ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ - Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ EK

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. H ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

1.1. Εισαγωγή

1.2. Ορισμοί

1.3. Πρακτικές κατά μέσο και κατά περιφέρεια

1.3.1. Ανθρωπιστική βοήθεια

1.3.2. Θεματικές γραμμές του προϋπολογισμού

1.3.3. Γεωγραφικά μέσα

2. ΟΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΚΦ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ

2.1. Οι ΜΚΦ στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου

2.2. Διάλογος, διαβούλευση και άλλες μορφές συμμετοχής

2.3. Τύποι παρεμβάσεων ΜΚΦ

3. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

3.1. Αντίστοιχοι ρόλοι των Αντιπροσωπειών και των κεντρικών γραφείων της Επιτροπής

3.2. Αντίστοιχοι ρόλοι των ΜΚΦ του Βορρά και του Νότου

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Γλωσσάριο

ΑΚΕ Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός

ΑΛΑ Ασία και Λατινική Αμερική

ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΔΕΩΝ Βενεζουέλα, Βολιβία, Εκουαδόρ, Κολομβία, Περού

ASEM Διάσκεψη Ασίας-Ευρώπης

CARDS Πρόγραμμα Βοήθειας της ΕΚ για τα Δυτικά

Βαλκάνια

ΟΚΒ Οργάνωση Κοινοτικής Βάσης

ΕΕΣ Έγγραφο Εθνικής Στρατηγικής

ΕΚ Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ECHO Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας της ΕΚ

ΕΤΑ Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης

ΕΠΑΑ Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ανοικοδόμησης και

Ανάπτυξης (Νότια Αφρική)

ΕΠΔΑΔ(EIDHR) Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα

Ανθρώπινα Δικαιώματα

(EPAs) Συμφωνία Οικονομικής Συνεργασίας

ΣΠΕΣ Συμφωνία εταιρικής σχέσης

ΕΑ Επικεφαλής Αντιπροσωπείας

ΔΟΕ Διεθνής Οργάνωση Εργασίας

MEDA Πρόγραμμα Βοήθειας της ΕΚ για το Μαρόκο, την

Αλγερία, την Τυνησία (Μαγκρέμπ), την Αίγυπτο, το

Ισραήλ, την Ιορδανία, την Παλαιστινιακή Αρχή, τον

Λίβανο, τη Συρία (Μασρέκ), την Τουρκία, την

Κύπρο και τη Μάλτα. Η Λιβύη έχει επί του

παρόντος θέση παρατηρητή.

MERCOSUR Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη

ΠΕΠ Πολυετή Ενδεικτικά Προγράμματα (Νότια Αφρική)

ΜΚΟ Μη Κυβερνητική Οργάνωση

ΜΚΦ Μη Κρατικός Φορέας

ΣΕΣΣ Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας

ΕΠΣ Έγγραφο Περιφερειακής Στρατηγικής

ΜΤΑ Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης

ΟΜΑΔΑ ΣΑΝ ΧΟΣΕ Γουατεμάλα, Ελ Σαλβαδόρ, Κόστα Ρίκα,

Νικαράγουα, Ονδούρα, Παναμάς

ΟΚΕ Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

TACIS Πρόγραμμα βοήθειας της ΕΚ για το Αζερμπαϊτζάν,

την Αρμενία, τη Γεωργία, το Καζακστάν, την

Κιργισία, τη Λευκορωσία, τη Μογγολία, τη

Μολδαβία, το Ουζμπεκιστάν, την Ουκρανία, τη

Ρωσία, το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν

ΣΕΑΣ Συμφωνία Εμπορίου και Αναπτυξιακής

Συνεργασίας (Νότια Αφρική)

ΑΠΗΕ (UNDP) Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών

UNICEF Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά

ΠΟΥ Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας

ΠΟΕ Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου

1. H ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

1.1. Εισαγωγή

Η κοινή Δήλωση Πολιτικής του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (20.11.2000) βασίζεται στην αναγνώριση ότι η ιδιοκτησία των στρατηγικών από τις χώρες εταίρους είναι το κλειδί για την επιτυχία των αναπτυξιακών πολιτικών. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη δυνατή συμμετοχή όλων των τμημάτων της κοινωνίας. Η εταιρική σχέση, η ιδιοκτησία των αναπτυξιακών διαδικασιών από τον πληθυσμό, η συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων και η εκπροσώπηση της κοινωνίας των πολιτών είναι όλες τους αρχές τις οποίες συμμερίζονται οι δωρητές.

Προς αυτή την κατεύθυνση οδεύει η Κοινότητα. Η εφαρμογή της Συμφωνίας της Κοτονού οδηγεί στην προοδευτική συμμετοχή των Μη Κρατικών Φορέων (ΜΚΦ) των ΑΚΕ σε όλη την αναπτυξιακή διαδικασία. Στη Λατινική Αμερική, ο πολιτικός διάλογος σε περιφερειακό, σε υποπεριφερειακό, ενίοτε και σε τοπικό επίπεδο περιλαμβάνει και έναν παράλληλο διάλογο με τους ΜΚΦ. Οι πολιτικές Σύνοδοι Κορυφής, οι συστάσεις και οι συμφωνίες συμπεριλαμβάνουν όχι μόνο στήριξη για ΜΚΦ, αλλά και διευρυνόμενες διαβουλεύσεις μαζί τους. Η υλοποίηση των προγραμμάτων σε διάφορους τομείς διενεργείται κατά μεγάλο μέρος από την κοινωνία των πολιτών. Στο πρόγραμμα MEDA, οι ΜΚΦ λαμβάνουν στήριξη για να βελτιώσουν τη δομή τους και να ενισχύσουν τις ενέργειές τους και οι κυβερνήσεις ενθαρρύνονται να αναπτύξουν διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Επιπροσθέτως, στις χώρες MEDA, η υλοποίηση τοπικών αναπτυξιακών έργων στο πλαίσιο των κοινωνικών ταμείων σε ορισμένες περιπτώσεις ανατίθεται σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Η συμμετοχική προσέγγιση πρέπει να εφαρμόζεται με σεβασμό τόσο της ιδιαίτερης κατάστασης κάθε χώρας εταίρου όσο και του κεντρικού ρόλου της κυβέρνησης, που συμπληρώνεται με τις αποκεντρωμένες τοπικές αρχές, τον επιχειρηματικό τομέα και τους άλλους ΜΚΦ. Στο πλαίσιο αυτό, η πολιτική της ΕΚ αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυση και συμμετοχή των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία. Έχει ήδη αρχίσει μια εκτενέστερη αποκέντρωση της διαχείρισης των έργων προς τις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής. Ο εν εξελίξει εξορθολογισμός των χρηματοδοτικών μέσων της αναπτυξιακής βοήθειας, ο οποίος αποσκοπεί στη διευκόλυνση της ορθής διαχείρισης και της συνοχής των αναπτυξιακών προγραμμάτων, παρέχει επίσης την ευκαιρία να διασαφηνιστεί η προσέγγιση της ΕΚ όσον αφορά τη συνεργασία της με τους ΜΚΦ.

Η ανακοίνωση αυτή σχετικά με την προσέγγιση της ΕΚ όσον αφορά τον διάλογο και την υλοποίηση προγραμμάτων με τη συμμετοχή των ΜΚΦ έχει σκοπό να συμβάλει στη γενική συζήτηση για τις πολιτικές με όλους τους ενδιαφερομένους. Στόχος της είναι να διασαφηνίσει τις προσδοκίες και να τροφοδοτήσει τη συζήτηση με τις χώρες εταίρους. Το παρόν έγγραφο επικεντρώνεται στην ενίσχυση των οργανώσεων των ΜΚΦ στις αναπτυσσόμενες χώρες και δεν αναφέρεται σε άλλα επίπεδα διαλόγου (Πόρτο Αλέγκρε, Γιοχάνεσμπουργκ κλπ.).

Το παρόν έγγραφο συμφωνεί και συμπληρώνει τις αρχές που παρουσιάζονται στη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση [1], η οποία αναφέρει ότι "Οι οργανώσεις που συνθέτουν την κοινωνία των πολιτών, κινητοποιούν τον κόσμο και υποστηρίζουν, παραδείγματος χάρη, όσους πλήττονται από κοινωνικό αποκλεισμό ή διακρίσεις ...Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο στην αναπτυξιακή πολιτική. Συχνά λειτουργούν σαν ένα σύστημα έγκαιρου συναγερμού για την κατεύθυνση της πολιτικής συζήτησης... Η Επιτροπή θα βελτιώσει τον διάλογο με κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς σε τρίτες χώρες κατά την ανάπτυξη προτάσεων πολιτικής με διεθνή διάσταση".

[1] Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση - Μια Λευκή Βίβλος, COM(2001) 428 τελικό

1.2. Ορισμοί

Ο ορισμός των βασικών εννοιών με πρακτικό περισσότερο παρά με θεωρητικό τρόπο θα βοηθήσει να διασαφηνιστούν τόσο η έννοια της συμμετοχικής προσέγγισης όσο και τα περιεχόμενα του παρόντος εγγράφου.

* Κρατικοί φορείς - Οι φορείς της αναπτυξιακής διαδικασίας που αποτελούν τμήμα της δημόσιας διοίκησης και συνδέονται άμεσα μαζί της (περιφερειακές, εθνικές και τοπικές αρχές), καθώς και τα Κοινοβούλια, που είναι οι νόμιμοι εκπρόσωποι των κοινωνιών.

* Μη κρατικοί φορείς - Ο όρος ΜΚΦ χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα φάσμα οργανώσεων που συγκεντρώνει τις κυριότερες, υπάρχουσες ή νεοεμφανιζόμενες, διαρθρώσεις της κοινωνίας εκτός της κυβέρνησης και της δημόσιας διοίκησης. Οι ΜΚΦ δημιουργούνται εθελοντικά από τους πολίτες και αποσκοπούν στην προαγωγή ενός γενικού ή ειδικού θέματος ή συμφέροντος. Είναι ανεξάρτητοι από το κράτος και μπορούν να είναι κερδοσκοπικοί ή μη κερδοσκοπικοί. Παραδείγματα ΜΚΦ είναι: οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις/Οργανώσεις Κοινοτικής Βάσης (ΜΚΟ/ΟΚΒ) και οι αντιπροσωπευτικές τους ενώσεις σε διάφορους τομείς, οι κοινωνικοί εταίροι (εργατικά συνδικάτα, ενώσεις εργοδοτών), οι ενώσεις του ιδιωτικού τομέα και οι οργανώσεις επιχειρηματιών, οι ενώσεις εκκλησιών και τα θρησκευτικά κινήματα, τα πανεπιστήμια, οι πολιτιστικοί σύλλογοι και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

* Κερδοσκοπικοί/Μη κερδοσκοπικοί ΜΚΦ - Oι ΜΚΦ όπως ορίζονται ανωτέρω διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην αναπτυξιακή διαδικασία. H παρούσα ανακοίνωση, αφορά μόνο τη στήριξη για την ενίσχυση των ικανοτήτων των ΜΚΦ από την άποψη της εσωτερικής τους διάρθρωσης και οργάνωσης, την αύξηση του πεδίου δράσης τους μέσω της διεύρυνσης των δικτύων, την ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων, και δεξιοτήτων ανάλυσης και υπεράσπισης, βιώσιμων μηχανισμών άντλησης πόρων κλπ. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΜΚΦ είναι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Ο τομέας των επιχειρήσεων, που λειτουργεί κερδοσκοπικά, καλύπτεται από την παρούσα ανακοίνωση μόνο όσον αφορά τη συμμετοχή του στον αναπτυξιακό διάλογο και στην εφαρμογή των αναπτυξιακών πολιτικών. Χρηματοδοτική στήριξη στον τομέα των επιχειρήσεων που δρα κερδοσκοπικά παρέχεται από διάφορα ειδικά μέσα..

* Οι ρόλοι των ΜΚΦ - Οι ΜΚΦ έχουν είτε επιχειρησιακό είτε συμβουλευτικό χαρακτήρα . Η μέχρι στιγμής παράδοση στη συνεργασία της ΕΚ με τους ΜΚΦ είναι να τους στηρίζουν όταν αυτοί παρέχουν υπηρεσίες σε ευαίσθητους τομείς και να υλοποιούν έργα για την κάλυψη των βασικών αναγκών ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού που ζουν σε κοινωνικά ή γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές. Στις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες, οι ΜΚΦ λειτουργούν επίσης όλο και περισσότερο ως εκπρόσωποι, λαμβάνοντας μέρος στις διαδικασίες διαβούλευσης με εξωτερικούς χορηγούς βοήθειας και στις συζητήσεις για τις πολιτικές και συμβάλλοντας στον προσδιορισμό της στρατηγικής της χώρας τους, προάγοντας έτσι όχι μόνο την εμβάθυνση της δημοκρατίας, αλλά και την ιδιοκτησία της αναπτυξιακής διαδικασίας και αυξάνοντας την υπευθυνότητα τόσο του κρατικού όσο και του επιχειρησιακού τομέα. Οι ΜΚΦ είναι συχνά ένα καταλυτικό στοιχείο για την λειτουργία των δημόσιων- ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων συμπεριλαμβανομένων και των δημόσιων -ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων που αφορούν την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

* Οι ΜΚΦ ως φορείς διεκπεραίωσης της ανθρωπιστικής βοήθειας ή ως αναπτυξιακοί εταίροι - Μια άλλη διάκριση μεταξύ των ΜΚΦ απορρέει από τη διαφορετική φύση των δράσεών τους, οι οποίες μπορούν να εμπίπτουν είτε στο πεδίο της ανθρωπιστικής βοήθειας (στήριξη των θυμάτων φυσικών καταστροφών για την αντιμετώπιση των αναγκών που προκύπτουν από αυτές τις καταστάσεις) είτε στο πεδίο της ανάπτυξης (πιο μακροπρόθεσμη στήριξη για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών αναγκών). Η διάκριση αυτή συνεπάγεται βασικές διαφορές στον ρόλο που αναμένεται από τους ΜΚΦ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη σύνδεση αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης [2], ο συστηματικότερος συντονισμός όλων των φορέων, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών και των τοπικών ΜΚΟ και άλλων ομάδων της κοινωνίας των πολιτών, θα βοηθήσει να βελτιωθεί η διεθνής αντίδραση στις καταστάσεις κρίσεων και στα προβλήματα που τις ακολουθούν.

[2] COM(2001) 153 της 23ης Απριλίου 2001

* Η διαδικασία αναπτυξιακής συνεργασίας από τη σκοπιά των ΜΚΦ - Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς της ΕΚ για την ανάπτυξη οι ΜΚΦ πρέπει να συμμετέχουν μόνιμα και συστηματικά σε όλες τις φάσεις της διαμόρφωσης των εθνικών στρατηγικών και της διαδικασίας προγραμματισμού.

- Αναμένεται από τις αρμόδιες αρχές να λάβουν την πρωτοβουλία να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των ΜΚΦ στην προετοιμασία της Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής ή της Στρατηγικής Μείωσης της Φτώχειας, όπου είναι σκόπιμο.

- Οι αρμόδιες αρχές και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των ΜΚΦ στην προετοιμασία της στρατηγικής ανταπόκρισης της ΕΚ, η οποία βασίζεται τόσο στους στόχους της συνεργασίας της ΕΚ όσο και στην Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική.

- Οι ΜΚΦ θα πρέπει να ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις για τις τομεακές στρατηγικές, αφού συμφωνηθούν οι κατά προτεραιότητα τομείς επικέντρωσης.

- Οι ΜΚΦ θα πρέπει να συμμετέχουν στην εφαρμογή προγραμμάτων συνεργασίας μέσω διάφορων μηχανισμών.

- Οι ΜΚΦ πρέπει να προσκαλούνται να συμμετάσχουν σε αναθεωρήσεις της συνεργασίας της ΕΚ.

* Έγγραφα Εθνικής Στρατηγικής - Το μοντέλο προγραμματισμού που εφαρμόζεται σήμερα σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες βασίζεται στα Έγγραφα Εθνικής Στρατηγικής (ΕΕΣ), τα οποία αποτελούν το μέσο για τον προσανατολισμό, τη διαχείριση και την αναθεώρηση των προγραμμάτων βοήθειας της Επιτροπής. Ο στόχος των ΕΕΣ είναι να παρέχουν ένα πλαίσιο για τα προγράμματα βοήθειας της ΕΕ με βάση τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το πρόγραμμα πολιτικής της κυβέρνησης της χώρας εταίρου, μια ανάλυση της κατάστασης της χώρας εταίρου και τις δραστηριότητες άλλων σημαντικών χορηγών βοήθειας. Το ΕΕΣ επισημαίνει προς τα πού θα κατευθυνθεί η στήριξη της ΕΚ και πώς συνδυαστεί με τις δράσεις των άλλων χορηγών. Τα ΕΕΣ συμβάλλουν έτσι στον καλύτερο σχεδιασμό των δραστηριοτήτων συνεργασίας, στη βελτίωση της συμπληρωματικότητας και του συντονισμού μεταξύ των χορηγών βοήθειας και στη μεγαλύτερη γενική συνοχή της πολιτικής της εξωτερικής ενίσχυσης με τις άλλες πολιτικές της ΕΕ.

* Μορφή των παρεμβάσεων με τους ΜΚΦ - Οι ΜΚΦ μπορούν είτε να εκτελούν έργα που έχουν σαφή στόχο την εφαρμογή των ΕΕΣ ή/και εμπίπτουν στις τομεακές και γεωγραφικές προτεραιότητες που έχει καθορίσει η Επιτροπή («εκτελεστικοί εταίροι»), είτε να παρουσιάζουν πρωτοβουλίες/ προτάσεις προς χρηματοδότηση («ιδίας πρωτοβουλίας των ΜΚΦ»).

* Τομείς παρέμβασης - Έργα και προγράμματα στα οποία συμμετέχουν ΜΚΦ υλοποιούνται σε ποικιλία τομέων, οι οποίοι εκτείνονται από τη γεωργία και την ανάπτυξη της υπαίθρου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διακυβέρνηση μέχρι τις μικροπιστώσεις, την ισότητα των φύλων, την υγεία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, την έρευνα και την ανάπτυξη των ικανοτήτων σε επιστημονικά θέματα, το περιβάλλον και τη δημιουργία απασχόλησης. ´Ολα αυτά τα προγράμματα περιλαμβάνουν τη διάσταση δημιουργίας θεσμών και είναι επωφελή σε πολλές ομάδες στόχους. Πολλά προγράμματα παρέχουν άμεση στήριξη και σε οργανώσεις ΜΚΦ, με στόχο την αναδιάρθρωση της κοινωνίας των πολιτών.

* ΜΚΦ από το Βορρά και από το Νότο - Οι ΜΚΦ της ΕΕ αλλάζουν σταδιακά τον ρόλο τους στην αναπτυξιακή διαδικασία, καταβάλλοντας ιδίως προσπάθειες να στηρίξουν και να εντοπίσουν κατάλληλους εταίρους ΜΚΦ στις αναπτυσσόμενες χώρες και να ενισχύσουν τις ικανότητες των δεύτερων. Η διαδικασία αυτή αντικατοπτρίζει τα αμοιβαία συμφέροντα των βόρειων και των νότιων ΜΚΦ και πρέπει να ενθαρρύνεται.

1.3. Πρακτικές κατά μέσο και κατά περιφέρεια

1.3.1. Ανθρωπιστική βοήθεια

Ο κανονισμός για την ανθρωπιστική βοήθεια (1257/96) καθορίζει τις δικαιούχες οντότητες κοινοτικής χρηματοδότησης για την εφαρμογή ενεργειών ανθρωπιστικής βοήθειας. Καλύπτονται τρεις κατηγορίες εταίρων: οι ΜΚΟ, οι διεθνείς οργανισμοί (υπηρεσίες του ΟΗΕ, διεθνείς οργανώσεις του Ερυθρού Σταυρού) και οι εξειδικευμένοι οργανισμοί των κρατών μελών. ´Οσον αφορά τις ΜΚΟ, ο κανονισμός απαιτεί αυτές να είναι μη κερδοσκοπικές αυτόνομες οργανώσεις σε κράτος μέλος της Κοινότητας βάσει της ισχύουσας σ´αυτό το κράτος μέλος νομοθεσίας και να έχουν την έδρα τους σε κράτος μέλος της Κοινότητας ή στις τρίτες χώρες που λαμβάνουν κοινοτική βοήθεια. Κατ´εξαίρεση, η έδρα μπορεί να βρίσκεται σε μία χορηγό τρίτη χώρα. Για να εργαστούν σε μακροπρόθεσμη βάση με την ECHO, οι ΜΚΟ πρέπει να υπογράψουν Συμφωνία Πλαίσιο Εταιρικής Σχέσης (FPA), το οποίο είναι ένα μέσο για την επιλογή των ΜΚΟ με βάση μια εμπεριστατωμένη ανάλυση της εντολής τους και της αμεροληψίας τους στον καταμερισμό της ενίσχυσης, της επιχειρησιακής, διοικητικής και χρηματοδοτικής τους ικανότητας, καθώς και της εξειδίκευσης και της πείρας τους στο πεδίο των έκτακτων ανθρωπιστικών αναγκών.

Αν και οι ΜΚΟ τρίτων χωρών που δεν είναι εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή ´Ενωση δεν είναι επιλέξιμες για άμεση χρηματοδότηση από την ECHO, διαδραματίζουν εντούτοις σημαντικό ρόλο ως «τοπικοί εκτελεστικοί εταίροι» των ευρωπαϊκών ΜΚΟ για τις ανθρωπιστικές δράσεις που χρηματοδοτούνται από την ECHO. Η γνώση τους στο πεδίο είναι πλεονέκτημα για την επιτυχία των δράσεων και επιτρέπει να διαμορφωθεί πιο αποτελεσματική σύνδεση με την αποκατάσταση και την ανάπτυξη, αφού τελειώσει η ανθρωπιστική έκτακτη ανάγκη και σταματήσει η χρηματοδότηση της ECHO. Οι ΜΚΟ τρίτων χωρών καλούνται να διαδραματίσουν πιο σημαντικό ρόλο στον προσδιορισμό των επιτόπιων αναγκών και στην αύξηση της ευθύνης, τόσο των ΜΚΟ και των άλλων εταίρων όσο και της ΕΕ ως ενεργού χορηγού βοήθειας, έναντι των δικαιούχων.

Η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να εφαρμοσθεί είτε κατόπιν αιτήσεως διεθνών και μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενός κράτους μέλους της ΕΕ ή της δικαιούχου χώρας είτε με πρωτοβουλία της Επιτροπής. Αυτό επιβεβαιώνει ο διάλογος που πραγματοποιείται αυτόν τον καιρό μεταξύ της Επιτροπής και της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι ΜΚΟ που έχουν υπογράψει Συμφωνία Πλαίσιο Εταιρικής Σχέσης (ΣΠΕΣ) καλούνται επίσης να δεσμευθούν σε ένα μόνιμο διάλογο με την ECHO μέσω διάφορων μηχανισμών όπως οι θεματικές ομάδες εργασίας, οι ετήσιες συναντήσεις της Επιτροπής με τους εταίρους που έχουν υπογράψει ΣΠΕΣ (210 τον αριθμό στις 12 Ιουλίου 2002) και οι στρατηγικές συναντήσεις μιας αντιπροσωπείας των εταίρων ΜΚΟ με την ECHO στο τέλος του έτους για να συζητήσουν και να ανταλλάξουν πληροφορίες σχετικά με τις προτεραιότητες του καθενός τους για τα επόμενα έτη.

Τα ποσά που δεσμεύθηκαν για τους ΜΚΦ κατά τα τρία τελευταία έτη μπορούν να συνοψιστούν ως εξής (σε εκατ. ευρώ και ως ποσοστό του ετήσιου προβλεπόμενου ποσού) για λειτουργικές συμβάσεις):

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1.3.2. Θεματικές γραμμές του προϋπολογισμού [3]

[3] Επισιτιστική Ασφάλεια, (Β7-20) Ανθρώπινα Δικαιώματα και Δημοκρατία (Β7-70), Συγχρηματοδότηση ΜΚΟ (Β7-6000), Αποκεντρωμένη Συνεργασία ( (Β7-6002), Περιβάλλον στις αναπτυσσόμενες χώρες και τροπικά δάση (Β7-6200), Βοήθεια για ασθένειες που σχετίζονται με τη φτώχεια (ιός και ασθένεια του AIDS, ελονοσία και φυματίωση) (Β7-6211), Συμβολή στη βελτίωση της υγείας της αναπαραγωγής (Β7-6212), Ενσωμάτωση των ζητημάτων του φύλου στην αναπτυξιακή συνεργασία (Β7-622), Ανάπτυξη των ικανοτήτων για τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών και βιώσιμη ενέργεια (Β7-623), Ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των παιδιών στην αναπτυξιακή συνεργασία (Β7-624), ´Ατομα με ειδικές ανάγκες στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη (Β7-625), Σχήματα συνεργασίας Βορρά-Νότου στην εκστρατεία κατά των ναρκωτικών (Β7-6310), Βοήθεια για την υγειονομική μέριμνα του πληθυσμού και της αναπαραγωγής (Β7-6312), Βοήθεια για τη βασική εκπαίδευση στις αναπτυσσόμενες χώρες (Β7-6313), Συμμετοχή της Κοινότητας στη δράση για την εξουδετέρωση των ναρκών κατά προσωπικού (Β7-661), Μέσα για την Αποκατάσταση και τους Πρόσφυγες, και ο Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης

Ιστορικό

Η Επιτροπή συζητάει την αρχή του εξορθολογισμού των θεματικών/οριζόντιων γραμμών του προϋπολογισμού ´Εχει αρχίσει ένας εις βάθος διάλογος σχετικά με το θέμα αυτό με τους διάφορους ενδιαφερόμενους. ´Εχει αρχίσει επίσης μία διεργασία εναρμόνισης και απλοποίησης των διαδικασιών λήψης απόφασης και των τρόπων εφαρμογής όλων των γραμμών του προϋπολογισμού. Έχουν ήδη ληφθεί μέτρα για τη βελτίωση της επικέντρωσης και της διαχείρισης αρκετών οριζόντιων και θεματικών προγραμμάτων των τελευταίων ετών, ιδίως σε σχέση με την Επισιτιστική Ασφάλεια, την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΠΔΑΔ) και τη Συγχρηματοδότηση των ΜΚΟ. Οι ΜΚΦ μπορούν επίσης να χαρακτηριστούν συνεργάτες σε προγράμματα έρευνας στο βαθμό που είναι σε θέση να πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας για αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων έρευνας και τεχνολογική ανάπτυξης.

Από το 1976 και μετά, η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί αναπτυξιακές δραστηριότητες που προτείνονται από ΜΚΟ βάσει της γραμμής του προϋπολογισμού B7-6000. Αυτή η γραμμή του προϋπολογισμού βασίζεται ιστορικά στη συμμετοχή της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών στον διάλογο με την Επιτροπή σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ. Στην πορεία του χρόνου δόθηκε μεγαλύτερη προτεραιότητα στις δραστηριότητες που ξεκινούν από οργανώσεις εταίρους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι κατευθυντήριες γραμμές της εφαρμογής για την περίοδο 2002-2003 το καθιστούν αυτό προϋπόθεση. Από το 1992, η Επιτροπή χρησιμοποίησε τη γραμμή του προϋπολογισμού B7-6002 για την παροχή χρηματοδότησης για δραστηριότητες δημιουργίας θεσμών και για την κινητοποίηση αποκεντρωμένων φορέων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο στόχος είναι να προαχθεί μια πραγματική αλλαγή στην ενίσχυση του ρόλου αυτών των φορέων στην υλοποίηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων. Επί του παρόντος, οι γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν τη συγχρηματοδότηση και την αποκεντρωμένη συνεργασία (B7-6000 & B7-6002) αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης με τη δομή διασύνδεσης ΕΕ και Ευρωπαϊκών ΜΚΟ και άλλα σημαντικά ευρωπαϊκά δίκτυα ΜΚΦ.

Πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με τις κυριότερες ΜΚΟ Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που έχουν τη έδρα τους στις Βρυξέλλες σχετικά με το σχέδιο εγγράφου προγραμματισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΠΔΑΔ) κατά την περίοδο 2002-2004. Διαβουλεύσεις πραγματοποιήθηκαν σε γενικό επίπεδο για τον ίδιο σκοπό και.με την κοινωνία των πολιτών στις τρίτες χώρες μέσω των Αντιπροσωπειών της Επιτροπής. Μετά την έγκριση του εγγράφου προγραμματισμού, πραγματοποιήθηκε μια σειρά αποστολών στις χώρες που προσδιορίστηκαν ως «χώρες επικέντρωσης» για την ΕΠΔΑΔ 2002-2004, όπου έγιναν συστηματικές διαβουλεύσεις με τις τοπικές ΜΚΟ ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επιπλέον, διοργανώνεται σήμερα στο πλαίσιο της ΕΠΔΑΔ μια σειρά περιφερειακών εργαστηρίων, προκειμένου να συνεχιστεί ένας επιτόπιος διάλογος μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ομάδων ανθρωπίνων δικαιωμάτων σχετικά με τον ρόλο της ΕΚ στην προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού στις τρίτες χώρες και σχετικά με την εφαρμογή της ΕΠΔΑΔ. Τα πρώτα εργαστήρια πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2002 για το Μασρέκ, την περιοχή του Κόλπου και το Μαγκρέμπ. άλλα εργαστήρια θα πραγματοποιηθούν στη Λατινική Αμερική, την Εγγύς Ανατολή και την Αφρική κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2002 και το 2003.

Η Κοινότητα συμβάλλει στη βιώσιμη βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας στις αναπτυσσόμενες χώρες μέσω διάφορων δραστηριοτήτων, όπως είναι η χρηματοδοτική και η τεχνική βοήθεια που σχεδιάζονται για την υλοποίηση προγραμμάτων επισιτιστικής βοήθειας και επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και προγραμμάτων αποθήκευσης. Μερικές από αυτές τις δραστηριότητες στηρίζουν άμεσα τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως, για παράδειγμα, η ευαισθητοποίηση, η τεχνική βοήθεια και κατάρτιση για ομάδες γυναικών, ενώσεις παραγωγών κλπ. και η στήριξη των τοπικών διαρθρώσεων επισιτιστικής βοήθειας. Για κάθε πρόγραμμα, σχεδιάζονται δύο τύποι βοήθειας: άμεση ή έμμεση. Την άμεση βοήθεια τη διαχειρίζεται η κυβέρνηση της δικαιούχου χώρας, η οποία μπορεί να συμφωνήσει να συνεργαστεί με τοπικές αρχές στο πλαίσιο μιας προκαθορισμένης στρατηγικής στήριξης. Η έμμεση βοήθεια παρέχεται στο πλαίσιο μιας σύμβασης που υπογράφεται μεταξύ της Επιτροπής και ενός οργανισμού εφαρμογής, ιδίως του ΟΗΕ και των ΜΚΟ. Οι δυνατότητες των ΜΚΟ στους τομείς της επισιτιστικής βοήθειας και της επισιτιστικής ασφάλειας είναι σημαντικές.

Ο Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης (ΜΤΑ) σχεδιάστηκε για να δώσει στην ΕΚ τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται επειγόντως στις χώρες που βιώνουν έκτακτες καταστάσεις πολιτικής φύσεως και φυσικές καταστροφές. Σκοπός του είναι να στηρίζει βραχυπρόθεσμα μέτρα που αποσκοπούν στη διασφάλιση ή την αποκατάσταση των συνθηκών υπό τις οποίες οι χώρες εταίροι της ΕΚ μπορούν να επιδιώξουν τους μακροπρόθεσμους αναπτυξιακούς τους στόχους. Ο ΜΤΑ δεν χρηματοδοτεί την ανθρωπιστική βοήθεια, όπου λαμβάνει τα ηνία η Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας της ΕΚ (ECHO). Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι βασικοί φορείς για την πρόληψη των συγκρούσεων. Συχνά είναι παρούσες επί τόπου σε καταστάσεις όπου οι επίσημες κρατικές δομές απουσιάζουν. Μπορούν επίσης να λειτουργούν όχι μόνο ως αξιόπιστοι και ουδέτεροι παρατηρητές σε καταστάσεις όπου δεν υπάρχει διεθνής παρουσία, αλλά και ως μεσολαβητές στο επίπεδο της βάσης. Οι υπηρεσίες που παρέχονται από εξειδικευμένες ΜΚΟ όπως η συμφιλίωση, η καθαρή διαμεσολάβηση (η αποκαλούμενη «διπλωματία δεύτερου δρόμου») έχουν αποδειχθεί μερικές φορές καθοριστικές σε κατάσταση κρίσης. Οι κυριότερες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σ' αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνουν ενώσεις γυναικών, ιδιωτικές επιχειρήσεις και θρησκευτικούς/πολιτιστικούς οργανισμούς.

Εκθέσεις αξιολόγησης σχετικά με μεμονωμένες θεματικές γραμμές του προϋπολογισμού υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [4] . Καλύπτουν ιδίως τις γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν τη συγχρηματοδστηση και την αποκεντρωμένη συνεργασία ΜΚΟ. Ο ρόλος των ΜΚΦ εξετάστηκε επίσης στο πλαίσιο άλλων γραμμών του προϋπολογισμού που έχουν πρόσφατα αξιολογηθεί, όπως είναι η Επισιτιστική Ασφάλεια, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η Δημοκρατία, συνεργασία βορρά-νότου για την καταπολέμηση της κατάχρησης ναρκωτικών, βοήθεια για την καταπολέμηση ασθενειών που σχετίζονται με την φτώχεια....Τα συμπεράσματα των εκθέσεων τονίζουν την ανάγκη που υπάρχει τόσο για προώθηση συμμετοχικών προσεγγίσεων όσο και για ενίσχυση του διαλόγου ανάμεσα όλων των σχετικών φορέων στην αναπτυξιακή διαδικασία. Προτείνουν επίσης διάφορες στρατηγικές για τη δημιουργία θεσμών.

[4] http://europa.eu.int/comm/europeaid/evaluation/index.htm

Ποσοτική ανάλυση

Τα ποσά που προβλέφθηκαν για τους ΜΚΦ στο πλαίσιο των κύριων θεματικών γραμμών του προϋπολογισμού κατά τα τρία τελευταία έτη μπορούν να υπολογιστούν κατά προσέγγιση και να συνοψιστούν όπως φαίνεται κατωτέρω (σε εκατ. ευρώ και ως ένα ποσοστό του ετήσιου προβλεπόμενου ποσού για τη συγκεκριμένη γραμμή του προϋπολογισμού).

Οι γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν τη συγχρηματοδότηση (B7-6000) και την αποκεντρωμένη συνεργασία (B7-6002) παρέχουν στήριξη για τη χρηματοδότηση έργων «ιδίας πρωτοβουλίας των ΜΚΦ». Και οι δύο γραμμές του προϋπολογισμού υλοποιούνται κατά 100% από ΜΚΦ. Τα κατωτέρω ποσά περιλαμβάνουν τις πρωτοβουλίες ενίσχυσης των ικανοτήτων:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Για την επισιτιστική βοήθεια και την επισιτιστική ασφάλεια, τα αναφερόμενα ποσά περιλαμβάνουν την επισιτιστική βοήθεια που χορηγήθηκε μέσω του EuronAid (ευρωπαϊκού δικτύου 32 ΜΚΟ που παρέχουν επισιτιστική βοήθεια), καθώς και τις επιχορηγήσεις για την επισιτιστική ασφάλεια, μερικές από τις οποίες, κατόπιν προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, υλοποιούνται μέσω ΜΚΟ. Θεωρείται, συνεπώς, ότι οι ΜΚΟ λειτουργούν ως εκτελεστικοί εταίροι. Όσον αφορά την ενίσχυση των ικανοτήτων, σε κάθε σύμβαση υπάρχει η πρόβλεψη ότι οι ΜΚΟ θα πρέπει να ενισχύσουν τις ικανότητες των εταίρων τους από τον Νότο.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Βάσει της ΕΠΔΑΔ, οι ΜΚΦ δρουν ως εκτελεστικοί εταίροι. Στα κατωτέρω μεγέθη περιλαμβάνονται τα έργα ενίσχυσης των ικανοτήτων (επικέντρωση στα ζητήματα κατάρτισης).

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι άλλες βασικές θεματικές γραμμές του προϋπολογισμού που εξετάζονται στο παρόν έγγραφο αφορούν: τους εκριζωμένους πληθυσμούς των χωρών της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, την αποκατάσταση και την ανοικοδόμηση στην Ασία, τη Λατινική Αμερική, τη Μεσόγειο (Εγγύς και Μέση Ανατολή), την Ανατολική Ευρώπη/Κεντρική Ασία και το Ανατολικό Τιμόρ, την αποκατάσταση και ανοικοδόμηση σε αναπτυσσόμενες χώρες ιδίως ΑΚΕ, την καταπολέμηση του ιού και της ασθένειας του AIDS, της ελονοσίας και της φυματίωσης, την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην ανάπτυξη, τη συνεργασία Βορρά-Νότου στην καταπολέμηση των ναρκωτικών, το περιβάλλον και τα τροπικά δάση και δράσεις για την εξουδετέρωση των ναρκών κατά προσωπικού. Αν και όλες αυτές οι γραμμές του προϋπολογισμού περιλαμβάνουν μια διάσταση ενίσχυσης των ικανοτήτων, η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα ορατή στη γραμμή που αφορά το περιβάλλον και τα τροπικά δάση, που είναι η μόνη στην οποία οι ΜΚΦ δρουν τόσο ως εκτελεστικοί εταίροι όσο και με δική τους πρωτοβουλία.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης λειτουργεί από το 2001. Από τα 36 επιχειρησιακά έργα για τα οποία έχει αναληφθεί μέχρι στιγμής δέσμευση από τον ΜΤΑ (μέχρι τον Ιούνιο του 2002), τα 26 ανατέθηκαν σε ΜΚΦ. Ωστόσο, από αυτά τα 26, σε 6 περιπτώσεις οι συμμετέχοντες ΜΚΦ συνεργάζονταν στην πραγματικότητα άμεσα με την τοπική διοίκηση για τη βελτίωση της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Για παράδειγμα, στο Αφγανιστάν χρηματοδοτούνται ΜΚΦ για να στηρίξουν την τοπική διοίκηση και στην ΠΓΔΜ για να εξασφαλίσουν την τεχνική εποπτεία της συνεισφοράς της ΕΚ σε ένα πρόγραμμα δημοσίων έργων (ηλεκτροδότηση). Από οικονομική άποψη, από τα 20 συνολικά εκατ. ευρώ που δεσμεύθηκαν το 2001 για επιχειρησιακά έργα, τα 16 εκατ. ευρώ ανατέθηκαν σε μη κρατικούς φορείς (εκ των οποίων το 1 εκατ. ευρώ σε ΜΚΦ που συνεργάζονται άμεσα με τις τοπικές διοικήσεις για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών).

Τα σύνολα υπολογίζονται ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1.3.3. Γεωγραφικά μέσα

Η κοινή Δήλωση Πολιτικής του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την Αναπτυξιακή Πολιτική της ΕΚ ενθαρρύνει την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή όλων των τμημάτων της κοινωνίας στην αναπτυξιακή διαδικασία. Η Συμφωνία της Κοτονού με τα κράτη ΑΚΕ καθιστά τη συμμετοχική προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα της συνεργασίας μια νομικά δεσμευτική, καλά διαρθρωμένη υποχρέωση, που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση του διαλόγου μεταξύ των εθνικών αρχών και των ΜΚΦ της χώρας. Στις άλλες περιφέρειες, τα πολιτικά πλαίσια της συνεργασίας προβλέπουν τη συμμετοχική προσέγγιση κυρίως στην εφαρμογή έργων και προγραμμάτων. Παρατηρείται αυξανόμενη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών και αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες για περαιτέρω συμμετοχή των ΜΚΦ στους διαλόγους και τις διαβουλεύσεις σε όλες τις περιφέρειες.

(1) Η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης της Κοτονού αναγνωρίζει τον συμπληρωματικό ρόλο και το δυναμικό των ΜΚΦ για συμβολές στην αναπτυξιακή διαδικασία. Όπου είναι σκόπιμο, οι ΜΚΦ θα κρατώνται ενήμεροι και θα συμμετέχουν στις διαβουλεύσεις για τις αναπτυξιακές στρατηγικές. Θα λαμβάνουν χρηματοδοτικούς πόρους, θα συμμετέχουν στην υλοποίηση έργων και προγραμμάτων συνεργασίας, και θα λαμβάνουν στήριξη για ενίσχυση των ικανοτήτων σε κρίσιμους τομείς, προκειμένου να αυξηθούν οι ικανότητές τους. Οι διαβουλεύσεις κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας προγραμματισμού ήταν γενικά ικανοποιητικές, αλλά θα πρέπει να βελτιωθούν ενόψει της διαδικασίας αναθεώρησης. Η μέχρι στιγμής ανάλυση δείχνει ότι στις περισσότερες χώρες (48 από 55) έχουν πραγματοποιηθεί διαβουλεύσεις με τους ΜΚΦ και σε πάνω από το 50% των περιπτώσεων (30 χώρες από 55) τα ΕΕΣ προσαρμόστηκαν ανάλογα. Σε πολλές χώρες (32 από 55) έχουν προβλεφθεί ποσά για την ενίσχυση των ικανοτήτων και τη δικτύωση των ΜΚΦ. Τα ποσά αυτά αντιστοιχούν περίπου στο 5% των προγραμματιζόμενων πόρων που έχουν χορηγηθεί (166 εκατ. ευρώ από 3,5 δισ.).

(2) Οι ΜΚΦ είναι κατά παράδοση προνομιακοί εταίροι της συνεργασίας της ΕΕ με τη Νότια Αφρική. Πριν από το 1994, μια ειδική γραμμή του προϋπολογισμού για στήριξη των θυμάτων του απαρτχάιντ επικεντρωνόταν στη χρηματοδότηση τοπικών ΜΚΟ και ΟΚΒ. Μετά το τέλος του απαρτχάιντ, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής κατέστησε τη διαβούλευση και τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών πολιτική προτεραιότητα. Η Συμφωνία Εμπορίου, Ανάπτυξης και Συνεργασίας της ΕΕ με τη Νότια Αφρική (ΣΕΑΣ) δηλώνει ότι θα προαχθούν ο διάλογος και η εταιρική σχέση μεταξύ των δημόσιων αρχών και των μη κυβερνητικών αναπτυξιακών εταίρων και φορέων. Οι ΜΚΟ και οι οργανώσεις κοινοτικής βάσης συγκαταλέγονται στους αναπτυξιακούς εταίρους που είναι επιλέξιμοι για χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια. Οποιοσδήποτε άλλος φορέας θα μπορούσε να καταστεί επιλέξιμος, αν οριστεί ως τέτοιος και από τα δύο μέρη. Τα Πολυετή Ενδεικτικά Προγράμματα τόσο του 1997-1999 όσο και του 2000-2002 προβλέπουν ότι «μια ενδεικτική επιχορήγηση 25% των πόρων που διατίθενται δυνάμει της ΣΕΑΣ θα είναι αφιερωμένη στην αποκεντρωμένη συνεργασία», είτε με τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων είτε για προγράμματα εταιρικής σχέσης στα οποία συμμετέχουν κρατικές υπηρεσίες και ΜΚΦ. Αν και στη ΣΕΑΣ δεν υπάρχει ιδιαίτερη πρόβλεψη για διαβουλεύσεις με τους ΜΚΦ κατά τη φάση προγραμματισμού, τώρα εφαρμόζεται η Συμφωνία της Κοτονού, της οποίας η Νότια Αφρική είναι συμβαλλόμενο μέρος. Ως αποτέλεσμα, οι ΜΚΦ συμμετέχουν τώρα στην προετοιμασία του νέου ΠΕΠ (2003-2006).

(3) Σύμφωνα με το πρόγραμμα MEDA, οι ΜΚΦ συμμετέχουν ιδιαίτερα στο περιφερειακό επίπεδο μέσω του Ευρωμεσογειακού Φόρουμ Πολιτών και πολλών τομεακών φόρουμ. Τα προγράμματα MEDA που αφορούν ειδικά την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών συνίστανται κυρίως στη δημιουργία θεσμών, που μπορεί να οδηγήσει στην ενδυνάμωση του διαλόγου μεταξύ των ΜΚΦ και της κυβέρνησης της χώρας εταίρου και στην ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και των σταθερών συνδέσμων μεταξύ των εταίρων των δικτύων και στη συμμετοχή στην υλοποίηση έργων.

(4) Η πρόταση για ένα νέο κανονισμό ΑΛΑ [5] περιλαμβάνει διάφορους ΜΚΦ στους φορείς που είναι άμεσα επιλέξιμοι για συνεργασία με την Κοινότητα. Αυτό συνέβαινε ήδη και στον προηγούμενο κανονισμό ΑΛΑ (443/92), ο οποίος ανέφερε ότι οι παραλήπτες της βοήθειας και οι εταίροι της συνεργασίας μπορούν να περιλαμβάνουν και άλλες οντότητες, εκτός από τα κράτη και τις περιφέρειες. Η νέα πρόταση κανονισμού επισημαίνει επίσης ότι η συνεργασία θα στηρίξει την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων μεταξύ των εταίρων ΑΛΑ και της ΕΕ, ούτως ώστε να καταστούν δυνατές οι αμοιβαία επωφελείς ανταλλαγές, ιδίως μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και επιστημονικών φορέων. Τα τρέχοντα έγγραφα περιφερειακής, υποπεριφερειακής και εθνικής στρατηγικής έχουν έντονη συνιστώσα κοινωνίας των πολιτών. Στη Λατινική Αμερική θεσμοθετήθηκε πολιτικός διάλογος μεταξύ της ΕΕ και της Ομάδας του Ρίο, η οποία συγκεντρώνει το σύνολο της Λατινικής Αμερικής. Πολιτικός διάλογος υπάρχει επίσης στα τρία υποπεριφερειακά επίπεδα με την Ομάδα του Σαν Χοσέ και το Μεξικό, με την Κοινότητα των Άνδεων και με τη Mercosur, τα οποία περιλαμβάνουν και έναν παράλληλο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. Στη νέα γενιά Συμφωνιών παρατηρείται αυξανόμενη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών. Η Συμφωνία Σύνδεσης που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2002 με τη Χιλή και η Συμφωνία που τελεί υπό διαπραγμάτευση με τη Mercosur περιλαμβάνουν προβλέψεις για διάλογο και συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών. Οι ισχύουσες συμφωνίες μεταξύ της ΕΚ και των ασιατικών χωρών δεν περιέχουν νομική υποχρέωση για διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών. Ωστόσο, πραγματοποιείται διάλογος μέσω επίσημων διαρθρώσεων όπως το φόρουμ ΕΕ-Ινδίας και το φόρουμ της ASEM.

[5] COM(2002) 340 της 2ας Ιουλίου 2002

(5) Η βοήθεια της ΕΚ προς τα Δυτικά Βαλκάνια, η οποία συμβάλλει στη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός θεσμικού, νομοθετικού, οικονομικού και κοινωνικού πλαισίου και στην προαγωγή μιας οικονομίας της αγοράς. Η πολιτική κατάσταση σε ορισμένες περιοχές μπορεί να καταστήσει απαραίτητη τη χορήγηση της βοήθειας άμεσα σε παραλήπτες διαφορετικούς από το κράτος. Το κράτος, φορείς υπό τη δικαιοδοσία και τη διαχείριση των Ηνωμένων Εθνών, ομοσπονδιακοί, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς, κρατικοί και ημικρατικοί οργανισμοί, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις που παρέχουν στήριξη σε επιχειρήσεις, οι συνεταιρισμοί, οι εταιρείες αλληλασφάλισης, οι ενώσεις, τα ιδρύματα και οι ΜΚΟ είναι όλοι επιλέξιμοι για κοινοτική βοήθεια. Τρία μέσα παρέχουν στήριξη στην κοινωνία των πολιτών στα Δυτικά Βαλκάνια: τα εθνικά προγράμματα του CARDS (που επικεντρώνονται στις κοινωνικές πτυχές, στη δημοκρατία και στη σταθεροποίηση), τα περιφερειακά προγράμματα του CARDS και η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΠΔΑΔ). Μία από τις προτεραιότητες των περιφερειακών πόρων του CARDS είναι η στήριξη της σταθεροποίησης της δημοκρατίας και της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της χρηστής διακυβέρνησης. Ως συμπλήρωμα των εθνικών προγραμμάτων του CARDS και της ΕΠΔΑΔ, θα προαχθούν μη κυβερνητικές δραστηριότητες στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και της αειφόρου ανάπτυξης.

(6) Οι Συμφωνίες Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) αποτελούν τη βάση της συνεργασίας με τις 13 χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας [6] που ωφελούνται από το πρόγραμμα TACIS. Το TACIS αποσκοπεί στην προαγωγή της μετάβασης σε μια οικονομία της αγοράς και στην ενίσχυση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στις χώρες εταίρους. Η στήριξη της κοινωνίας των πολιτών αποτελεί τμήμα του ευρύτερου τομέα «Στήριξη της θεσμικής, νομικής και διοικητικής μεταρρύθμισης». Έργα και μέτρα περιλαμβάνονται στις συμφωνίες χρηματοδότησης που συνάπτονται μεταξύ της Επιτροπής και της χώρας εταίρου, βάσει ενός διαλόγου που αφορά τα κοινά ενδιαφέροντα των δύο μερών. Δεν υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τη συμμετοχή ΜΚΦ στην προετοιμασία των ενδεικτικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων δράσης. Η «Στήριξη της κοινωνίας των πολιτών» έχει επιλεγεί ως προτεραιότητα στην πλειονότητα των ΕΕΣ.

[6] Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία, Γεωργία, Καζακστάν, Κιργισία, Λευκορωσία, Μογγολία, Μολδαβία, Ουζμπεκιστάν, Ουκρανία, Ρωσία, Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν. Έχουν συναφθεί και εφαρμόζονται ΣΕΣΣ με 9 από αυτές τις χώρες (όχι με τη Λευκορωσία, τη Μογγολία, το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν)

Τα ποσά που προβλέφθηκαν για τους ΜΚΦ από τα γεωγραφικά μέσα κατά τα τρία τελευταία έτη μπορούν να υπολογιστούν κατά προσέγγιση και να συνοψιστούν ως εξής (σε εκατ. ευρώ και ως ποσοστό του ετήσιου π ποσού):

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2. ΟΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΚΦ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ

2.1. Οι ΜΚΦ στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου

Στην πράξη οι ΜΚΦ καθίστανται σταδιακά ένας από τους κυριότερους εταίρους της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΚ. Ο ευρύς διάλογος μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των πολιτών παρέχει τη δυνατότητα για πολύτιμες συμβολές στον σχεδιασμό και την εφαρμογή στρατηγικών μείωσης της φτώχειας και πολιτικών που επικεντρώνονται σε στόχους ανάπτυξης της χιλιετίας και βοηθά στην προαγωγή της χρηστής διακυβέρνησης, του εκδημοκρατισμού και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η χρησιμότητα και η βιωσιμότητα των πολιτικών και των προγραμμάτων συνεργασίας είναι αυξημένες στους καίριους τομείς της πρόληψης και της επίλυσης των συγκρούσεων, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εμπορίου και της ανάπτυξης.

Όσον αφορά την εμπορική πολιτική, ειδικότερα, η Επιτροπή είχε από το 1998, συναντήσεις, στις Βρυξέλλες, με ΜΚΦ, συμπεριλαμβανομένων αντιπροσώπων δικτύων ΜΚΟ που ειδικεύονται σε θέματα εμπορίου και ανάπτυξης. Η διαδικασία ανανεώνεται σε τακτική βάση. ´Εχει εξελιχθεί και έχει καταλήξει στο να αποτελεί σημαντικό στοιχείο του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής ενώ αποδείχθηκε ιδιαίτερα πολύτιμη στην προσέγγιση διασκέψεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ιδίως στην Doha (Νοέμβριος 2001). Οι συμμετέχουσες οργανώσεις είναι σε θέση να κινήσουν το ενδιαφέρον σε σχετικά θέματα στο πλαίσιο της Ευρώπης καθώς και με τις επαφές τους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτό εξασφαλίζει ένα μηχανισμό ενημέρωσης και διατήρησης μιας αμοιβαίας ροής πληροφοριών. Η διαδικασία παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις σχετικά με την ατζέντα ανάπτυξης στην Doha και είναι ευέλικτη, ενώ επεκτείνεται για να καλύψει κατάλληλα άλλες εμπορικές διαπραγματεύσεις (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Ανάμειξη ΜΚΦ στην προετοιμασία των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας με τις χώρες ΑΚΕ).

Οι ΜΚΦ μπορούν να αποτελέσουν τμήμα του πολιτικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και μιας τρίτης χώρας μέσω της διαβούλευσης και της ενημέρωσής τους σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς της συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης, όταν είναι δυνατό, της διαπραγμάτευσης νέων συμφωνιών.

Η ΕΚ προωθεί τη συμμετοχή των ΜΚΦ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο σύμφωνα με δημοκρατικές αρχές, καθώς και στην προετοιμασία τόσο της Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής από τις κυβερνήσεις εταίρους όσο και των Εγγράφων Εθνικής Στρατηγικής της ΕΚ. Οι στόχοι της ΕΚ στην προαγωγή συμμετοχικών προσεγγίσεων είναι η συμβολή στην ιδιοκτησία των αναπτυξιακών στρατηγικών από όλους τους δικαιούχους, η προοδευτική εδραίωση υπεύθυνων, χρηστών και δημοκρατικών θεσμών, η βοήθεια στην άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη και η διευκόλυνση δημόσιων-ιδιωτικών συμπράξεων. Η συμβολή αυτή, με τη σειρά της, θα καταλήξει στη μεγαλύτερη ορατότητα των αναπτυξιακών στρατηγικών.

Οι στόχοι αυτοί επιδιώκονται σε στενή συνεργασία με άλλους χορηγούς βοήθειας, ιδίως τα κράτη μέλη. Η ΕΕ θα εντείνει τις προσπάθειές της να ευαισθητοποιήσει τις αρμόδιες αρχές, προκειμένου να προαγάγει και να διευκολύνει τις επαφές στο πιο κατάλληλο επίπεδο μεταξύ των διάφορων τύπων φορέων της αναπτυξιακής διαδικασίας. Θα προαχθεί ο διάλογος μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των σημαντικότερων ΜΚΦ. Ο διάλογος αυτός δίνει στους ΜΚΦ τη δυνατότητα να εκφράσουν τις ανάγκες και τις απόψεις τους και, κατά συνέπεια, να διευκολύνει τη συμμετοχή τους στην αναπτυξιακή διαδικασία.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚ περιμένει από τους ΜΚΦ να συμμετέχουν σε πέντε διαφορετικά στάδια της αναπτυξιακής διαδικασίας: την προετοιμασία της Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής. την προετοιμασία της Στρατηγικής Αντίδρασης της Κοινότητας. τον διάλογο για τις πολιτικές αφού συμφωνηθούν οι τομείς παρέμβασης, την εφαρμογή και τη διαδικασία αναθεώρησης. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να παρασχεθούν στους ΜΚΦ τόσο χρηματοδοτικοί πόροι όσο και στήριξη για ενίσχυση των ικανοτήτων σε κρίσιμους τομείς, προκειμένου να αυξηθούν οι ικανότητές τους.

Για να συμμετάσχουν οι ΜΚΦ στον διάλογο για τις πολιτικές και να έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η ΕΚ περιμένει από αυτούς να λειτουργούν με διαφανή και υπόλογο τρόπο. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την πρόσβαση στη χρηματοδότηση θα πρέπει να προσαρμοστούν και να αναπτυχθούν με βάση την κάθε χώρα. Γενικά, η ΕΚ μπορεί να στηρίξει ΜΚΦ που συμμερίζονται τους στόχους της προαγωγής της μείωσης της φτώχειας, της χρηστής διακυβέρνησης και της αειφόρου ανάπτυξης και που είναι σε θέση να αποδείξουν τις ικανότητές τους στην εργασία στους βασικούς αναπτυξιακούς τομείς: αντιμετώπιση των αναγκών των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων συμπεριλαμβανομένων των ιδιαίτερων αναγκών των γυναικών, θεμάτων περιβάλλοντος, ανθρώπινων δικαιωμάτων και δημοκρατίας, της προαγωγής της χρηστής διακυβέρνησης, αύξησης της οικονομικής και της κοινωνικής ανάπτυξης και προαγωγής και ενίσχυσης του κοινωνικού και του πολιτικού διαλόγου. Μια σαφής οργανωτική διάθρωση, που να αντανακλά τις βασικές αρχές της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της υποχρέωσης λογοδοσίας, καθώς και η ανεξαρτησία από το κράτος και τις διοικήσεις είναι επίσης βασικές προϋποθέσεις για την πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Η ΕΕ, κατά προτίμηση σε συνεργασία με την κυβέρνηση της χώρας εταίρου, θα παρέχει στήριξη για την αύξηση των ικανοτήτων των ΜΚΦ που διαδραματίζουν εποικοδομητικό ρόλο στον διάλογο για τις πολιτικές. Έτσι, θα μπορέσει να βελτιωθεί η ποιότητα της διαμόρφωσης των πολιτικών και να διευκολυνθεί η προοδευτική συμμετοχή των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί επίσης στις μικρές οργανώσεις και στις οργανώσεις βάσης, που έχουν την ικανότητα να φθάσουν και να εκπροσωπήσουν ευάλωτες και απομονωμένες ομάδες του πληθυσμού. Η συμβολή των οργανώσεων βάσης στον διάλογο για τις πολιτικές και στην υλοποίηση των στρατηγικών είναι σημαντική για τη μείωση της φτώχειας και την επίτευξη αναπτυξιακών στόχων πλησιέστερα στον πληθυσμό και στους τόπους όπου εμφανίζονται ανάγκες. Η διευκόλυνση του διαλόγου σε αποκεντρωμένη βάση μεταξύ των τοπικών αρχών και των οργανώσεων βάσης είναι εξίσου σημαντική όπου δεν είναι εφικτή η άμεση διαβούλευση με τους ΜΚΦ στο επίπεδο της κεντρικής κυβέρνησης. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η εξαιρετικά συγκεντρωτική κυβέρνηση και η επικέντρωση της δραστηριότητας στις αστικές περιοχές εμποδίζει την περιεκτική συμμετοχική προσέγγιση, καθώς πολλές ομάδες και περιοχές είναι αποκομμένες από τις διαβουλεύσεις και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτό ισχύει ιδίως στις χώρες που καλύπτουν μεγάλη γεωγραφική έκταση. Συνολικά η μετάβαση πολλών αναπτυσσόμενων χωρών προς πιο αποκεντρωμένα συστήματα διακυβέρνησης θα αυξήσει την ανάγκη για συμμετοχή των δικαιούχων στον καθορισμό των προτεραιοτήτων και στην παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού.

Οι ΜΚΦ του Βορρά που είναι παρόντες στη χώρα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο από αυτήν την άποψη. Μπορούν να παράσχουν στήριξη για τη διευκόλυνση και την προαγωγή της έναρξης ή της παγίωσης των εθνικών διαδικασιών διαλόγου και να βοηθήσουν τις κυριότερες οργανώσεις να συμμετάσχουν στον διάλογο, στην άσκηση του προγραμματισμού και στην κατάρτιση των προγραμμάτων που περιλαμβάνουν χορήγηση πόρων σε ΜΚΦ. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να συνεχιστούν από την άποψη της μεταφοράς τεχνογνωσίας στους αγροτικούς και περιθωριακούς πληθυσμούς, προάγοντας όχι μόνο μια «περιεκτική συμμετοχική προσέγγιση», αλλά και την ιδιοκτησία της αναπτυξιακής διαδικασίας γενικά.

Τέλος, είναι επίσης αναγκαία για τη συνέχιση των παρεμβάσεων των ΜΚΦ η εκπόνηση δεικτών απόδοσης ως βάση ενός μηχανισμού κοινού ελέγχου.

2.2. Διάλογος, διαβούλευση και άλλες μορφές συμμετοχής

Οι διαβουλεύσεις σχετικά με τα ΕΕΣ θα ενθαρρυνθούν συστηματικά σύμφωνα με μια ευέλικτη και προσαρμοσμένη σε κάθε περίπτωση προσέγγιση. Ένα καλό παράδειγμα είναι η συμμετοχή ΜΚΦ στην προετοιμασία της στρατηγικής ανταπόκρισης της ΕΚ για το Καμερούν και την Ουγκάντα (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1). Πρέπει να διατηρεί κανείς κατά νου, ωστόσο, ότι υπάρχει περιθώριο για βελτίωση και ότι κατά τις φάσεις της υλοποίησης και της αναθεώρησης θα καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την παγίωση της συμμετοχής των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία σ' αυτές τις χώρες.

Πρωτοβουλίες για τη συμμετοχή των ΜΚΦ σε υπερεθνικό επίπεδο έχουν αναληφθεί στη Λατινική Αμερική (συνέχεια της Δήλωσης του Ρίο, προετοιμασία της Διάσκεψης της Μαδρίτης, Διάλογος του Σαν Χοσέ, Φόρουμ ΕΕ-Mercosur για τον Επιχειρηματικό Διάλογο).

Οι Μη Κρατικοί Φορείς προσκλήθηκαν στα περιφερειακά σεμινάρια για την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας (EPAs) ΑΚΕ-ΕΕ το 2001. Ο στόχος είναι να διοργανωθούν από κοινού (ΑΚΕ-ΕΚ) διαβουλεύσεις καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης, με τη στήριξη της ESC Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και των βημάτων των ΜΚΟ.

Αναλυτικές πληροφορίες για τις πρωτοβουλίες αυτές παρέχονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1.

2.3. Τύποι παρεμβάσεων ΜΚΦ

Υπάρχει μια βασική διάκριση μεταξύ των ΜΚΦ που εκτελούν έργα τα οποία έχουν στόχο την εφαρμογή ΕΕΣ ή/και εμπίπτουν στις τομεακές και γεωγραφικές προτεραιότητες που έχει θέσει η Επιτροπή (ΜΚΦ ως «εκτελεστικοί εταίροι») και των ίδιων, πρωτοβουλιών/προτάσεων των ΜΚΦ που η Επιτροπή ίσως αποφασίσει να στηρίξει (ίδιες πρωτοβουλίες των ΜΚΦ). Αυτοί οι δύο διαφορετικοί τύποι σχέσεων μεταξύ των ΜΚΦ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα συνεχιστούν και πρέπει να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ των δύο τύπων στήριξης. Στη δεύτερη περίπτωση, ειδικότερα, οι ΜΚΦ λειτουργούν βάσει της αυτονομίας και του δικαιώματος πρωτοβουλίας στο πλαίσιο των διαδικασιών που εφαρμόζουν για κάθε μέσο. Όταν δρουν ως εκτελεστικοί εταίροι, οι ΜΚΦ δεσμεύονται να παρουσιάσουν αποτελέσματα, ανάλογα με τη σύμβαση που έχουν υπογράψει.

Η διαχείριση των μέσων συνεργασίας της ΕΚ γίνεται όλο και περισσότερο με τρόπο που στηρίζει τους ΜΚΦ στις αναπτυσσόμενες χώρες και τους επιτρέπει να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση είτε ανεξάρτητα είτε σε στενή εταιρική σχέση με ΜΚΦ του Βορρά.

Το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 παρέχει παραδείγματα ενδιαφερουσών περιπτώσεων συμμετοχής των ΜΚΦ στην εφαρμογή έργων (ως εργολάβων, υπεργολάβων ή άλλων) σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες. Μερικά παραδείγματα προγραμμάτων όπου οι ΜΚΦ δρουν ιδία πρωτοβουλία παρέχονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3.

3. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

3.1. Αντίστοιχοι ρόλοι των Αντιπροσωπειών και των κεντρικών γραφείων της Επιτροπής

Η διαδικασία αποκέντρωσης, η οποία ξεκίνησε το 2001 και θα επεκταθεί σε όλες τις Αντιπροσωπείες πριν από το τέλος του 2003, θα βοηθήσει στη βελτίωση της ποιότητας της συμμετοχικής προσέγγισης στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ. Η αποκέντρωση θα οδηγήσει σε σταδιακή μεταφορά πόρων και αρμοδιοτήτων στις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής. Ο καλός συντονισμός μεταξύ των Αντιπροσωπειών και των κεντρικών γραφείων της Επιτροπής είναι κρίσιμος. Όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες, η διαδικασία αποκέντρωσης θα συνοδευτεί από αποκέντρωση προς τις αρχές των χωρών εταίρων.

Ο ΕΑ θα διαδραματίζει όλο και πιο σημαντικό ρόλο στη διαδικασία επιλογής των συγχρηματοδοτούμενων έργων που παρουσιάζονται ως ίδιες πρωτοβουλίες των ΜΚΦ. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΑ θα πρέπει να διασφαλίζει ότι υπάρχει αποδεκτός βαθμός συνοχής μεταξύ αυτών των πρωτοβουλιών και της συνολικής στρατηγικής της συνεργασίας, καθώς και των υφιστάμενων ή σχεδιαζόμενων προγραμμάτων της ΕΚ στην ενδιαφερόμενη χώρα. Για άλλα μέσα, ο ΕΑ θα έχει κρίσιμες ευθύνες στη διαχείριση της πρόσβασης των ΜΚΦ στη χρηματοδότηση. Στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Κοτονού, οι περισσότερες κυβερνήσεις ΑΚΕ, σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχουν αναλάβει να παρέχουν στήριξη στους ΜΚΦ διαφυλάσσοντας ένα ποσό των πόρων του ΕΤΑ για τον σκοπό αυτό στα Έγγραφα Εθνικής Στρατηγικής. Στη διαδικασία εφαρμογής αυτών των καινοτόμων διατάξεων, αναμένεται από τις εθνικές αρχές των ΑΚΕ, από τις Αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από τους εκπροσώπους των ΜΚΦ να προσδιορίσουν από κοινού τους τύπους των φορέων και τους τύπους των δραστηριοτήτων που θα στηριχθούν. Όσον αφορά τη διαχείριση των πόρων και τις αποφάσεις για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων των μη κρατικών φορέων, ο ΕΑ θα είναι ο βασικός υπεύθυνος, ως αποτέλεσμα του συνεχούς διαλόγου μεταξύ των μερών για το κυλιόμενο πρόγραμμα.

Η έλλειψη πολιτικής βούλησης εκ μέρους των εθνικών κυβερνήσεων για συμμετοχή των ΜΚΦ και η περιορισμένη διάρθρωση και ικανότητα των ΜΚΦ είναι δύο σημαντικά ζητήματα που ο Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας αντιμετωπίζει συχνά σε αρκετές χώρες, όχι απαραιτήτως από τις φτωχότερες. Η αύξηση του συντονισμού με τα κράτη μέλη είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος να ενισχυθεί ο πολιτικός διάλογος με τις εθνικές αρχές για αυτό το θέμα και να διευκολυνθεί και να στηριχθεί η ικανότητα των ΜΚΦ να χρησιμοποιούν όλες τις ευκαιρίες που παρέχονται στην αναπτυξιακή διαδικασία. Οι διαβουλεύσεις για τα Έγγραφα Εθνικής Στρατηγικής μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμο εργαλείο για να καθοριστεί εξ αρχής η πολιτική έναντι των ΜΚΦ και να δοθεί στους ΜΚΦ η δυνατότητα να εμφανιστούν, να παρουσιάσουν τις ιδέες τους, να προωθήσουν τη συζήτηση στην κοινωνία και να συμβάλουν στην εδραίωση δημοκρατικών συστημάτων.

Ο Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην προαγωγή και τη διευκόλυνση του διαλόγου μεταξύ των ΜΚΦ και των αρμόδιων αρχών. Όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, ο ΕΑ θα πρέπει να εξασφαλίζει στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις διεθνείς υπηρεσίες και οργανισμούς που συνεργάζονται ήδη με αρμόδιους ΜΚΦ (π.χ. τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, τη Διεθνή Τράπεζα, το UNDP, την ΠΟΥ, τη ΔΟΕ, τη UNICEF, τις ευρωπαϊκές ΜΚΟ, τα Διεθνή Εμπορικά Επιμελητήρια, τις διεθνείς ενώσεις των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης κλπ.). Ο ρόλος των κεντρικών γραφείων θα είναι να παρέχουν στήριξη στις Αντιπροσωπείες διαδίδοντας τις ορθές πρακτικές και προσεγγίσεις και εξασφαλίζοντας τη συνοχή και τη συνέπεια της πολιτικής κατά τη διαδικασία.

3.2. Αντίστοιχοι ρόλοι των ΜΚΦ του Βορρά και του Νότου

Οι ΜΚΦ στις αναπτυσσόμενες χώρες δεν είναι πάντοτε ικανές να αξιοποιήσουν πλήρως τις υπάρχουσες δυνατότητες για συμμετοχή στην αναπτυξιακή διαδικασία. Ενδεχομένως να έχουν εύθραυστη οργανωτική δομή, να έχουν απειρία ή να λειτουργούν σε δύσκολο περιβάλλον. Η βελτίωση της ικανότητας των ΜΚΦ να συμμετάσχουν σε διάλογο με τους χορηγούς βοήθειας και τις εθνικές και περιφερειακές αρχές των δικαιούχων χωρών αναμένεται να οδηγήσει σε καλύτερη ικανότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες, όπως εκφράζονται στο τοπικό επίπεδο.

Η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών των χωρών του Νότου, η οποία είναι μια μακροχρόνια και χρονοβόρα διαδικασία, αποτελεί προτεραιότητα. Η καλύτερη αφετηρία φαίνεται πως είναι η διευκόλυνση «περιεκτικών» διαδικασιών «από τη βάση προς τα πάνω» με στόχο τη δημιουργία εθνικών διαρθρώσεων ή βημάτων που θα εκπροσωπούν τα συμφέροντα και τις προσδοκίες των διάφορων κατηγοριών ή φορέων. Οι διαρθρώσεις αυτές, με την κατάλληλη στήριξη, αποτελούν συχνά τη βάση για τη σταδιακή οικοδόμηση δικτύων σε διάφορα επίπεδα. Η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση είναι απαραίτητες προϋποθέσεις κάθε επιτυχημένης στρατηγικής ενίσχυσης των ικανοτήτων των ΜΚΦ. Η πείρα δείχνει ότι αυτές οι στρατηγικές θα πρέπει να επικεντρώνονται στην εσωτερική διάρθρωση και οργάνωση, στην αύξηση της κάλυψης (διεύρυνση των δικτύων), στην ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων, ικανοτήτων ανάλυσης και υπεράσπισης, βιώσιμων μηχανισμών άντλησης πόρων κλπ. Το «πρόγραμμα δράσης για την ενίσχυση των ικανοτήτων των ΜΚΦ» θα πρέπει να συζητηθεί με τους ίδιους τους ΜΚΦ, με τους άλλους χορηγούς βοήθειας και με τις αρμόδιες αρχές, προκειμένου να αναπτυχθούν στρατηγικές ενίσχυσης των τοπικών ικανοτήτων που είναι συνεκτικές και προσαρμοσμένες στη χώρα.

Η στήριξη για την ενίσχυση των ικανοτήτων θα πρέπει επίσης να προσανατολιστεί προς τη βοήθεια των ΜΚΦ να αναπτύξουν ικανότητες συμμετοχής στον διάλογο σχετικά με παγκόσμιες διαδικασίες, συμβάσεις και διασκέψεις στο πλαίσιο παρόμοιων φόρα ή σε παράλληλες συνεδριάσεις.

Η συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων και η χρησιμοποίηση των γνώσεών τους είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο της μείωσης των κινδύνων και της ετοιμότητας για ενδεχόμενες καταστροφές ή για την ανταπόκριση στις ανάγκες περιθωριοποιημένων ομάδων όπως οι αυτόχθονες λαοί.

Η ενθάρρυνση του διαλόγου μεταξύ των ΜΚΦ του Βορρά και του Νότου, όπως και των ανταλλαγών Νότου-Νότου, είναι ουσιώδης. Καθίσταται πλέον βασικό χαρακτηριστικό της αναπτυξιακής πολιτικής. Οι διάλογοι που επικεντρώνονται σε αμοιβαία συμφέροντα, ανησυχίες και ανάγκες θα πρέπει να στηρίζονται και να διευκολύνονται όλο και περισσότερο. Το πλήρες φάσμα των ΜΚΦ της ΕΕ (ανθρωπιστικές και αναπτυξιακές ΜΚΟ, κοινωνικοί εταίροι, ερευνητικά ιδρύματα, πολιτιστικοί σύλλογοι, μέσα μαζικής ενημέρωσης) μπορούν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στην ευαισθητοποίηση σε σχέση με τα αναπτυξιακά ζητήματα στην Ευρώπη, στη στήριξη και τον εντοπισμό κατάλληλων εταίρων ΜΚΦ στον Νότο, καθώς και στην ενίσχυση των ικανοτήτων των τελευταίων.

Οι ΜΚΦ του Βορρά έχουν αποκτήσει μεγάλη πείρα και έχουν προοδεύσει σημαντικά σε επίπεδο οργάνωσης και δικτύωσης ώστε να είναι ανοιχτές και να φθάνουν σε όλους τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Συνεπώς, μπορούν να παράσχουν την τεχνογνωσία τους σε άλλους φορείς, καθώς αυτό είναι κρίσιμο για την επίτευξη ιδιοκτησίας και συμμετοχικής προσέγγισης σε όλα τα πεδία, όπως στον κοινωνικό και τον επιχειρηματικό τομέα (με τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους), στον ακαδημαϊκό κόσμο, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης κλπ. Ο ρόλος των βόρειων ΜΚΦ στον Νότο μεταβαίνει προοδευτικά από την υλοποίηση έργων στην ενίσχυση των ικανοτήτων, μέσω της παροχής βοήθειας στους εταίρους τους στις αναπτυσσόμενες χώρες να γίνουν δραστήριοι, αξιόπιστοι και καλά διαρθρωμένοι. Τρία προγράμματα στήριξης της ΟΜΚΟ («Ομοσπονδία των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων της Σενεγάλης»), που χρηματοδοτήθηκαν από τη γραμμή B7-6000 του προϋπολογισμού κατά την περίοδο 1991-2001, μπορούν να θεωρηθούν παράδειγμα αυτής της τάσης (λεπτομερείς πληροφορίες παρέχονται στο Παράρτημα 2).

Η πρόκληση, την οποία αναμένεται να αντιμετωπίσουν οι εταίροι του Βορρά, είναι η στήριξη αυτής της προόδου και η ανάπτυξη στενότερων εταιρικών σχέσεων με τους τοπικούς ομολόγους τους, εγκαταλείποντας σταδιακά την άμεση παρέμβαση σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η πρόκληση για τους χορηγούς βοήθειας είναι να στηρίξουν αυτήν την εξέλιξη.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Οι Μη Κρατικοί Φορείς συμμετέχουν όλο και περισσότερο στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ μέσω των διάφορων προγραμμάτων συνεργασίας και διαλόγων πολιτικής με τις χώρες εταίρους. Από άποψη όγκου υπολογίζεται ότι οι ΜΚΦ διαχειρίζονται ή συνδιαχειρίζονται κάθε χρόνο γύρω στα EUR 1.4 δισ. από τα EUR 7 δισ. (20%) της επίσημης ετήσιας αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΚ. Σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη του διαλόγου μεταξύ των κοινωνιών των πολιτών της ΕΕ και της χώρας εταίρου, καθώς και με τις αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η εφαρμογή της αρχής της συμμετοχής των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία θα εξελιχθεί στην πορεία του χρόνου ως αποτέλεσμα των αποκομισθέντων διδαγμάτων. Θα χρειαστεί πειραματισμό, εντοπισμό των βέλτιστων πρακτικών, ευελιξία και θεσμική καινοτομία. Αυτό σημαίνει υιοθέτηση ειδικής προσέγγισης για κάθε χώρα, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές πολιτικές συνθήκες, τα επίπεδα οργάνωσης αυτών των φορέων και τις υπάρχουσες παραδόσεις ή μηχανισμούς διαλόγου. Σημαίνει αποδοχή του γεγονότος ότι οι επαρκείς ροές πληροφοριών, η ευαισθητοποίηση, η στήριξη για τη διάρθρωση των ΜΚΦ σε βήματα, φόρουμ ή ενώσεις σε διάφορα επίπεδα - τα οποία ενδεχομένως να μην υπάρχουν στην αρχή - είναι μακροπρόθεσμοι στόχοι για την πραγματική συμμετοχή αυτών των φορέων. Υποδηλώνει επίσης την ύπαρξη των ανθρώπινων και των χρηματοδοτικών πόρων που απαιτούνται για την εξασφάλιση της δέουσας στήριξης και παρακολούθησης της διαδικασίας διαλόγου στο επίπεδο των κυβερνήσεων των εταίρων χωρών, των ΜΚΦ και των Αντιπροσωπειών της Επιτροπής.

Απαιτεί, επίσης, κατάλληλα συστήματα παρακολούθησης, βασισμένα σε ρεαλιστικούς και σχετικά απλούς δείκτες, για τον έλεγχο της ποιότητας της διαδικασίας συμμετοχής και της προστιθέμενης αξίας της για τη διαμόρφωση και την εφαρμογή των πολιτικών. Οι δραστηριότητες αυτές καλύπτονται από αξιολογήσεις και εκθέσεις ολοκλήρωσης ως τμήμα του ήδη καθιερωμένου συστήματος ανατροφοδότησης. Η πρόκληση θα είναι η περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων οργανώσεων, μηχανισμών και ικανοτήτων, με ταυτόχρονη σταδιακή προαγωγή περισσότερο διαρθρωμένων μορφών διαλόγου. Η «κυλιόμενη» φύση του νέου συστήματος προγραμματισμού της βοήθειας της ΕΚ μπορεί να διευκολύνει τη σταδιακή ενσωμάτωση των ΜΚΦ στη διαδικασία.

Αναμένονται διαφορές μεταξύ των περιφερειών όσον αφορά τη συμμετοχή των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία, αφενός εξαιτίας των διαφορετικών νομικών διατάξεων των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και αφετέρου λόγω των κοινωνικών, πολιτικών και ιστορικών πλαισίων. Ωστόσο, η Δήλωση Πολιτικής σχετικά με την Αναπτυξιακή Πολιτική της ΕΚ προβλέπει τη συμμετοχή των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία. Κατά συνέπεια, πρέπει να εξασφαλιστεί σε όλες τις χώρες εταίρους επαρκές επίπεδο διαβούλευσης και συμμετοχής. Θα πρέπει να τηρηθούν ορισμένα πρότυπα, τα οποία συνίστανται στα εξής:

* Προαγωγή της συμμετοχής των ΜΚΦ στην προετοιμασία των Εγγράφων Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής ή Στρατηγικής για τη Μείωση της Φτώχειας από τις αρχές, που είναι το καλύτερο σημείο αφετηρίας και η ευκαιρία για ενίσχυση του διαλόγου της κυβέρνησης και των ΜΚΦ. Αυτό μπορεί να ισχύει επίσης για τον διάλογο με τις αρμόδιες αρχές σχετικά με τις αναπτυξιακές στρατηγικές ή τα σχέδια σε περιφερειακό, επαρχιακό, δημοτικό ή οποιοδήποτε άλλο αποκεντρωμένο ή τομεακό επίπεδο.

* Θα πρέπει να υπάρχει συστηματικότερη διαβούλευση με τους ΜΚΦ σχετικά με τα ΕΕΣ και καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού, ως τμήμα των συζητήσεων για τη στρατηγική ανταπόκρισης της ΕΚ με τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

* Η συμμετοχή των ΜΚΦ θα πρέπει να περιλαμβάνει συζητήσεις σχετικά με τις εμπορικές πολιτικές και την οικονομική συνεργασία.

* Η εξασφάλιση της εκπροσώπησης όλων των τομέων συμφερόντων στις διαβουλεύσεις έχει καθοριστική σημασία. Πρέπει να βρεθεί μια ισορροπημένη εκπροσώπηση μεταξύ των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και των ενώσεων ή των ΜΚΟ που εκπροσωπούν διάφορες ομάδες ή τομείς συμφερόντων.

* Πρέπει να παρέχεται στους ΜΚΦ σαφής, πλήρης και έγκαιρη ενημέρωση, έτσι ώστε να μπορούν να προετοιμάσουν τη συμμετοχή τους στις διαβουλεύσεις, καθώς και τις αντιδράσεις και τις προτάσεις τους. Οι απόψεις των ΜΚΦ θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη και να συζητιούνται. Θα πρέπει να τους παρέχεται κατάλληλη ενημέρωση σχετικά με τα αποτελέσματα διαβούλευσης και διαλόγου.

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τους ΜΚΦ να συμμετέχουν στην εφαρμογή έργων και προγραμμάτων συνεργασίας. Γενικά, η Επιτροπή θα στηρίζει τους ΜΚΦ που συμμερίζονται τους στόχους της προαγωγής της μείωσης της φτώχειας, της χρηστής διακυβέρνησης και της δημοκρατίας και της αειφόρου ανάπτυξης και που είναι σε θέση να αποδείξουν τις ικανότητες εργασίας τους στους βασικούς αναπτυξιακούς τομείς

* Η ανάπτυξη των ικανοτήτων είναι ουσιώδης για να μπορούν οι ΜΚΦ να διαδραματίσουν εποικοδομητικό ρόλο στην αναπτυξιακή διαδικασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει τους ΜΚΦ του Βορρά να συνεχίσουν να παρέχουν την τεχνογνωσία τους σε άλλους αναπτυξιακούς φορείς και να μεταβούν από την υλοποίηση έργων στην ενίσχυση των ικανοτήτων μέσω της παροχής βοήθειας στους εταίρους τους σε αναπτυσσόμενες χώρες.

* Ο αυξημένος συντονισμός με τα κράτη μέλη και τους άλλους χορηγούς βοήθειας είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος ενίσχυσης του πολιτικού διαλόγου με τις εθνικές αρχές και διευκόλυνσης και στήριξης των ικανοτήτων των ΜΚΦ να χρησιμοποιούν όλες τις ευκαιρίες που παρέχονται στην αναπτυξιακή διαδικασία.

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να διατηρήσει τους δύο υπάρχοντες τύπους σχέσεων της με τους ΜΚΦ: εκτελεστικοί εταίροι και ίδιες πρωτοβουλίες των ΜΚΦ. Ως εκ τούτου, ο διάλογος για την εφαρμογή θα συνεχιστεί. Οι ΜΚΦ δεν εφαρμόζουν απλώς δραστηριότητες που διατυπώνονται με πρωτοβουλία της Επιτροπής, αλλά αποφασίζουν οι ίδιοι τη συμμετοχή τους στην εφαρμογή δραστηριοτήτων ή στην εξασφάλιση των θέσεων απασχόλησης που αναγγέλλονται ή προκηρύσσονται με διαγωνισμό. Για τη χρηματοδότηση των προτάσεων που διατυπώνονται στις αιτήσεις ιδίας πρωτοβουλίας των ΜΚΦ, η Επιτροπή εφαρμόζει δικά της κριτήρια επιλογής και αναλαμβάνει τη δική της διοικητική ευθύνη για τις αποφάσεις. Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου σχετικά με την εφαρμογή, η Επιτροπή προτίθεται να συζητήσει με ΜΚΦ για τους μηχανισμούς και τα μέσα για την διεξαγωγή, κατά τρόπο συστηματικό, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης σε όλα τα επίπεδα.

* Η Επιτροπή θα προετοιμάσει κατευθυντήριες γραμμές για τις Αντιπροσωπείες της όσον αφορά τη συμμετοχή των ΜΚΦ στην αναπτυξιακή διαδικασία. Μια άλλη δέσμη κατευθυντήριων γραμμών για τις Αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις χώρες ΑΚΕ όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων της Συμφωνίας της Κοτονού σχετικά με την πρόσβαση των Μη Κρατικών Φορέων στη χρηματοδότηση από το ΕΤΑ καταρτίζεται επίσης αυτόν τον καιρό και αντικατοπτρίζει πλήρως το πνεύμα της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης της Κοτονού. Αυτές οι δύο δέσμες κατευθυντήριων γραμμών αναπτύσσουν και συμπληρώνουν το έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές προγραμματισμού αριθ. 6 - Οι νέοι φορείς στην εταιρική σχέση» για τις χώρες ΑΚΕ.

*

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Περιεχόμενα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: Παραδείγματα διαλόγου, διαβούλευσης και άλλων μορφών συμμετοχής

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: Περιπτώσεις συμμετοχής ΜΚΦ ως εκτελεστικών εταίρων (εργολάβων, υπεργολάβων κλπ.) σε έργα που πραγματοποιούνται σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3: Περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΜΚΦ δρουν ιδία πρωτοβουλία

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - Παραδείγματα διαλόγου, διαβούλευσης και άλλων μορφών συμμετοχής

Καμερούν

Οι διατάξεις της Συμφωνίας της Κοτονού σχετικά με τη συμμετοχή ΜΚΦ σε συνεργασία ισχύουν για την άσκηση προγραμματισμού του 9ου ΕΤΑ. Ωστόσο, η συμμετοχή ΜΚΦ στο Καμερούν είχε ξεκινήσει νωρίτερα, με δύο έργα που χρηματοδοτήθηκαν υπό το 8ο ΕΤΑ και τα οποία ανήλθαν σε 21,9 εκατομμύρια ευρώ. Επρόκειτο για προγράμματα αστικής κοινωνικής ανάπτυξης/αποκεντρωμένης συνεργασίας, επαναπροσανατολιζόμενα σε δεύτερη φάση για την υποστήριξη των οργανώσεων των ΜΚΦ. Αυτές οι παρεμβάσεις, οι οποίες βασίζονταν στην πείρα από προγράμματα μικρών έργων που είχαν χρηματοδοτηθεί υπό το 7ο ΕΤΑ, παρείχαν την ευκαιρία να δοκιμαστούν καινοτόμοι προσεγγίσεις της ενίσχυσης των ικανοτήτων. Επιπλέον, με την ανάπτυξη ειδικών μέσων επικοινωνίας (ανακοινώσεις τύπου της κοινωνίας των πολιτών, μηνιαία δελτία, ιστοθέση, δίκτυο επαφής με τον τύπο), η πληροφόρηση βελτιώθηκε και οι δημοσιογράφοι άρχισαν να διαδραματίζουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο. Η παρακολούθηση αυτών των παρεμβάσεων απαιτεί προσοχή και διάθεση χρόνου από την Αντιπροσωπεία, η οποία πρέπει να διαθέσει τους κατάλληλους ανθρώπινους πόρους.

Η διαδικασία συμμετοχής ΜΚΦ στην άσκηση προγραμματισμού του 9ου ΕΤΑ ξεκίνησε επισήμως τον Φεβρουάριο του 2001. Η επιλογή ΜΚΦ για τη συμμετοχή στις συζητήσεις προγραμματισμού βασίστηκε στη διαδικασία συμμετοχής που ξεκίνησε η κυβέρνηση του Καμερούν στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας για τις Υπερχρεωμένες Φτωχές Χώρες (ΥΦΧ). Κατόπιν αιτήσεως των αρχών, ξεκίνησε μια αποστολή μελέτης, ώστε να προσδιοριστούν οι πιο αντιπροσωπευτικοί και αξιόπιστοι ΜΚΦ. Πραγματοποιήθηκαν τέσσερα σεμινάρια πληροφόρησης και συζήτησης. Η αποστολή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που οι ΜΚΦ ενδιαφέρονταν πολύ να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδικασία συνεργασίας, ήταν ιδιαιτέρως δύσκολος ο προσδιορισμός καλά διαρθρωμένων αντιπροσωπευτικών ΜΚΦ, σε ένα πλαίσιο πληθώρας φορέων με πολύ διαφορετικούς στόχους και επίπεδα ικανοτήτων. Αυτά τα συμπεράσματα ελήφθησαν υπόψη κατά τη σύνταξη του ΕΕΣ τον Μάρτιο του 2001. Εννέα εκατομμύρια ευρώ (από συνολική επιχορήγηση 159 εκατομμυρίων) θα δοθούν για δράσεις που στοχεύουν στη διάρθρωση της κοινωνίας των πολιτών και την προώθηση νόμιμων και αντιπροσωπευτικών σωμάτων, όπως επίσης και για συγκεκριμένες δράσεις που στοχεύουν στην εδραίωση ενός συμμετοχικού μηχανισμού για την εφαρμογή και την παρακολούθηση της Στρατηγικής για τη Μείωση της Φτώχειας.

Τον Ιούλιο του 2001, η τελική μορφή του ΕΕΣ διανεμήθηκε στους αντιπροσώπους των ΜΚΦ (22 ΜΚΟ επιλέξιμες στο πλαίσιο των ΥΦΧ, διεθνείς ΜΚΟ, ενώσεις ΜΚΟ και αντιπρόσωποι διαφόρων θρησκειών) και στους αντιπροσώπους των αποκεντρωμένων αρχών. Μια ενημερωτική συνάντηση πραγματοποιήθηκε εν συνεχεία με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των υπηρεσιών του Εθνικού Διατάκτη. Ο Επίτροπος για την Ανάπτυξη υπέγραψε το ΕΕΣ για το Καμερούν στη Γιαουντέ στις 17 Ιουλίου 2001. Συναντήθηκε με αντιπροσώπους των ΜΚΦ.

Ουγκάντα

Στην Ουγκάντα, οι διαβουλεύσεις με μη κρατικούς φορείς έγιναν τόσο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγματεύσεων ΑΚΕ-ΕΕ καθώς και κατά την άσκηση του προγραμματισμού. ´Εγιναν συσκέψεις με οργανώσεις που έχουν τη βάση τους στην Κοινότητα καθώς με μη κυβερνητικές οργανώσεις. Ο ιδιωτικός τομέας εμπλέκεται άμεσα σε άλλους τομείς.

Συστάθηκε το Νοέμβριο του 2001, μια συντονιστική επιτροπή ΜΚΦ με πρωτοβουλία εκπροσώπων τοπικών μη κρατικών φορέων για να εξασφαλιστεί η τακτική διάδοση πληροφοριών και ο συστηματικός διάλογος.

Ανατέθηκε από την αντιπροσωπεία ο σχεδιασμός μελέτης ως πρώτη φάση μιας μελέτης που περιλαμβάνει δύο φάσεις. Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει μια μελέτη σκοπιμότητας πάνω στην οποία θα στηριχθεί μία πρόταση χρηματοδότησης για στήριξη σε πρόγραμμα της κοινωνίας των πολιτών.

Αξιολόγηση των ΜΚΦ της διαδικασίας διαβούλευσης (ΑΚΕ)

Η προσέγγιση της ΕΚ στη συμμετοχή των ΜΚΦ στην προετοιμασία του ΕΕΣ στο Καμερούν αξιολογήθηκε από τους ίδιους τους ΜΚΦ. Μια δήλωση ευρωπαϊκών ΜΚΟ υποστήριξε την προετοιμασία εκθέσεων σχετικά με τη συμμετοχή των ΜΚΦ στα ΕΕΣ και τις διαδικασίες των ΕΕΠ στο Καμερούν και σε άλλες τέσσερις πιλοτικές χώρες. Οι εκθέσεις καταρτίστηκαν από ΜΚΦ των χωρών ΑΚΕ στο πλαίσιο μιας κοινής πρωτοβουλία της κοινωνίας των πολιτών ΑΚΕ-ΕΕ, που είχε ως στόχο την αναθεώρηση της συμμετοχής των ΜΚΦ στη διαδικασία προγραμματισμού. Οι εκθέσεις δείχνουν ότι έχουν γίνει προσπάθειες εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων μερών για τη συμμετοχή των ΜΚΦ στη διαδικασία προγραμματισμού. Ωστόσο, τονίζουν επίσης αρκετούς παράγοντες που έχουν παρεμποδίσει την αποτελεσματική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία προγραμματισμού. Αυτοί οι παράγοντες αφορούν κυρίως: α) το σύντομο χρονικό διάστημα που διατέθηκε για διαβουλεύσεις, β) την ποιότητα και τη χρονική στιγμή της πληροφόρησης που παρασχέθηκε στους ΜΚΦ σχετικά με τη διαδικασία, γ) το περιορισμένο φάσμα των ΜΚΦ που συμμετέχουν στη διαδικασία, δ) την έλλειψη θεσμικών μηχανισμών για τη διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας διαβούλευσης και ε) την ανεπαρκή ενημέρωση των ΜΚΦ σχετικά με τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων. Αυτές οι εκθέσεις προβαίνουν σε συστάσεις προς την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις και τους ίδιους τους ΜΚΦ.

Λατινική Αμερική: Περιφερειακό και υποπεριφερειακό επίπεδο

Περιφερειακό επίπεδο

* Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τη συνέχεια της πρώτης Συνόδου Κορυφής μεταξύ της Λατινικής Αμερικής, της Καραϊβικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης [7], η Επιτροπή πρότεινε την επιτάχυνση της δράσης της για την εφαρμογή της Διακήρυξης του Ρίο μέσω υφιστάμενων μέσων συνεργασίας, ιδιαίτερα με την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (μεταξύ άλλων, σε συνεργασία με τοπικές οργανώσεις και ΜΚΟ), την υποστήριξη της δημοκρατίας (συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης των μέσων μαζικής ενημέρωσης), την προστασία των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, την προώθηση της κοινωνίας των πληροφοριών (μέσω ενός συγκεκριμένου προγράμματος @lis για την παροχή, συγκεκριμένα, στην κοινωνία των πολιτών σύγχρονων εργαλείων επικοινωνίας).

[7] COM(2000) 670 - 31.10.2000

* Διοργανώθηκαν αρκετές θεματικές και τομεακές εκδηλώσεις για την προετοιμασία των εισηγήσεων και των θέσεων για τη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης, τον Μάιο του 2002. Συγκεκριμένα, αρκετά διακεκριμένα φόρα συγκέντρωσαν διάφορες συνιστώσες τόσο της λατινοαμερικανικής όσο και της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών: επιχειρήσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών γενικά, κοινωνικές και οικονομικές επιτροπές, ορισμένα εξειδικευμένα πανεπιστήμια και ιδρύματα (σχετικά με την κοινωνική δικαιοσύνη) και επισκοπικές διασκέψεις.

Υποπεριφερειακό επίπεδο

* Η Κεντρική Αμερική αποτελεί μια περιοχή όπου η υποστήριξη της συμμετοχής ΜΚΟ έχει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, εξαιτίας του πλαισίου στο οποίο παρασχέθηκε η συνεργασία μας κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, εις απάντηση των εσωτερικών σεναρίων συγκρούσεων και προσφύγων πληθυσμών. Επιδιώχθηκε η σύνδεση μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμικών οργάνων, ιδιαίτερα στον τομέα της ειρήνευσης, της επανένταξης και της παγίωσης της δημοκρατίας, ξεκινώντας από το 1984, έτος έναρξης του Διαλόγου του Σαν Χοσέ. Γενικά, η ΕΚ επεδίωξε την εμπλοκή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ή τη συμμετοχή τους στην παρακολούθηση τομεακών προγραμμάτων που σχεδιάστηκαν για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων του πολιτικού διαλόγου (Σαν Χοσέ, ενημέρωση και διάλογος με την κυβέρνηση). Στην Κεντρική Αμερική, ξεκίνησε διάλογος από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ιδιαίτερα με θεματικά δίκτυα και πανεπιστήμια. Ο διάλογος διεξήχθη σε ad hoc βάση, στο πλαίσιο των διάφορων προγραμμάτων και των τομεακών στρατηγικών που εφάρμοζε η Επιτροπή. Αυτός ο διάλογος είχε πολύ θετικά αποτελέσματα.

* Στον νότιο κώνο, επί του παρόντος, ήδη πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις σε ad hoc βάση. η Επιτροπή πραγματοποίησε μια πρώτη διάσκεψη με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις διαπραγματεύσεις ΕΕ-Mercosur / ΕΕ-Χιλής στις 12 Οκτωβρίου 2000, στις Βρυξέλλες. Επιπροσθέτως, τον Νοέμβριο του 2000 έλαβε μέρος σε μια διάσκεψη με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις διαπραγματεύσεις ΕΕ-Χιλής. Η Επιτροπή διοργάνωσε μια δεύτερη διάσκεψη με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις διαπραγματεύσεις ΕΕ-Mercosur / ΕΕ-Χιλής, στις 12 Φεβρουαρίου 2002 στις Βρυξέλλες. Επιπλέον, η Επιτροπή/ΓΔ Εξωτερικές Σχέσεις δημιούργησε τον Αύγουστο του 2000 μια ιστοθέση ειδικά αφιερωμένη στις διαπραγματεύσεις ΕΕ-Mercosur και ΕΕ-Χιλής, από όπου οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να λάβουν πολλές πληροφορίες και πολλά έγγραφα για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Το Φόρουμ ΕΕ-Mercosur για τον Επιχειρηματικό Διάλογο (MEBF), το οποίο αποτελείται από εκπροσώπους των επιχειρηματικών κύκλων της Ευρώπης και της Mercosur, αποδίδει καλά αποτελέσματα. Πραγματοποιήθηκαν δύο σύνοδοι ολομέλειας το 1999, τις οποίες ακολούθησαν αρκετές άλλες συνεδριάσεις. Κατά τη διάρκεια της 3ης Συνόδου Ολομέλειας στις 15-16 Μαΐου 2002, λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης, υιοθετήθηκε ένας κατάλογος Μέτρων για τη Διευκόλυνση του Εμπορίου, που είχε την υποστήριξη της Επιτροπής. Επιπλέον, ο διάλογος με τις Εργατικές Ενώσεις της ΕΕ και με το Συμβουλευτικό Οικονομικό και Κοινωνικό Φόρουμ της Mercosur αποδίδει επίσης καλά αποτελέσματα. Αυτό θα οδηγήσει στη χρηματοδότηση ενός έργου για την κοινωνική διάσταση της Mercosur.

Η συμμετοχή των ΜΚΦ στην προετοιμασία των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας (EPAs) (χώρες ΑΚΕ)

Οι Συμφωνίες Οικονομικής Συνεργασίας (EPAs) θα έχουν ευρεία προσέγγιση και θα δώσουν την ευκαιρία στις χώρες ΑΚΕ να επαναπροσανατολιστούν προς μια βαθύτερη ένταξη στην παγκόσμια οικονομία. Για να γίνει αυτό, απαιτείται σαφώς η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων, κυρίως των επιχειρηματικών εκπροσώπων, των κοινωνικών εταίρων, και της κοινωνίας των πολιτών γενικά. Θα είναι επίσης σημαντικό να συμμετάσχουν σε αυτήν τη διαδικασία εκπρόσωποι των κοινοβουλίων και των επαρχιακών αρχών. Η Επιτροπή έχει ήδη ξεκινήσει αυτήν τη διαδικασία διαβούλευσης και έχει συναντηθεί με την κοινωνία των πολιτών των Βρυξελλών και των χωρών ΑΚΕ. Ωστόσο, η διαδικασία θα εντατικοποιηθεί μόλις ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή θα διαδώσει πληροφορίες, κυρίως σχετικά με μελέτες και αξιολογήσεις επιπτώσεων τις οποίες πρόκειται να διεξαγάγουμε. Θα διαβουλευθεί επίσης με τις διάφορες ενδιαφερόμενες ομάδες κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα βασιστεί επίσης σε φόρα μη κυβερνητικών φορέων, σε οργανώσεις επιχειρηματιών και σε κοινοβουλευτικές ομάδες.

Ένα σημαντικό μέσο για αυτήν τη διαδικασία είναι η Αξιολόγηση των Επιπτώσεων στην Αειφορία (SIA), την οποία σχεδιάζει να ξεκινήσει η Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2002 και η οποία θα συνοδεύσει τις διαπραγματεύσεις. Η SIA θα βοηθήσει τους διαπραγματευτές τόσο της ΕΕ όσο και των χωρών ΑΚΕ να κατανοήσουν πλήρως την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική επίδραση των διαφόρων σεναρίων που θα ανακύψουν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ένα βασικό συστατικό της θα είναι η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και της επιχειρηματικής κοινότητας μέσω ειδικών συνεδριάσεων στις περιφέρειες της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ, μέσω της σύστασης μιας συντονιστικής ομάδας SIA με εκπροσώπους των επιχειρήσεων, των πανεπιστημίων και διεθνών οργανισμών, και μέσω μιας ειδικής ιστοσελίδας ΑΚΕ- SIA.

Οι κυριότερες δραστηριότητες έως σήμερα στις οποίες συμμετείχαν ΜΚΦ μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

* Θεσμικά όργανα της ΕΕ όπως το ΕΚ (EE-AKE Μικτή Κοινοβουλευτική Συνέλευση) και η ΟΚΕ έχουν διοργανώσει ομάδες μελέτης / ειδικές συνόδους στις χώρες ΑΚΕ. Για παράδειγμα, η ΟΚΕ διοργάνωσε περιφερειακές ομάδες μελέτης για τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους σχετικά με το εμπόριο και την ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας (EPAs). Η πιο πρόσφατη περιφερειακή ομάδα μελέτης οργανώθηκε τον Φεβρουάριο του 2002 στο Ναϊρόμπι.

*

* Διάλογος με την Κοινωνία των Πολιτών: Η Επιτροπή διοργάνωσε μία συνάντηση - που είχε μεγάλη απήχηση - για τις Συμφωνίες Οικονομικής Συνεργασίας, στις 4 Ιουλίου 2002, στο πλαίσιο της διαδικασίας διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Το θέμα είχε προταθεί από δίκτυο μη κυβερνητικών οργανώσεων που εργάζονται για την ανάπτυξη στην ΕΕ, και σ´αυτήν συζητήθηκαν θέματα όπως το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας, η διάσταση της ανάπτυξης, η συμβατότητα με τον ΠΟΕ. Συμφωνήθηκε ότι η συνάντηση αποτέλεσε το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας τακτικών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων των Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας.

* Ομάδες μελέτης Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας: διοργανώθηκαν αρκετές ομάδες μελέτης Συμφωνιών Οικονομικής Συνεργασίας από ερευνητικά ιδρύματα, από την Κοινοπολιτεία και τον Διεθνή Οργανισμό Γαλλοφωνίας, από κράτη μέλη κ.α. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμβάλει και συμμετάσχει σε αυτές τις ομάδες μελέτης.

*

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - Περιπτώσεις επιδοτήσεων της ΕΚ στις οποίες οι ΜΚΦ συμμετέχουν ως εκτελεστικοί εταίροι (εργολάβοι, υπεργολάβοι κλπ.) σε έργα που πραγματοποιούνται σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει συνοπτικά μερικά παραδείγματα έργων κατά περιφέρεια και κατά μέσο.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Στη συνέχεια παρατίθενται περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με έναν επιλεγμένο αριθμό προγραμμάτων:

*

* CARDS: Δυτικά Βαλκάνια

Μικρο-έργο 7700-MICRO-00-04 στο πλαίσιο της ΕΠΔΑΔ (η σύμβαση υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2001): Γυναίκες στον Δημόσιο Βίο - Συνεισφορά της ΕΚ: 10.520 ευρώ από Συνολικό Κονδύλιο 10.985 ευρώ - Το έργο στοχεύει στην ενίσχυση των σχέσεων των γυναικών μελών του Κοινοβουλίου ή συμβούλων με τις «συνηθισμένες» γυναίκες στους λιγότερο ανεπτυγμένους οικονομικά δήμους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης: Bileca, Gornji, Donji Vakuf, Jajce, Bugojno, Stolac και Konjic. Οι δραστηριότητες συγκεντρώνονται σε 8 ομάδες μελέτης, για τις οποίες πρέπει να προσδιοριστούν τα κοινά ενδιαφέροντα και οι στόχοι και στη συνέχεια θα καλυφθούν από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι να έρθουν οι κοινοί άνθρωποι πιο κοντά στην πολιτική και τους φορείς της πολιτικής και να γίνουν κοινωνοί αυτών των επαφών σε ολόκληρο τον πληθυσμό.

Η δύναμη του έργου έγκειται στη συλλογική προσέγγισή του σε διάφορα επίπεδα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των ομοσπονδιακών, των περιφερειακών και των τοπικών φορέων καλλιεργεί τη γνώση και την εμπιστοσύνη στις διάφορες δομές της διοίκησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Το έργο καλύπτει όλη τη χώρα και απευθύνεται σε γυναίκες από δήμους τόσο τ του ομοσπονδιακού τμήματος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης όσο και του τμήματος της Σερβικής Δημοκρατίας . Συναντώντας άλλες γυναίκες με ικανότητα λήψης αποφάσεων, η στοχευόμενη ομάδα παίρνει ένα παράδειγμα «ορθής πρακτικής» της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική.

Έχει διανεμηθεί ένα ερωτηματολόγιο σε περίπου 200 γυναίκες, προκειμένου να συγκεντρωθούν πληροφορίες σχετικά με τις γνώσεις τους όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική, την παλαιότερη εμπειρία συνεργασίας μαζί τους, καθώς και τις ανάγκες και τις επιθυμίες για την καθιέρωση τακτικών επαφών. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί ένα σημαντικό πληροφοριακό υπόβαθρο που θα βοηθήσει τον καθορισμό των θεμάτων που θα καλυφθούν στις ομάδες μελέτης. Πραγματοποιήθηκαν δύο σεμινάρια τον Ιανουάριο του 2002, στη Σερβική Δημοκρατία - στη Bileca και στο Berkovici. Το ενδιαφέρον των γυναικών ήταν εντυπωσιακό, παρόλα τα εμπόδια που πρόβαλε ο δήμαρχος της πόλης Bileca. Για την παρουσίαση του έργου και τον εντοπισμό ανθρώπων που είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν, η Forma F χρειάστηκε να επισκεφθεί επανειλημμένα τις στοχευόμενες περιοχές. Οι δραστηριότητες συνήθως προετοιμάζονται σε συνεργασία με τοπικές ΜΚΟ, μέλη του δημοτικού συμβουλίου και συμβούλους, δημάρχους ή προέδρους δημοτικών συμβουλίων (στην περίπτωση της Bileca). Έχουν καθιερωθεί συντονιστικές ομάδες και στις δύο πόλεις για τον συντονισμό των μελλοντικών συνεδριάσεων των γυναικών που συμμετέχουν στο έργο. Η Forma F συμμετείχε στη συνεδρίαση μίας εκ των συντονιστικών ομάδων στο Trebinje, ως συνέχεια του προηγούμενου έργου που επίσης χρηματοδοτήθηκε από την ΕΚ. Αυτή η ομάδα συζήτησε τα προβλήματα των νομικών ρυθμίσεων που σχετίζονται με τη σύσταση ιδιωτικής επιχείρησης. Σε ορισμένους δήμους, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζονταν ήταν η ενθάρρυνση των γυναικών να συμμετάσχουν, και τα διάφορα εμπόδια που προέβαλαν οι τοπικές αρχές. Και τα δύο σημεία αποδεικνύουν σαφώς την ανάγκη για περαιτέρω βελτιώσεις σε αυτόν τον τομέα.

* MEDA

Βάσει του προγράμματος MEDA η κοινωνία των πολιτών συνδέεται με δύο συμπληρωματικούς τρόπους. Πρώτον, άμεση στήριξη για την ενίσχυση των ικανοτήτων και του διαλόγου, στήριξη για τη διαρθρωτική και επιχειρησιακή ενίσχυση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ενθάρρυνση των κυβερνήσεων να προβούν σε διάλογο με την κοινωνία των πολιτών και να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή της στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτή η διμερής χρηματοδότηση του προγράμματος MEDA συμπληρώνει την άμεση στήριξη των ΜΚΟ και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών μέσω συγκεκριμένων γραμμών του προϋπολογισμού. Η δεύτερη προσέγγιση είναι ο περιορισμός της υλοποίησης τοπικών αναπτυξιακών έργων στο πλαίσιο των κοινωνικών ταμείων για τις ΜΚΟ και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Παραδείγματα και των δύο προσεγγίσεων αποτελούν δύο προγράμματα στην Αλγερία.

Πρώτη προσέγγιση: Αλγερία - Πρόγραμμα στήριξης για αναπτυξιακές οργανώσεις της Αλγερίας (5 εκατ. )

Ο αριθμός των μη κυβερνητικών οργανώσεων στην Αλγερία έχει αυξηθεί σημαντικά. Ωστόσο, οι οργανώσεις πάσχουν από διαρθρωτική αδυναμία όχι μόνο οικονομική, αλλά και θεσμική, όπως η έλλειψη σαφών εντολών, στρατηγικών και μηχανισμών για την ανταλλαγή πληροφοριών και τη μεταξύ τους συνεργασία. Στόχος του έργου είναι η ενίσχυση των βοηθητικών διαρθρώσεων των ΜΚΦ, με την επικέντρωση στην κατάρτιση των μελών των ΜΚΟ στους τομείς της διαχείρισης και της επικοινωνίας. Το έργο προβλέπει συναντήσεις μεταξύ των οργανώσεων, με σκοπό την αύξηση των συνεργιών και τη βελτίωση της προβολής και του αντίκτυπου των δραστηριοτήτων τους στην κοινωνία της Αλγερίας. Ιδρύθηκε, επίσης, ένα ταμείο για την κάλυψη των αναγκών και των προτεραιοτήτων των οργανώσεων κατά την εφαρμογή των δικών τους αναπτυξιακών σχεδίων.

Δεύτερη προσέγγιση: Το έργο που αφορά την τοπική κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη στη Βορειοανατολική Αλγερία (50 εκατ. ευρώ) επικεντρώνεται στην προώθηση συλλογικών μεθόδων εργασίας με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών γενικά (οργανώσεων κοινοτικής βάσης, επαγγελματικών ενώσεων, δημοτικών ή συνοικιακών οργανώσεων). Ο ειδικός στόχος αυτού του έργου είναι η υποστήριξη μιας αυτόνομης διαδικασίας τοπικής αειφόρου ανάπτυξης σε 50 κοινότητες που εκτείνονται σε 6 Wilayate στη Βορειοανατολική Αλγερία, ευνοώντας παραγωγικές τοπικές πρωτοβουλίες και προσφέροντας στους μειονεκτούντες πληθυσμούς προοπτικές για βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Το έργο προβλέπει την ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών και σχεδίων τοπικής ανάπτυξης μέσω μιας διαδικασίας συμμετοχής των πληθυσμών αυτών των κοινοτήτων και των οργανώσεών τους.

* ΑΚΕ

Ζιμπάμπουε: 7005/000 - Πρόγραμμα Αποκεντρωμένης Συνεργασίας - Συνεισφορά: 7,2 εκατ. ευρώ - Το Πρόγραμμα Αποκεντρωμένης Συνεργασίας της Ζιμπάμπουε (ΠΑΣΖ) είναι το αποτέλεσμα μιας τετραετούς διαδικασίας διαβούλευσης με μη κυβερνητικούς φορείς (ΜΚΦ). Ενισχύει την κυβερνητική πολιτική για τη στήριξη της διοικητικής αποκέντρωσης, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία μείωσης της φτώχειας. Το πρόγραμμα ενθαρρύνει την καλλιέργεια μιας δημόσιας-ιδιωτικής σύμπραξης μεταξύ των τοπικών αρχών, των μη κρατικών φορέων (ΜΚΦ) και του ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της παροχής υπηρεσιών στις αγροτικές και στις αστικές κοινότητες. Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η μείωση της φτώχειας μέσω της αύξησης της αυτάρκειας των τοπικών κοινοτήτων και ο ειδικός σκοπός του είναι η βελτίωση της παροχής υπηρεσιών στις τοπικές κοινότητες. Θα υλοποιηθούν τοπικά έργα σε 5 κοινότητες που έχουν ταξινομηθεί ως μειονεκτούσες στην Έκθεση για την Αξιολόγηση της Ένδειας που συντάχθηκε το 1995. Θα αναληφθούν έργα στους εξής τομείς επικέντρωσης: ενίσχυση της οικονομίας, επισιτιστική ασφάλεια, εκπαίδευση και υγεία.

Η καινοτόμος πλευρά του προγράμματος είναι διπλή: πρώτον, η μεθοδολογική του προσέγγιση δίνει έμφαση στη ενίσχυση των ικανοτήτων μεταξύ όλων των συμμετεχόντων φορέων και στην προαγωγή της ευαισθητοποίησης σε θέματα περιβάλλοντος και φύλου. δεύτερον, η καταλληλότητα και η συνοχή διασφαλίζονται χάρη στη σύνδεση της πείρας του τοπικού επιπέδου με τις πρωτοβουλίες και την προώθηση της πολιτικής σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Το πρόγραμμα αποτελείται, επομένως, από δύο συνιστώσες: ένα Ταμείο Τοπικής Ανάπτυξης, το οποίο λειτουργεί σε συνοικιακό/αστικό επίπεδο, και ένα Ταμείο Περιφερειακής/Εθνικής Ανάπτυξης, το οποίο λειτουργεί σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Η γενική ευθύνη του ΠΑΣΖ ανήκει στην Τριμερή Συντονιστική Επιτροπή, η οποία περιλαμβάνει έναν εκπρόσωπο του Εθνικού Διατάκτη (ΕΔ), έναν εκπρόσωπο της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τρεις εκπροσώπους του Εθνικού Φόρουμ ΜΚΦ, το οποίο είναι υπεύθυνο για την επίβλεψη της εφαρμογής του προγράμματος. Το Φόρουμ εξασφαλίζει την συνοχή και την αποτελεσματική διαχείριση του προγράμματος και επικουρείται από μια Μονάδα Τεχνικής Βοήθειας (ΜΤΒ).

* ΑΣΙΑ

Μπανγκλαντές - BRAC - Αμφισβήτηση των Συνόρων της Μείωσης της Φτώχειας (ΑΣΜΦ) - Συνεισφορά της ΕΕ: 28,7 εκατ. ευρώ από συνολικό κόστος του προγράμματος 62.782.643 ευρώ - Στόχος του έργου είναι η ανάπτυξη βιώσιμων μοντέλων εξασφάλισης των βασικών πόρων διαβίωσης για τους πολύ φτωχούς. Τα μοντέλα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να δώσουν τη δυνατότητα στα πολύ φτωχά αγροτικά νοικοκυριά να υπερνικήσουν τον κοινωνικο-οικονομικό αποκλεισμό και να ξεφύγουν από την άκρα ένδεια. Θα συζητηθούν και θα προωθηθούν δοκιμασμένα μοντέλα εξασφάλισης των βασικών πόρων διαβίωσης, ώστε να υποστηριχθεί η αναπαραγωγή τους.

Το πρόγραμμα BRAC-ΑΣΜΦ είναι ένα τετραετές πρόγραμμα, το οποίο επιδιώκει την ενίσχυση της ικανότητας των πολύ φτωχών αγροτικών νοικοκυριών να συμμετάσχουν σε πρακτικές και δραστηριότητες εξασφάλισης των βασικών πόρων διαβίωσης που θα δώσουν τη δυνατότητα σε περίπου 400.000 συμμετέχοντες να ξεφύγουν από την άκρα φτώχεια. Για την ενίσχυση αυτής της ικανότητας, θα αναπτυχθεί ένα πλήρες και ολοκληρωμένο πρόγραμμα εισροών και δραστηριοτήτων, ειδικά σχεδιασμένο για να ανταποκριθεί στις συνθήκες μεγάλης φτώχειας και οργανωμένο σε 4 συνιστώσες: 1) Ειδικό Πρόγραμμα Επενδύσεων, 2) Κατάρτιση στην Ανάπτυξη της Απασχόλησης και του Επιχειρηματικού Πνεύματος, 3) Κοινωνική Ανάπτυξη και Υπεράσπιση, 4) Υπηρεσίες Βασικής Υγειονομικής Περίθαλψης. Η στήριξη και οι δραστηριότητες θα επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων: στην ευαισθητοποίηση και την ανάπτυξη εμπιστοσύνης, την κατάρτιση, τις μεταφορές κεφαλαίων και τα επιδόματα, τη βελτίωση της πρόσβασης στη βασική υγειονομική περίθαλψη, τη στήριξη της δημιουργίας και ανάπτυξης οργανώσεων ικανών να εκπροσωπούν τα συμφέροντα και τις απόψεις των πολύ φτωχών, τη δράση κοινωνικής και νομικής αρωγής, τη συζήτηση/ευαισθητοποίηση/ υποστήριξη πολιτικών. Ειδικότερα, το πρόγραμμα BRAC-ΑΣΜΦ επιδιώκει την ανάπτυξη νέων τρόπων να διασφαλιστεί ότι τα συμφέροντα των φτωχών λαμβάνονται υπόψη στις αποφάσεις για τον καταμερισμό των πόρων και στις τοπικές κοινωνικο-πολιτικές διαδικασίες που επηρεάζουν τους πόρους διαβίωσής τους.

* ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ

Παναμάς: «Προώθηση των Ίσων Ευκαιριών στον Παναμά» (PROIGUALDAD) Συνεισφορά της ΕΕ: 9.800.000 ευρώ - Στόχος του έργου είναι η βελτίωση της θέσης των γυναικών και όλων των κοινωνικών ομάδων και η αύξηση της συμμετοχής τους στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της κοινωνίας του Παναμά όσον αφορά τις ίσες ευκαιρίες ανδρών και γυναικών. Αυτό το έργο έχει σκοπό να επιτύχει μια πιο αρμονική και ισότιμη ανάπτυξη κοινωνίας. Με την υποστήριξη 31 ιδρυμάτων, εκ των οποίων το 26% ανήκει στον δημόσιο τομέα και το 74% στην κοινωνία των πολιτών, το πρόγραμμα PROIGUALDAD αναμένεται να ενισχύσει τις αστικές και αγροτικές γυναικείες οργανώσεις που συμμετέχουν σε αυτό, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι θα διαθέτουν την ικανότητα να συνεχίσουν την προώθηση των ίσων ευκαιριών και αφού ολοκληρωθεί το έργο. Αυτό το έργο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα όσον αφορά τη θεσμοθέτηση της διάστασης του φύλου στον δημόσιο τομέα και την ενσωμάτωσή της στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της κατάρτισης των ανθρωπίνων πόρων και της ανάπτυξης μεθοδολογιών για την αύξηση των ίσων ευκαιριών.

Χιλή: Έως το 1989, η συνεργασία της ΕΚ στη Χιλή διοχετευόταν αποκλειστικά μέσω ΜΚΟ των οποίων ο κεντρικός στόχος ήταν η συμβολή στην αποκατάσταση της δημοκρατίας, κυρίως μέσω της στήριξης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Συνολικά, από το 1993 έως το 2000, οι παρεμβάσεις των ΜΚΟ υπολογίζονται στο 35% των οικονομικών δεσμεύσεων της ΕΚ - κυρίως στους κοινωνικούς τομείς. Ο εκδημοκρατισμός και τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούσαν, επίσης, έναν σημαντικό τομέα παρέμβασης, που υπολογίζονταν στο 7% των δεσμευμένων πόρων. Υπάρχουν ακόμη σε εξέλιξη ορισμένα έργα για την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών στη Χιλή. Το 2002 αναλήφθηκε δέσμευση για ένα έργο με στόχο την ανάπτυξη τοπικής συλλογικής διαχείρισης (210.000 ευρώ).

* ΕΠΔΑΔ (Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα)

Αίγυπτος, Παλαιστινιακή Αρχή, Ιορδανία, Λίβανος, Μαρόκο, Τυνησία - 785.600 ευρώ.

Το πρόγραμμα συμβάλλει στην ενίσχυση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Μεσογείου μέσω:

- ενίσχυσης των ικανοτήτων των οργανώσεων που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Μεσογείου,

- ανάπτυξης τοπικών συνεργιών μεταξύ ενώσεων,

- ανάπτυξης περιφερειακών συνεργιών μεταξύ ενώσεων των διαφόρων ενδιαφερομένων χωρών,

- καθιέρωσης ή/και ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ των ΜΚΟ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και των τοπικών αρχών,

- θέσης σε λειτουργία και προώθησης της εφαρμογής της Διακήρυξης της Βαρκελώνης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

- θέσης σε λειτουργία και προώθησης της εφαρμογής των ρητρών για τα ανθρώπινα δικαιώματα που περιέχονται στις ευρωμεσογειακές συμφωνίες που έχουν συναφθεί ή πρόκειται να συναφθούν.

Οι στοχευόμενες ομάδες είναι οι ΜΚΟ, οι δικαστές, οι αστυνομικοί και οι βουλευτές των χωρών της Νότιας Μεσογείου. Οι οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή είναι οι εξής: Αιγυπτιακή Οργάνωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Παλαιστινιακό Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Παλαιστινιακή Κοινωνία για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Περιβάλλοντος.

* «Συγχρηματοδότηση ΜΚΟ» B7-6000

B7-6000: Δράση της ΟΜΚΟΣ από το 1991 έως το 2001, συνεισφορά 1,5 εκατ. ευρώ της ΕΚ στη Σενεγάλη για 3 προγράμματα

Η Ομοσπονδία Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΟΜΚΟ) της Σενεγάλης, η οποία ιδρύθηκε το 1976, συγκεντρώνει τριάντα οργανώσεις αγροτών από 10 περιφέρειες σε ολόκληρη τη χώρα και το 2001 είχε εγγεγραμμένα περίπου 50.000 μέλη. Πριν από δέκα και πλέον έτη, μια κοινοπραξία εταίρων του Βορρά υποστήριξε την ΟΜΚΟΣ με ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων της, προκειμένου να ενισχυθούν οι ικανότητες των αγροτικών ηγεσιών. Έχουν εφαρμοστεί τρία διαδοχικά προγράμματα και, έως σήμερα, η συνολική οικονομική στήριξη από τους βόρειους εταίρους υπολογίζεται σε περίπου 6,5 εκατ. ευρώ. Η συνεισφορά της ΕΚ είναι περίπου 1,5 εκατ. ευρώ.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 10 ετών, η ΟΜΚΟΣ έχει αναλάβει δραστηριότητες άσκησης πιέσεως σε σχέση με την αγροτική πολιτική, με θετικά αποτελέσματα. Η ΟΜΚΟΣ έχει επίσης επηρεάσει ορισμένα εθνικά, περιφερειακά και τοπικά προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Πολλά ηγετικά μέλη της ΟΜΚΟΣ έχουν κινήσει σθεναρά την προσοχή σε διεθνές επίπεδο στην ευαίσθητη γεωργία της Δυτικής Αφρικής, και στα περιορισμένα μέσα προσαρμογής της στις φιλελεύθερες εξελίξεις. Η ΟΜΚΟΣ μαζί με άλλες παραγωγικές ενώσεις από τη Δυτική Αφρική έχουν δημιουργήσει τη ROPPA και έχουν ασκήσει πίεση στους αρχηγούς κρατών και στους Υπουργούς Γεωργίας των κρατών μελών της ΟΝΕΔΑ.

Από το 1999, η ΟΜΚΟΣ έχει δοκιμάσει τη βασική οικονομική στήριξη: δημιουργία 440 μικροπιστωτικών οργανισμών, οι οποίοι παρέχουν μικρές, βραχυπρόθεσμες πιστώσεις περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ σε 15.000 ανθρώπους (κυρίως γυναίκες), συμβουλευτικές υπηρεσίες σε 300 οικογενειακές επιχειρήσεις, και βοήθεια για την ίδρυση 50 περίπου μικρών πειραματικών μονάδων επεξεργασίας γάλακτος, σπόρων, φρούτων και λαχανικών.

* «Η γραμμή του προϋπολογισμού για την Αποκεντρωμένη Συνεργασία» B7-6002

Ενίσχυση των ικανοτήτων των τοπικών αρχών στη Δυτική και Κεντρική Αφρική μέσω εθνικών και περιφερειακών ενώσεων τοπικών αρχών (500.000 ευρώ) 2001-2003

Η Ένωση Διαχειριστών του Προγράμματος για την Ανάπτυξη των Δήμων στη Δυτική και Κεντρική Αφρική (ΠΑΔ) συγκεντρώνει εθνικές ενώσεις τοπικών αρχών, οργανώσεις δήμων και κοινοτήτων και μη κυβερνητικές οργανώσεις που συμμετέχουν στις πρωτοβουλίες τοπικής και δημοτικής ανάπτυξης στη Δυτική και την Κεντρική Αφρική, ώστε να μπορέσουν οι μεγάλες πόλεις να αναλάβουν καλύτερα τις ευθύνες τους χάρη στην αύξηση των διαχειριστικών ικανοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης τους.

Έχουν αναληφθεί δύο κύρια είδη δραστηριότητας: ενίσχυση των ικανοτήτων των Τοπικών Αρχών και κατάρτιση του προσωπικού των Δήμων από το 1998 έως το 2001.

Τα καλά αποτελέσματα που ελήφθησαν οδήγησαν στη διερεύνηση δραστηριοτήτων κατάρτισης και στην εφαρμογή ενός προγράμματος ενίσχυσης των ικανοτήτων για τις εθνικές ενώσεις τοπικών αρχών. Το πρόγραμμα στοχεύει, επίσης, στην ενίσχυση της διάρθρωσης του Αφρικανικού Δημοτικού Κινήματος σε υποπεριφερειακό και ηπειρωτικό επίπεδο με συγκεκριμένες δράσεις κατάρτισης του προσωπικού. Ο Καναδικός Οργανισμός Διεθνούς Ανάπτυξης, η Διεθνής Τράπεζα, το γαλλικό Υπουργείο Εξωτερικών, η περιφέρεια Ile-de-France και η Καναδική Ομοσπονδία Δήμων συμμετέχουν σε αυτό το έργο.

* Πρόγραμμα Επισιτιστικής Ασφάλειας

Έργο Επισιτιστικής Ασφάλειας στο Σουδάν υπό τη διαχείριση μιας ευρωπαϊκής ΜΚΟ (2,9 εκατ. ευρώ)

Αυτό το έργο παρέχει μία ευέλικτη απάντηση στις πραγματικές ανάγκες των εκτοπισθέντων στο εσωτερικό της χώρας (IDP) που ζουν στην περιοχή. Το έργο αρχικά επικεντρωνόταν στην παροχή τροφίμων και εσόδων για αγρότες, ώστε να αποφευχθεί η επαιτεία. Η γενική ιδέα του έργου είναι η παραγωγή τροφίμων σε διάφορα επίπεδα.

* Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης

Αφγανιστάν

Ένα πρώτο πρόγραμμα για το Αφγανιστάν υιοθετήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2001. Αυτή η απόφαση ανερχόταν σε 4,9 εκατ. ευρώ. Το κύριο μέρος του προγράμματος επικεντρωνόταν στη στήριξη της Προσωρινής Αρχής του Αφγανιστάν. Τμήμα του προγράμματος θα επικεντρωθεί επίσης σε δραστηριότητες που αναλαμβάνουν μη κρατικοί παράγοντες. Υπογράφηκε σύμβαση μεταξύ της Επιτροπής και του UNDP στις 20 Δεκεμβρίου 2001, για συνεισφορά 2,5 εκατ. ευρώ στο Ταμείο του UNDP. Επιπλέον, η Επιτροπή χρηματοδότησε: α) μια επιχειρησιακή ομάδα για την εκκαθάριση των ναρκοπεδίων, η οποία άρχισε να λειτουργεί στις αρχές Ιανουαρίου 2002, σε στενή συνεργασία με το Πρόγραμμα Δράσης των ΗΕ για τα Ναρκοπέδια στο Αφγανιστάν (ΜΑΡΑ), β) τη δημόσια αναμετάδοση από τον εκτελεστικό εταίρο «Κέντρο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Βαλτικής και από το «Ραδιόφωνο του Αφγανιστάν». Στις 25 Φεβρουαρίου 2002, η εκπομπή «Καλημέρα Αφγανιστάν» άρχισε να μεταδίδεται καθημερινά. Το πρόγραμμα εξετάζει καίρια θέματα, που είναι σημαντικά για τον πληθυσμό στο ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον, όπου η ακριβής και ενημερωμένη πληροφόρηση έχει πολύ μεγάλη αξία. Εξασφαλίστηκε επίσης χρηματοδότηση για τη συνέχιση της υποστήριξης του προγράμματος υπό τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ασίας, γ) ομάδες αξιολόγησης αποτελούμενες από πέντε εμπειρογνώμονες, οι οποίες καλύπτουν την αστική ανάκαμψη, την επισιτιστική ασφάλεια, τη διακυβέρνηση, την εκπαίδευση και την ισότητα των φύλων. Αυτή η άσκηση αύξησε τις γνώσεις της Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση στο Αφγανιστάν και βοήθησε στην προετοιμασία μιας στρατηγικής της Επιτροπής για την ανοικοδόμηση. Επιπλέον, αυτοί οι εμπειρογνώμονες έχουν συμμετάσχει σε αρκετές αποστολές της Διεθνούς Τράπεζας και του UNDP στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Αξιολόγησης των Αναγκών, όπως συμφωνήθηκε στη Διάσκεψη του Τόκιο, τον Ιανουάριο του 2002, δ) τη δημιουργία νομικού πλαισίου για την πακιστανική κοινωνία των πολιτών, η οποία θα επιτρέψει στην κοινωνία των πολιτών να λειτουργήσει και να εφαρμόσει τις δραστηριότητές της. Καθώς η μελλοντική στήριξη της Επιτροπής για το Πακιστάν θα διοχετευθεί εν μέρει μέσω της κοινωνίας των πολιτών, αυτή η δράση θα υποστηρίξει τη μελλοντική στήριξη της ΕΚ προς το Πακιστάν στο πλαίσιο μιας περιφερειακής προσέγγισης της κρίσης στο Αφγανιστάν. Η ανάγκη για περιφερειακή προσέγγιση της σύγκρουσης στο Αφγανιστάν αντικατοπτριζόταν, επίσης, στις τρεις αποστολές αξιολόγησης στην Κεντρική Ασία, με εστίαση στη διαχείριση των συνόρων, την επικοινωνία και την επανένταξη των πρώην μαχόμενων.

Δημοκρατία του Κονγκό

Στις αρχές του 2002, η Επιτροπή χρηματοδότησε μια δέσμη 2.037 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Δημοκρατία του Κονγκό. Η πρώτη συνιστώσα της ήταν η ταχεία συμπληρωματική χρηματοδότηση του Διακονγκολικού Διαλόγου μέσω της βοήθειας του Masire. Αυτή η συνεισφορά του ΜΤΑ συνδέθηκε με προηγούμενες και σχεδιαζόμενες συνεισφορές του ΕΤΑ. Η δεύτερη συνιστώσα πρωτοβουλιών της λαϊκής βάσης αποτελείτο από: α) προετοιμασία για το πρόγραμμα Αφοπλισμού, Αποστράτευσης, Επανένταξης, Επαναπατρισμού και Αποκατάστασης (ΑΑΕΕΑ) για την κοινωνική επανένταξη των ανήλικων στρατιωτών. Η προετοιμασία αυτή περιλάμβανε την ίδρυση κέντρων υποδοχής για την επανένταξη των απόστρατων ανήλικων στρατιωτών στην κοινωνία και θα συνεχιστεί από το ΕΤΑ, β) στήριξη για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της λαϊκής βάσης με στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης και της δέσμευσης του πληθυσμού έναντι της ειρηνευτικής διαδικασίας. Τα κονδύλια του Μηχανισμού Ταχείας Αντίδρασης έδωσαν τη δυνατότητα στους δημοσιογράφους ανεξάρτητων ραδιοφωνικών σταθμών να διαδώσουν αντικειμενικές πληροφορίες σχετικά με τον Διάλογο.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΜΚΦ δρουν ιδία πρωτοβουλία

Παραδείγματα δράσης των ΜΚΦ με δική τους πρωτοβουλία όπου δεν υφίσταται επίσημη συνεργασία με την ΕΕ:

B7-6000: Έργο Πρωτοβάθμιας Υγειονομικής Περίθαλψης στην Πολιτεία Γουά, Βιρμανία - Συνεισφορά της ΕΕ: 1.000.000 ευρώ

Οι πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση στην Πολιτεία Γουά είναι λιγοστές και δεν υπάρχει κανένα άλλο αναπτυξιακό πρόγραμμα. Η μοναδική ξένη βοήθεια αφορά τον έλεγχο των ναρκωτικών σε αυτήν την απομακρυσμένη ορεινή περιοχή της Βιρμανίας, που συνορεύει με το Λάος, την Ταϊλάνδη και τη ΛΔ της Κίνας. Το βασικό ζήτημα είναι ότι οι ορεσίβιες φυλές δεν διαθέτουν τη γνώση και την πείρα για άλλες καλλιέργειες εκτός από το όπιο και φοβούνται τα καταστροφικά αποτελέσματα που θα επέφερε αυτή η αλλαγή στα έσοδά τους. Επομένως, μια προσωρινή επισιτιστική υποστήριξη και προγράμματα πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης είναι ουσιώδη για τη δημιουργία των συνθηκών που ενίσχυσης των ικανοτήτων που θα βοηθήσουν αυτόν τον απομονωμένο και εθνικά ποικιλόμορφο πληθυσμό.

Μέσα σε διάστημα 5 ετών, το έργο που ξεκίνησε η Health Unlimited (ΗΒ) θα καλύψει 168.000 άτομα, τα οποία είναι τα πιο περιθωριοποιημένα στην περιφέρεια Pangsang και στην επαρχία Menmor στο βόρειο μέρος της περιοχής Γουά, στην οποία η πρόσβαση είναι καλύτερη από την κινεζική επαρχία Yunnan. Το πρόγραμμα αυτό έχει ως στόχο την παροχή μιας μόνιμης βάσης κατάρτισης, την ανάπτυξη υλικών κατάρτισης, την εκπαίδευση διοικητών και εργαζομένων στον χώρο της υγείας, τον εμβολιασμό των παιδιών κάτω των 2 ετών, τον εξοπλισμό τοπικών «νοσοκομείων» και κλινικών, τη διοργάνωση εκστρατειών για τον έλεγχο της ελονοσίας, και τη διερεύνηση κατάλληλων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση του ιού HIV. Η πρόταση επικροτήθηκε από τις αρχές της περιοχής Γουά, οι οποίες δεν διαθέτουν ούτε τις γνώσεις ούτε τους οικονομικούς πόρους για να εφαρμόσουν το πρόγραμμα.

Η Health Unlimited θα συνεργαστεί τόσο με κρατικές όσο και με δημοτικές διαρθρώσεις.

Τα σχέδια για την κατάρτιση ντόπιου προσωπικού και παραδοσιακών εργαζομένων στον χώρο της υγείας θα εξασφαλίσουν ότι οι προσεγγίσεις είναι σύμφωνες με τις δημοτικές διαρθρώσεις και ότι υπάρχει σεβασμός των παραδοσιακών συστημάτων εξουσίας και διοίκησης στα χωριά.

Εκμεταλλευόμενη όσο το δυνατόν καλύτερα αυτήν την περίοδο σχετικής ειρήνης, μέσω της συγχρηματοδότησης της πρότασης της Health Unlimited, η ΕΚ θα βοηθήσει την οικοδόμηση κοινωνικών υπηρεσιών και υποδομής σε μια περιοχή του κόσμου όπου είναι αδύνατη η επίσημη συνεργασία της ΕΕ.

Παραδείγματα υλοποίησης «ίδιων πρωτοβουλιών των ΜΚΟ» όπου δεν αναπτύσσουν δράση οι Κρατικοί Φορείς :

B7-6000: Βασική Υγειονομική Περίθαλψη για εκτοπισθέντες πληθυσμούς στην επαρχία Τσιάπας, συνεισφορά της ΕΚ προς το Μεξικό: 449.875 ευρώ για 3 έτη με έναρξη τον Μάιο του 1999

Όταν άρχισε να ισχύει η Βορειοαμερικανική Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών (NAFTA) το 1994, η επαρχία Τσιάπας ξέσπασε σε μια βίαιη εξέγερση, που αποτελεί ακόμη την επιτομή του αγώνα των πληθυσμών των Ινδιάνων για αυτοδιάθεση. Πέρυσι, ο πολιτικός διάλογος απέτυχε και πάλι, εξαιτίας της ψήφισης ενός νέου νόμου σχετικά με τα δικαιώματα και τους ιθαγενείς πολιτισμούς από το κοινοβούλιο του Μεξικού, υπονομεύοντας με αυτόν τον τρόπο το πνεύμα συμφιλίωσης που είχε καθιερωθεί με τη «Συμφωνία του Αγίου Ανδρέα» του 1997. Η επαρχία Τσιάπας είναι και πάλι μια περιοχή από όπου είναι αδύνατη η διέλευση, η οποία περιπολείται από αντίπαλες φατρίες, τον εθνικό στρατό και τον EZLN (Εθνικοαπελευθερωτικός Στρατός των Ζαπατίστας) και στην οποία αφθονούν οι κοινοτικοί διχασμοί και οι εντάσεις, η ζωή είναι αβέβαιη και τα κρατικά συστήματα είναι ανύπαρκτα.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια ευρωπαϊκή ΜΚΟ στηρίχθηκε στη συγχρηματοδότηση της ΕΚ, για να βελτιώσει την υγειονομική κατάσταση της εθνοτικής ομάδας tsotsil που είναι εκτοπισμένη σε 7 στρατόπεδα στον δήμο Chenalhσ, ήτοι 12.500 άτομα κατά την έναρξη του έργου το 1999. Στην πραγματικότητα, οι εκτοπισθέντες δικαιούχοι έχουν αλλάξει αρκετές φορές από την έναρξη του έργου, καθώς η σύγκρουση εξελίσσονταν, και η ΜΚΟ έχει προσαρμόσει την αντίδρασή της εξαπλώνοντας τις εργασίες αναλόγως. Οι έμμεσοι δικαιούχοι ανέρχονται περίπου σε 30.000 άτομα (εκπατρισθέντες ή ιθαγενείς) καθώς οι κοινοτικές κλινικές είναι ανοιχτές και στα δύο είδη πληθυσμών. Στα τέλη του 2001, 65 «υπεύθυνοι» ήταν ενεργοί σε 8 υγειονομικά φυλάκια, ενώ άλλοι 12, οι οποίοι εκλέγονται από την κοινότητά τους, δρούσαν στις ελεύθερες κοινότητες της περιοχής Abeja. Όλοι τελούν υπό μόνιμη κατάρτιση υπό την επίβλεψη ιατρών, οι οποίοι παρέχουν βασική υγειονομική περίθαλψη και εκπαιδεύονται στην κάλυψη του σχετικού λειτουργικού κόστους (φαρμακευτική).

Σε συνεργασία με την SSA (το εναπομείναν μέρος του επίσημου Υπουργείου Υγείας), τον ΔΕΣ (Διεθνής Ερυθρός Σταυρός), τους ιθαγενείς ιατρούς (Εκκλησία κλπ.) και την EAPSEC (μια τοπική ΜΚΟ), η ευρωπαϊκή ΜΚΟ έχει ξεκινήσει ένα ευρύ έργο ενίσχυσης των ικανοτήτων σε μια περιοχή την οποία οι Κρατικοί Φορείς έχουν από καιρό εγκαταλείψει.

Παράδειγμα της συμμετοχής των ΜΚΟ «ιδία πρωτοβουλία» στην ενίσχυση των ικανοτήτων ή/και στη διάρθρωση ΜΚΦ στον Νότο :

B7-6000: Χρηματοδοτική υποστήριξη για δραστηριότητες της G.A.D.E.C. στη Σενεγάλη - Συνεισφορά της ΕΚ: 201.219 ευρώ

Η G.A.D.E.C. ιδρύθηκε το 1987 από διανοούμενους αγρότες και τεχνικούς με σκοπό την προώθηση της τοπικής αειφόρου ανάπτυξης με τρεις συγκεκριμένους στόχους: ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων, επαναπροσδιορισμό του οράματος της G.A.D.E.C. και ανάπτυξη διοικητικής και τεχνικής ικανότητας. Για να επιτευχθεί ο πρώτος στόχος, τυποποιήθηκαν οι μισθοί των εργαζομένων στην G.A.D.E.C. παράλληλα με την κατάρτιση και με μια λεπτομερή περιγραφή των θέσεων. Για τον δεύτερο στόχο, μετά από μια σειρά ομάδων μελέτης, εκδόθηκε ένα έγγραφο με κατευθυντήριες γραμμές για να αποτελέσει τη βάση των μελλοντικών δραστηριοτήτων. Για τον τρίτο στόχο, η κατάρτιση και οι ομάδες μελέτης επικεντρώθηκαν στη διαχείριση των φυσικών πόρων, στον δασικό κώδικα και στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Η G.A.D.E.C. είναι μια περιοχή που καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο της Σενεγάλης, αλλά βρίσκεται μακριά από τα αστικά κέντρα και τις οικονομικά πιο ευημερούσες περιοχές. Είναι σημαντικό για τον ενδιαφερόμενο πληθυσμό να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του, ιδιαίτερα εκεί όπου η αποκεντρωμένη πολιτική της Σενεγάλης αναθέτει σημαντικότερες ευθύνες στις κοινότητες.

Η συγχρηματοδότηση επέτρεψε μια πραγματική βελτίωση των θεσμικών υποδομών και της ανάπτυξης όσον αφορά τη στοχευόμενη ομάδα. Το έργο είχε σκοπό την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας των οργανώσεων των αγροτών.