Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για ενέργειες υπέρ των τροπικών δασών (1) (94/C 201/08) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 153 τελικό - SYN 500

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 189 Α παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ στις 10 Ιουνίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 130 Σ και 130 Χ,

την πρόταση της Επιτροπής,

Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2),

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο της 16ης Οκτωβρίου 1989 «Η διατήρηση των τροπικών δασών: ο ρόλος της Κοινότητας» (4) καθόρισε τους γενικούς προσανατολισμούς για τις ενέργειες της Κοινότητας στον τομέα αυτόν 7

ότι το ψήφισμα του Συμβουλίου Υπουργών Συνεργασίας για την Ανάπτυξη της 29ης Μαΐου 1990: «Τροπικά δάση 7 αναπτυξιακές πλευρές» έθεσε τη βάση για τη χρησιμοποίηση αναπτυξιακών μέσων στη διατήρηση των τροπικών δασών 7

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε ανησυχία για την καταστροφή των τροπικών δασών και για τις συνέπειες για τους κατοίκους των δασών σε πολλά κοινοβουλευτικά ψηφίσματα 7

ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου του Ιουνίου 1990 ζήτησε την εκπόνηση προγράμματος δράσης προκειμένου να αντιμετωπισθεί η απειλή κατά των τροπικών δασών 7

ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη αυτής υιοθέτησαν τη διακήρυξη του Ρίο για τα δάση, το πρόγραμμα δράσης Agenda 21 και τις συμβάσεις που αφορούν τη βιολογική ποικιλομορφία και τις κλιματολογικές αλλαγές 7

ότι οι ενέργειες της Κοινότητας υπέρ των τροπικών δασών εντάσσονται στο πλαίσιο της γενικής πολιτικής της για τη διατήρηση των δασών 7

ότι η Κοινότητα σκοπεύει να διευρύνει τις ενέργειές της για να προωθήσει τη διατήρηση των τροπικών δασών με κάθε κατάλληλο μέσο, στο πλαίσιο της πολιτικής της για το περιβάλλον και της νέας πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη, όπως ορίζεται στα άρθρα 130 Υ και επόμενα της συνθήκης 7

ότι, λόγω των ειδικών τους γνώσεων, οι κάτοικοι των δασών παίζουν πρωταρχικό ρόλο στη διαχείριση του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διατήρηση των τροπικών δασών 7

ότι η οικολογική κατάσταση των τροπικών δασών και οι σχετικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και από χώρα σε χώρα 7

ότι η ανάληψη κοινοτικής δράσης, συμπληρωματικά προς τις ενέργειες των κρατών μελών, θα επιτρέψει την καλύτερη υλοποίηση των επιδιωκομένων στόχων 7

ότι θα ήταν χρήσιμο να υπάρξουν συμπληρωματικά χρηματοδοτικά μέσα στη διάθεση της Κοινότητας για να στηρίξει τη διατήρηση και μακρόπνοη ανάπτυξη των δασών 7

ότι προκειμένου να επιτευχθούν σημαντικά αποτελέσματα στο θέμα της διατήρησης των τροπικών δασών απαιτείται η κατάλληλη δέσμευση πόρων για τις ενέργειες που αναφέρονται στον κανονισμό αυτόν 7

ότι πρέπει να καθοριστούν κανόνες εφαρμογής, και ιδίως η μορφή της δράσης, οι δικαιούχοι της βοήθειας και οι διαδικασίες λήψεως αποφάσεων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Η Κοινότητα στηρίζει ενέργειες για την προαγωγή της διατήρησης και της μακρόπνοης διαχείρισης των τροπικών δασών και της βιολογικής ποικιλομορφίας, σύμφωνα με τα κριτήρια και τις διαδικασίες που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.

Άρθρο 2

1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ως «τροπικά δάση» ορίζονται εκείνα τα φυσικά και ημιφυσικά τροπικά ή υποτροπικά δασικά οικοσυστήματα σε περιοχές τόσο με ξηρό όσο και με υγρό κλίμα. Οι εν λόγω περιοχές βρίσκονται στις τροπικές και υποτροπικές ζώνες που συμπεριλαμβάνονται μεταξύ του 30ού βορείου και του 30ού νοτίου παραλλήλου.

2. Ο όρος «διατήρηση» θεωρείται, για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ότι περιλαμβάνει όλες τις ενέργειες για τη διαφύλαξη και αποκατάσταση των τροπικών δασών και ειδικά τις ενέργειες εκείνες οι οποίες αποσκοπούν στο να διαφυλάξουν ή να αποκαταστήσουν τη βιολογική ποικιλομορφία, μαζί με τις φυσικές οικολογικές λειτουργίες, του εν λόγω δασικού οικοσυστήματος, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν κατά το δυνατόν, τόσο προς το παρόν όσο και για το μέλλον, τα μεγάλα οφέλη από τη χρήση τους για την ανθρωπότητα και ιδιαίτερα για τους κατοίκους των δασών.

3. Με τον όρο «μακρόπνοη δασική διαχείριση» νοείται η προγραμματισμένη χρησιμοποίηση των δασών και δασικών γαιών κατά τρόπο συμβατό και με ρυθμούς που διατηρούν τη βιολογική ποικιλομορφία, την παραγωγικότητα, τη δυνατότητα αναπαραγωγής και τη ζωτικότητα τους, καθώς και τη δυνανότητά τους να πληρούν οικολογικές, οικονομικές και κοινωνικές λειτουργίες σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, χωρίς ανεπιθύμητες συνέπειες για άλλα οικοσυστήματα.

4. Με τον όρο «μακρόπνοη ανάπτυξη» νοείται η βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ευημερίας του ενδιαφερομένου πληθυσμού εντός των δυνατοτήτων του οικοσυστήματος, με τη διατήρηση των φυσικών πόρων και της βιολογικής ποικιλομορφίας τους προς όφελος των σημερινών κατοίκων και των μελλοντικών γενεών.

5. Με τον όρο «κάτοικοι των δασών» νοούνται οι αυτόχθονες ομάδες πληθυσμού οι οποίες είναι οργανωμένες σε φυλές και κατοικούν στα δάση ή προβάλλουν τα δάση ως κατοικία τους, καθώς και κάθε άτομο που ζει εντός ή πλησίον των δασών και που παραδοσιακά εξαρτάται άμεσα, και σε μεγάλο βαθμό, από αυτά.

Άρθρο 3

1. Η Κοινότητα, βάσει του παρόντος κανονισμού, παρέχει χρηματοδοτική στήριξη ή τεχνική εμπειρογνωμοσύνη για ενέργειες που στηρίζουν και ενθαρρύνουν τις προσπάθειες των αναπτυσσομένων χωρών και των περιφερειακών τους οργανισμών για τη διατήρηση και τη μακρόπνοη διαχείριση των τροπικών τους δασών, στο πλαίσιο της μακρόπνοης ανάπτυξης των εν λόγω χωρών και περιοχών.

2. Στους δικαιούχους της βοήθειας και συμμετέχοντες στη συνεργασία περιλαμβάνονται κράτη και περιοχές, αλλά και τοπικές αρχές, περιφερειακές οργανώσεις, δημόσιες υπηρεσίες, τοπικές και παραδοσιακές κοινότητες, ιδιωτικές βιομηχανίες και φορείς, καθώς και συνεταιρισμοί, μη κυβερνητικές οργανώσεις και σωματεία των κατοίκων των δασών που συμπεριλαμβάνουν τη διατήρηση των τροπικών δασών μεταξύ των δεδηλωμένων στόχων τους ή των τακτικών δραστηριοτήτων τους.

3. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε ενέργειες υπέρ της διατήρησης των δασών τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερης σημασίας για τοπικές εξελίξεις, όπως η προστασία των λεκανών απορροής, η πρόληψη της διάβρωσης των εδαφών και η επαναχρησιμοποίηση υποβαθμισμένων περιοχών, καθώς και για παγκόσμιες εξελίξεις, όπως οι κλιματολογικές μεταβολές και οι απώλειες βιολογικής ποικιλομορφίας.

Άρθρο 4

1. Η σειρά προτεραιότητας μεταξύ των ειδικών ενεργειών καθορίζεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε χώρας, όπως ανακύπτει από τις περιφερειακές και εθνικές αναπτυξιακές και περιβαλλοντικές πολιτικές για τα δάση, καθώς και σύμφωνα με τις κοινοτικές προτεραιότητες στον τομέα της συνεργασίας. Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις ενέργειες εκείνες που προάγουν:

α) τη διατήρηση των πρωτογενών τροπικών δασών και της βιολογικής ποικιλομορφίας τους και την ανανέωση των κατεστραμμένων τροπικών δασών, με την ταυτόχρονη ανάλυση των υποκειμένων αιτιών αποψίλωσης των δασών, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ χωρών και περιοχών και τα μέτρα για την αντιμετώπιση των φαινομένων αυτών 7

β) τη μακρόπνοη διαχείριση των δασών που προορίζονται για την παραγωγή ξυλείας και άλλων προϊόντων, εξαιρουμένης όμως της υλοτόμησης για εμπορικούς λόγους στα πρωτογενή τροπικά δάση 7

γ) τον προσδιορισμό ενός συστήματος πιστοποίησης της ξυλείας που παράγεται στα τροπικά δάση κατά τρόπο συμβατό με τη μακρόπνοη διαχείριση των δασών 7

δ) τη συμμετοχή των κατοίκων των δασών όσον αφορά τον εντοπισμό, σχεδιασμό και την εφαρμογή των ενεργειών 7

ε) τη δημιουργία υποδομής, ώστε να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες για κατάρτιση του τοπικού πληθυσμού, δασοκόμων και δασοπόνων, για νομοθεσία, για αναβάθμιση της πολιτικής και κοινωνικής στήριξης και ενδυνάμωση των θεσμών, και για οργανώσεις και σωματεία που δραστηριοποιούνται υπέρ της διατήρησης των δασών 7

στ) τη διαμόρφωση ερευνητικής πολιτικής στους τομείς της στρατηγικής και της προσαρμογής, ώστε να υπάρξουν οι απαραίτητες γνώσεις για τη διατήρηση και μακρόπνοη διαχείριση των δασών, καθώς και για την εφαρμογή δραστηριοτήτων παρακολούθησης των ερευνών στο πλαίσιο έργων και προγραμμάτων 7

ζ) την ανάπτυξη ζωνών ανάσχεσης για να βοηθηθεί η διατήρηση ή η ανανέωση των τροπικών δασών, οι οποίες εντάσσονται στο πλαίσιο ευρυτέρου σχεδίου χρησιμοποίησης της γης 7

η) ανάπτυξη και εφαρμογή εθνικών σχεδίων διαχείρισης των δασών που έχουν στόχο τη διατήρηση των τροπικών δασών και την προώθηση της μακρόπνοης εκμετάλλευσης της ξυλείας και άλλων δασικών πόρων.

2. Η Επιτροπή απαιτεί, πριν από κάθε ενέργεια που εντάσσεται στο πλαίσιο του κανονισμού αυτού, να ετοιμάζεται έκθεση με θέμα τον οικολογικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό αντίκτυπο, με ειδικούς στόχους ποιοτικού ή ποσοτικού χαρακτήρα. Όταν είναι δυνατό, στην εκτίμηση των ενεργειών αυτών συμμετέχουν οι κάτοικοι.

3. Όσον αφορά τις διάφορες επιμέρους κοινοτικές πολιτικές οι οποίες έχουν άμεσο αντίκτυπο στη διατήρηση των τροπικών δασών, η Επιτροπή διαμορφώνει και εφαρμόζει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να μην υπάρχει αρνητικός αντίκτυπος από την πολιτική που ακολουθείται ή σχεδιάζεται και, όταν είναι δυνατόν, να συμβάλλει στη διατήρηση των τροπικών δασών.

4. Οι ενέργειες που εκτελούνται στο πλαίσιο του κανονισμού αυτού στηρίζουν και συντονίζονται με τα εθνικά και διεθνή προγράμματα και με τις ενέργειες που αφορούν τη διατήρηση των τροπικών δασών, όπως το πρόγραμμα δράσης για τα τροπικά δάση και το διεθνή οργανισμό τροπικής ξυλείας, υπό τον όρο ότι τα εν λόγω προγράμματα και οι ενέργειες να συμβιβάζονται με τις αρχές και τους στόχους του παρόντος κανονισμού.

5. Οι εργασίες εκτελούνται κατά το δυνατόν μέσω περιφερειακών οργανισμών και διεθνών προγραμμάτων συνεργασίας, και στο πλαίσιο σφαιρικής πολιτικής για τη διατήρηση των δασών.

Άρθρο 5

Επιδιώκεται η συγχρηματοδότηση με τα κράτη μέλη ή με πολυμερείς περιφερειακούς ή άλλους οργανισμούς, μέσω στενότερου συντονισμού. Στο μέτρο του δυνατού διατηρείται ο κοινοτικός χαρακτήρας της βοήθειας.

Άρθρο 6

Η κοινοτική χρηματοδότηση παρέχεται με τη μορφή μη επιστρεπτέων χορηγήσεων.

Άρθρο 7

Η χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια μπορεί να καλύπτει όλα τα έξοδα σε ξένο νόμισμα και τα επιτόπια έξοδα για την εκτέλεση σχεδίων και προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων όταν είναι αναγκαίο και ολοκληρωμένων προγραμμάτων ή κλαδικών σχεδίων.

Σε ιδιαίτερες περιπτώσεις ενδέχεται να καλύπτονται και τα έξοδα συντήρησης και λειτουργίας που αφορούν εργασίες οικονομικής συνεργασίας, κατάρτισης και ερευνητικών προγραμμάτων, αναπτυξιακών σχεδίων και προγραμμάτων. Εντούτοις, εκτός από τα προγράμματα κατάρτισης και έρευνας, τα έξοδα αυτά καλύπτονται κατά γενικό κανόνα μόνο κατά τη φάση έναρξης των εργασιών και με σταδιακά φθίνοντα ποσά στη συνέχεια.

Καταβάλλονται συστηματικές προσπάθειες για την εξεύρεση συνεισφορών, ιδίως σε χρηματική μορφή, από τους εταίρους (χώρες, τοπικές κοινότητες, επιχειρήσεις, μεμονωμένους δικαιούχους) εντός των ορίων των δυνατοτήτων τους και ανάλογα με το χαρακτήρα κάθε ενέργειας.

Δεν διατίθεται κοινοτική χρηματοδότηση για την πληρωμή φόρων, δασμών και τελών.

Το κόστος των μελετών και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη χρήση εμπειρογνωμόνων για την υποστήριξη των δικαιούχων και της Επιτροπής στο σχεδιασμό γενικών πολιτικών, τον προσδιορισμό και προπαρασκευή των εργασιών, καθώς και στην παρακολούθηση και αξιολόγησή τους καλύπτεται συνήθως από κοινοτικά κεφάλαια είτε ως μέρος της χρηματοδότησης μεμονωμένων εργασιών είτε ξεχωριστά.

Άρθρο 8

Η συμμετοχή σε διαγωνισμούς και προμήθειες και άλλες συμβάσεις είναι ανοικτή επί ίσοις όροις σε όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών.

Όσον αφορά τη χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια η συμμετοχή αυτή επεκτείνεται συνήθως στη δικαιούχο χώρα και μπορεί να επεκταθεί κατά περίπτωση σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες.

Σε εξαιρετικές και πλήρως αιτιολογημένες περιπτώσεις επιτρέπεται η συμμετοχή άλλων χωρών καταγωγής για συγκεκριμένα μέρη των προγραμμάτων.

Άρθρο 9

Τα σχέδια και προγράμματα για τα οποία η κοινοτική χρηματοδότηση υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια Ecu και κάθε ουσιώδης τροποποίηση, η οποία υπερβαίνει το 20 % του ποσού που είχε αρχικά συμφωνηθεί, εγκρίνονται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2.

Άρθρο 10

1. Η Επιτροπή διαχειρίζεται τις δραστηριότητες που αφορούν τη συνεργασία για τα τροπικά δάση.

2. Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, η οποία απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών και ειδικούς σε θέματα τροπικών δασών, και προεδρεύεται από τον εκπρόσωπο της Επιτροπής.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της επί του σχεδίου εντός προθεσμίας, την οποία μπορεί να καθορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με το επείγον του θέματος, και αν είναι αναγκαίο διά ψηφοφορίας.

Η γνώμη καταγράφεται στα πρακτικά 7 επιπλέον, κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταγραφεί η θέση του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή λαμβάνει σοβαρά υπόψη της τη γνώμη που διατυπώνει η επιτροπή. Ενημερώνει την επιτροπή σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο η γνώμη της ελήφθη υπόψη.

3. Όταν η Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο ή πρόσφορο να ορίσει περαιτέρω διαδικασίες για την εκτέλεση σχετικών ενεργειών, τα μέτρα αυτά πρέπει να εγκρίνονται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στην παράγραφο 2.

Άρθρο 11

Η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην οποία εκτιμάται η εφαρμογή του παρόντος κανονισμού. Η εν λόγω έκθεση παρουσιάζει τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του προϋπολογισμού όσον αφορά τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές, καθώς και τα σχέδια και προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους. Η έκθεση περιλαμβάνει, κατά το μέτρο του δυνατού, πληροφορίες σχετικά με τα κεφάλαια που αναλήφθηκαν σε εθνικό επίπεδο κατά τη διάρκεια του ίδιου οικονομικού έτους. Επίσης αναφέρει ειδικές λεπτομερείς πληροφορίες (επιχειρήσεις, εθνικότητα, κ.λπ.) όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάπτονται για την εφαρμογή των σχεδίων και προγραμμάτων.

Εκθέσεις αξιολόγησης υποβάλλονται στην επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 10.

Άρθρο 12

Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται με συνέπεια προς τις γενικές αρχές που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 443/92 του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια και την οικονομική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, καθώς και βάσει της σύμβασης Λομέ IV, και με κοινά κριτήρια για όλες τις φάσεις του σχεδίου, από τον προσδιορισμό έως την αξιολόγηση.

Άρθρο 13

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την πρώτη ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

(1) ΕΕ αριθ. C 78 της 19. 3. 1993, σ. 8.

(2) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Α3 - 304/93 της 29ης Οκτωβρίου 1993.

(3) ΟΚΕ 707-93 ENVI 360 της 30ής Ιουνίου 1993.

(4) ΕΕ αριθ. C 264 της 16. 10. 1989, σ. 1.