Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως () (94/C 393/02)

Στις 14 Ιουνίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 130P της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Ιουλίου 1994 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Pearson.

Κατά την 318η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί οδηγία για την τροποποίηση της αρχικής οδηγίας 76/160/ΕΟΚ που έχει ήδη τροποποιηθεί ορισμένες φορές. Πρέπει να εφαρμοσθεί σε συνδυασμό με τις συγγενείς οδηγίες που αφορούν θέματα περιβάλλοντος, υγείας και ασφαλείας. Για να βελτιωθεί, λοιπόν, η πρόσβαση και η διαφάνεια, η παρούσα πρόταση έχει τη μορφή ενοποιημένης πρότασης και λαμβάνει υπόψη την τεχνολογική πρόοδο που έχει σημειωθεί στον συγκεκριμένο τομέα, δίχως ταυτόχρονα να αλλάζει το πεδίο εφαρμογής της αρχικής οδηγίας.

1.2. Στόχοι της οδηγίας όπως καθορίσθηκαν από την Επιτροπή είναι :

- να διαφυλαχθεί και βελτιωθεί η προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας,

- να αξιοποιηθούν οι τεχνικές πρόοδοι και να επικεντρωθεί το ενδιαφέρον στις πλέον σημαντικές παραμέτρους,

- να απλοποιηθεί η εφαρμογή της οδηγίας, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του οικονομικού βάρους για τα κράτη μέλη,

- να διασφαλισθεί ότι τα κράτη μέλη θα αναλάβουν δράση, ενώ θα έχει προβλεφθεί το απαραίτητο χρονικό διάστημα για την προσαρμογή των υδάτων κολυμβήσεως στα θεσπιζόμενα από την οδηγία πρότυπα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά τις αρχές που εκτίθενται στις προτάσεις της Επιτροπής, δίνει όμως έμφαση σε θέματα πρακτικής φύσεως και στο κατά πόσον οι προτάσεις μπορούν να οδηγήσουν με επιτυχία στα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

2.2. Από τους στόχους της οδηγίας, με την οποία επιδιώκεται να αντληθούν οφέλη από την εμπειρία των τελευταίων δεκαπέντε ετών, καθώς και από τις τελευταίες εξελίξεις της τεχνολογίας, προκύπτει ότι η πρόταση της Επιτροπής αναγνωρίζει πως τα προβλεπόμενα από την ισχύουσα οδηγία επίπεδα προστασίας είναι ικανοποιητικά και ότι μόνον οι παράμετροι έχουν αλλάξει.

2.3. Οι προτάσεις λαμβάνουν υπόψη το 5ο πρόγραμμα για το περιβάλλον και τους στόχους του για καθαρά ύδατα έως το 2000. Η ΟΚΕ κρίνει, ωστόσο, ότι είναι λυπηρό που δεν της δόθηκε η ευκαιρία να εξετάσει παράλληλα τις προτάσεις για τη νέα οδηγία σχετικά με την « Οικολογική ποιότητα των υδάτων » - όλων των τύπων επιφανειακών υδάτων - δεδομένου ότι η εν λόγω οδηγία θα θέσει ένα πλαίσιο για ολόκληρο το ζήτημα, μέσα στο οποίο πλαίσιο θα πρέπει να ενταχθεί η παρούσα πρόταση.

2.4. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται τον ορισμό « ύδατα κολυμβήσεως » και αποδέχεται το γεγονός ότι αφορά τόσο τα γλυκέα, όσο και τα αλμυρά ύδατα. Η υιοθέτηση κοινών προτύπων, ανεξάρτητα από τον τύπο των περιβαλλοντικών υδάτων, είναι ορθή και αναγνωρίζεται ότι τα πρότυπα στα οποία γίνεται αναφορά είναι ειδικά για τη συγκεκριμένη χρήση των υδάτων. Τα αποκαλούμενα « ύδατα κολυμβήσεως » - που σήμερα αντιπροσωπεύουν 16 400 ζώνες - αξιολογούνται μεμονωμένα από τα κράτη μέλη. Εκτιμάται ότι τα ύδατα ορισμένων πλωτών οδών - ιδιαίτερα ορισμένων εμπορικών πλωτών οδών - θα είναι δύσκολο να χαρακτηρισθούν ως εγκεκριμένες περιοχές κολυμβήσεως.

2.4.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που οι χώρες οι οποίες κατά πάσα πιθανότητα θα προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο άμεσο μέλλον δήλωσαν ότι αποδέχονται τις παραμέτρους της προτεινόμενης νέας οδηγίας.

2.5. Στα συμπεράσματα των συνόδων του Συμβουλίου του Εδιμβούργου (11/12 Δεκεμβρίου 1992) και των Βρυξελλών (10/11 Δεκεμβρίου 1993) συμπεριλήφθηκε και εγκρίθηκε κατάλογος οδηγιών που επιβάλλεται να αναθεωρηθούν, στις οποίες συγκαταλεγόταν και η οδηγία για τα ύδατα κολυμβήσεως. Αποτέλεσμα αυτής της απόφασης ήταν η αλλαγή της νομικής βάσης - σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή Ένωση - η οποία πλέον είναι το άρθρο 130 Ρ, παράγραφος 1. Η αρχική οδηγία υπέκειτο στο άρθρο 100. Η διαδικασία ψηφοφορίας έχει ως εκ τούτου αλλάξει ριζικά, αφού απαιτείται πλέον ειδική πλειοψηφία αντί της ομοφωνίας που απαιτείτο στο παρελθόν. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτή την αλλαγή.

2.6. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την θέση της Επιτροπής ότι οι βασικές μικροβιολογικές απαιτήσεις δεν είναι δυνατόν να ποικίλλουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, συνειδητοποιεί, όμως, ταυτόχρονα ότι είναι θεμιτό να μπορούν τα κράτη μέλη να ορίζουν αυστηρότερες τιμές οι οποίες είναι κατάλληλες για τις περιφέρειές τους.

2.6.1. Όσον αφορά τις οπτικές και οσφρητικές παραμέτρους, η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη θα εννοούν τον προσδιορισμό « ασυνήθιστη » όπως απαιτεί το παράρτημα της οδηγίας.

2.7. Η επιστημονική βάση έχει αλλάξει επειδή οι επιστημονικές μικροβιολογικές γνώσεις έχουν σημαντικά αυξηθεί και οι αναλυτικές τεχνικές έχουν βελτιωθεί. Αντίστοιχα, οι περισσότερες πληροφορίες που προέκυψαν από επιδημιολογικές μελέτες συνέβαλαν στην καλύτερη κατανόηση των δεικτών μόλυνσης που σχετίζονται με την προστασία της υγείας. Όλα αυτά επέφεραν αλλαγές στους δείκτες που έχουν προταθεί ως προς την μικροβιολογική ποιότητα των υδάτων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εξέτασε την αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής για την παρακολούθηση της σαλμονέλας και εκφράζει την ευχή ότι η Επιτροπή θα ερευνήσει περαιτέρω και θα καταδείξει τη σημασία που έχουν για τη δημόσια υγεία οι αλλαγές που προτείνονται στην οδηγία. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση που περιέχει η οδηγία να υποχρεούνται οι αρμόδιες αρχές να αναλαμβάνουν την δέουσα δράση για την εξακρίβωση των πηγών της σαλμονέλας και την αποφυγή ρύπανσης από αυτές. Αναγνωρίζεται ότι αυτό θα απαιτήσει τη διεξαγωγή ελέγχου ως προς τη σαλμονέλα στις σχετικές συνθήκες.

3.2. Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται είναι η υιοθέτηση υποχρεωτικής (Ι) τιμής για τους στρεπτόκοκκους των κοπράνων () : δεν υπάρχει ευρύ φάσμα στοιχείων από τα κράτη μέλη ως προς αυτή την αλλαγή. Οι αποδείξεις σχετικά με τις επιπτώσεις που θα έχει η συμμόρφωση προς το προτεινόμενο νέο πρότυπο για τους στρεπτόκοκκους των κοπράνων ποικίλλουν σημαντικά. Μετά από εξέταση των διαθέσιμων στοιχείων (τα οποία έχουν υπολογισθεί βάσει μη εναρμονισμένων μεθόδων ανάλυσης σε κοινοτική κλίμακα) προκύπτει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη οι προτάσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα να καταστούν τα πρότυπα αυστηρότερα. Κάτι τέτοιο φαίνεται να είναι αντίθετο προς την διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι οι αλλαγές που προτείνονται δεν θα οδηγήσουν σε αυστηρότερα πρότυπα. Απαιτούνται περαιτέρω στατιστικές ώστε να αποσαφηνισθεί η εν λόγω θέση.

3.3. Διευκρινίζεται ότι οι προτάσεις, όπως αυτές εκτίθενται στην οδηγία, θα έχουν μόνον « μικρή επίπτωση στο κόστος » πέραν των προβλεπόμενων δαπανών. Οι βελτιώσεις που επέφερε η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (91/271) έχουν αναγνωρισθεί, στην εν λόγω νομοθεσία όμως δεν γίνεται καμμία πρόβλεψη για την μικροβιολογική ποιότητα των απορρίψεων 7 ωστόσο, η οδηγία αυτή περιλαμβάνει στα παραρτήματα προβλέψεις για να διασφαλισθεί ότι πληρούνται οι απαιτήσεις άλλων οδηγιών του Συμβουλίου. Έτσι, το επενδυτικό και χρηματοδοτικό κόστος που θα προκύψει από τη δημιουργία πρόσθετων εγκαταστάσεων επεξεργασίας και καταστροφής λυμάτων, με στόχο τη συμμόρφωση προς την προτεινόμενη παράμετρο για τους στρεπτόκοκκους των κοπράνων και την διασφάλιση της απόλυτης συμμόρφωσης προς την παράμετρο των ιών των εντέρων, προβλέπεται ότι θα είναι σημαντικό σε ορισμένα κράτη μέλη, με την επακόλουθη δαπάνη για τον καταναλωτή. Μία πιό ουδέτερη από πλευράς κόστους πρόταση είναι δυνατή εάν, όσον αφορά τους στρεπτόκοκκους των κοπράνων, υιοθετηθεί πρότυπο το οποίο θα είναι, σε όλα τα κράτη μέλη, ισοδύναμο με το υπάρχον πρότυπο για τα κολοβακτηρίδια των κοπράνων, ενώ ταυτόχρονα θα εξασφαλίζεται η πλήρης προστασία της δημόσιας υγείας.

3.4. Η βακτηριακή ρύπανση από ποταμούς γλυκέων υδάτων που έχουν την εκβολή τους κοντά σε περιοχές κολυμβήσεως μπορεί ήδη να επηρεάσει τη δυνατότητα συμμόρφωσης προς την ισχύουσα οδηγία. Σύμφωνα με την νέα πρόταση οι επιπτώσεις από την εισροή γλυκέων υδάτων είναι πιθανό να αυξηθούν εξαιτίας της εισαγωγής μιάς τιμής « Ι » για τους στρεπτόκοκκους των κοπράνων που έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στα ύδατα.

3.5. Η παρακολούθηση των ιών των εντέρων () υπόκειται στη νέα οδηγία - η ιδέα αυτή είναι αποδεκτή. Η ΟΚΕ προτιμά ωστόσο την προσέγγιση - που εκτίθεται στο επεξηγηματικό υπόμνημα και στο παράρτημα - να χρησιμοποιούνται βακτηριοφάγοι αντί για ιοί των εντέρων, επειδή αποτελεί μία πιό πρακτική και αποτελεσματική από πλευράς κόστους εναλλακτική λύση. Η Επιτροπή σκέπτεται να καταφύγει στο μέτρο αυτό στο εγγύς μέλλον.

3.6. Η επιτακτική απαίτηση να μην υπάρχουν ορατά στερεά απόβλητα είναι φυσικά ευκταία, παρουσιάζει όμως πρακτικές δυσκολίες επειδή ορισμένα υγειονομικά προϊόντα περιέχουν μη-βιοδιασπώμενα πλαστικά. Όλες οι αποθέσεις αποβλήτων της ξηράς, περιλαμβανομένων και των αποθέσεων από θύελλες, πρέπει να κοσκινίζονται προσεκτικά ώστε τα στερεά αυτά να απομακρύνονται από τα απόβλητα. Η Επιτροπή οφείλει ωστόσο να ορίσει ρητά στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στήλη 1, πίνακας 1, του παραρτήματος 1, της οδηγίας ότι η παρακολούθηση αφορά κάθε είδους σχετικές αποθέσεις και όχι αυτά καθεαυτά τα ύδατα κολυμβήσεως.

3.7. Το άρθρο 5, παράγραφος 2, εισάγει την έννοια της « εξαιρετικής ποιότητας » για ύδατα υψηλότερης ποιότητας από αυτά που απαιτεί η τιμή « Ι ». Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι κάτι τέτοιο δεν είναι συνετό, δεδομένου ότι η νομοθεσία αφήνει να εννοηθεί ότι η συμμόρφωση προς τις τιμές « Ι » δεν παρέχει στους λουόμενους επαρκή προστασία. Η έννοια της « εξαιρετικής ποιότητας » μπορεί να εξετασθεί καλύτερα έξω από τα πλαίσια της οδηγίας.

3.8. Η ΟΚΕ φρονεί ότι τα καθαρά ύδατα, που δικαιολογημένα έχουν τέτοια φήμη, ασκούν τεράστια έλξη για δραστηριότητες αναψυχής, αποτελούν απαραίτητο παράγοντα για την απασχόληση και τα εμπορικά συμφέροντα και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της υγείας των πληθυσμών. Τα έμμεσα οφέλη για την τουριστική βιομηχανία είναι πολύ σημαντικά και δεν περιορίζονται στις δραστηριότητες κολυμβήσεως και ναυσιπλοΐας. Η πρόταση στο άρθρο 5, παράγραφος 4, να ενημερώνονται οι κολυμβητές σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως είναι σημαντική και καινοτόμος. Το ενδεχόμενο οι αρμόδιες τοπικές αρχές να δημοσιεύουν τις σχετικές διαθέσιμες πληροφορίες κάθε χρόνο πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω.

3.9. Είναι σαφές ότι οι προθεσμίες που αναφέρονται στα άρθρα 12 και 13 δεν είναι δυνατόν να τηρηθούν. Η ΟΚΕ υποδεικνύει μία περίοδο τριών ετών με αφετηρία την ημερομηνία υιοθέτησης της οδηγίας από το Συμβούλιο Υπουργών, κυρίως επειδή η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων θέτει ημερομηνίες για τα έτη 1998 και 2000.

Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() ΕΕ αριθ. C 112 της 22. 4. 1994, σ. 3.

() Οι στρεπτόκοκκοι είναι βακτηρίδια που αποτελούν καθοριστικούς δείκτες μόλυνσης από κόπρανα.

() Οι ιοί των εντέρων είναι μικροοργανισμοί που ενδέχεται να είναι παθογενείς και βρίσκονται στα κόπρανα.