλητα και τη διαχείρισή τους αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία στατιστικών στοιχείων για τα απόβλητα.

Το άρθρο 14 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ απαιτεί από τις εγκαταστάσεις ή τις επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες αξιοποίησης και διάθεσης αποβλήτων να τηρούν μητρώα σχετικά με τα απόβλητα και τη διαχείρισή τους. Επιπλέον, το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ απαιτεί από τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων και από τους φορείς που μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα να τηρούν μητρώα. Επιπλέον, η οδηγία απαιτεί, στο άρθρο 2 παράγραφος 1, την τήρηση ειδικών μητρώων σχετικά με τη διάθεση (υγειονομική ταφή) επικίνδυνων αποβλήτων.

Τα περισσότερα κράτη μέλη φαίνεται να έχουν εφαρμόσει τις υποχρεώσεις τήρησης μητρώων βάσει των ανωτέρω διατάξεων. Ορισμένα αναφέρουν ότι έχουν θεσπίσει υποχρεώσεις σχετικά με τους παραγωγούς, επιπλέον εκείνων που αφορούν τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή των υποχρεώσεων τήρησης μητρώων στα κράτη μέλη πρέπει να βελτιωθούν περαιτέρω.

Το άρθρο 11 της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ διευκρινίζει για τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια ότι τα κράτη μέλη δύνανται να καθορίζουν μία ελάχιστη ποσότητα (όχι μεγαλύτερη των 500 λίτρων), πάνω από την οποία οι εγκαταστάσεις που παράγουν, συλλέγουν και/ή διακινούν χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια θα είναι υποχρεωμένες να τηρούν μητρώα. Τα όρια που έχουν τεθεί κυμαίνονται από 0 λίτρα (καταχώριση οιασδήποτε ποσότητας) έως 500 λίτρα (οριακή τιμή της οδηγίας).

Το άρθρο 10 της οδηγίας 86/278/ΕΟΚ απαιτεί τη χρήση ενημερωμένων μητρώων σχετικά με την παραγωγή και χρήση ιλύος καθαρισμού λυμάτων καθώς και τα χαρακτηριστικά της ιλύος, τους αποδέκτες και τον τόπο χρησιμοποίησης. Όπως ήδη αναφέρθηκε στην προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν κοινοποιούν τα απαιτούμενα στοιχεία για την παραγωγή ιλύος, και για τις ποσότητες που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, ενώ άλλα παρέχουν απλώς εκτιμήσεις.

1.6. Έλεγχος της διαχείρισης αποβλήτων

Τα κράτη μέλη πρέπει να συστήνουν ή να ορίζουν αρμόδιες αρχές υπεύθυνες για τον έλεγχο των δραστηριοτήτων διαχείρισης αποβλήτων. Ο πίνακας 1 του παραρτήματος της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ παρέχει μία γενική ανασκόπηση των αρμοδιοτήτων των εθνικών αρχών, ενώ οι πίνακες 2, 3.1, 3.2 και 4.2 του παραρτήματος της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ παρέχουν λεπτομέρειες σχετικά με τις αρμοδιότητες στον τομέα των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Οι αρμοδιότητες διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών, που οφείλεται στις γενικές διαφορές των διοικητικών τους διαρθρώσεων.

Σύμφωνα με τα άρθρα 9, 10 και 12 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, οι εγκαταστάσεις ή οι επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες ανάκτησης ή διάθεσης πρέπει να λαμβάνουν άδεια από τις αρμόδιες αρχές. Οι εγκαταστάσεις που προβαίνουν στη συλλογή και μεταφορά αποβλήτων πρέπει να είναι εγγεγραμμένες σε μητρώα των αρμόδιων αρχών. Το άρθρο 11 προβλέπει τους όρους απαλλαγής από την απαίτηση έκδοσης άδειας, όροι οι οποίοι καθίστανται αυστηρότεροι βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα. Όπως συνέβη και με την προηγούμενη έκθεση εφαρμογής, λίγα σχετικά κράτη μέλη έχουν υλοποιήσει τη δυνατότητα απαλλαγής από τις απαιτήσεις έκδοσης άδειας την περίοδο 1998-2000 και δεν αναφέρθηκαν οι σχετικοί λόγοι ή τα πλεονεκτήματα από τα εν λόγω κράτη μέλη.

Το άρθρο 6 της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ απαιτεί από τις επιχειρήσεις που διαθέτουν (δηλαδή επεξεργάζονται, καταστρέφουν, αποθηκεύουν, ή απορρίπτουν) χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια να λαμβάνουν σχετική άδεια. Όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη έκθεση για την περίοδο 1995-1997, όλα τα κράτη μέλη που υπέβαλαν έκθεση, με εξαίρεση τη Δανία, έχουν θεσπίσει σύστημα αδειοδότησης για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.

Η διενέργεια των ενδεδειγμένων περιοδικών επιθεωρήσεων απαιτείται βάσει του άρθρου 13 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ για όλες τις εγκαταστάσεις που διακινούν απόβλητα (συμπεριλαμβανομένης της συλλογής, μεταφοράς, ανάκτησης και διάθεσης). Το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της απαίτησης αυτής περιλαμβάνοντας τους παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων. Το άρθρο 13 της οδηγίας 75/439/ΕΟΚ απαιτεί τη διενέργεια επιθεωρήσεων μόνο για τις επιχειρήσεις που προβαίνουν στη διάθεση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Κατά συνέπεια, οι γενικές διατάξεις των οδηγιών πλαίσιο εφαρμόζονται επιπλέον για εγκαταστάσεις συλλογής και μεταφοράς χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, καθώς επίσης και για τους παραγωγούς χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων. Μόνον οι επιθεωρήσεις των παραγωγών επικίνδυνων αποβλήτων αποτελούν μέρος του ερωτηματολογίου. Από τις παρασχεθείσες πληροφορίες φαίνεται ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να εξασφαλίσουν περιοδικές επιθεωρήσεις όλων των παραγωγών αποβλήτων και οι εθνικές διοικήσεις εστιάζονται στις σημαντικότερες των περιπτώσεων.

1.7. Διαδικασίες παράβασης

Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει ανασκόπηση των διαδικασιών επί παραβάσει που κινήθηκαν ή των προσφυγών ασκήθηκαν από την Επιτροπή βάσει των άρθρων 226 ή 228 της Συνθήκης όσον αφορά την εφαρμογή των οδηγιών 75/442/ΕΟΚ, 91/689/ΕΟΚ, 75/439/ΕΟΚ, 86/278/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας: Διαδικασίες επί παραβάσει - κατάσταση Δεκέμβριος 2002

ΕΠ = Επίσημη προειδοποιητική επιστολή σύμφωνα με το άρθρο 228 της Συνθήκης, ΑΓ= Αιτιολογημένη Γνώμη, Δικαστήριο = Υπόθεση που αποφασίστηκε να παραπεμφθεί ή εκκρεμεί στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

1.8. Προοπτικές

Παρά τα θετικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν, η πρόοδος της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας για τα απόβλητα δεν μπορεί ακόμα να θεωρηθεί ικανοποιητική. Ο αριθμός των διαδικασιών επί παραβάσει εκφράζει σαφώς την τρέχουσα κατάσταση. Σημαντικές προσπάθειες πρέπει ως εκ τούτου να καταβληθούν για την πλήρη εφαρμογή των οδηγιών 75/442/ΕΟΚ, 96/689/ΕΟΚ, 75/439/ΕΟΚ, 86/278/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ, εστιαζόμενες κυρίως στην ιεράρχηση των αρχών διαχείρισης των αποβλήτων.

Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο σημαντικές πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν την εναρμόνιση των ορισμών και των καταλόγων αποβλήτων καθώς και την κατάρτιση αξιόπιστων βάσεων δεδομένων για τα απόβλητα: η θέσπιση του ενοποιημένου Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων και η έκδοση του νέου κανονισμού για τις στατιστικές περί αποβλήτων.

Παράλληλα, οι μελλοντικές και πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων, ιδιαίτερα όσον αφορά τη συσκευασία αποβλήτων [168], τα οχήματα στο τέλος κύκλου ζωής [169] και τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού [170], θα συμβάλουν στη βελτίωση των αποτελεσμάτων όσον αφορά την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, την ανάκτηση και την ανακύκλωση. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης επί του παρόντος μέτρα για τη βελτίωση της επανάχρησης της ιλύος καθαρισμού λυμάτων και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης του κοινού στο θέμα αυτό. Επιπλέον, παρέχεται επί του παρόντος στήριξη στις ερευνητικές δραστηριότητες της ΕΕ με βάση το 6ο Πρόγραμμα Πλαίσιο, εντός των προτεραιοτήτων πολιτικής.

[168] COM(2001)729 τελικό. Πρόταση της Επιτροπής για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας.

[169] Οδηγία 2000/53/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα οχήματα στο τέλος κύκλου ζωής τους, ΕΕ L 269, 21.10.2000, σ.34.

[170] Οδηγία 2002/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ΕΕ L 037, 13.02.2003, σ.24.

Όσον αφορά το τρέχον σύστημα υποβολής εκθέσεων σχετικά με τη νομοθεσία για τα απόβλητα, αυτό βασίζεται στην οδηγία 91/692/ΕΟΚ για την τυποποίηση και τον εξορθολογισμό των εκθέσεων. Στο πλαίσιο του 6ου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον [171], το οποίο υπογραμμίζει την ανάγκη δημιουργίας μιας καλύτερης γνωστικής βάσης για την περιβαλλοντική πολιτική, η Επιτροπή μελετά τη δημιουργία ενός περισσότερο συνεκτικού και αποτελεσματικού συστήματος το οποίο θα εγγυάται την παροχή υψηλής ποιότητας και συγκρίσιμων περιβαλλοντικών δεδομένων και πληροφοριών.