(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2578 του Συμβουλίου για τη θέσπιση μηχανισμού διόρθωσης της αγοράς για την προστασία των πολιτών της Ένωσης και της οικονομίας από τις υπερβολικά υψηλές τιμές (κανονισμός ΜΔΑ) θεσπίζει προσωρινό μηχανισμό διόρθωσης της αγοράς (στο εξής: ΜΔΑ) για τις εντολές διαπραγμάτευσης παραγώγων του Title Transfer Facility (στο εξής: TTF) και παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών με προθεσμίες λήξης μεταξύ επόμενου μήνα και επόμενου έτους. Αυτό σημαίνει ότι ο ΜΔΑ εφαρμόζεται σε κάθε παράγωγο επί εμπορευμάτων που αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ρυθμιζόμενη αγορά και έχει ως υποκείμενο μέσο συναλλαγή αερίου σε οποιαδήποτε εικονικό σημείο συναλλαγών στην Ένωση.

(2)

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού ΜΔΑ, ο ΜΔΑ εφαρμόζεται σε εντολές διαπραγμάτευσης παραγώγων TTF και παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών που βρίσκονται στην Ένωση.

(3)

Ο κανονισμός ΜΔΑ καθορίζει τις τεχνικές λεπτομέρειες της εφαρμογής του ΜΔΑ αποκλειστικά όσον αφορά τις εντολές που υποβάλλονται για παράγωγα TTF και όχι για εντολές που υποβάλλονται για παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών. Αυτό οφειλόταν στην επείγουσα ανάγκη εφαρμογής του ΜΔΑ στα παράγωγα TTF, το οποίο θεωρείται συνήθως ως το «τυπικό» τιμολογιακό σημείο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές αγορές αερίου, και στο γεγονός ότι η εφαρμογή του ΜΔΑ σε εντολές για παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών απαιτούσε πρόσθετη προετοιμασία. Ως εκ τούτου, ο κανονισμός ΜΔΑ εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκδώσει εκτελεστική πράξη για τον καθορισμό των τεχνικών λεπτομερειών της εφαρμογής του ΜΔΑ σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, ιδίως όσον αφορά την επέλευση του γεγονότος διόρθωσης της αγοράς και την εφαρμογή του δυναμικού ορίου υποβολής προσφορών για τα εν λόγω παράγωγα. Ο κανονισμός ΜΔΑ εξουσιοδοτεί επίσης την Επιτροπή να αποκλείει, κατ’ εξαίρεση, ορισμένα από τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών.

(4)

Ο καθορισμός των τεχνικών λεπτομερειών της εφαρμογής του ΜΔΑ σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, καθώς και η πιθανή εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής του ΜΔΑ ορισμένων παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, θα πρέπει να βασίζονται στα κριτήρια που κατοχυρώνονται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 του κανονισμού ΜΔΑ, και συγκεκριμένα τη ρευστότητα και τη διαθεσιμότητα πληροφοριών σχετικά με τις τιμές των παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, και τον αντίκτυπο που θα είχε η επέκταση του ΜΔΑ σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών στις ενδοενωσιακές ροές αερίου και στην ασφάλεια του εφοδιασμού, καθώς και στη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ο καθορισμός αυτός και η πιθανή εξαίρεση θα πρέπει επίσης να βασίζονται στις εκθέσεις εκτίμησης επίδρασης που έχουν υποβάλει ο ACER και η ESMA έως την 1η Μαρτίου 2023 σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού ΜΔΑ.

(5)

Ο ΜΔΑ για τα παράγωγα TTF ενεργοποιείται όταν επέρχεται γεγονός διόρθωσης της αγοράς, δηλαδή όταν η τιμή διακανονισμού των παραγώγων TTF επόμενου μήνα, όπως δημοσιεύεται από την ICE Endex B.V., υπερβαίνει τα 180 EUR/MWh και είναι κατά 35 EUR υψηλότερη από την τιμή αναφοράς για τρεις εργάσιμες ημέρες. Ο ΜΔΑ για τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών στην Ένωση θα πρέπει να ενεργοποιείται την ίδια στιγμή, όταν επέρχεται το ίδιο γεγονός διόρθωσης της αγοράς. Αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, σε σύγκριση με τα παράγωγα TTF, πολλά από τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών εκτός του TTF διαθέτουν μικρότερη ρευστότητα. Εάν η ενεργοποίηση του ΜΔΑ βασιζόταν σε μη ρευστοποιήσιμα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, ο μηχανισμός θα μπορούσε να είναι ευάλωτος σε χειραγώγηση και να οδηγήσει σε άσκοπες ή καθυστερημένες ενεργοποιήσεις. Δεύτερον, εάν ο μηχανισμός διόρθωσης της αγοράς ενεργοποιούνταν μόνο για τα παράγωγα κάποιων εικονικών σημείων συναλλαγών, η διαπραγμάτευση ενδέχεται να στραφεί σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρεβλώσεις στην ενωσιακή αγορά ενέργειας ή στις ενωσιακές χρηματοπιστωτικές αγορές, για παράδειγμα μέσω του αρμπιτράζ από τους συμμετέχοντες στην αγορά μεταξύ διορθωμένων και μη διορθωμένων παραγώγων, εις βάρος των καταναλωτών. Την εκτίμηση αυτή συμμερίζεται η έκθεση αξιολόγησης του ACER, στην οποία αναφέρεται ότι ο ΜΔΑ για τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών στην Ένωση θα πρέπει επίσης να ενεργοποιείται με βάση την τιμή διακανονισμού των παραγώγων TTF επόμενου μήνα, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού ΜΔΑ.

(6)

Όταν επέρχεται ένα γεγονός διόρθωσης της αγοράς, ο κανονισμός ΜΔΑ καθορίζει ένα δυναμικό όριο υποβολής προσφορών, σύμφωνα με το οποίο οι διαχειριστές αγορών δεν θα πρέπει να αποδέχονται και οι συμμετέχοντες στην αγορά παραγώγων TTF δεν θα πρέπει να υποβάλλουν εντολές για παράγωγα TTF που πρόκειται να λήξουν κατά την περίοδο από την ημερομηνία λήξης του παραγώγου TTF επόμενου μήνα έως την ημερομηνία λήξης του παραγώγου TTF επόμενου έτους με τιμές 35 EUR πάνω από την τιμή αναφοράς που δημοσιεύτηκε από τον ACER την προηγούμενη ημέρα. Αυτό το δυναμικό όριο υποβολής προσφορών ενδείκνυται επίσης για τις εντολές παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών και δεν χρειάζεται τροποποιήσεις. Όπως και στην περίπτωση των παραγώγων TTF, ένα τίμημα ασφάλειας εφοδιασμού ύψους 35 EUR/MWh προσεγγίζει τη μέση διαφορά μεταξύ της τιμής αναφοράς και της τιμής των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης επόμενου μήνα για ορισμένα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών το καλοκαίρι του 2022 και αυτό αντικατοπτρίζει το κόστος πιθανών συμφορήσεων σε επίπεδο υποδομών κατά τη μεταφορά αερίου από τον τερματικό σταθμό ΥΦΑ στην ηπειρωτική Ευρώπη σε άλλες περιοχές της Ένωσης. Επιπλέον, η εφαρμογή του ίδιου ανώτατου ορίου ασφάλειας στα παράγωγα όλων των εικονικών σημείων συναλλαγών αναμένεται να περιορίσει τον κίνδυνο αδικαιολόγητης μετατόπισης της διαπραγμάτευσης μεταξύ των των εικονικών σημείων συναλλαγών και τον κίνδυνο στρέβλωσης των ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων περιφερειών της Ένωσης στην προσέλκυση ΥΦΑ, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμό των αγορών εντός της Ένωσης. Στην οικεία έκθεση αξιολόγησης, ο ACER συμφωνεί ότι το δυναμικό όριο υποβολής προσφορών που εφαρμόζεται στις εντολές για παράγωγα TTF ενδείκνυται επίσης και για τις εντολές για παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών.

(7)

Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι ο ΜΔΑ θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών και ότι αυτό δεν θα πρέπει να υπόκειται σε καμία εξαίρεση. Στις εκθέσεις εκτίμησης επίδρασης, ο ACER και η ESMA επιβεβαίωσαν τη θέση της Επιτροπής, δηλαδή ότι η συμπερίληψη των άλλων εικονικών σημείων συναλλαγών δεν έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές ή στις αγορές αερίου. Τόσο ο ACER όσο και η ESMA επεσήμαναν ότι η επέκταση του ΜΔΑ σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών μπορεί να αποφέρει περιορισμένα πρόσθετα οφέλη, ότι τα περισσότερα από αυτά τα παράγωγα δεν διαθέτουν επαρκή ρευστότητα και ότι ορισμένοι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι εκκαθάρισης («CCP») ενδέχεται να επιβαρυνθούν με πρόσθετο κόστος για να αλλάξουν τη διαδικασία διαχείρισης αθέτησης υποχρέωσης. Ωστόσο, ενόψει της εφαρμογής του κανονισμού ΜΔΑ, ο ACER και η ESMA συμφώνησαν με το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι η εφαρμογή του ΜΔΑ σε όλα τα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών δεν έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές ή στις αγορές αερίου. Στην αξιολόγησή της και σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 του κανονισμού ΜΔΑ, η Επιτροπή ανέλυσε κυρίως τα ακόλουθα κριτήρια.

(8)

Πρώτον, οι πληροφορίες σχετικά με τις τιμές των παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών που καλύπτονται από την παρούσα εκτελεστική πράξη είναι άμεσα διαθέσιμες, καθώς τα εν λόγω παράγωγα αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ρυθμιζόμενες αγορές οι οποίες παρέχουν τακτικά πληροφορίες σχετικά με τις τιμές.

(9)

Δεύτερον, η έλλειψη ρευστότητας ορισμένων παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών δεν οδηγεί σε σημαντικά προβλήματα εφαρμογής στην πράξη, καθώς η Επιτροπή έχει επιλέξει εσκεμμένα τα υψηλής ρευστότητας συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης TTF επόμενου μήνα ως γεγονότα για την ενεργοποίηση του ΜΔΑ για τα άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών.

(10)

Τρίτον, η επέκταση στα παράγωγα που συνδέονται με άλλους κόμβους είναι απίθανο να έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το κύριο μέσο για την πρόληψη προβλημάτων ασφάλειας του εφοδιασμού, το «τίμημα» που περιλαμβάνεται στο όριο υποβολής προσφορών (συμπληρωματική ενίσχυση έναντι των τιμών της αγοράς ΥΦΑ ή «ανώτατο όριο ασφάλειας», όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 19 του κανονισμού ΜΔΑ) θα εφαρμόζεται σε όλα τα παράγωγα και θα διασφαλίζει ότι ο ΜΔΑ δεν υπονομεύει την ικανότητα της Ένωσης να προσελκύει ΥΦΑ. Επίσης, η παράταση είναι απίθανο να έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στις ενδοενωσιακές ροές αερίου λόγω της προσωρινής εφαρμογής του ΜΔΑ και του γεγονότος ότι οι ροές αερίου εντός της Ένωσης είναι αποτέλεσμα ενός πολύπλοκου συνόλου θέσεων που προκύπτουν όχι μόνο από συμβάσεις παραγώγων, αλλά και από πολλούς άλλους παράγοντες που δεν επηρεάζονται από τον ΜΔΑ, όπως οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις εφοδιασμού, οι βραχυπρόθεσμες συναλλαγές και οι συναλλαγές άμεσης παράδοσης, καθώς και οι συναλλαγές που συνάπτονται εξωχρηματιστηριακά.

(11)

Τέλος, δεν αναμένεται σημαντικός αντίκτυπος στη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών από την επέκταση του ΜΔΑ, διότι πάνω από το 90 % των παραγώγων φυσικού αερίου που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ένωσης είναι παράγωγα TTF. Όσον αφορά το δυνητικό πρόσθετο κόστος που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ορισμένοι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι για να αλλάξουν τη διαδικασία διαχείρισης αθέτησης υποχρέωσης, η ESMA επεσήμανε ότι, κατά τον χρόνο δημοσίευσης της έκθεσης εκτίμησης επίδρασης, κανένας κεντρικός αντισυμβαλλόμενος δεν έχει παράσχει πληροφορίες σχετικά με το ενδεχόμενο να απαιτηθούν σημαντικές αλλαγές λόγω του κανονισμού ΜΔΑ.

(12)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κανένα παράγωγο που συνδέεται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών δεν θα πρέπει να εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής της εφαρμογής του ΜΔΑ.

(13)

Προκειμένου να διαφυλαχθεί η εύρυθμη λειτουργία των αγορών παραγώγων και να δοθεί η δυνατότητα στους συμμετέχοντες στην αγορά να διαχειριστούν επαρκώς την έκθεσή τους σε κινδύνους, είναι υψίστης σημασίας να μην επηρεαστούν από τον παρόντα κανονισμό οι συμβάσεις που έχουν συναφθεί πριν από την έναρξη εφαρμογής του. Για τον ίδιο λόγο, οι συμμετέχοντες στην αγορά θα πρέπει να μπορούν να αντισταθμίζουν αποτελεσματικά θέσεις σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, οι οποίες έχουν ανοιχθεί πριν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού. Ως εκ τούτου, το δυναμικό όριο υποβολής προσφορών δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συμβάσεις που είχαν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, ούτε σε συναλλαγές που επιτρέπουν στους συμμετέχοντες στην αγορά να αντισταθμίζουν ή να μειώνουν θέσεις που προκύπτουν από συμβάσεις παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών, οι οποίες είχαν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού. Επιπλέον, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των αγορών παραγώγων TTF, μετριάζοντας τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου. Είναι εξίσου σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η επέκταση του μηχανισμού σε άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών δεν θέτει σε κίνδυνο τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους που εκκαθαρίζουν τα σχετικά μέσα σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης εκκαθαριστικού μέλους. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι θα πρέπει να είναι σε θέση να εφαρμόζουν διαδικασίες διαχείρισης αθέτησης υποχρέωσης χωρίς να υπόκεινται στο όριο υποβολής προσφορών. Για τον σκοπό αυτό, το δυναμικό όριο υποβολής προσφορών δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συναλλαγές που εκτελούνται στο πλαίσιο διαδικασίας διαχείρισης αθέτησης υποχρέωσης που οργανώνεται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.

(14)

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην εφαρμοστούν άλλα χαρακτηριστικά σχεδιασμού του ΜΔΑ στα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών. Αυτό περιλαμβάνει τους κανόνες που διέπουν την αναστολή του ΜΔΑ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 8, σε περίπτωση συγκεκριμένων ενδείξεων ότι επίκειται γεγονός διόρθωσης της αγοράς, η ενεργοποίηση του ΜΔΑ θα πρέπει να αναστέλλεται σε περίπτωση που θα προκαλούσε ακούσιες διαταραχές της αγοράς. Ομοίως, σύμφωνα με το άρθρο 6, ο ΜΔΑ θα πρέπει να αναστέλλεται ανά πάσα στιγμή εάν το δυναμικό ανώτατο όριο ασφάλειας προκαλεί σοβαρές διαταραχές της αγοράς, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την ασφάλεια του εφοδιασμού, τους υποχρεωτικούς στόχους μείωσης της ζήτησης ή τη σταθερότητα και την εύρυθμη λειτουργία των αγορών ενεργειακών παραγώγων, τις ενδοενωσιακές ροές αερίου, τις διαφορές μεταξύ των τιμών της αγοράς αερίου εντός της Ένωσης ή έναντι άλλων περιοχών του κόσμου, ή την εγκυρότητα υφιστάμενων συμβάσεων προμήθειας αερίου. Η αξιολόγηση των ακούσιων διαταραχών της αγοράς θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή αγορά στο σύνολό της, καθώς και ειδικά σε κάθε εικονικό σημείο συναλλαγών στο οποίο εφαρμόζεται ο ΜΔΑ· σε περίπτωση τέτοιας ακούσιας διαταραχής της αγοράς, η απόφαση αναστολής θα εφαρμόζεται σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού ΜΔΑ.

(15)

Η ασταθής και απρόβλεπτη κατάσταση της αγοράς φυσικού αερίου καθιστά σημαντικό να διασφαλιστεί ότι ο ΜΔΑ μπορεί να εφαρμοστεί στα παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών το συντομότερο δυνατόν, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που δικαιολογούν την ενεργοποίησή του. Ως εκ τούτου, οι τεχνικές λεπτομέρειες της εφαρμογής του ΜΔΑ σε παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών θα πρέπει να καθοριστούν έως τις 31 Μαρτίου 2023. Ωστόσο, προκειμένου να δοθεί ο χρόνος στις εταιρείες που εκμεταλλεύονται τα εικονικά σημεία συναλλαγών στην Ένωση, εκτός του TTF, για να προβούν στις αναγκαίες προσαρμογές, η παρούσα εκτελεστική πράξη θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο από την 1η Μαΐου 2023.

(16)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ΜΔΑ,

1)

«παράγωγο επόμενου μήνα που συνδέεται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών»: παράγωγο που συνδέεται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών του οποίου η ημερομηνία λήξης είναι η πλησιέστερη μεταξύ των παραγώγων με διάρκεια ενός μήνα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε δεδομένη ρυθμιζόμενη αγορά·

2)

«παράγωγο επόμενου έτους που συνδέεται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών»: παράγωγο που συνδέεται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών του οποίου η ημερομηνία λήξης είναι η πλησιέστερη μεταξύ των παραγώγων με δωδεκάμηνη διάρκεια που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε δεδομένη ρυθμιζόμενη αγορά.

α)

συμβάσεις παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών και έχουν συναφθεί πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού·

β)

αγορά και πώληση παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών με σκοπό την αντιστάθμιση ή τη μείωση των συμβάσεων παραγώγων που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών και έχουν συναφθεί πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού·

γ)

αγορά και πώληση συμβάσεων για παράγωγα που συνδέονται με άλλα εικονικά σημεία συναλλαγών στο πλαίσιο διαδικασίας διαχείρισης αθέτησης υποχρέωσης κεντρικού αντισυμβαλλομένου, συμπεριλαμβανομένων των εξωχρηματιστηριακών συναλλαγών που καταχωρίζονται στη ρυθμιζόμενη αγορά για σκοπούς εκκαθάρισης.