(1)

Η συμφωνία για την ίδρυση του διεθνούς οργανισμού ενέργειας σύντηξης ITER με σκοπό την από κοινού υλοποίηση του προγράμματος ITER (1) (η «συμφωνία ITER») υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2006 από την Ευρατόμ, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τη Ρωσική Ομοσπονδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρατόμ, η οποία είναι το μέρος υποδοχής, βάσει της συμφωνίας ITER, έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στο έργο αυτό.

(2)

Με την απόφαση 2007/198/Ευρατόμ (2), το Συμβούλιο ίδρυσε την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση για τον ITER και την ανάπτυξη της πυρηνικής σύντηξης (σύντηξη για ενέργεια) (η «κοινή επιχείρηση») για την παροχή της συνεισφοράς της Ευρατόμ στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας από Σύντηξη ITER και στις δραστηριότητες ευρύτερης θεώρησης με την Ιαπωνία, καθώς και για την εκπόνηση και τον συντονισμό προγράμματος δραστηριοτήτων για την προπαρασκευή της κατασκευής αντιδραστήρα επίδειξης της σύντηξης και σχετικών εγκαταστάσεων.

(3)

Το άρθρο 5 της απόφασης 2007/198/Ευρατόμ ορίζει ότι η κοινή επιχείρηση διαθέτει χωριστό δημοσιονομικό κανονισμό, ο οποίος βασίζεται στις αρχές του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1271/2013 της Επιτροπής (3), και μπορεί να αποκλίνει από τον εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό όταν το επιβάλλουν οι ειδικές επιχειρησιακές ανάγκες της κοινής επιχείρησης, υπό τον όρο ότι έχει προηγηθεί διαβούλευση με την Επιτροπή. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού ρυθμίζεται από τον τίτλο IV του δημοσιονομικού κανονισμού της κοινής επιχείρησης.

(4)

Η απόφαση 2007/198/Ευρατόμ προέβλεπε ένα ποσό δημοσιονομικής αναφοράς το οποίο θεωρείτο απαραίτητο για την κοινή επιχείρηση, καθώς και την ενδεικτική συνολική συνεισφορά της Ευρατόμ στο ποσό αυτό, η οποία πρόκειται να καταστεί διαθέσιμη μέσω των προγραμμάτων έρευνας και εκπαίδευσης της Κοινότητας που εγκρίνονται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7 της Συνθήκης ή μέσω οιασδήποτε άλλης απόφασης που εκδίδεται από το Συμβούλιο.

(5)

Η απόφαση 2007/198/Ευρατόμ τροποποιήθηκε με την απόφαση 2013/791/Ευρατόμ (4), προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της κοινής επιχείρησης κατά τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2014-2020 σύμφωνα με τον κανονισμό (EUΕ Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (5).

(6)

Μια νέα βάση αναφοράς του έργου ITER, η οποία έχει εκπονηθεί στο πλαίσιο της βελτίωσης της διαχείρισης του έργου, υποστηρίχθηκε από το Συμβούλιο του ITER το 2016 και το 2017, Χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια για την εκτίμηση των αναγκών χρηματοδότησης της κοινής επιχείρησης. Το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα της νέας βάσης αναφοράς προβλέπει ότι το πρώτο πλάσμα θα επιτευχθεί τον Δεκέμβριο του 2025 και η έναρξη πλήρους λειτουργίας, με τη χρήση καυσίμου δευτερίου-τριτίου, το 2035. Στο εν λόγω χρονοδιάγραμμα δεν λαμβάνονται υπόψη απρόβλεπτα συμβάντα και βασίζεται επομένως στην παραδοχή ότι όλοι οι σημαντικοί κίνδυνοι πρέπει να μετριαστούν.

(7)

Στις 12 Απριλίου 2018, το Συμβούλιο επιβεβαίωσε εκ νέου τη σταθερή δέσμευση της Ευρατόμ για την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου ITER και ανέθεσε στην Επιτροπή να εγκρίνει τη νέα βάση αναφοράς του έργου ITER εξ ονόματος της Ευρατόμ σε συνεδρίαση του Συμβουλίου του ITER σε υπουργικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο ζήτησε από την κοινή επιχείρηση να συνεχίσει να εκτελεί τα καθήκοντά της ως προς την υποβολή εκθέσεων και την επανεξέταση σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2010 και να διενεργεί τακτικές ανεξάρτητες αξιολογήσεις της προόδου του ITER με έμφαση στις επιδόσεις και τη διαχείριση του έργου, μεταξύ άλλων τη συγκράτηση του κόστους, τον έλεγχο του έργου σύμφωνα με τον προγραμματισμό, καθώς και τη διαχείριση κινδύνων.

(8)

Η παρούσα απόφαση θα επιτρέψει να υπάρξουν συνέργειες και συμπληρωματικότητα με ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της σύντηξης που χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμ. Η επιτυχής κατασκευή και λειτουργία του ITER βρίσκεται στην κρίσιμη διαδρομή του ευρωπαϊκού χάρτη πορείας για τη σύντηξη που έχει εγκριθεί από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη της έρευνας στον τομέα της σύντηξης στην Ευρώπη.

(9)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καθόρισαν το μέγιστο επίπεδο των δεσμεύσεων της Ευρατόμ για τον ITER στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου (6) («ΠΔΠ 2021-2027») στα 5 614 000 000 EUR σε τρέχουσες τιμές.

(10)

Με πλήρη σεβασμό του δικαιώματος των κρατών μελών να αποφασίζουν σχετικά με το ενεργειακό τους μείγμα, οι δράσεις στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού χάρτη πορείας για τη σύντηξη.

(11)

Σύμφωνα με τα σημεία 22 και 23 της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (7), της 13ης Απριλίου 2016 , συντρέχει ανάγκη αξιολόγησης του ITER με βάση πληροφορίες που θα συλλέγονται μέσω ειδικών απαιτήσεων παρακολούθησης, ενώ παράλληλα θα αποφεύγονται η υπερβολική ρύθμιση και ο διοικητικός φόρτος. Κατά περίπτωση, οι εν λόγω απαιτήσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν μετρήσιμους δείκτες ως βάση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων του ITER. Τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων που διενεργούνται από την Επιτροπή θα πρέπει να κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Αν η εκ των υστέρων και η ενδιάμεση αξιολόγηση έχουν μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους, οι δύο αξιολογήσεις μπορούν να συνδυαστούν σε μία αξιολόγηση που θα καλύπτει τη συνδυασμένη περίοδο.

(12)

Σύμφωνα με τον κανονισμό(ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) (ο «δημοσιονομικός κανονισμός»), τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 (10), (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 (11) και (ΕΕ) 2017/1939 (12) του Συμβουλίου, τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων σχετικά με την πρόληψη, τον εντοπισμό, τη διόρθωση και τη διερεύνηση παρατυπιών, μεταξύ των οποίων απάτες, την ανάκτηση των απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, όταν χρειάζεται, την επιβολή διοικητικών κυρώσεων.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τους κανονισμούς (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 και (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) έχει την εξουσία να διενεργεί διοικητικές έρευνες, μεταξύ των οποίων και επιτόπιους ελέγχους και εξακριβώσεις, με στόχο να διαπιστωθεί αν υπήρξε απάτη, διαφθορά ή οποιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξουσιοδοτείται, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939 να διερευνά και να διώκει αξιόποινες πράξεις που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης κατά τα οριζόμενα στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13). Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, κάθε πρόσωπο ή οντότητα που είναι αποδέκτης κονδυλίων της Ένωσης υποχρεούται να συνεργάζεται πλήρως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να παρέχει τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση στην Επιτροπή, στην OLAF, στο Ελεγκτικό Συνέδριο και, όσον αφορά τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ενισχυμένη συνεργασία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, και να εξασφαλίζει ότι κάθε τρίτος που συμμετέχει στην εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης παρέχει ισοδύναμα δικαιώματα.

(13)

Η παρούσα απόφαση θα πρέπει να εξασφαλίζει την προβολή της κοινοτικής χρηματοδότησης μέσω συνεκτικής, αποτελεσματικής και αναλογικής στοχευμένης πληροφόρησης σε πολλαπλά ακροατήρια, συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης και του κοινού.

(14)

Είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί η απόφαση 2007/198/Ευρατόμ, ώστε να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της κοινής επιχείρησης και των συναφών δραστηριοτήτων της Επιτροπής για την περίοδο 2021-2027 από τον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(15)

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχής ολοκλήρωση του έργου ITER και η συνέχεια στην παροχή στήριξης στον σχετικό τομέα πολιτικής από την αρχή του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027, η παρούσα απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου 2021 και να αρχίσει να ισχύει επειγόντως.

(16)

Συνεπώς, η απόφαση 2007/198/Ευρατόμ θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

1)

το άρθρο 4 τροποποιείται ως εξής:

2)

το άρθρο 5β απαλείφεται·

3)

παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο:

4)

παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο: