Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001, σχετικά με την επέκταση της περιόδου για μεταβατικά μέτρα"

(COM(2003) 103 τελικό - 2003/0046 (COD))

(2003/C 208/13)

Στις 14 Μαρτίου 2003 και σύμφωνα με το άρθρο 251 της ιδρυτικής Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες ανατέθηκαν στο τμήμα της ΕΟΚΕ "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον", που όρισε ως εισηγητή τον κ. Leif E. Nielsen. Το τμήμα υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Απριλίου 2003.

Κατά την 399η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Μαΐου 2003 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 110 ψήφους υπέρ και 11 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001(1) καθορίζει κανόνες για τον προσδιορισμό της κατηγορίας ενός κράτους μέλους, μιας τρίτης χώρας ή μιας από τις περιφέρειες τους ως προς τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ΣΕΒ)(2). Η κατάταξη σε κατηγορίες πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή βάσει των πληροφοριών από τις σχετικές χώρες και περιφέρειες και κατόπιν εκτίμησης της συντονιστικής επιστημονικής επιτροπής. Το σχετικό αποτέλεσμα έχει μεγάλη σημασία για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων όσον αφορά τον έλεγχο της ΣΕΒ και την εμπορία και εισαγωγή ορισμένων ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων. Σύμφωνα με τον κανονισμό οι σχετικοί κανόνες θα ισχύουν από 1ης Ιουλίου 2001, με μεταβατική περίοδο έως την 1η Ιουλίου 2003, ημερομηνία κατά την οποία αναμένεται να λήξει ο προσδιορισμός σε κατηγορίες.

1.2. Με την πρόταση η Επιτροπή ζητεί την παράταση της μεταβατικής περιόδου για δύο ακόμη χρόνια, προκειμένου να λήξει ο προσδιορισμός σε κατηγορίες. Σύμφωνα με την Επιτροπή, κατά την εξέταση των εγγράφων που υπέβαλλαν οι χώρες κατέστη σαφές ότι είναι ανάγκη να αλλάξουν τα κριτήρια για ορισμένα σημεία προκειμένου να καταστεί ορθότερος ο προσδιορισμός σε κατηγορίες, ώστε να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη ο κίνδυνος της ΣΕΒ. Τα εν λόγω κριτήρια καθορίσθηκαν από το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΔΓΕ). Η ΕΕ πρότεινε στο ΔΓΕ σχετική τροποποίηση, που δεν έγινε αποδεκτή. Φαίνεται ότι το ΔΓΕ δεν προτίθεται να ανταποκριθεί στο αίτημα της ΕΕ να αποστείλει κατάλογο των ελεύθερων από ΣΕΒ χωρών. Επιπλέον η επιστημονική αξιολόγηση του κινδύνου των χωρών δεν έχει λήξει, διότι η συντονιστική επιστημονική επιτροπή υπέβαλε τελική γνώμη μόνο για το ένα τρίτο των χωρών από εκείνες που την είχαν ζητήσει.

1.3. Ο στόχος της παράτασης είναι να κάνει η Επιτροπή μια νέα προσπάθεια για την επίτευξη συμφωνίας με το ΔΓΕ όσον αφορά τους κανόνες για το καθεστώς της ΣΕΒ με βάση τις απαιτήσεις της Επιτροπής για την αξιολόγηση του κινδύνου, με τη χρήση π.χ. των "rapid tests". Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα ολοκληρώσει τις επιστημονικές αξιολογήσεις κινδύνου, κατά τη διάρκεια της παράτασης της μεταβατικής περιόδου.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η συνεργασία στην ΕΕ υποβαθμίζεται με τη συνεχή παραβίαση των προθεσμιών από την Επιτροπή και από τα κράτη μέλη, που τίθενται από κοινού, με λίγο ως πολύ αποδεκτές δικαιολογίες. Αυτό ισχύει και για τους τομείς που αφορούν την υγεία των ζώων και τη δημόσια υγεία και οι οποίοι αποτελούν έως και το 50 % της νομοθεσίας της εσωτερικής αγοράς. Υπονομεύεται το αίσθημα δικαίου και το αποτέλεσμα είναι να μην εφαρμόζονται οι νόμοι για άλλους εμπλεκόμενους, όπως στις εμπορικές συναλλαγές με τρίτες χώρες.

2.2. Και ενόψει της διεύρυνσης, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση ότι χρειάζονται ρεαλιστικές προθεσμίες που να τηρούνται στην πράξη. Συγχρόνως, η Επιτροπή πρέπει αναγκαστικά να εκπληρώσει τα καθήκοντα της ως θεματοφύλακας της Συνθήκης έναντι των κρατών μελών που δεν τηρούν εγκαίρως ή πλήρως τους κανόνες της ΕΕ. Σήμερα είναι επιτακτική η παράταση της μεταβατικής περιόδου, δεν θα πρέπει όμως να δοθεί νέα παράταση διότι τότε θα δημιουργηθεί ανασφάλεια.

2.3. Η παράταση θα διατηρήσει το παρόν επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας, αφού τα μεταβατικά μέτρα για το ειδικό υλικό κινδύνου (ΕΥΚ) και τις μεθόδους σφαγής θα διατηρηθούν εντός της ΕΕ και ως προς τρίτες χώρες. Εάν δεν παραταθούν τα μεταβατικά μέτρα, τότε τα κράτη μέλη π.χ. δεν θα υπέχουν πλέον σχετικές υποχρεώσεις.

2.4. Είναι επιπλέον απαραίτητο να καθιερωθεί μεταξύ ΔΓΕ και ΕΕ συνεχής και εποικοδομητικός διάλογος με σκοπό τη μεγαλύτερη εναρμόνιση των κανόνων σε επίπεδο ΕΕ και σε παγκόσμιο. Σύμφωνα με την ίδια επιστημονική βάση για την αξιολόγηση του κινδύνου θα πρέπει και μέσω του εποικοδομητικού διαλόγου να καθίσταται δυνατή η επίτευξη συμφωνίας για κοινούς κανόνες σχετικά με το χειρισμό του κινδύνου. Εάν αυτό είναι αδύνατο, η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει τις συνέπειες και να εισάγει η ίδια την απαραίτητη νομοθεσία ανεξαρτήτως των δυσκολιών που θα δημιουργηθούν σε επίπεδο ΠΟΕ για τις εμπορικές συναλλαγές με τις τρίτες ώρες. Η έλλειψη διεθνούς αποδοχής και οι χρονοβόρες διαπραγματεύσεις δεν πρέπει να καθυστερήσουν την εφαρμογή των μέτρων που χρειάζονται για τη συνεργασία στην ΕΕ.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Βάσει της γεωγραφικής αξιολόγησης του κινδύνου που πραγματοποίησε η συντονιστική επιστημονική επιτροπή ("Geographical BSE Risk" - GBR, "Γεωγραφικός" κίνδυνος για την ΣΕΒ) η Αργεντινή, η Νέα Ζηλανδία και η Βραζιλία ανήκουν στην κατηγορία των χωρών χωρίς ΣΕΒ (GBR I: "BSE free country or region"), ενώ οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Σουηδία έχουν ενταχθεί στην κατηγορία των χωρών με ελάχιστη πιθανότητα κινδύνου από τη ΣΕΒ (GBR II: "BSE presence is unlikely but not excluded"). Εντούτοις είναι ανησυχητικό εάν η αξιολόγηση του κινδύνου για τις τρίτες χώρες δεν βασίζεται στις ίδιες απαιτήσεις με εκείνες που ισχύουν για τα κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά το δειγματοληπτικό έλεγχο των σφαγίων.

3.2. Η Επιτροπή οφείλει, σε παρόμοια περίπτωση, να εξετάσει από τώρα τη δυνατότητα να συνεχισθεί ο προσδιορισμός σε κατηγορίες πάνω σε τροποποιημένη βάση εφόσον η ισχύουσα είναι ανεπαρκής και ότι οι τροποποιήσεις, σύμφωνα με τις πληροφορίες, θα είναι οπωσδήποτε απαραίτητες.

3.3. Όλες οι υποψήφιες χώρες εντάχθηκαν σε αντίστοιχο επίπεδο κινδύνου με τα κράτη μέλη (GBR III: "BSE presence is likely but not confirmed or confirmed at lower level" (Η παρουσία της ΣΕΒ είναι πιθανή δεν έχει όμως επιβεβαιωθεί ή έχει επιβεβαιωθεί σε χαμηλά επίπεδα)). Με την ευκαιρία αυτή αποτελεί επείγουσα ανάγκη να πραγματοποιηθεί ο οριστικός προσδιορισμός σε κατηγορίες των υποψήφιων χωρών πριν από τη διεύρυνση, ούτως ώστε να διασαφηνισθούν πλήρως και οι πτυχές του κινδύνου πριν από την ένταξη όσον αφορά τον τομέα του εσωτερικού εμπορίου με ζώντα ζώα και τα ζωικά προϊόντα τους.

4. Συμπέρασμα

4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει με την προαναφερθείσα επιφύλαξη την πρόταση για την παράταση της προθεσμίας. Ζητείται από την Επιτροπή να αναπτύξει μεγάλη δραστηριότητα για να πείσει το ΔΓΕ και να διευκρινίσει την έννομη κατάσταση που ισχύει για την καταπολέμηση της ΣΕΒ στην ΕΕ. Εντούτοις, ο προσδιορισμός των χωρών σε κατηγορίες πρέπει να τελειώσει το ταχύτερο δυνατό, πράγμα που είναι επίσης απαραίτητο, προκειμένου να υλοποιηθούν και άλλα επικουρικά μέτρα για τη συνέχιση του προσδιορισμού σε κατηγορίες.

Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αριθ. 999/2001 της 22. 5.2001 για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών, ΕΕ L 147 της 31.5.2001, σ. 1.

(2) Συντομογραφία ΣΕΒ: χρησιμοποιείται για τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών ("τρελλές αγελάδες"), όρος που επεκράτησε για τη μεταδοτική σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια.