(1)

Το 2021 η Επιτροπή υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης συγκρότησε επιτροπή για την τεχνητή νοημοσύνη (ΕΤΝ) για την περίοδο 2022-2024, με καθήκον τη θέσπιση διεθνούς διαπραγματευτικής διαδικασίας για τη δημιουργία νομικού πλαισίου για την ανάπτυξη, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), με βάση τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, το οποίο θα προάγει την καινοτομία.

(2)

Στις 30 Ιουνίου 2022, η Επιτροπή υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης έδωσε εντολή στην ΕΤΝ να προβεί σύντομα στην εκπόνηση νομικά δεσμευτικής πράξης εγκάρσιου χαρακτήρα, είτε σύμβασης είτε σύμβασης-πλαισίου, για την ΤΝ, με βάση τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, σύμφωνα με την εντολή της, με την πράξη αυτή να επικεντρώνεται σε γενικές κοινές αρχές, να προάγει την καινοτομία και να είναι ανοικτή στη συμμετοχή τρίτων κρατών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη άλλα σχετικά υφιστάμενα ή υπό ανάπτυξη διεθνή νομικά πλαίσια.

(3)

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της ΕΤΝ υπέβαλε πρόταση για το πρώτο προσχέδιο μιας σύμβασης ή σύμβασης-πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (η «σύμβαση»). Στο εν λόγω πρώτο προσχέδιο περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: διατάξεις σχετικά με τον σκοπό και το αντικείμενο, το πεδίο εφαρμογής, τους ορισμούς, τις θεμελιώδεις αρχές, συμπεριλαμβανομένων των δικονομικών εγγυήσεων και των δικαιωμάτων που θα ισχύουν για όλα τα συστήματα ΤΝ ανεξάρτητα από το επίπεδο κινδύνου τους, τα πρόσθετα μέτρα για συστήματα ΤΝ στον δημόσιο τομέα, καθώς και για συστήματα ΤΝ που παρουσιάζουν «μη αποδεκτά» και «σημαντικά» επίπεδα κινδύνου, όπως επίσης και σχετικά με έναν μηχανισμό μεταπαρακολούθησης και συνεργασίας· τελικές διατάξεις, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας της Ένωσης να προσχωρήσει στη σύμβαση· και υπό κατάρτιση προσάρτημα σχετικά με μια μεθοδολογία για την εκτίμηση κινδύνου και επιπτώσεων των συστημάτων ΤΝ.

(4)

Η Ένωση έχει θεσπίσει κοινούς κανόνες που θα επηρεαστούν από τα στοιχεία που λαμβάνονται όσον αφορά τη σύμβαση. Στα εν λόγω στοιχεία περιλαμβάνονται, ειδικότερα, ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανόνων στον τομέα της ενιαίας αγοράς για τα προϊόντα (1) και τις υπηρεσίες (2) σε σχέση με τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν συστήματα ΤΝ, καθώς και παράγωγο δίκαιο της Ένωσης (3) για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (4), δεδομένου ότι τα εν λόγω δικαιώματα είναι πιθανό να επηρεαστούν αρνητικά σε ορισμένες περιστάσεις από την ανάπτυξη και τη χρήση ορισμένων συστημάτων ΤΝ.

(5)

Επιπλέον, την 21η Απριλίου 2021, η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετική πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων για την ΤΝ, η οποία τελεί επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η σύμβαση συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με την εν λόγω νομοθετική πρόταση όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της, δεδομένου ότι στόχος και των δύο πράξεων είναι η θέσπιση κανόνων που θα ισχύουν για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή συστημάτων ΤΝ, τα οποία παρέχονται και χρησιμοποιούνται είτε από δημόσιες είτε από ιδιωτικές οντότητες.

(6)

Ως εκ τούτου, η σύναψη της σύμβασης ενδέχεται να επηρεάσει υφιστάμενους και προβλεπόμενους μελλοντικούς κοινούς κανόνες της Ένωσης ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

(7)

Θα πρέπει να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της σύμβασης, όσον αφορά ζητήματα που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, προκειμένου να προστατευθεί η ακεραιότητα του δικαίου της Ένωσης και να διασφαλιστεί η συνοχή των κανόνων του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της Ένωσης.

(8)

Είναι πιθανό ότι η σύμβαση θα θέσει υψηλά διεθνή πρότυπα όσον αφορά τη ρύθμιση της ΤΝ που επηρεάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη λειτουργία της δημοκρατίας και την τήρηση του κράτους δικαίου, ιδίως υπό το πρίσμα του έργου που έχει ήδη επιτελέσει το Συμβούλιο της Ευρώπης στον εν λόγω τομέα.

(9)

Η παρούσα απόφαση δεν θα πρέπει να θίγει τη συμμετοχή των κρατών μελών στις διαπραγματεύσεις για τη σύμβαση και κάθε μεταγενέστερη απόφαση κράτους μέλους που θα αφορά τη σύναψη, την υπογραφή ή την κύρωση της σύμβασης ή τη συμμετοχή των κρατών μελών στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης της Ένωσης στη σύμβαση.

(10)

Η εθνική ασφάλεια παραμένει στην ευθύνη κάθε κράτους μέλους σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Κατά την εφαρμογή της σύμβασης, εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν, σύμφωνα με το άρθρο 216 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ, τα ουσιώδη συμφέροντά τους στον τομέα της ασφάλειας και να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της εσωτερικής και εξωτερικής τους ασφάλειας, χωρίς να καθιστούν ανεφάρμοστο το δίκαιο της Ένωσης και χωρίς να απαλλάσσονται από την υποχρέωση που υπέχουν για συμμόρφωση με το δίκαιο της Ένωσης.

(11)

Όλα τα κράτη μέλη είναι επίσης μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Λαμβανομένης υπόψη αυτής της ειδικής κατάστασης τα κράτη μέλη που είναι παρόντα στις διαπραγματεύσεις για τη σύμβαση θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 ΣΕΕ και με πλήρη αμοιβαίο σεβασμό, να στηρίζουν τον διαπραγματευτή της Ένωσης κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που απορρέουν από τις Συνθήκες.

(12)

Ζητήθηκε η γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων σύμφωνα με το άρθρο 42 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), ο οποίος γνωμοδότησε στις 13 Οκτωβρίου 2022 (6),