(1)

Η εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022 οδήγησε σε μαζική εισροή εκτοπισθέντων από την Ουκρανία σε διάφορα κράτη μέλη. Το γεγονός αυτό ασκεί νέα πίεση στους χρηματοδοτικούς πόρους των κρατών μελών για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών στους τομείς της μετανάστευσης, της διαχείρισης των συνόρων και της ασφάλειας οι οποίες, λαμβανομένων υπόψη της φύσης και των διαστάσεων της κρίσης, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται και μετά το 2022.

(2)

Από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά, η πολιτική εσωτερικών υποθέσεων της Ένωσης για τη μετανάστευση, τη διαχείριση των συνόρων και την ασφάλεια υποστηρίζεται από χρηματοδότηση από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 516/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), και από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας, το οποίο αποτελείται από το μέσο χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 515/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), και από το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 513/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) («Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020»).

(3)

Είναι αναγκαίο να παραταθεί η περίοδος εφαρμογής των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 κατά ένα έτος, ώστε να μπορέσουν τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν πλήρως τα μη δαπανηθέντα ποσά από τα εν λόγω προγράμματα και, αν χρειάζεται, να αναθεωρήσουν ταχέως την εφαρμογή των προγραμμάτων τους όπως απαιτείται για την αντιμετώπιση των απρόβλεπτων προκλήσεων που προκύπτουν από την εισβολή στην Ουκρανία.

(4)

Είναι επίσης αναγκαίο να παρασχεθεί περισσότερη ευελιξία ως προς τη χρήση των προοριζόμενων για ειδικούς σκοπούς πόρων στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 516/2014, ο οποίος επί του παρόντος δεν επιτρέπει τη χρησιμοποίηση των μη δαπανηθέντων ποσών της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 για δράσεις με σκοπό την αντιμετώπιση πιεστικών αναγκών που προκύπτουν από την εισβολή στην Ουκρανία.

(5)

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 514/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) θεσπίζει γενικούς κανόνες για την εφαρμογή των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τη χρηματοδότηση των δαπανών και την περίοδο εφαρμογής. Οι εν λόγω κανόνες θέτουν ως προθεσμία για την επιλεξιμότητα των εκταμιεύσεων από τα κράτη μέλη την 30ή Ιουνίου 2023 το αργότερο και ορίζουν την 31η Δεκεμβρίου 2023 ως τέλος της περιόδου εφαρμογής.

(6)

Την 1η Ιανουαρίου 2021, στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027, τέθηκε σε εφαρμογή ανανεωμένη δέσμη ταμείων στον τομέα της μετανάστευσης και της διαχείρισης των συνόρων, με τη μορφή του νέου Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1147 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), του Μέσου Χρηματοδοτικής Στήριξης για τη Διαχείριση των Συνόρων και την Πολιτική Θεωρήσεων, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1148 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1149 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) («Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027»).

(7)

Αν και τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027 τέθηκαν σε ισχύ στις 15 Ιουλίου 2021 με αναδρομική εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2021, τα προγράμματα όλων των κρατών μελών δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.

(8)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια στην υλοποίηση των στόχων πολιτικής των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 και 2021-2027, καθώς και να καταστεί δυνατή η ομαλή μετάβαση μεταξύ της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 και της περιόδου προγραμματισμού 2021-2027, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο διοικητικός φόρτος για τα κράτη μέλη, είναι αναγκαίο να υπάρξει ένας βαθμός επικάλυψης μεταξύ της εφαρμογής των εν λόγω χρηματοδοτικών μέσων. Η αναγκαιότητα αυτή αναγνωρίζεται ρητά από τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027 και από τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1060 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9), που επιτρέπουν την αναδρομική επιλεξιμότητα των δαπανών από την 1η Ιανουαρίου 2021.

(9)

Παρά τις διατάξεις που συμβάλλουν στη γεφύρωση του κενού μεταξύ των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 και των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027, η ημερομηνία λήξης της εφαρμογής των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 και οι προβλεπόμενες ημερομηνίες για την έγκριση των προγραμμάτων στο πλαίσιο των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027 ενέχουν τον κίνδυνο να εκθέσουν τα κράτη μέλη σε σημαντικό χρηματοδοτικό κενό. Αυτό το χρηματοδοτικό κενό θα μπορούσε να οδηγήσει σε προβλήματα ρευστότητας λόγω της πρόσθετης πίεσης που ασκείται στα συστήματα των κρατών μελών στους τομείς της μετανάστευσης και της διαχείρισης των συνόρων μετά τη μαζική εισροή εκτοπισθέντων από την Ουκρανία.

(10)

Ο κίνδυνος ύπαρξης σημαντικού χρηματοδοτικού κενού αυξάνεται από το γεγονός ότι τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 ακολουθούν μικρότερο κύκλο υλοποίησης των δημοσιονομικών δεσμεύσεων («κανόνας N+2»), ο οποίος δεν ευθυγραμμίζεται με τα άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, όπως τα ταμεία συνοχής, στα οποία εφαρμόζεται μεγαλύτερη περίοδος εφαρμογής («κανόνας N+3»). Ο κανόνας N+3 ισχύει για τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027 όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1060. Ο κανόνας N+3 προβλέπει ότι μια δέσμευση που αναλήφθηκε κατά το έτος Ν πρέπει να καλυφθεί από το ίδιο ποσό προχρηματοδότησης και αιτήσεων ενδιάμεσων πληρωμών πριν από τις 31 Δεκεμβρίου του έτους N+3 (για παράδειγμα, μια δέσμευση που αναλήφθηκε το 2014 πρέπει να καλυφθεί πλήρως από προχρηματοδότηση και αιτήσεις πληρωμών πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2017). Το μη καλυπτόμενο ποσό αποδεσμεύεται, γεγονός που σημαίνει ότι το κράτος μέλος χάνει τη χρηματοδότηση.

(11)

Οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την πορεία της εφαρμογής από τα κράτη μέλη δείχνουν υψηλό κίνδυνο αποδέσμευσης κονδυλίων, τα οποία θα μπορούσαν διαφορετικά να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση νέων αναγκών. Ο εν λόγω κίνδυνος οφείλεται, εν μέρει, σε λόγους εκτός του ελέγχου των κρατών μελών, όπως καθυστερήσεις στην εφαρμογή που προκλήθηκαν από την πανδημία της COVID-19 την περίοδο 2020-2021. Εν τω μεταξύ, η παράταση της προθεσμίας για την εφαρμογή των ταμείων κατά ένα έτος θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τις δημοσιονομικές δεσμεύσεις στο πλαίσιο των προγραμμάτων της περιόδου 2014-2020 για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

(12)

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 514/2014 αναγνωρίζει ότι, εάν υπάρξουν νέες ή απρόβλεπτες περιστάσεις, με πρωτοβουλία της Επιτροπής ή του οικείου κράτους μέλους, ένα εγκριθέν εθνικό πρόγραμμα μπορεί να επανεξεταστεί και, εάν είναι απαραίτητο, να αναθεωρηθεί για το υπολειπόμενο διάστημα της περιόδου προγραμματισμού. Ενδείκνυται να θεωρηθεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνιστά «νέες ή απρόβλεπτες περιστάσεις» που δικαιολογούν την επανεξέταση και τον επιχειρησιακό αναπροσανατολισμό της εφαρμογής του προγράμματος, υπό το πρίσμα των νέων αναγκών και στο πλαίσιο των ειδικών στόχων του προγράμματος όπως έχει προηγουμένως εγκριθεί.

(13)

Προκειμένου να δοθεί στα κράτη μέλη συνεχιζόμενη πρόσβαση στα μη δαπανηθέντα ποσά των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020, είναι αναγκαίο να παραταθεί η περίοδος επιλεξιμότητας των εν λόγω ταμείων κατά ένα έτος και να γίνουν οι αναγκαίες σχετικές προσαρμογές στις ημερομηνίες που ισχύουν για την εφαρμογή, την υποβολή εκθέσεων, την αξιολόγηση και το κλείσιμο των προγραμμάτων, καθώς και στις ημερομηνίες που σχετίζονται με την αποδέσμευση των ποσών.

(14)

Για να εξασφαλιστεί ότι η παράταση της περιόδου επιλεξιμότητας εισάγεται με τον σαφέστερο δυνατό τρόπο, είναι αναγκαίο να καθοριστεί μια τελική βασική ημερομηνία έως την οποία οι δαπάνες πρέπει τόσο να έχουν πραγματοποιηθεί όσο και να έχουν πράγματι καταβληθεί.

(15)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) τροποποίησε τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 516/2014 για να απελευθερώσει την πρόσβαση σε πόρους που προορίζονταν για τη μεταφορά αιτούντων διεθνούς προστασίας ή δικαιούχων διευθνούς προστασίας και για να επιτρέψει τη χρήση τους για ορισμένες άλλες δράσεις στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος. Είναι αναγκαίο να επεκταθεί η εν λόγω αρχή της ευελιξίας για την αντιμετώπιση πιεστικών αναγκών υπό το πρίσμα νέων ή απρόβλεπτων περιστάσεων, ιδίως για την αντιμετώπιση των νέων αναγκών των κρατών μελών στους τομείς της διαχείρισης του ασύλου και της μετανάστευσης οι οποίες προκύπτουν από την εισβολή στην Ουκρανία.

(16)

Προκειμένου να απελευθερωθεί η πρόσβαση σε όλα τα διαθέσιμα κονδύλια και να αποφευχθεί η απώλειά τους μέσω της αποδέσμευσης των μη χρησιμοποιηθέντων πόρων που προορίζονταν προηγουμένως για συγκεκριμένους ειδικούς σκοπούς βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 516/2014, συμπεριλαμβανομένων των πόρων για ειδικές δράσεις και για το πρόγραμμα επανεγκατάστασης της Ένωσης, είναι αναγκαίο να παρασχεθεί στα κράτη μέλη η ευελιξία να χρησιμοποιήσουν κατ’ εξαίρεση τους πόρους αυτούς υπό το πρίσμα νέων ή απρόβλεπτων περιστάσεων, όπως αυτές που προκύπτουν από την εισβολή στην Ουκρανία.

(17)

Προκειμένου να ενισχυθεί το εύρος των διαθέσιμων πηγών χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων μελλοντικών γεγονότων, ενδείκνυται να επιτραπεί στα κράτη μέλη και σε άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς χορηγούς, κατά την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, να προβούν σε πρόσθετες χρηματοδοτικές συνεισφορές στη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης, με τη μορφή εξωτερικών εσόδων για ειδικό προορισμό. Τα εν λόγω εξωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό θα αποτελούν ειδική συνεισφορά από τα κράτη μέλη και άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς χορηγούς για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων δαπανών στο πλαίσιο των Ταμείων Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για την περίοδο 2021-2027, και θα συνιστούν ένα πρόσθετο μέτρο ετοιμότητας για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια κρίσεων όπως αυτή που προκύπτει από την εισβολή στην Ουκρανία.

(18)

Η στήριξη που παρέχεται στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για την περίοδο 2014-2020 και του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για την περίοδο 2021-2027 είναι συμπληρωματική προς τις δράσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της διαθέσιμης χρηματοδότησης.

(19)

Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(20)

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα της διάθεσης χρηματοδοτικών πόρων στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των αναγκών στους τομείς της μετανάστευσης, της διαχείρισης των συνόρων και της ασφάλειας που προκαλεί η μαζική εισροή εκτοπισθέντων από την Ουκρανία, θεωρείται σκόπιμη η επίκληση της παρέκκλισης από την περίοδο των οκτώ εβδομάδων που προβλέπει το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 για τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προσαρτάται στη ΣΕΕ, στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.

(21)

Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 21 για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στη ΣΕΕ και στη ΣΛΕΕ, και με την επιφύλαξη του άρθρου 4 του εν λόγω πρωτοκόλλου, η Ιρλανδία δεν συμμετέχει στην έκδοση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του.

(22)

Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 22 σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη ΣΕΕ και στη ΣΛΕΕ, η Δανία δεν συμμετέχει στην έκδοση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του.

(23)

Οι κανονισμοί (ΕΕ) αριθ. 514/2014, (ΕΕ) αριθ. 516/2014 και (ΕΕ) 2021/1147 θα πρέπει, επομένως, να τροποποιηθούν αναλόγως.

(24)

Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει επειγόντως την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διατεθούν επειγόντως χρηματοδοτικοί πόροι στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των αναγκών στους τομείς της μετανάστευσης, της διαχείρισης των συνόρων και της ασφάλειας που προκαλεί η μαζική εισροή εκτοπισθέντων από την Ουκρανία,

1)

Στο άρθρο 17, η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

2)

Το άρθρο 40 τροποποιείται ως εξής:

3)

Στο άρθρο 50, η παράγραφος 4 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

4)

Στο άρθρο 54, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

5)

Το άρθρο 57 τροποποιείται ως εξής:

1)

Στο άρθρο 16, η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

2)

Στο άρθρο 17, η παράγραφος 9 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: