Γνωμόδοτηση αριθ. 5/2002

του Ελεγκτικού Συνεδρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου, παράλληλα με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής, για τη θέσπιση των ιδιαίτερων μέτρων που αφορούν την οριστική λήξη των καθηκόντων υπαλλήλων της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

(2002/C 236/01)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η Επιτροπή υπέβαλε, στις 20 Μαρτίου 2002, τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση, παράλληλα με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής, των ιδιαίτερων μέτρων που αφορούν την οριστική λήξη των καθηκόντων υπαλλήλων της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(1).

Το Συμβούλιο, με επιστολή που περιήλθε στο Συνέδριο στις 11 Απριλίου 2002, ζήτησε από το Συνέδριο να διατυπώσει τη γνώμη του σχετικά με αυτή την τροποποιημένη πρόταση.

Στόχος της τροποποιημένης πρότασης είναι να εγκριθεί ένα μέτρο εξόδου από την υπηρεσία 600 υπαλλήλων της Επιτροπής, με την αποχώρηση 200 υπαλλήλων κάθε χρόνο, από το 2002 έως το 2004, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ανάγκη ανανέωσης των επαγγελματικών προσόντων.

Το Συνέδριο εξέτασε την τροποποιημένη πρόταση και εξέδωσε την παρούσα γνωμοδότηση, βασιζόμενο στα εξής:

1. Η Επιτροπή, στην αιτιολογική της έκθεση αναφέρει ότι το μέτρο εξόδου από την υπηρεσία 600 υπαλλήλων της Επιτροπής θα καταστήσει δυνατή την πρόσληψη 273 νέων υπαλλήλων χωρίς να επηρεαστεί ο προϋπολογισμός, εφόσον το κόστος της πρόσληψης θα αντισταθμιστεί από την εξοικονόμηση πόρων που θα συνεπαχθεί το μέτρο. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, το αριθμητικό στοιχείο των 600 μελών του προσωπικού καθορίστηκε βάσει ανάλυσης των ειδικευμένων χαρακτηριστικών και δεξιοτήτων που απαιτούνται στην Επιτροπή. Δεν παρέχεται καμία ένδειξη σχετικά με τη φύση των χαρακτηριστικών και δεξιοτήτων του είδους αυτού, ούτε επεξηγείται περαιτέρω το αριθμητικό στοιχείο (600).

2. Η αρχική πρόταση, βάσει της οποίας το Συνέδριο εξέδωσε τη γνωμοδότησή του αριθ. 3/2001(2), προέβλεπε τη χορήγηση αποζημίωσης οριστικής λήξης των καθηκόντων σε 600 υπαλλήλους που έχουν συμπληρώσει το 50ό έτος της ηλικίας και τουλάχιστον 10 έτη υπηρεσίας. Σύμφωνα με την τροποποιημένη πρόταση, το μέτρο εξόδου από την υπηρεσία αφορά 600 υπαλλήλους που συμπλήρωσαν το 55ο έτος της ηλικίας και τουλάχιστον 15 έτη υπηρεσίας.

3. H τροποποιημένη πρόταση προβλέπει χαμηλότερο μέσο ύψος αποζημίωσης οριστικής λήξης των καθηκόντων (ανερχόμενο στο 62,5 % του βασικού μισθού, αντί του 65 %).

4. Στην ετήσια εξοικονόμηση πόρων και τα έξοδα που παρατίθενται στο δημοσιονομικό δελτίο που είναι προσαρτημένο στην τροποποιημένη πρόταση συνοψίζονται, τόσο για τους "αποχωρούντες" όσο και για τους "εισερχόμενους", τα μισθολογικά έσοδα και έξοδα που καταλογίζονται ετησίως στον προϋπολογισμό. Οι διαφορές, σε σχέση με την αρχική πρόταση, οφείλονται στην πρόβλεψη μεγαλύτερης εξοικονόμησης πόρων και την επακόλουθη δυνατότητα πρόσληψης μεγαλύτερου αριθμού νέων υπαλλήλων (273 άτομα, σε σύγκριση με τα 258 της αρχικής πρότασης).

5. Ο υπολογισμός της Επιτροπής πραγματοποιήθηκε εφαρμόζοντας τις ίδιες μεθόδους που εφαρμόστηκαν για την αρχική πρόταση. Το Συνέδριο, στην προγενέστερη γνωμοδότησή του, διατύπωσε τη σκέψη ότι θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί σχολαστικότερος υπολογισμός, αλλά ότι ο άμεσος αντίκτυπος στον προϋπολογισμό παρουσιάζεται κατά τρόπο εύλογο. Ωστόσο, η αύξηση στο μέλλον των εξόδων για συνταξιοδοτικά δικαιώματα, λόγω του διορισμού νέων υπαλλήλων, φαίνεται ότι δεν ελήφθη υπόψη. Όπως επισήμανε το Συνέδριο στην προγενέστερη γνωμοδότησή του, "αυτό συνεπάγεται ότι το πλήρες κόστος μακροχρονίως (όχι όμως το άμεσο κόστος σε μετρητά) των νεοπροσλαμβανόμενων υπαλλήλων θα είναι κατά 25 % περίπου υψηλότερο από ό,τι παρουσιάζεται στον υπολογισμό της Επιτροπής".

6. H εξοικονόμηση πόρων του προϋπολογισμού θα επιτευχθεί, αφενός, με τη μη πλήρωση 327 θέσεων από τις 600 που θα ελευθερωθούν με την πρόωρη συνταξιοδότηση και, αφετέρου, με την πρόσληψη, για τις υπόλοιπες θέσεις, υπαλλήλων σε χαμηλότερες βαθμίδες σταδιοδρομίας και με χαμηλότερο επίπεδο αποδοχών. Στην πρόταση δεν διευκρινίζεται ποιοι μηχανισμοί του προϋπολογισμού θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να εξασφαλιστεί η περιφρούρηση μακροχρονίως της εξοικονόμησης πόρων.

7. Το προτεινόμενο μέτρο εξόδου από την υπηρεσία (στην πραγματικότητα, μέτρο πρόωρης συνταξιοδότησης) φαίνεται ότι αντιβαίνει στο στόχο της πολιτικής σχετικά με την απασχόληση, που προτάθηκε από την Επιτροπή και θεσπίστηκε από το Συμβούλιο(3), ο οποίος αφορά την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων (ηλικίας από 55 έως 64 ετών). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη διάσκεψή του της 15ης και 16ης Μαρτίου 2002 στη Βαρκελώνη, επιβεβαίωσε το στόχο αυτό και συνέστησε να αυξηθούν οι ευκαιρίες προκειμένου οι μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενοι να παραμένουν στην αγορά εργασίας, για παράδειγμα, μέσω δυνατοτήτων ευέλικτης και βαθμιαίας συνταξιοδότησης.

8. Σύμφωνα με την πέμπτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου του προτεινόμενου κανονισμού "τα προσόντα ορισμένων υπαλλήλων, ιδιαίτερα ορισμένων με τη μεγαλύτερη αρχαιότητα, φαίνεται πάντως να απέχουν κατά πολύ από τα προς ανάληψη καθήκοντα". Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα εν λόγω άτομα πρέπει να τύχουν του μέτρου πρόωρης συνταξιοδότησης. Από την ομάδα-στόχο των 600 υπαλλήλων, 302 άτομα θεωρείται ότι ανήκουν στην κατηγορία των ανώτερων υπαλλήλων βαθμού Α 3 (προϊστάμενος τμήματος) και βαθμών Α 5/Α 4 (κύριος υπάλληλος διοίκησης, προϊστάμενος μονάδας). Αυτό καταδεικνύει ότι απαιτείται βελτίωση της πολιτικής σχετικά με τη διαχείριση του προσωπικού.

9. Λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου των μισθών των υπαλλήλων βαθμού Α 5 έως Α 3, αποζημίωση που θα αντιστοιχεί στο 62,5 % του βασικού μισθού θα πρέπει ενδεχομένως, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επιτρέπει την εξασφάλιση αρκετά υψηλού βιοτικού επιπέδου. Εξάλλου, ο δικαιούχος αποζημίωσης οριστικής λήξης των καθηκόντων θα είναι ελεύθερος να αναλάβει νέα απασχόληση, προκειμένου να καλύπτει την απώλεια μέρους του βασικού μισθού. Αυτό θα καθιστούσε την αποζημίωση οριστικής λήξης των καθηκόντων ελκυστική για τους ιδιαίτερα αποδοτικούς υπαλλήλους.

10. Οι στόχοι του μέτρου δεν θα επιτυγχάνονταν εάν αυτό εφαρμοζόταν επίσης στους ιδιαίτερα αποδοτικούς υπαλλήλους που θα προσελκύονταν από τους παρεχόμενους χρηματοοικονομικούς όρους. Το Συνέδριο επισημαίνει το γεγονός ότι δεν έχουν καθοριστεί κατάλληλα και σαφή κριτήρια επιλογής.

11. Η εφαρμογή του μέτρου θα πρέπει να εξασφαλίζει τη δίκαιη μεταχείριση του προσωπικού που μπορεί να αναπροσαρμόζει τις δεξιότητές του στα σύγχρονα δεδομένα.

12. Στο πλαίσιο των θεωρήσεων σχετικά με την ευέλικτη συνταξιοδότηση, ο κ. Jan O. Karlsson, τέως Πρόεδρος του Συνεδρίου, επισήμαινε στην επιστολή του της 10ης Σεπτεμβρίου 2001 προς τον κ. Neil Kinnock, αντιπρόεδρο της Επιτροπής, ότι θα ήταν πρόσφορη η θέσπιση ενός δίκαιου συστήματος συνταξιοδότησης, χαρακτηριζόμενου από διαφάνεια, που να παρέχει επαρκή κίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση. Θεωρήθηκε ότι το παρόν σύστημα συνταξιοδότησης στερούνταν ευελιξίας και έθετε σε μειονεκτική θέση όσους επιθυμούσαν να αποχωρήσουν από την υπηρεσία προτού συμπληρώσουν το 60ό έτος. Στην ίδια επιστολή αναφερόταν επίσης ότι "πράγματι, η εθελουσία έξοδος δεν αποτελεί μόνο δαπανηρό αλλά και άδικο μέτρο, εφόσον παρέχονται οικονομικές αντισταθμίσεις ανεξάρτητα από τον αριθμό των ετών υπηρεσίας. Σύστημα του είδους αυτού θα πρέπει να εφαρμόζεται ως έσχατο μέσο (π.χ. σε περίπτωση σημαντικής αναδιοργάνωσης των οργάνων), επίσης δεν θα πρέπει να εξετάζεται η εφαρμογή, με πρωτοβουλία του οργάνου, οικονομικότερων και δικαιότερων συστημάτων, όπως η εφαρμογή ελκυστικού συστήματος πρόωρης συνταξιοδότησης (δηλαδή χωρίς την εφαρμογή συντελεστή μείωσης)".

13. Το Συνέδριο, γνωρίζοντας ότι είναι αναγκαίο να υπάρχει ένα κατάλληλο σύστημα παρακολούθησης των ανθρώπινων πόρων, που να εξασφαλίζει την αναγκαία και τακτική ανανέωση του προσωπικού, επισημαίνει ότι η πρόταση που περιλαμβανόταν στο σχέδιο μεταρρύθμισης του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης(4), η οποία συνίστατο στη διευκόλυνση των όρων εξόδου από την υπηρεσία μετά την ηλικία των 55 ετών, θα ανταποκρινόταν καλύτερα στις απαιτήσεις σχετικά με την ευελιξία και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, με χαμηλότερο κόστος για τον προϋπολογισμό(5). Η εφαρμογή του προαναφερθέντος μέτρου είναι πιθανό να μειώσει στο μέλλον την προσφυγή στις διαδικασίες πρόωρης συνταξιοδότησης.

ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και, ιδίως, το άρθρο 283,

την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, της 20ής Μαρτίου 2002(6),

το αίτημα του Συμβουλίου για γνωμοδότηση του Συνεδρίου σχετικά με αυτή την τροποποιημένη πρόταση, το οποίο περιήλθε στο Συνέδριο στις 11 Απριλίου 2002,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ:

1. Όπως επισήμανε ήδη το Συνέδριο στη γνωμοδότησή του αριθ. 3/2001, η αύξηση στο μέλλον των εξόδων σχετικά με τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, λόγω του διορισμού νέων υπαλλήλων, δεν φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη.

2. Στην πρόταση πρέπει να προσδιοριστεί ποιοι δημοσιονομικοί μηχανισμοί θα εφαρμοστούν προκειμένου να εξασφαλιστεί η πραγματική περιφρούρηση μακροχρονίως της εξοικονόμησης πόρων.

3. Στο προοίμιο του προτεινόμενου κανονισμού θα πρέπει να επεξηγείται η συνέπεια του μέτρου με το στόχο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την απασχόληση, που συνίσταται στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων μέσω δυνατοτήτων ευέλικτης και βαθμιαίας συνταξιοδότησης.

4. Το Συνέδριο επισημαίνει το γεγονός ότι δεν έχουν καθοριστεί κατάλληλα και σαφή κριτήρια επιλογής.

5. Η εφαρμογή του μέτρου πρέπει να εξασφαλίζει τη δίκαιη μεταχείριση του προσωπικού που μπορεί να αναπροσαρμόζει τις δεξιότητές του στα σύγχρονα δεδομένα.

6. Το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι ένα σύστημα πρόωρης συνταξιοδότησης, όπως το προτεινόμενο, πρέπει να αποτελεί μόνο συγκεκριμένη λύση. Στο μέλλον, η προσοχή πρέπει να εστιαστεί στη βελτίωση της πολιτικής εξέλιξης του προσωπικού.

Η παρούσα γνωμοδότηση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) COM (2002) 136 τελικό, της 20ής Μαρτίου 2002.

(2) ΕΕ C 162 της 5.6.2001.

(3) Απόφαση του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές των κρατών μελών για την απασχόληση το 2002 (2002/177/ΕΚ) και σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με την εφαρμογή των πολιτικών των κρατών μελών για την απασχόληση (2002/178/ΕΚ), που δημοσιεύθηκαν στην ΕΕ L 60 της 1.3.2002.

(4) Έγγραφο COM (2002) 213 τελικό.

(5) Αυτή η δυνατότητα, την οποία το Συνέδριο υποστήριξε κατά τη διάρκεια όλων των συζητήσεων για το σχέδιο διοικητικής μεταρρύθμισης, προβλέπεται μόνον "προς το συμφέρον της υπηρεσίας, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και διαφανών διαδικασιών". Δεν περιλαμβάνει καμία "κατ' αποκοπή αποζημίωση", έχει όμως μόνο ως στόχο τη μείωση, ακόμη δε σε ορισμένες περιπτώσεις, την κατάργηση των διορθωτικών συντελεστών που προβλέπονται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης.

(6) COM (2002) 136 τελικό, της 20ής Μαρτίου 2002.