(1)

Λόγω εξαιρετικά δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων σε διάφορες περιοχές των κρατών μελών την άνοιξη του 2023, η παραγωγή οπωροκηπευτικών έχει υποστεί δραματικές ζημίες. Στην Ισπανία, η προγραμματισμένη παραγωγή στην περιοχή της Καταλονίας μειώθηκε κατά τουλάχιστον 50 % λόγω της ξηρασίας, ενώ η παραγωγή στην περιφέρεια Emilia-Romagna στην Ιταλία έχει καταστραφεί από πλημμύρες. Η ξηρασία έχει επίσης επηρεάσει σοβαρά το επίπεδο και την ποιότητα της παραγωγής σε ορισμένες περιοχές της Γαλλίας και της Πορτογαλίας.

(2)

Λόγω των εξαιρετικά δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων της άνοιξης του 2023, πολλές αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών και ενώσεις οργανώσεων παραγωγών στον τομέα των οπωροκηπευτικών αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην υλοποίηση των εγκριθέντων επιχειρησιακών προγραμμάτων τους. Ορισμένες από τις εγκριθείσες δράσεις και μέτρα δεν θα υλοποιηθούν το 2023 και, ως εκ τούτου, ένα μέρος των επιχειρησιακών κονδυλίων δεν θα δαπανηθεί. Άλλες αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών και ενώσεις οργανώσεων παραγωγών τροποποιούν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα με σκοπό την υλοποίηση δράσεων και μέτρων, όπως μέτρων διαχείρισης κρίσεων, για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις των εξαιρετικά δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων στον τομέα των οπωροκηπευτικών.

(3)

Λόγω του πρωτόγνωρου χαρακτήρα των εξαιρετικά δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων την άνοιξη του 2023, είναι αναγκαίο να αμβλυνθούν οι εν λόγω δυσκολίες με τη θέσπιση παρέκκλισης από ορισμένες διατάξεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891 της Επιτροπής (2) που εφαρμόζεται στον τομέα των οπωροκηπευτικών.

(4)

Οι προσωρινές παρεκκλίσεις θα πρέπει να εφαρμοστούν στα επιχειρησιακά προγράμματα που εξακολουθούν να λειτουργούν υπό τους όρους που ισχύουν βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 6 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2117 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στο άρθρο 1 στοιχείο β) του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/2528 της Επιτροπής (4) .

(5)

Επιπλέον, λόγω των εξαιρετικά δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων, παρατηρήθηκαν εξαιρετικές δυσκολίες σε ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά τον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την εφαρμογή επιχειρησιακών προγραμμάτων αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών και ενώσεων οργανώσεων παραγωγών στον τομέα των οπωροκηπευτικών. Κατά συνέπεια, ενδέχεται να προκληθεί καθυστέρηση στην υλοποίηση των εν λόγω επιχειρησιακών προγραμμάτων και, ως εκ τούτου, οι οργανώσεις παραγωγών και οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της Ένωσης, όπως ορίζονται για τα εν λόγω επιχειρησιακά προγράμματα στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2017/891. Οι οργανώσεις παραγωγών είναι επίσης ευάλωτες λόγω της διακοπής δραστηριοτήτων και της διαταραχής που έχουν προκαλέσει τα δυσμενή μετεωρολογικά φαινόμενα και αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες και προβλήματα ρευστότητας που οφείλονται στη μείωση ή την καταστροφή των παραγωγών τους. Η κατάσταση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στη χρηματοοικονομική σταθερότητα και στην ικανότητα υλοποίησης επιχειρησιακών προγραμμάτων, όχι μόνο κατά το έτος 2023 αλλά και κατά τα επόμενα έτη, καθώς η αξία της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο για το έτος 2023 έχει επιπτώσεις στον υπολογισμό της ενωσιακής χρηματοδοτικής συνδρομής για τα επόμενα έτη. Αυτό επηρεάζει περαιτέρω την ικανότητα των οργανώσεων παραγωγών να εισάγουν μέτρα και δράσεις που στοχεύουν στις επιπτώσεις των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων. Επιπλέον, η μείωση της αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο λόγω των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων παρεμποδίζει τη μελλοντική συνέχεια και βιωσιμότητα των επιχειρησιακών προγραμμάτων των οργανώσεων παραγωγών στον τομέα των οπωροκηπευτικών.

(6)

Για την αντιμετώπιση των συνεπειών των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων και των επιπτώσεών τους στην αξία των πωλούμενων προϊόντων, οι οργανώσεις παραγωγών θα πρέπει να εξαιρεθούν το έτος 2023 από τις διατάξεις που ορίζονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, όσον αφορά την υποχρέωση ότι η οικονομική αξία των προϊόντων που πωλούνται από παραγωγούς που δεν είναι μέλη της οργάνωσης παραγωγών ή της ένωσης οργανώσεων παραγωγών πρέπει να είναι χαμηλότερη από την αξία της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο από την οργάνωση παραγωγών ή την ένωση οργανώσεων παραγωγών.

(7)

Οι απώλειες στην αξία της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο στον τομέα των οπωροκηπευτικών, οι οποίες οφείλονται στα δυσμενή μετεωρολογικά φαινόμενα, τείνουν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης που λαμβάνουν οι οργανώσεις παραγωγών κατά το επόμενο έτος, καθώς το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης πρέπει να υπολογίζεται ως ποσοστό της αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο από κάθε οργάνωση παραγωγών. Εάν το 2023 σημειωθεί σημαντική απώλεια της αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο, υπάρχει ο κίνδυνος οι οργανώσεις παραγωγών να μην αναγνωρίζονται πλέον ως τέτοιες, καθώς ένα από τα κριτήρια για την αναγνώριση αυτή είναι η επίτευξη μιας ελάχιστης αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο, η οποία καθορίζεται σε εθνικό επίπεδο. Το γεγονός αυτό θα έθετε σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των οργανώσεων παραγωγών. Επομένως, εάν το έτος 2023 σημειωθεί μείωση της αξίας ενός προϊόντος κατά τουλάχιστον 35 % λόγω των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων της άνοιξης του 2023 και εκτός της ευθύνης και του ελέγχου των οργανώσεων παραγωγών, η αξία της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο για το 2023 θα πρέπει να καθοριστεί στο 100 % της αξίας της παραγωγής που διατέθηκε στο εμπόριο για τον μέσο όρο των πέντε προηγούμενων 12μηνων περιόδων αναφοράς, εξαιρουμένων των χαμηλότερων και υψηλότερων τιμών για την αντιστάθμιση των εν λόγω απωλειών. Το όριο του 65 % της αξίας της παραγωγής που διατέθηκε στο εμπόριο κατά την προηγούμενη περίοδο, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 23 παράγραφος 4 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, είναι ανεπαρκές για την επίτευξη οικονομικής και χρηματοοικονομικής σταθερότητας, υπό τις συνθήκες των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων, για τις οργανώσεις παραγωγών τις οποίες αφορά η εν λόγω απώλεια της αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο.

(8)

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να απαλλαγούν, το 2023, από τις διατάξεις του άρθρου 27 παράγραφος 5 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, όσον αφορά την υποχρέωσή τους να καθορίζουν, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής, τα ανώτατα ποσοστά του επιχειρησιακού ταμείου τα οποία μπορούν να δαπανηθούν για κάθε επιμέρους μέτρο ή είδος δράσης.

(9)

Υπό την προϋπόθεση της έγκρισης από τα κράτη μέλη, οι οργανώσεις παραγωγών ή οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών μπορούν να τροποποιούν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα για τα επόμενα έτη ή ακόμη και κατά τη διάρκεια του έτους εφαρμογής, όπως ορίζεται στο άρθρο 34 παράγραφος 1 και στο άρθρο 34 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891. Για την αντιμετώπιση των συνεπειών των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων, θα πρέπει επίσης να μπορούν το έτος 2023 να μην εφαρμόσουν προσωρινά τις εν λόγω διατάξεις.

(10)

Με σκοπό την προσαρμογή του σχεδιασμού, της διαχείρισης και της εφαρμογής των εγκεκριμένων επιχειρησιακών προγραμμάτων λόγω των δυσμενών μετεωρολογικών φαινομένων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 34 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο στοιχείο α) του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, να επιτρέψουν στις οργανώσεις παραγωγών να αναστείλουν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα εν όλω ή εν μέρει το έτος 2023.

(11)

Σύμφωνα με το άρθρο 36 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, εάν μια οργάνωση παραγωγής ή ένωση οργανώσεων παραγωγών παύσει την εφαρμογή του επιχειρησιακού της προγράμματος πριν από τη λήξη της προγραμματισμένης διάρκειάς του, δεν πρέπει να χορηγούνται άλλες ενισχύσεις στη συγκεκριμένη οργάνωση ή ένωση για δράσεις που υλοποιούνται μετά την ημερομηνία παύσης του εν λόγω επιχειρησιακού προγράμματος. Για να διασφαλιστεί η χρηματοοικονομική σταθερότητα των οργανώσεων παραγωγών, οι ενισχύσεις για επιλέξιμες δράσεις που υλοποιήθηκαν πριν από την παύση του επιχειρησιακού προγράμματος δεν θα πρέπει να ανακτώνται στην περίπτωση που η οργάνωση παραγωγών ή η ένωση οργανώσεων παραγωγών αποδείξει στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους ότι η παύση του εν λόγω επιχειρησιακού προγράμματος πραγματοποιήθηκε το έτος 2023 για λόγους συνδεόμενους με τα δυσμενή μετεωρολογικά φαινόμενα και ήταν εκτός του ελέγχου και της ευθύνης της οργάνωσης παραγωγών.

(12)

Για να διασφαλιστεί η χρηματοοικονομική σταθερότητα των οργανώσεων παραγωγών, η ενωσιακή χρηματοδοτική συνδρομή για πολυετείς δεσμεύσεις στον τομέα των οπωροκηπευτικών, όπως οι περιβαλλοντικές δράσεις, δεν θα πρέπει να ανακτηθεί και να επιστραφεί στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), όπως προβλέπεται στο άρθρο 36 παράγραφος 3 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/891, εάν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι των δεσμεύσεων αυτών δεν ήταν δυνατόν να επιτευχθούν λόγω της διακοπής τους κατά το έτος 2023 για λόγους συνδεόμενους με τα δυσμενή μετεωρολογικά φαινόμενα της άνοιξης του 2023.

(13)

Δεδομένου ότι είναι αναγκαίο να ληφθούν άμεσα μέτρα, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,