(1)

Στις 15 Μαρτίου 2012 η Επιτροπή έλαβε καταγγελία από την Datenlotsen Informationssysteme GmbH («Datenlotsen» ή «η καταγγέλλουσα»), η οποία ισχυριζόταν ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις και οι φοροαπαλλαγές για τη δημόσια επιχείρηση Hochschul-Informations-System GmbH («HIS») συνιστούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της Συνθήκης και ήταν ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά.

(2)

Με επιστολή της 23ης Δεκεμβρίου 2015 («η απόφαση κίνησης της διαδικασίας»), η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γερμανία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης σχετικά με το μέτρο.

(3)

Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας, με την οποία καλούνταν τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα μέτρα, δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2) στις 4 Μαρτίου 2016. Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας εστάλη στην καταγγέλλουσα στις 13 Ιανουαρίου 2016. Η Γερμανία απάντησε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας με επιστολή της 23ης Φεβρουαρίου 2016.

(4)

Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους των ενδιαφερομένων μερών κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 16 Μαρτίου και 4 Μαΐου 2016. Με επιστολή της 24ης Μαΐου 2016, οι παρατηρήσεις αυτές εστάλησαν στη Γερμανία, η οποία υπέβαλε τις απόψεις της επί αυτών με επιστολή της 19ης Ιουλίου 2016.

(5)

Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από τη Γερμανία στις 4 Απριλίου 2017, 9 Νοεμβρίου 2017 και 16 Μαρτίου 2018, καθώς και στις 11 Φεβρουαρίου, 4 Απριλίου και 5 Ιουνίου 2019. Η Γερμανία απάντησε στις 6 Απριλίου 2017, 21 Νοεμβρίου 2017 και 18 Απριλίου 2018, καθώς και στις 22 Φεβρουαρίου, 17 Απριλίου και 5 Ιουλίου 2019.

(6)

Η καταγγέλλουσα υπέβαλε περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα στις 4 Νοεμβρίου 2016, 9 Φεβρουαρίου, 31 Μαΐου και 5 Οκτωβρίου 2017.

(7)

Η HIS συστάθηκε από το ίδρυμα Stiftung Volkswagenwerk το 1969 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Το 1976 το ομοσπονδιακό κράτος ( « Bund » ) και τα ομόσπονδα κρατίδια (Länder) απέκτησαν όλες τις μετοχές (3) της HIS, τις οποίες και διατήρησαν μέχρι τη μετατροπή της σε συνεταιρισμό (4) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 15). Στόχος της HIS ήταν η στήριξη των προσπαθειών των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των αρμόδιων αρχών για την επίτευξη ορθολογικής και οικονομικά αποδοτικής εκπλήρωσης της αποστολής παροχής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

(8)

Η HIS λειτουργούσε σε μη κερδοσκοπική βάση (5), αν και συστάθηκε το 1976 ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης ιδιωτικού δικαίου («GmbH»). Οι ιδρυτικές της πράξεις ήταν η συμφωνία κοινοπραξίας («Konsortialvertrag»), η συμβατική συμφωνία μεταξύ του Bund και των Länder στην οποία ορίζονταν οι τρόποι συνεργασίας και οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών της HIS, καθώς και το καταστατικό («Satzung»). Οι στόχοι και οι παράμετροι των ετήσιων δραστηριοτήτων ορίζονταν στα ετήσια προγράμματα εργασίας/επιχειρηματικά σχέδια ( « Arbeitsprogramme » / « Wirtschaftsplan » ).

(9)

Το Satzung προέβλεπε ότι το εποπτικό συμβούλιο απαρτιζόταν από μέλη που διορίζονταν από τα Länder, το συμβούλιο των πρυτάνεων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ένωση στην οποία συμμετέχουν γερμανικά πανεπιστήμια και ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που είναι δημόσια ή αναγνωρίζονται από το κράτος) και τις ομοσπονδιακές αρχές.

(10)

Στους στόχους της HIS περιλαμβανόταν η εισαγωγή και εφαρμογή πληροφοριακών συστημάτων προς χρήση στη διαχείριση ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (6).

(11)

Το Konsortialvertrag και το Satzung προέβλεπαν ότι τα συμβατικά μέρη (Bund και Länder) δεσμεύονταν να καλύπτουν από κοινού τις ανάγκες της HIS σε πόρους και ότι η χρηματοδότηση επρόκειτο να καλύπτει τις υλικές ανάγκες της HIS, στον βαθμό που οι δραστηριότητες αυτές δεν παρήγαγαν επαρκή έσοδα για την εκτέλεση των καθηκόντων που είχαν ανατεθεί στην HIS.

(12)

Τα προϊόντα της HIS παρείχαν συνεχή υποστήριξη στις ακόλουθες διοικητικές διαδικασίες: διαχείριση αιτήσεων και εγγραφών, διοίκηση σπουδαστών, διαχείριση εξετάσεων, διοίκηση προσωπικού και θέσεων εργασίας. Τα συστήματα ΤΠ της HIS (για παράδειγμα, η νέα γενιά λογισμικού «HISinOne» (7)) χρησιμοποιούνται σε περισσότερα από 200 δημόσια και θρησκευτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Γερμανία (8).

(13)

Σκοπός της HIS ήταν να εγγυάται ένα μακροπρόθεσμο, διαρκώς διαθέσιμο φάσμα υπηρεσιών που δεν ήταν προσανατολισμένες στη μεγιστοποίηση του κέρδους, αλλά αποκλειστικά στις απαιτήσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Για τη διευκόλυνση της παροχής αυτού του φάσματος υπηρεσιών, η HIS λαμβάνει συνεχώς επιδοτήσεις από τη σύστασή της με τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων. Ως μη κερδοσκοπικός/κοινωφελής οργανισμός, η HIS απαλλασσόταν επίσης από τον φόρο εταιρειών («Körperschaftsteuer») (9) και τον φόρο επιτηδεύματος («Gewerbesteuer») (10).

(14)

Στην αρχή, η HIS παρείχε τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της στα πανεπιστήμια δωρεάν, αλλά το 1997 άρχισε να επιβάλλει τέλη στα δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αν και ο χαρακτήρας της χρηματοδότησης, στην πραγματικότητα μια χρηματοδότηση ζημιών, παρέμεινε αμετάβλητος. Το 2003 η χρηματοδότηση τροποποιήθηκε εκ νέου, καθώς τα τέλη μετατράπηκαν σε τιμές που καθορίζονταν από το εποπτικό συμβούλιο. Αυτό οδήγησε σε σημαντική συγχρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της HIS από τα πανεπιστήμια, η οποία αυξήθηκε από 35,7 % το 2002 σε 74,1 % το 2013. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2013 η HIS διαχώρισε επισήμως τους τομείς της ανάπτυξης και έρευνας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τους μετέφερε σε έναν ανεξάρτητο οργανισμό που χρηματοδοτείτο από το Bund και τα Länder. Οι υπηρεσίες υποστήριξης ΤΠ τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διατηρήθηκαν από την HIS IT. Στη συνέχεια, η ονομασία «HIS IT» θα χρησιμοποιηθεί επίσης σε σχέση με την περίοδο πριν από το 2013 για σκοπούς αναφοράς σε στοιχεία συναλλαγών ή άλλα πραγματικά περιστατικά που συνδέονταν ειδικά με τις δραστηριότητες ΤΠ της HIS.

(15)

Από τις 28 Ιανουαρίου 2014, η HIS μετατράπηκε σε συνεταιρισμό («Genossenschaft») και μετονομάστηκε («HIS eG»). Η Γερμανία επιβεβαίωσε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2014 η HIS δεν λάμβανε πλέον άμεσες επιχορηγήσεις. Η HIS eG χρηματοδοτείται από τα μέλη της. Όλα τα Länder (προηγούμενοι μέτοχοι της HIS) είναι μέλη της HIS eG, ενώ μέλη του συνεταιρισμού μπορούν επίσης να γίνουν δημόσια πανεπιστήμια. Όταν γίνεται μέλος του συνεταιρισμού, κάθε μέλος υποχρεούται να εισφέρει με τουλάχιστον μία μετοχή, με ανώτατο όριο τις δέκα μετοχές, ύψους 5 000 EUR. Τα μέλη βαρύνονται επίσης με ετήσια συνδρομή μέλους και, επιπλέον, τα πανεπιστήμια που ανήκουν στον συνεταιρισμό καταβάλλουν τέλος για τις υπηρεσίες που παρέχει η HIS eG. Μόνο τα μέλη μπορούν να επωφελούνται από τις υπηρεσίες της HIS eG.

(16)

H Datenlotsen —η καταγγέλλουσα— είναι γερμανική εταιρεία η οποία δραστηριοποιείται στην αγορά συστημάτων ΤΠ για πανεπιστήμια από το 1993. Σύμφωνα με δικές της επισημάνσεις, πελάτες της Datenlotsen είναι περισσότερα από 70 πανεπιστήμια στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία, στα οποία παρέχει ολοκληρωμένο λογισμικό ΤΠ και υποστήριξη για τη διαχείριση πανεπιστημιουπόλεων. Το εμβληματικό προϊόν της είναι το «CampusNet».

(17)

Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 η παράνομη κρατική χρηματοδότηση παρείχε στην HIS τη δυνατότητα να προσφέρει λογισμικό σε γερμανικά και ξένα δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια χωρίς να χρεώνει τέλος άδειας, καθώς και να προσφέρει υπηρεσίες υποστήριξης λογισμικού σε τιμή χαμηλότερη από την τιμή της αγοράς, με αποτέλεσμα οι τιμές να είναι χαμηλότερες από τις αντίστοιχες των ανταγωνιστών και, εν γένει, να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της αγοράς λογισμικού στη Γερμανία. Οι υπηρεσίες που παρείχε η HIS ανταγωνίζονταν, κατά τους ισχυρισμούς, τις εμπορικές υπηρεσίες της ίδιας της καταγγέλλουσας. Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η ετήσια κρατική χρηματοδότηση συνιστά μη γνωστοποιηθείσα ενίσχυση λειτουργίας (11), από την οποία η HIS επωφελείται εδώ και σχεδόν 40 έτη.

(18)

Η καταγγέλλουσα επισήμανε επίσης ότι η HIS υπόκειτο σε φοροαπαλλαγές, κυρίως απαλλαγές βάσει του νόμου για τον φόρο εταιρειών, του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος και του νόμου για τον φόρο προστιθέμενης αξίας.

(19)

Επιπλέον, η καταγγέλλουσα διατύπωσε ισχυρισμούς περί ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης υπέρ της HIS eG. Ωστόσο, όπως αναφέρεται ρητά στην αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν αποτελούν μέρος της επίσημης έρευνας για τη συγκεκριμένη υπόθεση κρατικής ενίσχυσης και, κατά συνέπεια, δεν θα εξεταστούν στην παρούσα απόφαση.

(20)

Η Γερμανία υποστήριξε ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Πρώτον, η HIS δεν ήταν «επιχείρηση», αλλά μέρος ενός «κρατικού εσωτερικού φορέα» στον τομέα της εκπαίδευσης, και οι δραστηριότητές της ήταν κυρίως μη οικονομικού χαρακτήρα. Δεύτερον, οι δραστηριότητες της HIS συμβάδιζαν με τα εκπαιδευτικά καθήκοντα του κράτους, τα οποία εκτείνονται στην παροχή ανθρώπινων, οικονομικών και οργανωτικών πόρων στα πανεπιστήμια.

(21)

Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι η HIS δεν είχε τύχει, μέσω της χρηματοδότησής της από το κράτος, πλεονεκτήματος κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, διότι οποιοδήποτε πλεονέκτημα είχε μετακυλιστεί, στο σύνολό του, στη Γερμανία μέσω των κρατικά χρηματοδοτούμενων πανεπιστημίων. Η Γερμανία εξήγησε επίσης ότι η απόφαση δεσμοποίησης όλων των λειτουργιών ΤΠ των δημόσιων πανεπιστημίων σε μία μόνο οντότητα, την HIS, ήταν μια ορθολογική από οικονομική άποψη και σύμφωνη με την αγορά απόφαση.

(22)

Εναλλακτικά, οι γερμανικές αρχές υποστήριξαν ότι η ετήσια κρατική χρηματοδότηση

(23)

Τέλος, η Γερμανία ανέφερε ότι η άμεση κρατική χρηματοδότηση (η χρηματοδότηση του ελλείμματος μέσω της καταβολής άμεσων επιχορηγήσεων) καταργήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Όσον αφορά τα εικαζόμενα φορολογικά μέτρα, η Γερμανία υποστήριξε ότι οι απαλλαγές ήταν αποτέλεσμα της ορθής εφαρμογής της γερμανικής φορολογικής νομοθεσίας.

(24)

Στην απόφασή της για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το αν οι άμεσες επιχορηγήσεις και τα φορολογικά μέτρα των οποίων επωφελούνταν η HIS έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 (13) συνιστούσαν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, σε καταφατική περίπτωση, αν η ενίσχυση αυτή μπορούσε να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμη υφιστάμενη ενίσχυση.

(25)

Όσον αφορά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώθηκαν αμφιβολίες ως προς την ύπαρξη διαφόρων στοιχείων τα οποία είναι απαραίτητα για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.

(26)

Πρώτον, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η HIS συνιστούσε επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Ειδικότερα, η Επιτροπή αναρωτήθηκε αν οι δραστηριότητες της HIS ήταν μη οικονομικού χαρακτήρα βάσει του ότι 1) η HIS ήταν ένα μέσο που χρησιμοποιείτο στο πλαίσιο της «εσωτερικής» δομής του κράτους στον τομέα της εκπαίδευσης (14), ή ότι 2) η δραστηριότητα της HIS, ειδικότερα η παροχή λογισμικού σε πανεπιστήμια, συνδεόταν στενά με την εκτέλεση δημόσιας αποστολής του κράτους (15)«λόγω της φύσης, του αντικειμένου και των κανόνων στους οποίους [υπόκειτο]» (16). Στην απόφαση Compass-Datenbank, το Δικαστήριο έκρινε ότι η δραστηριότητα της συλλογής στοιχείων σχετικών με τις επιχειρήσεις βάσει της υποχρέωσής τους να δηλώνουν τα στοιχεία, η οποία δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη συλλογή και τήρηση των στοιχείων αυτών, συνιστούσε μη οικονομική δραστηριότητα (17). Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τον χαρακτηρισμό των δραστηριοτήτων της HIS ως μη οικονομικού χαρακτήρα λαμβανομένων υπόψη των ακόλουθων γεγονότων:

(27)

Δεύτερον, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώθηκαν αμφιβολίες ως προς το αν οι άμεσες επιχορηγήσεις χορηγούσαν επιλεκτικό πλεονέκτημα στη HIS κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, διότι η κρατική χρηματοδότηση από την οποία επωφελήθηκε η HIS ενδέχεται να μην επέστρεψε εξολοκλήρου στο κράτος (μέσω των πανεπιστημίων). Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφέρεται ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις προς την HIS ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με την αρχή του φορέα της οικονομίας της αγοράς.

(28)

Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώθηκαν αμφιβολίες ως προς το αν οι φοροαπαλλαγές που αναγνωρίζονταν στη HIS χορηγούσαν επιλεκτικό πλεονέκτημα στη HIS από το οποίο δεν θα επωφελούνταν άλλες μη κερδοσκοπικές κοινωφελείς επιχειρήσεις που ασκούσαν οικονομική δραστηριότητα. Εν συντομία, η Επιτροπή αναρωτήθηκε αν οι επίμαχες απαλλαγές εφαρμόζονταν ορθά στην HIS.

(29)

Τρίτον, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το αν εκπληρώνονταν οι προϋποθέσεις της ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι οι συμβάσεις και άλλες νομοθετικές διατάξεις που εφαρμόζονταν στη δραστηριότητα της HIS δεν ισοδυναμούσαν με «ανάθεση» και δεν είχε συγκροτηθεί εκ των προτέρων μηχανισμός για την αποφυγή υπεραντιστάθμισης, όπως απαιτείται από την απόφαση Altmark (18) προκειμένου να διαπιστωθεί ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.

(30)

Η Επιτροπή έκρινε ότι σε περίπτωση που τα μέτρα συνιστούσαν κρατική ενίσχυση, πιθανότατα θα στρέβλωναν ή, τουλάχιστον, θα απειλούσαν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό. Επιπλέον, δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να επηρεαστεί το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

(31)

Εφόσον διαπιστωθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το αν τα επίμαχα μέτρα θα μπορούσαν να θεωρηθούν υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589, όπως υποστήριξε η Γερμανία.

(32)

Η Γερμανία υποστήριξε ότι η ετήσια χρηματοδότηση της HIS, ως καθεστώς, πρέπει να θεωρηθεί υφιστάμενη ενίσχυση διότι κατά τον χρόνο χορήγησής της (το 1976) δεν υπήρχε αγορά για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παρείχε η HIS και, συνεπώς, η ετήσια χρηματοδότηση δεν μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή έκρινε ότι μετά τη σύσταση της HIS ενδέχεται να δημιουργήθηκε αγορά για τα επίμαχα προϊόντα και υπηρεσίες ΤΠ κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 191 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας) και, συνεπώς, η HIS ενδέχεται να επωφελήθηκε από κρατική ενίσχυση μετά την εμφάνιση αυτής της αγοράς. Ωστόσο, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημάνθηκε ότι η Γερμανία δεν παρέσχε επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι δεν υπήρχε αγορά το 1976, ενώ η HIS ασκούσε ήδη τις δραστηριότητές της. Πέραν της υποβολής στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι δεν υπήρχε αγορά κατά την έναρξη της περιόδου αναφοράς, η Γερμανία έπρεπε να αποδείξει ότι το καθεστώς δεν υπέστη σημαντικές τροποποιήσεις αφού κατέστη κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή αναφέρθηκε στο γεγονός ότι οι αλλαγές σε ένα χρηματοδοτικό μέσο θεωρούνται σημαντικές εάν έχουν αλλάξει τα βασικά του στοιχεία, όπως ο χαρακτήρας του οφέλους, ο στόχος που επιδιώκεται με το μέτρο, η νομική του βάση, το φάσμα των ωφελούμενων επιχειρήσεων ή η πηγή της χρηματοδότησης.

(33)

Όσον αφορά το συμβιβάσιμο των εικαζόμενων μέτρων ενίσχυσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το αν θα ήταν συμβιβάσιμα με την αγορά βάσει οποιωνδήποτε κατευθυντήριων γραμμών, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 651/2014 της Επιτροπής (19), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 της Επιτροπής (20) ή άμεσα βάσει των διατάξεων του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης.

(34)

Πέραν των παρατηρήσεων της καταγγέλλουσας και της Γερμανίας, η Επιτροπή έλαβε 42 παρατηρήσεις οι οποίες προέρχονται κατά κύριο λόγο από ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που χρησιμοποιούν το λογισμικό της HIS και από μικρότερους υπεργολάβους που στηρίζονται στην ανοικτή αρχιτεκτονική των προϊόντων της HIS για τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Επιπλέον, παρατηρήσεις υπέβαλαν δύο Ιταλοί πάροχοι λογισμικού.

(35)

Με εξαίρεση τις δύο ιταλικές επιχειρήσεις, τα ενδιαφερόμενα μέρη τόνισαν τον στενό δεσμό μεταξύ της λειτουργικότητας των προϊόντων και υπηρεσιών της HIS και του πανεπιστημιακού συστήματος συνολικά.

(36)

Το πανεπιστημιακό σύστημα απαιτούσε την ανάπτυξη ειδικών λύσεων ΤΠ, προσαρμοσμένων στις ειδικές ανάγκες των δημόσιων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όπως επισημάνθηκε, με την πάροδο των ετών αναπτύχθηκαν και εξατομικεύτηκαν λύσεις ΤΠ σε στενή συνεργασία μεταξύ της HIS και των μερών που υπέβαλαν παρατηρήσεις. Από τη σύστασή της το 1976, υπάρχει στενή σύνδεση μεταξύ των δραστηριοτήτων της HIS και της δημόσιας εκπαίδευσης. Αρχικά, στα μέσα της δεκαετίας του 1970, η HIS άρχισε να αναπτύσσει λογισμικό για επιμέρους διοικητικά τμήματα πανεπιστημίων. Η δραστηριότητα αυτή αφορούσε λύσεις για διαφορετικούς διοικητικούς τομείς οι οποίοι, ωστόσο, δεν ήταν αλληλένδετοι. Με το HIS-GX αναπτύχθηκε η πρώτη ολοκληρωμένη λύση διαχείρισης πανεπιστημιουπόλεων στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Παρότι τα προϊόντα και οι τεχνολογίες άλλαξαν με την πάροδο των ετών, η HIS διέθετε πάντοτε παρόμοιες λειτουργικές δυνατότητες, όπως για παράδειγμα, την υποστήριξη της υποβολής αιτήσεων και της εισδοχής σπουδαστών, καθώς και τη διαχείριση σπουδαστών, αποφοίτων, εξετάσεων και μαθημάτων (21).

(37)

Διάφορα μέρη επισήμαναν ότι το μοντέλο ανοικτής πηγής και δεδομένων του HIS παρείχε στα πανεπιστήμια τη δυνατότητα να αναπτύξουν περαιτέρω προϊόντα λογισμικού σύμφωνα με τις απαιτήσεις τοπικής χρήσης. Συνολικά, τα ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν την άποψη ότι τα επίμαχα προϊόντα λογισμικού ήταν σε μεγάλο βαθμό εξειδικευμένα και εξατομικευμένα με σκοπό την επιτέλεση συγκεκριμένων λειτουργιών εντός του γερμανικού πανεπιστημιακού συστήματος.

(38)

Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη επισήμαναν επίσης ότι οι δραστηριότητες της HIS δεν επέφεραν αποκλεισμό της αγοράς. Οι ερωτηθέντες εξέφρασαν, στη μεγάλη πλειονότητά τους, την άποψη ότι η αγορά λύσεων λογισμικού για τον τομέα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Γερμανίας αναπτύχθηκε τα τελευταία 12 με 14 έτη, πιο συγκεκριμένα από το 2005/2007. Ωστόσο, μια μικρότερη ομάδα ανέφερε ότι τη δεκαετία του 1990 είχε ήδη δημιουργηθεί μια αγορά, αν και με σημαντικά πιο περιορισμένο χαρτοφυλάκιο σε σχέση με αυτό της HIS. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι υπήρχαν από τότε προμηθευτές τουλάχιστον μερών των εφαρμογών διαχείρισης πανεπιστημίων και ότι τα πανεπιστήμια ήταν ελεύθερα να επιλέξουν έναν ή περισσότερους άλλους προμηθευτές. Ωστόσο, οι ερωτηθέντες επισήμαναν ότι ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει πλήρως ανεπτυγμένη αγορά, καθώς δεν υπάρχει κανένας προμηθευτής που να μπορεί να παράσχει το πλήρες φάσμα των υπηρεσιών που παρέχει η HIS.

(39)

Πολλοί ερωτηθέντες επισήμαναν επίσης ότι σε περίπτωση πτώχευσης της HIS, λόγω της διαδικασίας κρατικής ενίσχυσης (βάσει ενός σεναρίου ανάκτησης της ενίσχυσης), θα προκαλείτο σημαντική διαταραχή στο γερμανικό σύστημα δημόσιων πανεπιστημίων. Το κόστος αλλαγής προμηθευτή θεωρείται τεράστιο και θα απαιτείτο σημαντικό χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 24 μήνες ή ακόμη και 8-10 έτη). Η εξαφάνιση της HIS θα αποδυνάμωνε επίσης τον ανταγωνισμό στην αγορά, ενώ ο χαρακτήρας ανοικτής πηγής του λογισμικού της HIS προάγει στην πραγματικότητα τον ανταγωνισμό. Γενικά, τα γερμανικά δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που υπέβαλαν παρατηρήσεις θεωρούσαν ότι η παροχή των εσωτερικών λύσεων/λύσεων αυτοεφοδιασμού για την εκτέλεση των διοικητικών βασικών δραστηριοτήτων τους, όπως πραγματοποιείται από την HIS, είναι ικανοποιητική και θα πρέπει να διατηρηθεί.

(40)

Οι δύο ιταλικές επιχειρήσεις επέκριναν το σύστημα και εξέφρασαν την άποψη ότι η HIS επωφελείτο από ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση. Συνέκριναν το σύστημα στήριξης της HIS με την κατάσταση στην Ιταλία, την οποία επίσης επέκριναν λόγω της παροχής κρατικής στήριξης σε ορισμένο Ιταλό προμηθευτή πανεπιστημιακού λογισμικού. Μία επιχείρηση επισήμανε επίσης ότι στη νομολογία, συγκεκριμένα στην απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας, αναφέρεται στο πλαίσιο της παροχής λογισμικού για τη γενική δημόσια διοίκηση ότι «[δραστηριότητες που αφορούν] τον σχεδιασμό, το λογισμικό και τη διαχείριση συστημάτων πληροφορικής είναι τεχνικής φύσεως και, επομένως, άσχετες προς την άσκηση της δημόσιας εξουσίας» (22).

(41)

Η καταγγέλλουσα επισημαίνει ότι η ταξινόμηση μιας οντότητας ως επιχείρησης πραγματοποιείται πάντα σε σχέση με μεμονωμένες δραστηριότητες. Ούτε το καθεστώς της οντότητας στο εθνικό δίκαιο, ούτε ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας της ασκούν οποιαδήποτε επιρροή.

(42)

Η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αμφισβητήθηκε ο χαρακτήρας της HIS ως επιχείρησης βάσει της απόφασης Compass-Datenbank (23). Στην εν λόγω απόφαση το Δικαστήριο έκρινε ότι η θέση εταιρικών στοιχείων στη διάθεση του κοινού από το κράτος δεν αποτελεί οικονομική δραστηριότητα διότι δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη συλλογή των στοιχείων αυτών, η οποία εντάσσεται στη δημόσια εξουσία του κράτους («hoheitliche Befugnisse») (24). Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, το ιστορικό της τρέχουσας υπόθεσης διαφέρει από αυτό της απόφασης Compass-Datenbank. Η απόφαση Compass-Datenbank αφορούσε τη δραστηριότητα γνωστοποίησης στοιχείων ιδιωτικών εταιρειών σε σχέση με γεγονότα και έγγραφα που ήταν καταχωρισμένα στο αυστριακό εμπορικό μητρώο. Ως ειδοποιό διαφορά, η καταγγέλλουσα επισημαίνει ότι στην υπόθεση Compass-Datenbank ολόκληρη η διαδικασία δήλωσης ήταν διεξοδικά ρυθμιζόμενη, συμπεριλαμβανομένης της νομικής υποχρέωσης δήλωσης την οποία υπείχαν οι εταιρείες καταχώρισης σε συνδυασμό με μια «δραστηριότητα επιβολής κυρώσεων».

(43)

Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει περαιτέρω ότι, δυνάμει του γερμανικού δικαίου, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να ασκούν δημόσιες εξουσίες αλλά η σχετική αρμοδιότητα πρέπει να μεταβιβάζεται στην επιχείρηση μέσω της νομοθεσίας. Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, η HIS δεν είχε δημόσια εξουσία ή δημόσια αποστολή να παρέχει υπηρεσίες ΤΠ σε πανεπιστήμια, ούτε υπείχε εκ του νόμου υποχρέωση.

(44)

Στην πραγματικότητα, συνεχίζει η καταγγέλλουσα, η HIS παρείχε υπηρεσία η οποία, δυνάμει της γερμανικής νομοθεσίας, θα μπορούσε να παρέχεται επίσης από ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η ύπαρξη κάποιου είδους σύνδεσης μεταξύ των υπηρεσιών της HIS και της υποχρέωσης του κράτους στον τομέα της εκπαίδευσης δεν μπορεί, κατά την άποψη της καταγγέλλουσας, να οδηγήσει σε άρση του χαρακτηρισμού της HIS ως επιχείρησης. Τα πανεπιστήμια χρειάζονται διάφορα είδη υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του λογισμικού. Το γεγονός ότι χρειάζονται υπηρεσίες, όπως για παράδειγμα η επεξεργασία κειμένου, δεν θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι η Microsoft δεν είναι επιχείρηση.

(45)

Η καταγγέλλουσα επισημαίνει επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε στην υπόθεση Zweckverband Tierkörperbeseitigung Rheinland-Pfalz (25) ότι μια επιχείρηση του δημόσιου τομέα στην οποία είχε ανατεθεί νομίμως ένα δημόσιο καθήκον (εξόντωση οικόσιτων ζώων που πέθαναν από ορισμένες μεταδοτικές ασθένειες που αποτελούσαν κίνδυνο για την υγεία) ασκούσε οικονομική δραστηριότητα.

(46)

Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Ισπανία κατά Επιτροπής (26) και η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Aéroport de Paris (27) ορίζουν ότι μια δραστηριότητα είναι οικονομικού χαρακτήρα αν υπάρχουν ανταγωνιστές σε μια αγορά. Επιπλέον, η καταγγέλλουσα παραθέτει δύο ακόμη υποθέσεις: Απόφαση C(2013) 2361 final της Επιτροπής σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.25745 (ZVG Portal) (28) και απόφαση C(2009) 211 final της Επιτροπής σχετικά με την κρατική ενίσχυση N467/08 (πρόγραμμα Aware-P για την « προηγμένη διαχείριση υδάτων και αποκατάσταση στην Πορτογαλία » ) (29). Στη δεύτερη περίπτωση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ανάπτυξη εμπορικά εκμεταλλεύσιμου λογισμικού για τη βελτίωση και συντήρηση υποδομών διαχείρισης υδάτων αποτελεί οικονομική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας, στην υπόθεση ZVG Portal κρίθηκε ότι η δημοσίευση πλειστηριασμών σε διαδικασίες αφερεγγυότητας από τα δικαστήρια δεν συνιστούσε οικονομική δραστηριότητα, αλλά δημόσια αποστολή που βασιζόταν σε μια νομική υποχρέωση και μια «διαδικαστική αναγκαιότητα».

(47)

Εν ολίγοις, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, η παροχή υπηρεσίας σε σχέση με την άσκηση δημόσιας αποστολής δεν εξαιρεί την επιχείρηση που παρέχει αυτή την υπηρεσία από το πεδίο εφαρμογής της έννοιας της «επιχείρησης».

(48)

Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει επίσης ότι η απόφαση TenderNed (30) δεν έχει εφαρμογή στις δραστηριότητες της HIS. Στην εν λόγω απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η χορήγηση στις αναθέτουσες αρχές λειτουργιών σχετικών με τη διαδικασία διαγωνισμού σύμφωνα με το ισχύον (ενωσιακό και εθνικό) δίκαιο για τις δημόσιες συμβάσεις συνδέεται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας (σκέψη 59 της απόφασης TenderNed). Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, τα κριτήρια που αναγνωρίστηκαν στην εν λόγω απόφαση, όπως 1) το γεγονός ότι η υπηρεσία ανατίθεται στην επιχείρηση με στόχο τη διασφάλιση της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας (σκέψη 106 της απόφασης TenderNed), 2) η φύση της δραστηριότητας ως υπηρεσία κοινής ωφέλειας, 3) η ύπαρξη εκ του νόμου υποχρέωσης για την παροχή της υπηρεσίας και 4) η έλλειψη καταβολής αμοιβής για την υπηρεσία από αυτούς που τη χρησιμοποιούν, ενισχύουν το συμπέρασμα ότι η HIS ήταν επιχείρηση Η καταγγέλλουσα επισημαίνει ότι δεν υπάρχει εκ του νόμου υποχρέωση ούτε οποιουδήποτε άλλου είδους νομική εξουσιοδότηση προς την HIS για την άσκηση των δραστηριοτήτων της.

(49)

Τέλος, η καταγγέλλουσα επανέλαβε ότι η HIS πρέπει να θεωρηθεί επιχείρηση, τόσο με την παλαιά όσο και με τη νέα (HIS eG) νομική μορφή της. Η καταγγέλλουσα υποστήριξε επίσης ότι προχωρούσε ο αποκλεισμός της αγοράς, καθώς συνεχίζουν να ανατίθενται συμβάσεις στην HIS για την παροχή υπηρεσιών ΤΠ. Η HIS μπόρεσε να αναπτύξει τα προϊόντα της και να εξασφαλίσει την τρέχουσα θέση της στην αγορά λόγω της συνεχούς κρατικής χρηματοδότησης τις τελευταίες δεκαετίες.

(50)

Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι ήδη από τη δεκαετία του 1970 υπήρχαν επιχειρήσεις στη Γερμανία και στο εξωτερικό οι οποίες δραστηριοποιούνταν ή θα μπορούσαν να δραστηριοποιούνται στην αγορά της ηλεκτρονικής διαχείρισης δεδομένων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όταν η HIS άρχισε να ενδιαφέρεται για τα συστήματα λογισμικού πανεπιστημίων, δραστηριοποιούνταν ήδη επιχειρήσεις στην αγορά λογισμικού για μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε όλες τις βιομηχανίες.

(51)

Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες που λάμβαναν στήριξη, ο τρόπος χρηματοδότησης, καθώς και η διατύπωση του στόχου στην προκειμένη περίπτωση άλλαζαν διαρκώς. Ο σκοπός της HIS, σύμφωνα με το Satzung, ήταν διατυπωμένος με πολύ ευρύ και αόριστο τρόπο. Οι αόριστες αυτές διατυπώσεις δεν εκπληρώνουν την απαίτηση της ασφάλειας δικαίου, καθώς τα άτομα δεν μπορούν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους βάσει τέτοιας ασαφούς διατύπωσης. Το ποσό της χρηματοδότησης καθοριζόταν σε ετήσια βάση, επομένως το μέτρο ήταν στην πραγματικότητα μια σειρά επιχορηγήσεων σε ετήσια βάση.

(52)

Όσον αφορά τα προϊόντα/τις υπηρεσίες που λάμβαναν στήριξη, δεν υπήρχε συνέχεια στη γκάμα προϊόντων διαχρονικά. Οι μέθοδοι συλλογής δεδομένων εξελίσσονταν συνεχώς: οι υπηρεσίες που παρέχονταν τη δεκαετία του 1970 δεν είχαν καμία σχέση με τις υπηρεσίες που παρέχονταν τη δεκαετία του 1990 [όπως οι ενότητες GX (βλέπε αιτιολογική σκέψη 36)] ή με τα συστήματα διαχείρισης πανεπιστημιουπόλεων της δεκαετίας του 2000. Όσον αφορά τους στόχους, αρχικός σκοπός της HIS (το 1969) ήταν η σύνδεση και αξιολόγηση δεδομένων που παρέχονταν από μεμονωμένα πανεπιστήμια και τα οποία ήταν αναγκαία για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Η HIS συντόνιζε επίσης την ενοποίηση των πληροφοριών μεταξύ του Bund και των Länder. Δεδομένου ότι από το 1971 και μετά αρμόδια για τη διαχείριση των στατιστικών στοιχείων των πανεπιστήμιων ήταν η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Στατιστικών, η HIS χρειαζόταν μια νέα δραστηριότητα. Η HIS ανέπτυξε στη συνέχεια λογισμικό για την παροχή συνδρομής στα πανεπιστήμια κατά την παραγωγή των απαιτούμενων δεδομένων για την κεντρική αξιολόγηση δεδομένων. Επιπλέον, η HIS ανέπτυξε την πανεπιστημιακή έρευνα ως δραστηριότητα η οποία συνίστατο στην πραγματοποίηση συνεντεύξεων με σπουδαστές.

(53)

Το 1976, συνεχίζει η καταγγέλλουσα, η HIS ανέλαβε την αποστολή της «ανάπτυξης διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διοίκησης των πανεπιστημίων και της παροχής συμβουλευτικής υποστήριξης για την εφαρμογή τους», η οποία θα μπορούσε να έχει εκτελεστεί από άλλες επιχειρήσεις. Και τούτο παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε στην πραγματικότητα άλλη επιχείρηση που να παρέχει πράγματι την ίδια υπηρεσία.

(54)

Η καταγγέλλουσα αναφέρει ότι κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 οι επιχειρήσεις ανακάλυψαν σταδιακά τα πανεπιστήμια ως δυνητικούς πελάτες οι οποίοι χρειάζονταν ένα ειδικό για πανεπιστήμια λογισμικό. Η HIS αντέδρασε επεκτείνοντας το φάσμα των δραστηριοτήτων της, προσθέτοντας απλώς στη γκάμα προϊόντων της προϊόντα λογισμικού για την επιχειρησιακή διαχείριση πανεπιστημίων, όπως τα προϊόντα «SOS» (Studenten-Operations-Systems). Αυτό δεν αποτελούσε ποτέ μέρος του πεδίου δραστηριοτήτων που οριζόταν στο Satzung. Ως εκ τούτου, η κρατική χρηματοδότηση της HIS στήριζε μια δραστηριότητα σε μια αγορά στην οποία η HIS είχε πάντα ανταγωνιστές.

(55)

Η προέλευση της τρέχουσας θέσης της HIS στην αγορά χρονολογείται, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, στις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Με τη χρηματοδοτική στήριξη του κράτους, η HIS ανέπτυξε και πώλησε ενότητες της γενιάς GX, οι οποίες εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σχεδόν σε όλα τα πανεπιστήμια. Αυτή η κρατική χρηματοδότηση έδωσε στην HIS τη δυνατότητα να εδραιώσει την εκτεταμένη παρουσία της στην αγορά, παρότι, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας, τα προϊόντα της HIS δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις της αγοράς. Μάλιστα, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, το 2012 η HIS ανακοίνωσε ότι θα επικεντρωνόταν σε μικρότερα πανεπιστήμια, τα οποία θα μπορούσαν να αγοράζουν, έναντι πρόσθετων τελών, υπηρεσίες επιπλέον της βασικής δέσμης υπηρεσιών. Ωστόσο, για τις πρόσθετες αυτές υπηρεσίες υπάρχουν ανταγωνιστές, ορισμένοι από τους οποίους κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν πελάτες.

(56)

Η καταγγέλλουσα επιμένει ότι στην πραγματικότητα υπήρχε ήδη ανταγωνισμός (με τη μορφή εναλλακτικών λύσεων αντί των προϊόντων της HIS) ήδη από τη δεκαετία του 1990, όταν καθιερώθηκαν τα συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης πανεπιστημιουπόλεων. Ο σημαντικότερος ανταγωνιστής για τα προϊόντα της HIS εγκατέλειψε την αγορά για οικονομικούς λόγους, ενώ και η Datenlotsen πρόσφερε ένα ανταγωνιστικό προϊόν. Η Datenlotsen είχε μάλιστα ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία τα τελευταία έτη, καθώς ήταν επιτυχούσα στις περισσότερες από τις 28 διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων.

(57)

Η καταγγέλλουσα αναφέρει διάφορους άλλους ανταγωνιστές στη Γερμανία και στο εξωτερικό, οι οποίοι υπήρχαν κατά τον χρόνο υποβολής των παρατηρήσεών της, και αναφέρει ότι συχνά τα πανεπιστήμια ανέπτυσσαν και τα ίδια λογισμικό. Η καταγγέλλουσα επισημαίνει επίσης ότι σύστημα παρόμοιο με αυτό της Γερμανίας υπήρχε στην Ισπανία, στη Γαλλία και σε μέρη της Ιταλίας.

(58)

Η Γερμανία διατυπώνει το επιχείρημα ότι, σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589, η ανάκτηση οποιασδήποτε και κάθε ενίσχυσης πριν από το 2003 θα υπόκειτο σε παραγραφή.

(59)

Οι γερμανικές αρχές θεωρούν ότι η HIS δεν έλαβε οποιαδήποτε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(60)

Η Γερμανία επανέλαβε ότι η HIS θα πρέπει αντιθέτως να θεωρηθεί «κρατικός εσωτερικός φορέας» ( « staatlicher Binnenbereich » ) στον τομέα της εκπαίδευσης: για λόγους αποτελεσματικότητας, τα Länder και το Bund δεσμοποίησαν στην HIS πόρους για την παροχή λογισμικού οι οποίοι σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να παρασχεθούν χωριστά από κάθε Land ή κάθε πανεπιστήμιο. Η Γερμανία επισήμανε ότι η συντριπτική πλειονότητα των 42 ενδιαφερομένων μερών που υπέβαλαν παρατηρήσεις επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας υποστήριξαν επίσης την άποψη αυτή. Η Γερμανία εξέφρασε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι σε πολλές παρατηρήσεις διατυπωνόταν η άποψη ότι τα πανεπιστήμια βασίζονταν, από την αρχή, σε οικονομικά αποδοτικές λύσεις τις οποίες παρείχε η HIS. Η Γερμανία επισήμανε επίσης ότι στις μισές παρατηρήσεις αναφερόταν ότι η εξαφάνιση της HIS θα οδηγούσε σε κατάρρευση του γερμανικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, όπως επισήμανε η Γερμανία, η ύπαρξη και η λειτουργία της HIS θεωρούνται άκρως σημαντική προϋπόθεση για την ορθή λειτουργία του δημόσιου συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Γερμανία.

(61)

Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι το Bund ή τα Länder δεν θα έπρεπε να υποχρεούνται να «αναθέσουν εξωτερικά» την παροχή αυτών των υπηρεσιών λογισμικού για πανεπιστήμια, επισημαίνοντας ότι το κράτος διατηρεί το δικαίωμα να λάβει τη βασική απόφαση να παρέχει το ίδιο υπηρεσίες και δεν υποχρεούται να στραφεί στην αγορά (31). Η νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις επιτρέπει επίσης στο κράτος να λάβει αυτή την απόφαση (32).

(62)

Σύμφωνα με τη Γερμανία, σκοπός της σύστασης της HIS ήταν να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα ένα συνεχώς διαθέσιμο φάσμα υπηρεσιών στον τομέα των υπηρεσιών πληροφοριών για πανεπιστήμια, με εστίαση όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους, αλλά αποκλειστικά στις ανάγκες των πανεπιστημίων. Η HIS ασκούσε δραστηριότητες στον βαθμό που ήταν απαραίτητο για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής των πανεπιστημίων.

(63)

Παρότι η HIS δεν είναι η ίδια δημόσια επιχείρηση, λαμβανομένων υπόψη της διαχείρισης, των καθηκόντων και των μηχανισμών ελέγχου της (τελεί υπό τη διαχείριση δημόσιων αρχών/οντοτήτων, οι οποίες καθορίζουν επίσης τον προϋπολογισμό της, το ειδικό πρόγραμμα εργασιών της, καθώς και τους όρους λειτουργίας της), πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί οντότητα που εντάσσεται στο ίδιο το κράτος.

(64)

Η Γερμανία αναφέρει ότι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η απόφαση Zweckverband Tierkörperbeseitigung Rheinland-Pfalz (33), δηλαδή ότι μια «εσωτερική» οντότητα μπορεί να ασκεί οικονομική δραστηριότητα, δεν αντιβαίνει στη θέση της, δεδομένου ότι η HIS δεν ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Μια παραδοχή ύπαρξης οικονομικής δραστηριότητας δεν μπορεί να βασιστεί στο γεγονός ότι η ίδια η HIS δεν είναι τεχνικά πανομοιότυπη με το κράτος ή με οποιαδήποτε υποδιαίρεση του κράτους. Όταν μια οντότητα, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή, παρέχει υπηρεσίες σε δημόσιες οντότητες προς στήριξη των δημόσιων καθηκόντων του κράτους, η δραστηριότητα δεν είναι οικονομικού χαρακτήρα.

(65)

Σε σχέση με το επιχείρημα ότι οι δραστηριότητες της HIS δεν ήταν οικονομικού χαρακτήρα, η Γερμανία τονίζει ότι για τουλάχιστον δύο δεκαετίες (μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990) δεν υπήρχε αγορά λογισμικού διαχείρισης πανεπιστημίων, με αποτέλεσμα να υπάρχει γενική ανεπάρκεια της αγοράς στον συγκεκριμένο τομέα. Δεν υπήρχαν δυνητικοί πάροχοι των υπηρεσιών τις οποίες παρείχε η HIS τη δεκαετία του 1970. Η ίδια η καταγγέλλουσα ανέφερε σε διάφορες παρατηρήσεις της ότι η αγορά δημιουργήθηκε το νωρίτερο το 1993. Η άποψη αυτή επιβεβαιώθηκε από τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη, πολλά εκ των οποίων υποστήριξαν την άποψη ότι η αγορά δημιουργήθηκε μόλις τα τελευταία έτη. Ολοκληρωμένο λογισμικό στον τομέα της διαχείρισης πανεπιστημίων υπάρχει μόλις από το 2007 ή το 2008, δηλαδή περίπου από το διάστημα κατά το οποίο θεσπίστηκαν διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Ακόμη και τώρα, όπως υποστηρίζει η Γερμανία αναφερόμενη σε διάφορες παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών, δεν διατίθενται στην αγορά προϊόντα εξίσου ολοκληρωμένα με τα προϊόντα της HIS.

(66)

Η Γερμανία υποστηρίζει ότι τόσο στην ανακοίνωση 2014/C 198/01 της Επιτροπής (34) («πλαίσιο Ε & Α » ) όσο και στην ανακοίνωση 2012/C 8/02 της Επιτροπής (35) («ανακοίνωση σχετικά με την ΥΓΟΣ») αναφέρεται ότι η δημόσια εκπαίδευση που οργανώνεται στο πλαίσιο του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος, και η οποία χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο ή εξολοκλήρου και εποπτεύεται από το κράτος, θεωρείται μη οικονομική δραστηριότητα.

(67)

Η Γερμανία επαναλαμβάνει ότι οι δραστηριότητες της HIS είναι κυρίως μη οικονομικού χαρακτήρα δεδομένου ότι ο στόχος της δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα εκπαιδευτικά καθήκοντα του κράτους, στα οποία περιλαμβάνεται η παροχή ανθρώπινων, οικονομικών και οργανωτικών πόρων στα πανεπιστήμια. Στο Satzung προβλέπεται ρητά ότι ο σκοπός των δραστηριοτήτων της HIS είναι η παροχή στήριξης σε πανεπιστήμια, ειδικότερα μέσω της ανάπτυξης και της εφαρμογής διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διαχείρισης των πανεπιστημίων.

(68)

Η Γερμανία θεωρεί ότι χωρίς μια αποτελεσματική, βασισμένη στην ΤΠ διοίκηση των πανεπιστημίων, δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί το συνταγματικό δικαίωμα της ελεύθερης πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και, συνεπώς, δεν θα μπορούσε να εκπληρωθεί η συνταγματικά κατοχυρωμένη υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει ένα λειτουργικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά την έννοια του άρθρου 12 παράγραφος 1 πρώτη περίοδος του γερμανικού Συντάγματος (36). Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση θα κατέρρεε ελλείψει αποτελεσματικών μέσων ΤΠ σε επίπεδο πανεπιστημίων για την εκτέλεση των καθηκόντων διαχείρισης των πανεπιστημίων. Η Γερμανία επανέλαβε ότι ακόμη και τώρα υπάρχει έλλειψη ιδιωτικών παρόχων που να είναι πρόθυμοι ή σε θέση να παρέχουν προσαρμοσμένες υπηρεσίες ΤΠ για την κάλυψη ολόκληρου του φάσματος των αναγκών των πανεπιστημίων.

(69)

Η Γερμανία απορρίπτει το επιχείρημα της καταγγέλλουσας ότι η απόφαση Compass-Datenbank δεν ενισχύει τη θέση ότι η HIS δεν είναι επιχείρηση. Η Γερμανία επισημαίνει ότι το κατά πόσον η ίδια η HIS διαθέτει δημόσιες εξουσίες (hoheitliche Befugnisse) δεν ασκεί επιρροή. Μάλιστα, η απόφαση Compass-Datenbank καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δραστηριότητες που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκτέλεσης δημόσιας αποστολής δεν έχουν οικονομικό χαρακτήρα (37). Στην ίδια την απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφέρεται ότι βάσει της νομολογίας Compass-Datenbank, οι δραστηριότητες της HIS θα μπορούσαν κάλλιστα να θεωρηθούν ως δραστηριότητες που είναι «απαραίτητες» για την εκτέλεση μιας μη οικονομικής δημόσιας αποστολής (38). Η καταγγέλλουσα, συνεχίζει η Γερμανία, ορθώς επισημαίνει ότι δεν αποτελούν όλες οι υπηρεσίες τις οποίες χρειάζονται τα πανεπιστήμια για την καθημερινή τους λειτουργία, όπως, για παράδειγμα, η χρήση αδειών και η μίσθωση ακινήτων, δραστηριότητα που δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εκτέλεση της δημόσιας αποστολής της δημόσιας εκπαίδευσης. Ωστόσο, η Γερμανία εξηγεί ότι υπηρεσίες οι οποίες είναι ειδικά προσαρμοσμένες στις ανάγκες των πανεπιστημίων δεν μπορούν να διαχωριστούν από την εκτέλεση της «δημόσιας» αποστολής των πανεπιστημίων εάν οι υπηρεσίες αυτές υποκαθιστούν αυτοπαρεχόμενες υπηρεσίες οι οποίες είναι καίριας σημασίας για την εκτέλεση της δημόσιας αποστολής (39) και δεν είναι διαθέσιμες στην αγορά στο απαιτούμενο εύρος. Η Γερμανία αναφέρει επίσης ότι δεν χρειάζεται να έχει η ίδια η HIS δημόσια εξουσία ή δημόσια αποστολή στον τομέα της εκπαίδευσης προκειμένου οι δραστηριότητές της να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της νομολογίας Compass-Datenbank.

(70)

Όσον αφορά μία από τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από τις ιταλικές επιχειρήσεις (40), αναλύοντας την απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας (41) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 40), η Γερμανία διατυπώνει μια πιο διαφοροποιημένη επιχειρηματολογία σχετικά με τη μη διαχωρισιμότητα. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η εν λόγω απόφαση 1) δεν διαπίστωσε ότι το λογισμικό και οι υπηρεσίες ΤΠ μπορούν αυτά καθαυτά να διαχωριστούν από την άσκηση δημόσιων εξουσιών ή την εκτέλεση δημόσιας αποστολής, 2) αφορά κανόνες σχετικούς με την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (42). Τέλος, η Γερμανία επισημαίνει ότι η αιτιολόγηση υπέρ της θέσης της Ιταλίας στην εν λόγω απόφαση ήταν η μεταχείριση εμπιστευτικών δεδομένων. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας δεν ακύρωσε το επιχείρημά της περί «μη διαχωρισιμότητας» στην παρούσα υπόθεση. Πέραν των εντελώς διαφορετικών περιστάσεων (συστήματα γενικής δημόσιας διοίκησης έναντι λογισμικού πανεπιστημίων), νομικών λόγων (ελευθερία εγκατάστασης και ελεύθερη παροχή υπηρεσιών έναντι κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις) και πιθανής αιτιολογίας (εμπιστευτικότητα) για την επιλογή ορισμένων τύπων εταιρειών ως συμβατικών εταίρων, η διαφορά μεταξύ των πραγματικών περιστατικών στα οποία βασίστηκε η εν λόγω απόφαση και των πραγματικών περιστατικών της τρέχουσας υπόθεσης είναι σημαντική. Σύμφωνα με τη Γερμανία, το επίμαχο λογισμικό πανεπιστημίων στην παρούσα υπόθεση πρέπει να είναι προσαρμοσμένο στις πολύ συγκεκριμένες ανάγκες της διοίκησης πανεπιστημίων. Επιπλέον, δεν προσφερόταν στην αγορά συγκρίσιμη γκάμα προϊόντων για λογισμικό διοίκησης πανεπιστημίων. Τέλος, η Γερμανία υποστηρίζει ότι η απόφαση Compass-Datenbank ορθώς δεν περιείχε αναφορά στην απόφαση Επιτροπή κατά Ιταλίας.

(71)

Η Γερμανία διατυπώνει παρατηρήσεις σχετικά με περαιτέρω στοιχεία που περιλαμβάνονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας και αφορούν το ερώτημα αν η HIS είναι επιχείρηση. Όσον αφορά το αν τα πανεπιστήμια χρησιμοποιούσαν τα προϊόντα της HIS καθαρά για μη οικονομικούς σκοπούς [βλέπε παράγραφο 26 στοιχείο β)], η Γερμανία αναφέρει ότι δεν είναι απολύτως σαφές με ποιον τρόπο θα μπορούσαν τα πανεπιστήμια να χρησιμοποιούν αυτά τα προϊόντα με τέτοιο τρόπο. Η Γερμανία επισημαίνει ότι τα προϊόντα αυτά δεν ήταν προσαρμοσμένα σε μια συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα (όπως, π.χ., η συνεχής εκπαίδευση ενηλίκων). Σε κάθε περίπτωση, προκειμένου να προσδιοριστεί αν οι επιχορηγήσεις συνιστούν κρατική ενίσχυση, το κεντρικό ζήτημα, όπως τονίζει η Γερμανία, ήταν αν οι υπηρεσίες της HIS είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την άσκηση της εκπαιδευτικής αποστολής του κράτους. Η Γερμανία αναφέρθηκε στην ίδια αρχή σε σχέση με την παραδοχή ότι το λογισμικό της HIS περιείχε επίσης στοιχεία για τη διαχείριση προσωπικού και την οικονομική διαχείριση [βλέπε αιτιολογική σκέψη 26 στοιχείο α)], ενώ επισήμανε επίσης ότι τα επίμαχα προϊόντα λογισμικού δεν ήταν προϊόντα λογισμικού γενικής οικονομικής διαχείρισης ή διαχείρισης προσωπικού.

(72)

Όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών ΤΠ από την HIS σε ιδιωτικά γερμανικά και ξένα πανεπιστήμια, η Γερμανία διατύπωσε το επιχείρημα ότι η δραστηριότητα αυτή δεν περιλάμβανε κρατική ενίσχυση διότι

(73)

Το γεγονός ότι η HIS δεν ανταγωνιζόταν με χαμηλές τιμές που στρεβλώνουν την αγορά (βλέπε ισχυρισμό στην αιτιολογική σκέψη 17) αποδεικνυόταν επίσης, σύμφωνα με τη Γερμανία, από το γεγονός ότι, σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, οι ανταγωνιστές υπέβαλαν καλύτερες προσφορές από εκείνη, παρότι οι τιμές στις οποίες πρόσφερε τις υπηρεσίες της περιορίζονταν στην κάλυψη του κόστους. Η Γερμανία επιβεβαίωσε ότι η HIS έπαψε να συμμετέχει σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων για ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια μετά την έναρξη συζητήσεων μεταξύ της Γερμανίας και της Επιτροπής σχετικά με τις δραστηριότητες της HIS από το 2012.

(74)

Η Γερμανία υποστηρίζει ότι ακόμη και αν όλες οι δραστηριότητες της HIS που σχετίζονταν με γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια ήταν οικονομικού χαρακτήρα, το πεδίο αυτών των δραστηριοτήτων, εκφρασμένο μέσω του μεγέθους των επακόλουθων εσόδων σε σχέση με το σύνολο των εσόδων της HIS, ήταν οριακό. Η Γερμανία υπέβαλε πληροφορίες σχετικά με 1) τα έσοδα τα οποία αποκόμιζε η HIS IT από την παροχή υπηρεσιών λογισμικού σε ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια μεταξύ του 2003 και του 2013, και 2) του ποσοστού αυτών των εσόδων επί των συνολικών εσόδων της. Τα έσοδα κυμαίνονται μεταξύ 25 800 EUR (2003) και 220 330 EUR (2010), αντιπροσωπεύοντας ποσοστό μεταξύ 0,45 % (2003) και 1,73 % (2008) των εσόδων της HIS IT κατά τα επιμέρους έτη. Όπως υποστηρίζει η Γερμανία, τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να θεωρηθούν «επικουρικές δραστηριότητες» κατ’ αναλογία προς το σημείο 20 του πλαισίου Ε & Α [βλέπε αιτιολογική σκέψη 72 στοιχείο στ)].

(75)

Η Γερμανία υποστηρίζει επίσης ότι το ποσοστό των επιχορηγήσεων που χορηγήθηκαν σε γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια δεν υπερέβη το ελάχιστο όριο των 200 000 EUR που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 σε κάθε διαδοχική τριετή περίοδο (44) μεταξύ των ετών 2003 και 2013. Αυτό οφείλεται στο ότι η συνεισφορά των πανεπιστημίων στο συνολικό κόστος της παροχής υπηρεσιών από την HIS IT κυμαινόταν μεταξύ 34,5 % και 74,1 % επί του συνολικού αυτού κόστους μεταξύ των ετών 2002 και 2013. Επομένως, εάν το ποσοστό των εσόδων από τα γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια στο πλαίσιο των συνολικών εσόδων της HIS IT (τα ποσοστά που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 74: μεταξύ 0,45 % και 1,73 %) εφαρμοστούν στη συνολική χρηματοδότηση της HIS IT μείον τη συνεισφορά των ίδιων των πανεπιστημίων, τα ποσά δεν υπερέβησαν το όριο των 200 000 EUR σε καμία από τις διαδοχικές τριετείς περιόδους.

Πίνακας 1

Σωρευτικό ποσό άμεσης επιχορήγησης προς την HIS ΙΤ σε κάθε έτος + προηγούμενα δύο έτη

(76)

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Γερμανίας, οι οποίοι υποστηρίζονται σε μεγάλο αριθμό παρατηρήσεων, η HIS δεν έλαβε πλεονέκτημα μέσω των άμεσων επιχορηγήσεων διότι ενεργούσε ως «ενδιάμεσος» κατ’ αναλογία προς την έννοια που περιγράφεται στο τμήμα 2.1.2 σημείο 22 (45) του πλαισίου Ε & Α. Κάθε «πλεονέκτημα» μεταβιβαζόταν στα πανεπιστήμια, τα οποία μπορούσαν να εξασφαλίσουν τις υπηρεσίες αυτές σε λογική τιμή.

(77)

Επιπλέον, η Γερμανία επανέλαβε το επιχείρημα ότι οι ιδιοκτήτες της HIS, τα Länder και το Bund, λάμβαναν πλεονέκτημα καθώς το κόστος χρηματοδότησης των πανεπιστημίων μειωνόταν μέσω της μη κερδοσκοπικής λειτουργίας της HIS που παρείχε τις επίμαχες υπηρεσίες. Κατά την έννοια αυτή, το κράτος ενεργούσε με ορθολογικό από οικονομική άποψη τρόπο, σύμφωνα με την αρχή του φορέα της οικονομίας της αγοράς. Σε διάφορες παρατηρήσεις υποστηρίχθηκε η έννοια ότι ήταν ορθολογική από οικονομική άποψη η δεσμοποίηση των πόρων ΤΠ στην HIS και η παροχή τους στα πανεπιστήμια με αυτό τον τρόπο.

(78)

Η Γερμανία υποστηρίζει ότι οι φοροαπαλλαγές δεν χορήγησαν πλεονέκτημα στην HIS, αλλά ήταν αποτέλεσμα της ορθής εφαρμογής της γερμανικής φορολογικής νομοθεσίας. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 σημείο 9 (46) του νόμου για τον φόρο εταιρειών και το άρθρο 3 σημείο 6 (47) του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος σε σχέση με το άρθρο 51 και επ. του φορολογικού κώδικα (48) («Abgabenordnung» ή «AO»), οι μη κερδοσκοπικές κοινωφελείς επιχειρήσεις απαλλάσσονται από τον φόρο επιτηδεύματος στο μέτρο που δεν ασκούν «οικονομική δραστηριότητα».

(79)

Η Γερμανία αναφέρει ότι είναι εσφαλμένο το προκαταρκτικό συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η απόφαση κίνησης της διαδικασίας, βάσει του οποίου η HIS τύγχανε μείωσης στη φορολογική της υποχρέωση, διότι η HIS δεν υπόκειτο σε φόρο εταιρειών και φόρο επιτηδεύματος. Και τούτο διότι ως κοινωφελής οργανισμός κατά την έννοια των επίμαχων διατάξεων του γερμανικού φορολογικού δικαίου, η HIS δεν αποκόμιζε φορολογητέο εισόδημα κατά την έννοια του άρθρου 7 (49) και επ. του νόμου για τον φόρο εταιρειών και δεν είχε έσοδα από την άσκηση επιτηδεύματος κατά την έννοια του άρθρου 6 (50) και επ. του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος. Η Γερμανία προσθέτει ότι η HIS ουδέποτε είχε αποκομίσει κέρδη που θα μπορούσαν να υπόκεινται σε φόρο. Ως εκ τούτου, η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φορολογική επιβάρυνση για την HIS ήταν μηδενική και θα ήταν μηδενική ακόμη και αν δεν έχαιρε καθεστώτος απαλλαγής.

(80)

Η Γερμανία υποστηρίζει μάλιστα ότι κατά το προκαταρκτικό στάδιο της έρευνας η καταγγέλλουσα φαίνεται να αναγνωρίζει ότι οι φοροαπαλλαγές ήταν αποτέλεσμα του κοινωφελούς («gemeinnützig») ρόλου της HIS και επισημαίνει τις επαναλαμβανόμενες ετήσιες ζημίες της HIS.

(81)

Η Γερμανία υποστηρίζει επιπλέον ότι τα εικαζόμενα φορολογικά πλεονεκτήματα δεν πληρούν εκ πρώτης όψεως την απαίτηση της «επιλεκτικότητας», καθώς η HIS δεν τύγχανε διαφορετικής μεταχείρισης από άλλες κοινωφελείς επιχειρήσεις.

(82)

Τέλος, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η καταγγέλλουσα ουδέποτε ανέφερε σαφώς τις φοροαπαλλαγές ως χωριστό λόγο καταγγελίας. Επισημαίνει ότι η ίδια η καταγγελία περιλάμβανε μόνο μια δήλωση, βάσει της οποίας η HIS «ενδέχεται [η επισήμανση του συντάκτη] να απολάμβανε φορολογικά πλεονεκτήματα», και ότι αναλυτικότερα επιχειρήματα διατυπώνονταν μόνο σε σχέση με τα φορολογικά πλεονεκτήματα που εξακολουθούσαν να ωφελούν την HIS eG.

(83)

Η Γερμανία διατύπωσε εκ νέου το επικουρικό επιχείρημα ότι ακόμη και αν η κρατική στήριξη μπορούσε να χαρακτηριστεί κρατική ενίσχυση, αποκλειόταν τυχόν ανάκτηση διότι τα μέτρα τύγχαναν συνεχούς προστασίας ως «υφιστάμενη ενίσχυση» από το 1976 κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (51). Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, ένα μέτρο που δεν αποτελούσε ενίσχυση όταν τέθηκε σε ισχύ μπορεί να γίνει ενίσχυση λόγω της εξέλιξης της εσωτερικής αγοράς. Προκειμένου να συνεχιστεί η προστασία μιας υφιστάμενης ενίσχυσης, η νομολογία (52) απαιτεί να μην υπάρχει σημαντική μεταβολή του μέτρου από όταν κατέστη κρατική ενίσχυση. Σε διαφορετική περίπτωση, η μεταβολή δημιουργεί νέο μέτρο ενίσχυσης.

(84)

Τα υφιστάμενα μέτρα ενίσχυσης τυγχάνουν νομικής προστασίας εφόσον η Επιτροπή δεν έχει διαπιστώσει το ασυμβίβαστό τους με την εσωτερική αγορά (53) και δεν έχει διατάξει μελλοντοστραφή κατάλληλα μέτρα [βλέπε άρθρο 108 παράγραφος 1 της Συνθήκης (54) και άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (55)]. Η μόνη εξαίρεση, κατά τους ισχυρισμούς της Γερμανίας, είναι όταν η δραστηριότητα ελευθερώνεται μέσω πράξης της ΕΕ. Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε καμία από αυτές τις ενέργειες, ότι δεν υπήρχε αγορά κατά τη λήψη των μέτρων και ότι τα μέτρα δεν υπέστησαν σημαντική μεταβολή, μπορούν να χαρακτηριστούν ως νόμιμη υφιστάμενη ενίσχυση.

(85)

Σύμφωνα με τη Γερμανία, δεν υπήρχε αγορά λογισμικού πανεπιστημίων κατά τη σύσταση της HIS το 1969 και κατά την ανάληψη των μετοχών της από το Bund και τα Länder το 1976. Παρότι στις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας η καταγγέλλουσα αναφέρει (βλέπε αιτιολογική σκέψη 50) ότι τη δεκαετία του 1970 υπήρχαν πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές, στο έντυπο καταγγελίας αναφέρει ότι πριν από το 2000 «υπήρχε μόνο το λογισμικό HIS-GX» (56). Ως εκ τούτου, η αγορά πρέπει να αναδύθηκε μετά το 2000. Στην πραγματικότητα, η αγορά άρχισε να αναδύεται μόλις τη δεκαετία του 1990. Στις παρατηρήσεις διαφόρων τρίτων τονίστηκε επίσης ότι για δεκαετίες δεν υπήρχε λογισμικό πανεπιστημίων και ότι μόλις τη δεκαετία του 1990 άρχισαν να κάνουν σποραδικά την εμφάνισή τους στην αγορά πάροχοι ορισμένων εφαρμογών. Πραγματικές εναλλακτικές αντί των προϊόντων της HIS εμφανίστηκαν τα τελευταία έτη. Η Γερμανία αναφέρει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να υποτεθεί ότι η αγορά εμφανίστηκε μόλις το 2006/2007, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, αν και υπήρχαν ήδη μεμονωμένοι πάροχοι συγκεκριμένων στοιχείων λειτουργιών λογισμικού διαχείρισης πανεπιστημίων. Η ίδια η καταγγέλλουσα αναφέρει στις παρατηρήσεις της 19ης Νοεμβρίου 2013 ότι «από τις εξελίξεις των τελευταίων επτά [η επισήμανση του συντάκτη] ετών προκύπτει ότι ιδιωτικοί πάροχοι είναι σε θέση να παρέχουν στα πανεπιστήμια λογισμικό ολοκληρωμένης διαχείρισης πανεπιστημιουπόλεων». Δεδομένου τούτου, η HIS δεν θα μπορούσε να έχει στρεβλωτικές επιπτώσεις στην αγορά αφού δεν υπήρχε καν αγορά. Όπως επισημάνθηκε, απουσία της HIS, τα πανεπιστήμια θα έπρεπε να καλύπτουν τις σχετικές με την ΤΠ ανάγκες μόνα τους, χρησιμοποιώντας τους δικούς τους πόρους.

(86)

Σε κάθε περίπτωση, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας φαίνεται να γίνεται δεκτό το 1993 ως πρώτο έτος ύπαρξης μιας αγοράς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 60 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Για τους σκοπούς του ζητήματος της υφιστάμενης ενίσχυσης, οι γερμανικές αρχές αποδέχονται, ως εκ τούτου, ότι η αγορά αναδύθηκε το 1993.

(87)

Η Γερμανία συμφωνεί με την προκαταρκτική θέση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας), σύμφωνα με την οποία ο χαρακτήρας των μέτρων, η πηγή χρηματοδότησης, η νομική βάση, οι στόχοι της χρηματοδότησης και το εύρος των δικαιούχων (HIS GmbH) δεν μεταβλήθηκαν μετά τη θέση των μέτρων σε ισχύ. Η Γερμανία αναφέρει επιπλέον, ότι σύμφωνα με τη νομολογία (57), μια τροποποίηση χαρακτηρίζεται σημαντική εάν επηρεάζει την ουσία του καθεστώτος, όπως τις βασικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, τη νομική βάση (58) ή το εύρος των δικαιούχων.

(88)

Η Γερμανία επισημαίνει ότι μια αύξηση της χρηματοδότησης δεν επηρεάζει την ουσία του καθεστώτος εάν η αύξηση είναι ανάλογη με την αύξηση του αντίστοιχου κόστους άσκησης της ίδιας δραστηριότητας, όπως προκύπτει από διάφορες αποφάσεις της Επιτροπής στον ραδιοτηλεοπτικό τομέα (59).

(89)

Η Γερμανία επαναλαμβάνει ότι η ονομαστική αύξηση του ποσού της άμεσης κρατικής χρηματοδότησης ήταν ελάχιστη (από 2 527 000 DM το 1976 σε 6 981 000 DM το 2001 και σε 4 230 000 EUR το 2013) και ότι τα μεταβαλλόμενα ποσά ήταν αποτέλεσμα της φύσης της χρηματοδότησης του ελλείμματος που συνδεόταν με τους αυξανόμενους αριθμούς σπουδαστών και στο οποίο διαδραμάτιζε επίσης ρόλο ο πληθωρισμός.

(90)

Η Γερμανία αναφέρει ότι η πηγή της κρατικής χρηματοδότησης παρέμεινε ίδια καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονικής περιόδου: ο προϋπολογισμός του ομοσπονδιακού κράτους και των Länder. Η Γερμανία συμφωνεί με την αιτιολογική σκέψη 89 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, σύμφωνα με την οποία η δυνατότητα λήψης χρηματοδότησης εκτός των άμεσων επιχορηγήσεων περιλαμβανόταν στο Satzung εξαρχής. Ωστόσο, η Γερμανία διαφωνεί με τον χαρακτηρισμό που περιλαμβάνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, βάσει του οποίου το ζήτημα έγκειται στο αν «η πρόσθετη χρηματοδότηση εξακολουθεί να είναι αρκετά χαμηλή [σε σχέση με το συνολικό μέτρο] ώστε να μην μεταβάλλεται ο συνολικός χαρακτήρας της χρηματοδότησης» (βλέπε αιτιολογική σκέψη 90 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Η Γερμανία είναι της άποψης ότι μια σημαντική αύξηση της συγχρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της HIS από τα πανεπιστήμια (η πληρωμή τους για τις υπηρεσίες ΤΠ της HIS αυξήθηκε από 35,7 % το 2002 σε 74,1 % το 2013) δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως σημαντική τροποποίηση του καθεστώτος η οποία επιφέρει απώλεια του χαρακτηρισμού των μέτρων ως υφιστάμενης ενίσχυσης.

(91)

Η Γερμανία αντέκρουσε επίσης τον ισχυρισμό της καταγγέλλουσας ότι το μέτρο συνίστατο στην πραγματικότητα σε μια σειρά άμεσων ενισχύσεων και αναφέρει ότι δεν υπάρχει ειδική απαίτηση για τον ορισμό ενός «καθεστώτος ενίσχυσης» πέραν της διατύπωσης του άρθρου 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (60).

(92)

Η Γερμανία εξηγεί επίσης ότι οι διαδικασίες που σχετίζονται με υφιστάμενη ενίσχυση δεν αποσκοπούν στην προστασία των συμφερόντων ιδιωτών, αλλά των θεμιτών προσδοκιών των δικαιούχων της ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει συγκεκριμένη υποχρέωση «διαφάνειας» έναντι ιδιωτών που να τους επιτρέπει να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους.

(93)

Η Γερμανία υποστηρίζει επιπλέον ότι ο στόχος και οι δραστηριότητες της HIS παρέμειναν επίσης τα ίδια. Η Γερμανία αντέκρουσε επίσης τον ισχυρισμό της καταγγέλλουσας ότι ο σκοπός της HIS, σύμφωνα με το Satzung, ήταν διατυπωμένος με πολύ ευρύ και αόριστο τρόπο (βλέπε αιτιολογική σκέψη 51). Ο στόχος, όπως διαπιστώθηκε στην ίδια την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, στην αιτιολογική σκέψη 82, παρέμεινε αμετάβλητος καθώς ο αρχικός στόχος ήταν διατυπωμένος με ευρύ τρόπο. Οι παρατηρήσεις που λήφθηκαν από ενδιαφερόμενα μέρη εκτός της καταγγέλλουσας και των δύο ιταλικών επιχειρήσεων επιβεβαίωσαν επίσης τη θέση της Γερμανίας, σύμφωνα με την οποία ο στόχος της HIS στον τομέα της επεξεργασίας δεδομένων πανεπιστημίων παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος για σαράντα έτη: παροχή στήριξης στα πανεπιστήμια στον τομέα της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/τεχνολογίας των πληροφοριών (61). Η Γερμανία επαναλαμβάνει ότι η διατύπωση του Satzung σχετικά με τους στόχους έπρεπε να είναι αρκετά ευρεία ώστε να είναι δυνατή η προσαρμογή των υπηρεσιών στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις. Παράλληλα, η διατύπωση δεν ήταν απεριόριστη, καθώς η αποστολή της «ανάπτυξης διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διοίκησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της συνεργασίας στην εισαγωγή και εφαρμογή αυτών των διαδικασιών» είναι προσαρμοσμένη στην αυτοματοποίηση της διαχείρισης των πανεπιστημίων μέσω της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων. Είναι σαφές ότι η διατύπωση δεν είναι αρκετά ευρεία ώστε να επιτρέψει στην HIS να επιδοθεί σε δραστηριότητες εκτός της παροχής προϊόντων λογισμικού και υπηρεσιών σε πανεπιστήμια στον τομέα της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/ΤΠ.

(94)

Όσον αφορά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τεχνολογίας των πληροφοριών της HIS διαχρονικά, η Γερμανία υποστηρίζει ότι από μια επισκόπηση προκύπτει ότι παρέμειναν τα ίδια σε λειτουργικό επίπεδο, αν και συγκεκριμένες ενότητες χρειάστηκε να επικαιροποιηθούν ώστε να συμμορφώνονται με τα μεταβληθέντα τεχνικά και οργανωτικά πλαίσια και να συμβαδίζουν με την εξέλιξη της αυτοματοποίησης. Οι εξελίξεις αυτές δεν μετέβαλαν την εστίαση και το περιεχόμενο των συγκεκριμένων υπηρεσιών και προϊόντων. Όσον αφορά το επιχείρημα ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες της HIS δεν είχαν κανένα κοινό με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της τη δεκαετία του 1990 (δηλαδή δεν υπήρχε συνεχής γκάμα προϊόντων), η Γερμανία αναφέρει ότι ήδη από το 1976 η HIS παρείχε την πρώτη και, εν μέρει, τη δεύτερη γενιά τμημάτων που περιλαμβάνονται στα σημερινά προϊόντα λογισμικού πανεπιστημίων. Το προϊόν «SOS» παρεχόταν ήδη το 1976 ως HIS-SOS II. Η Γερμανία υπέβαλε μάλιστα τον παρακάτω πίνακα, στον οποίο απεικονίζεται η προσφερόμενη γκάμα προϊόντων στους διάφορους τομείς διαχείρισης πανεπιστημίων μεταξύ των ετών 1976 και 2013, προκειμένου να αποδείξει τη συνέχεια του χαρτοφυλακίου προϊόντων. Οι ονομασίες των προϊόντων άλλαξαν κατά καιρούς αλλά οι βασικές λειτουργίες τους παρέμειναν οι ίδιες. Στα ετήσια προγράμματα εργασίας αναφερόταν συγκεκριμένα ότι η «γκάμα των προσφορών λογισμικού» παραμένει ίδια, αλλά θα αναμορφώνεται ώστε να πληροί τα τελευταία τεχνολογικά πρότυπα» (βλέπε πρόγραμμα εργασίας/επιχειρηματικό σχέδιο 1995, σελίδα 18).

Πίνακας 2

Χαρτοφυλάκιο προϊόντων της HIS-IT από την ίδρυση το 1976 έως το 2013

(95)

Η Γερμανία είναι της άποψης ότι η παροχή εκπαίδευσης και έρευνας αποτελεί δεόντως αναγνωρισμένο στόχο ΥΓΟΣ, ακόμη και υποχρέωση. Αντίθετα με το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η παροχή προσωπικού και οικονομικών και οργανωτικών μέσων ήταν απαραίτητη για την εκπλήρωση της υποχρέωσης του κράτος στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Υπήρχε επίσης ανεπάρκεια της αγοράς, η οποία πιθανόν συνεχίζεται μέχρι σήμερα, καθώς κανένας πάροχος δεν μπορεί να παράσχει ολόκληρο το φάσμα των υπηρεσιών λογισμικού τις οποίες χρειάζονται τα πανεπιστήμια.

(96)

Επιπλέον, το Satzung και το πρόγραμμα εργασίας προβλέπουν επαρκείς λεπτομέρειες για μια ανάθεση. Στο πρόγραμμα εργασίας αναφέρεται ρητά ότι στόχος της HIS είναι η παροχή προϊόντων λογισμικού σε πανεπιστήμια. Στο Satzung προσδιορίζεται ότι στόχος της HIS είναι η «ανάπτυξη διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διοίκησης των πανεπιστημίων και η παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης για την εφαρμογή τους», στόχος ο οποίος είναι ειδικά προσαρμοσμένος στην αυτοματοποίηση των επιχειρηματικών διαδικασιών των πανεπιστημίων μέσω της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων. Η Γερμανία θεωρεί ότι οι απαιτήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τον συγκεκριμένο χαρακτήρα μιας πράξης ανάθεσης (όπως προσδιορίζονται στην αιτιολογική σκέψη 65 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας) είναι υπερβολικά αυστηρές.

(97)

Η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, βάσει των στοιχείων αυτών, η παροχή αντιστάθμισης στην HIS ήταν σύμφωνη με τους κανόνες που ισχύουν για την ΥΓΟΣ.

(98)

Η Γερμανία επισήμανε καταρχήν ότι στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας δεν διατυπώθηκαν αμφιβολίες σχετικά με την HIS eG, στην οποία μετατράπηκε η HIS τον Ιανουάριο του 2014. Ως εκ τούτου, οι παρατηρήσεις της καταγγέλλουσας επί του θέματος αυτού είναι αλυσιτελείς. Η Γερμανία ενημέρωσε επίσης την Επιτροπή ότι από την έναρξη του διαλόγου με την Επιτροπή σχετικά με την καταγγελία, τον Νοέμβριο του 2012, η HIS δεν ήταν ενεργά παρούσα «στην αγορά» και δεν είχε συμμετάσχει σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων.

(99)

Η Γερμανία θεώρησε αντιφατική την επιχειρηματολογία της καταγγέλλουσας σχετικά με την πολιτική τιμών της HIS: ενώ σε ορισμένα σημεία η καταγγέλλουσα θεώρησε ότι οι τιμές της HIS ισοδυναμούν με στρέβλωση της αγοράς (βλέπε, για παράδειγμα, σελίδα 6 των παρατηρήσεων της καταγγέλλουσας της 18ης Δεκεμβρίου 2013), σε άλλα σημεία υποστήριξε ότι η HIS σύναπτε συμβάσεις με τιμές υψηλότερες του επιπέδου της αγοράς (βλέπε σελίδα 4 των παρατηρήσεων της καταγγέλλουσας της 18ης Δεκεμβρίου 2013).

(100)

Όσον αφορά το επιχείρημα ότι η χρηματοδότηση της HIS οδήγησε σε αποκλεισμό της αγοράς, η Γερμανία συμφωνεί με τη θέση διαφόρων ενδιαφερομένων μερών, σύμφωνα με την οποία δεν είχε επέλθει τέτοιος αποκλεισμός και η παροχή των υπηρεσιών ήταν απαραίτητη καθώς υπήρχε τεράστια ανεπάρκεια της αγοράς στον συγκεκριμένο τομέα (62).

(101)

Η Επιτροπή αξιολόγησε τις άμεσες επιχορηγήσεις και τις απαλλαγές από τον φόρο εταιρειών και τον φόρο επιτηδεύματος που παρέχονταν στην HIS και ωφελούσαν την παροχή υπηρεσιών τεχνολογίας των πληροφοριών από την HIS σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια και, εν μέρει, σε γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια.

(102)

Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας συμπεριέλαβε στο πεδίο της την εξέταση του χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης και του συμβιβάσιμου των εικαζόμενων μέτρων κατά το διάστημα μεταξύ των ετών 1976 και 2013 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 103 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εστιάζει στην εξέταση των μέτρων που χορηγήθηκαν σε αυτό το χρονικό διάστημα.

(103)

Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από το κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους και που στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.

(104)

Προκειμένου ένα μέτρο να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, πρέπει να πληροί τις ακόλουθες σωρευτικές προϋποθέσεις: α) πρέπει να περιλαμβάνει κρατικούς πόρους και να μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος, β) πρέπει να αποφέρει οικονομικό πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση, γ) το πλεονέκτημα πρέπει να είναι επιλεκτικό, και δ) πρέπει να στρεβλώνει ή να απειλεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό στο μέτρο που επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Εάν οποιοδήποτε από τα κριτήρια αυτά δεν πληρούται, το μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.

(105)

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η στήριξη προς την HIS συνιστούσε κρατικούς πόρους. Τα μέτρα χορηγήθηκαν από το Bund και τα Länder και συνεπάγονταν τη χρήση κρατικών πόρων διότι οι επιχορηγήσεις χορηγούνταν από δημοσιονομικούς πόρους και οι φοροαπαλλαγές μείωναν τα φορολογικά έσοδα του κράτους.

(106)

Δεδομένου ότι η απόφαση χορήγησης της χρηματοδότησης εναπόκειται στο Bund και στα Länder, το μέτρο μπορεί σαφώς να καταλογιστεί στο κράτος.

(107)

Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, για να υπάρχει οικονομική ενίσχυση, πρέπει να χορηγείται οικονομικό πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση.

(108)

Κατά πάγια νομολογία, η έννοια της «επιχείρησης» περιλαμβάνει κάθε οντότητα που ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος στο οποίο υπάγεται και του τρόπου χρηματοδότησής της (63). Συνιστά οικονομική δραστηριότητα κάθε δραστηριότητα διάθεσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε συγκεκριμένη αγορά (64).

(109)

Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η HIS δεν ήταν επιχείρηση διότι δεν ασκούσε οικονομική δραστηριότητα και δεν είχε κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τη Γερμανία, στόχος της HIS, όπως προσδιορίζεται στο Satzung, ήταν η παροχή στήριξης σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια και στις διοικήσεις τους προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθολογική και οικονομικά αποδοτική εκτέλεση των επιστημονικών και εκπαιδευτικών καθηκόντων τους. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι ο στόχος αυτός ήταν σύμφωνος με το καθήκον του κράτους για παροχή εκπαίδευσης, στο οποίο περιλαμβάνεται το καθήκον της παροχής ανθρώπινων, οικονομικών και οργανωτικών πόρων στα πανεπιστήμια. Ως εκ τούτου, η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η HIS παρείχε τις υπηρεσίες της για μη οικονομικούς σκοπούς και, συνεπώς, δεν ασκούσε οικονομική δραστηριότητα.

(110)

Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το κράτος «δημιουργώντας και διατηρώντας αυτό το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο χρηματοδοτείται, κατά κανόνα, από τον δημόσιο προϋπολογισμό και όχι από τους σπουδαστές ή τους γονείς τους, δεν αποβλέπει στην άσκηση αμειβόμενων δραστηριοτήτων, αλλ’ εκπληρώνει την αποστολή του έναντι των πολιτών του στον κοινωνικό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό τομέα» (65).

(111)

Κατά συνέπεια, οι δραστηριότητες των δημόσιων πανεπιστημίων και ερευνητικών οργανισμών που συνδέονται με τον εκπαιδευτικό στόχο τους συνιστούν μη οικονομική δραστηριότητα και, επομένως, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.

(112)

Σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης, δραστηριότητες που συνδέονται άρρηκτα με την άσκηση δημόσιας αποστολής θεωρείται ότι δεν έχουν οικονομικό χαρακτήρα (66).

(113)

Παράδειγμα τέτοιων δραστηριοτήτων αποτελεί, όπως εξηγήθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 29 της εν λόγω απόφασης), η συλλογή στοιχείων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για δημόσιους σκοπούς βάσει εκ του νόμου υποχρέωσης η οποία επιβάλλεται στις σχετικές επιχειρήσεις για τη δήλωση αυτών των στοιχείων.

(114)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπηρεσίες ΤΠ που παρέχονταν από την HIS σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια είναι αρκούντως παρόμοιες με τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της απόφασης Compass-Datenbank, και ότι οι υπηρεσίες της HIS αποτελούσαν βασικό μέρος της αποστολής του κράτους στο πλαίσιο του γερμανικού δημόσιου συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τους ακόλουθους λόγους.

(115)

Στην απόφαση Compass-Datenbank, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη υπηρεσία, η οποία συνίστατο στην τήρηση και δήλωση των στοιχείων, δεν ήταν δυνατό να «διαχωριστεί από τη συλλογή των στοιχείων», καθώς η συλλογή των στοιχείων θα ήταν άσκοπη αν τα στοιχεία δεν τηρούνταν προκειμένου το κοινό να έχει τη δυνατότητα να τα αναζητήσει (σκέψη 41 της απόφασης).

(116)

Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφερόταν στην ανωτέρω απόφαση και στην απόφαση SAT-Fluggesellschaft mbH όσον αφορά την πρόταση βάσει της οποίας προκειμένου να αποδειχθεί ότι η παροχή των υπηρεσιών λογισμικού συνδεόταν στενά με την εκτέλεση της δημόσιας αποστολής του κράτους στον τομέα της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι δραστηριότητες της HIS πρέπει να συνδέονται με αυτή την αποστολή (67)«λόγω της φύσης, του αντικειμένου και των κανόνων στους οποίους [υπόκεινται]» (68).

(117)

Οι επίμαχες δραστηριότητες της HIS, ειδικότερα η παροχή προσαρμοσμένων προϊόντων λογισμικού πανεπιστημίων και σχετικών υπηρεσιών, πληρούν το κριτήριο της σύνδεσης —λόγω της φύσης, του αντικειμένου και των κανόνων στους οποίους υπόκειντο— με την εκτέλεση της μη οικονομικής δραστηριότητας του κράτους στον τομέα της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τρόπο ανάλογο προς τη σχετική νομολογία.

(118)

Πρώτον, η φύση των παρεχόμενων από την HIS υπηρεσιών συνδέεται στενά με τον ρόλο του κράτους στην παροχή δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς η διαχείριση των πανεπιστημίων δεν είναι δυνατή χωρίς αποτελεσματικό λογισμικό. Ως εκ τούτου, η παροχή υπηρεσιών λογισμικού ήταν απαραίτητη για τα εκπαιδευτικά καθήκοντα των πανεπιστημίων, δηλαδή την παροχή δωρεάν τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο κοινό, κάτι που αποτελούσε ρητό στόχο της δημιουργίας και λειτουργίας της HIS.

(119)

Στις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη διάρκεια της επίσημης έρευνας υποστηρίχθηκε επίσης το επιχείρημα ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες της HIS χρησιμοποιούνταν για την εκτέλεση βασικών, ειδικών για τα πανεπιστήμια επιχειρησιακών διαδικασιών, ότι η λειτουργικότητά τους αποτελεί προϋπόθεση για τη συνολική λειτουργικότητα των γερμανικών δημόσιων πανεπιστημίων και ότι, συνεπώς, είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της εκπαιδευτικής εντολής τους (βλέπε 35, 36, 37 και 39 της παρούσας απόφασης).

(120)

Η παροχή αυτών των υπηρεσιών λογισμικού σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια δεν ήταν μια απλή γενική υπηρεσία (όπως, π.χ., η μίσθωση ακινήτων, η λήψη νομικών συμβουλών από τρίτους), αλλά μια υπηρεσία η οποία έπρεπε να είναι εξειδικευμένη και προσαρμοσμένη στις ειδικές ανάγκες των πανεπιστημίων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 36 και υποσημείωση 7 της παρούσας απόφασης). Το γεγονός αυτό ενισχύει επίσης τη ρεαλιστική παραδοχή ότι, ελλείψει των υπηρεσιών της HIS, τα γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια ή τα ίδια τα Länder θα έπρεπε να καλύψουν τις ανάγκες ανάπτυξης λογισμικού για πανεπιστήμια. Η δομή και ο τρόπος λειτουργίας της HIS ήταν μια μέθοδος συλλογικής κάλυψης αυτών των βασικών λειτουργικών αναγκών των γερμανικών δημόσιων πανεπιστημίων μέσω της συγκέντρωσης εμπειρίας και εμπειρογνωσίας. Το παράδειγμα της Microsoft, το οποίο θέτει η καταγγέλλουσα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 44 της παρούσας απόφασης), δεν υπονομεύει αυτή την παραδοχή διότι η Microsoft χρεώνει (πιθανώς) τιμές της αγοράς για το λογισμικό της και η θέση της έναντι των γερμανικών δημόσιων πανεπιστημίων ως ομίλου που δραστηριοποιείται σε παγκόσμιο επίπεδο είναι εντελώς διαφορετική από τη θέση της HIS.

(121)

Δεύτερον, δεν απαιτείται, βάσει της νομολογίας των ενωσιακών δικαστηρίων, να καταδειχθεί ότι η ίδια η HIS εκτελούσε δημόσια αποστολή. Σε καμία από τις ανάλογες υποθέσεις δεν διατυπώθηκε τέτοια απαίτηση (69). Αντιθέτως, επιρροή στην παρούσα υπόθεση ασκεί το γεγονός ότι η δραστηριότητα με την οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες οι δραστηριότητες της HIS συνιστά εκτέλεση της αποστολής του κράτους στο δημόσιο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

(122)

Η απαίτηση να είναι η δραστηριότητα συνδεδεμένη με την άσκηση της μη οικονομικής δραστηριότητας του κράτους στον τομέα της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης «μέσω των κανόνων στους οποίους υπόκειται», όπως ορίζεται στη σχετική νομολογία (70), πληρούται επίσης. Η λειτουργία της HIS, στο σύνολό της, δεν υπόκειτο ρητά στο ίδιο φάσμα κανόνων και νόμων με αυτούς που διέπουν την άσκηση της μη οικονομικής δραστηριότητας των Länder στον τομέα της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ωστόσο, η αναγκαία σύνδεση με την άσκηση της δημόσιας αποστολής προκύπτει από τα πιο σημαντικά στοιχεία των κανόνων στους οποίους υπόκειτο η HIS. Η μορφή εταιρείας ιδιωτικού δικαίου (GmbH) ήταν αναγκαία για νομικούς λόγους, καθώς το Bund και τα Länder δεν ήταν σε θέση να συστήσουν από κοινού την HIS υπό οποιαδήποτε άλλη μορφή εταιρείας δημόσιου δικαίου (71). Επιπλέον, από τη λειτουργία και τη διαχείριση της HIS (72) προκύπτει ότι διοικείτο ως οιονεί κρατική οντότητα και ότι η λειτουργία της στερείτο εξολοκλήρου οποιασδήποτε κερδοσκοπικής πτυχής (και, στο πλαίσιο αυτό, δεν διέφερε ουσιαστικά από τη λειτουργία των ίδιων των πανεπιστημίων). Τέλος, στο άρθρο 2 του Satzung, το οποίο διέπει τη λειτουργία της HIS, αναφέρεται ρητά ότι «σκοπός της εταιρείας είναι η στήριξη των προσπαθειών των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των αρμόδιων διοικητικών φορέων για εκπλήρωση των καθηκόντων παροχής ανώτατης εκπαίδευσης με ορθολογικό και οικονομικά αποδοτικά τρόπο». Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η απαίτηση της σύνδεσης της HIS με την άσκηση δημόσιων καθηκόντων ή, κατ’ αναλογία, με την άσκηση μη οικονομικής δημόσιας αποστολής «μέσω των κανόνων στους οποίους υπόκειτο» πληρούται στην παρούσα υπόθεση.

(123)

Η παρούσα υπόθεση παρουσιάζει ομοιότητες με τη νομολογία TenderNed (73), όπου το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι όσον αφορά το ζήτημα του αν οι δραστηριότητες της πλατφόρμας TenderNed αποτελούν μέρος της άσκησης δημόσιας αποστολής, ετίθετο επίσης το ερώτημα αν οι δραστηριότητες, λόγω της φύσης, του αντικειμένου και των κανόνων στους οποίους υπόκειντο, συνδέονταν με την άσκηση δημόσιας αποστολής.

(124)

Όσον αφορά το αντικείμενο και τη φύση των δραστηριοτήτων της πλατφόρμας TenderNed, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή ορθώς θεώρησε ότι οι δραστηριότητες της πλατφόρμας TenderNed συνιστούσαν «μέσο» με το οποίο οι δημόσιες αρχές μπορούσαν να εκπληρώσουν την εκ του νόμου υποχρέωσή τους για συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις.

(125)

Στην απόφαση TenderNed παρέχονται περαιτέρω στοιχεία που καταδεικνύουν ότι η παροχή λογισμικού/ΤΠ από την HIS στα γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια δεν είχε οικονομικό χαρακτήρα.

(126)

Στην απόφαση TenderNed διαπιστώθηκε άρρηκτη σύνδεση μεταξύ της υπηρεσίας την οποία παρείχε η πλατφόρμα TenderNed και της επίμαχης δημόσιας αποστολής στη συγκεκριμένη υπόθεση, παρότι υπήρχαν ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη ηλεκτρονική διαδικασία δημόσιων συμβάσεων απλώς «συνέβαλλε στην αποτελεσματική λειτουργία της υπηρεσίας που συνδεόταν με την άσκηση δημόσιας εξουσίας» (βλέπε αιτιολογική σκέψη 90 της απόφασης). Όπως και στην απόφαση TenderNed, στην παρούσα υπόθεση υπήρχαν επίσης φορείς της αγοράς που παρείχαν τμήματα της υπηρεσίας την οποία παρείχε η HIS. Ωστόσο, όπως εξήγησε το Γενικό Δικαστήριο στην απόφαση TenderNed, οι αρχές μπορούσαν να «διαχειριστούν καλύτερα ολόκληρη τη διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων» με τις υπηρεσίες της TenderNed (αιτιολογική σκέψη 90 της απόφασης) και «οι υφιστάμενες εμπορικές πλατφόρμες δεν πρόσφεραν τις προϋποθέσεις τιμής, αντικειμενικών ποιοτικών κριτηρίων, συνέχειας και πρόσβασης στις παρεχόμενες υπηρεσίες, οι οποίες θα ήταν αναγκαίες για την εκπλήρωση» των στόχων των αρχών (αιτιολογική σκέψη 107 της απόφασης TenderNed). Το σκεπτικό αυτό μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως στην παρούσα υπόθεση. Όπως υποστήριξαν διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, κανένας άλλος πάροχος λογισμικού πανεπιστημίων δεν παρείχε ολόκληρο το φάσμα υπηρεσιών που παρείχε η HIS. Η ίδια η καταγγέλλουσα παραδέχεται ότι οι ιδιώτες πάροχοι παρέχουν μόνο μέρη των υπηρεσιών που απαιτούνται στον τομέα του λογισμικού πανεπιστημίων (74).

(127)

Εν κατακλείδι, η παροχή λογισμικού πανεπιστημίων/υπηρεσιών ΤΠ από την HIS σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την άσκηση της μη οικονομικής δραστηριότητας της παροχής δημόσιας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και, συνεπώς, δεν ήταν οικονομικού χαρακτήρα.

(128)

Σύμφωνα με τη νομολογία, μια νομική οντότητα μπορεί να θεωρηθεί επιχείρηση και μόνον ως προς ορισμένες από τις δραστηριότητές της, εφόσον αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν οικονομικές (75).

(129)

Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω (βλέπε αιτιολογική σκέψη 72), η Γερμανία υποστήριξε ότι η δραστηριότητα της HIS, η οποία συνίστατο στην πώληση λογισμικού σε ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια, δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση, καθώς

(130)

Επιπλέον, η Γερμανία υποστήριξε ότι σε περίπτωση που οι δραστηριότητες αυτές συνιστούσαν οικονομικές δραστηριότητες, το σκέλος της κρατικής ενίσχυσης που μπορεί εύλογα να συνδεθεί με αυτές τις δραστηριότητες δεν υπερβαίνει το κατώτατο όριο που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1407/2013.

(131)

Η Επιτροπή διαφωνεί με το επιχείρημα ότι αυτές οι μικρής κλίμακας πωλήσεις σε ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια ήταν επικουρικές και, στη βάση αυτή, κάθε κρατική ενίσχυση που θα μπορούσε να έχει στηρίξει αυτές τις δραστηριότητες δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση για τους ακόλουθους λόγους.

(132)

Η Γερμανία δεν απέδειξε επαρκώς τον λόγο για τον οποίο η έννοια των «επικουρικών οικονομικών δραστηριοτήτων» που περιλαμβάνεται στο πλαίσιο E&A έχει εφαρμογή στην προκειμένη υπόθεση. Η Γερμανία δεν απέδειξε, για παράδειγμα, ότι οι μικρής κλίμακας πωλήσεις συνιστούσαν «[δραστηριότητα που] συνδέεται άμεσα με τη δραστηριότητα του ερευνητικού οργανισμού ή της ερευνητικής υποδομής και είναι απαραίτητη για αυτήν ή είναι συνυφασμένη με την κύρια μη οικονομική χρήση του/της» κατά την έννοια του σημείου 20 του πλαισίου Ε & Α (βλέπε αιτιολογική σκέψη 72 στοιχείο στ) και υποσημείωση 43).

(133)

Όσον αφορά τη συνάφεια του διαχωρισμού των λογιστικών βιβλίων, είναι αλήθεια ότι το Δικαστήριο έκρινε ότι το αυτό ίδρυμα μπορεί να ασκεί περισσότερες δραστηριότητες, τόσο οικονομικές όσο και μη οικονομικές, υπό την προϋπόθεση να τηρεί χωριστά λογιστικά βιβλία όσον αφορά τις διάφορες χρηματοδοτήσεις που λαμβάνει, ώστε να αποκλείεται κάθε κίνδυνος «διασταυρούμενης» επιδοτήσεως των οικονομικών του δραστηριοτήτων μέσω δημοσίων πόρων τους οποίους λαμβάνει για τις μη οικονομικές του δραστηριότητες (76). Ωστόσο, στην παρούσα υπόθεση, αντίθετα με την υπόθεση Escuelas Pías, η δημόσια χρηματοδότηση συνδεόταν με το σύνολο των αποδεκτών των δραστηριοτήτων της HIS. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι τηρούνταν χωριστά λογιστικά βιβλία για τις πωλήσεις της HIS προς γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια δεν εξαλείφει τον οικονομικό χαρακτήρα αυτών των δραστηριοτήτων πωλήσεων.

(134)

Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 127, η Επιτροπή θεωρεί ότι η HIS δεν ενεργούσε ως επιχείρηση στο μέτρο που παρείχε υπηρεσίες λογισμικού σε γερμανικά δημόσια πανεπιστήμια. Ωστόσο, όσον αφορά τα άλλα κριτήρια του ορισμού της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις που χορηγήθηκαν μεταξύ των ετών 1976 και 2013 θα μπορούσαν να συνιστούν επιλεκτικό πλεονέκτημα προς την HIS. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες ΤΠ θα μπορούσαν καταρχήν να παρέχονται σε άλλα κράτη μέλη ή από επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών, τα μέτρα θα ήταν ικανά, εάν η HIS είχε ενεργήσει ως επιχείρηση, να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στο μέτρο που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

(135)

Δεδομένου ότι η HIS ήταν «επιχείρηση» που ασκούσε οικονομική δραστηριότητα σε σχέση με τις πωλήσεις προς γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια, το μέτρο που ωφελούσε αυτές τις δραστηριότητες χορηγούσε επιλεκτικό πλεονέκτημα στην επιχείρηση, καθώς άλλες επιχειρήσεις που παρείχαν παρόμοιες υπηρεσίες δεν επωφελούνταν από αυτά τα μέτρα. Επιπλέον, η κρατική χρηματοδότηση του εφοδιασμού δημόσιων πανεπιστημίων από την HIS απάλλασσε την HIS από την ανάγκη να ασκεί κερδοσκοπική δραστηριότητα, καθώς της έδινε την ευκαιρία να παρέχει τις υπηρεσίες μόνο σε βάση κάλυψης του κόστους. Τέλος, δεδομένου ότι πρόκειται για υπηρεσία η οποία θα μπορούσε καταρχήν να παρέχεται σε άλλα κράτη μέλη ή από επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών, τα μέτρα ήταν ικανά να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στο μέτρο που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

(136)

Ως εκ τούτου, οι άμεσες επιχορηγήσεις που θα μπορούσαν να έχουν ωφελήσει την πώληση υπηρεσιών λογισμικού πανεπιστημίων από την HIS σε ιδιωτικά γερμανικά και ξένα πανεπιστήμια συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.

(137)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι κατά το στάδιο της επίσημης έρευνας η καταγγέλλουσα δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα σε σχέση με τις φοροαπαλλαγές τις οποίες απολάμβανε η HIS έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Πράγματι, η καταγγέλλουσα δεν αναφέρθηκε καθόλου στις φοροαπαλλαγές στις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Επιχειρήματα σχετικά με τις φοροαπαλλαγές, ως διακριτό στοιχείο της καταγγελίας, προβλήθηκαν μόνο σε σχέση με το καθεστώς της HIS μετά τη μετατροπή της το 2014 (77). Ωστόσο, τυχόν μέτρα κρατικής ενίσχυσης υπέρ της HIS eG δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης, καθώς δεν ενέπιπταν στο πεδίο της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.

(138)

Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποκλείσει τη χορήγηση επιλεκτικού πλεονεκτήματος στην HIS και επισήμανε ότι η εκτίμηση περί ύπαρξης επιλεκτικού πλεονεκτήματος συνδέεται με το ερώτημα αν η HIS ήταν επιχείρηση (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 52-53 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Δεδομένου ότι η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η HIS ασκούσε οικονομική δραστηριότητα όσον αφορά τις πωλήσεις προς γερμανικά ιδιωτικά και ξένα πανεπιστήμια (βλέπε αιτιολογική σκέψη 133), δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι τα επίμαχα μέτρα ήταν επιλεκτικά.

(139)

Επιπλέον, δεδομένου ότι πρόκειται για υπηρεσία η οποία θα μπορούσε καταρχήν να παρέχεται σε άλλα κράτη μέλη ή από επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών, τα μέτρα ήταν ικανά στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στο μέτρο που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, τα φορολογικά μέτρα υπέρ της HIS θα μπορούσαν να συνιστούν κρατική ενίσχυση.

(140)

Στο μέτρο που οι άμεσες επιχορηγήσεις προς την HIS μεταξύ των ετών 1976 και 2013 συνιστούσαν κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή θεωρεί ότι συνιστούσαν υφιστάμενη ενίσχυση για τους λόγους που εξηγούνται κατωτέρω. Σε περίπτωση που τα επίμαχα φορολογικά μέτρα συνιστούσαν επίσης κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 139), η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά συνιστούσαν επίσης υφιστάμενη ενίσχυση (78) για τους ακόλουθους λόγους.

(141)

Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (79), ένα μέτρο ενίσχυσης είναι υφιστάμενη ενίσχυση εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι όταν τέθηκε σε ισχύ δεν αποτελούσε ενίσχυση, αλλά έγινε ενίσχυση λόγω της εξέλιξης της εσωτερικής αγοράς και χωρίς να μεταβληθεί από το κράτος μέλος.

(142)

Τα υφιστάμενα μέτρα ενίσχυσης τυγχάνουν νομικής προστασίας εφόσον η Επιτροπή δεν έχει διαπιστώσει το ασυμβίβαστό τους με την εσωτερική αγορά (80) και δεν έχει διατάξει μελλοντοστραφή κατάλληλα μέτρα [βλέπε άρθρο 108 παράγραφος 1 της Συνθήκης (81) και άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 (82)].

(143)

Προκειμένου να διαπιστωθεί ότι τα επίμαχα μέτρα (όπως περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 13) συνιστούν κρατική ενίσχυση σύμφωνα με την πρώτη περίοδο του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού 2015/1589, πρέπει πρώτα να διαπιστωθεί ότι δεν υπήρχε αγορά για τα επίμαχα προϊόντα και υπηρεσίες όταν το κράτος άρχισε να χορηγεί χρηματοδότηση στην HIS.

(144)

Βάσει των ανωτέρω συλλογισμών, έπειτα από εξέταση του κατά πόσον υπήρχε αγορά για την ηλεκτρονική επεξεργασία δεδομένων πανεπιστημίων (λογισμικό πανεπιστημίων), όταν τα μέτρα τέθηκαν σε ισχύ το 1976, η Επιτροπή εξετάζει αν ενδεχόμενες μεταγενέστερες αλλαγές μπορεί να επηρέασαν την ίδια την ουσία του αρχικού μέτρου. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να αφορούν τον χαρακτήρα του πλεονεκτήματος ή την πηγή χρηματοδότησης, τον σκοπό ή τη νομική βάση της ενίσχυσης, τους αποδέκτες ή το πεδίο δραστηριοτήτων των αποδεκτών κατά τρόπο που η υφιστάμενη ενίσχυση να μετατρέπεται στο σύνολό της σε νέα ενίσχυση.

(145)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η καταγγέλλουσα δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι, κατά τον χρόνο έναρξης εφαρμογής των επίμαχων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών μέτρων, το 1976, υπήρχε αγορά για τα προϊόντα της HIS, ειδικότερα για προϊόντα και υπηρεσίες ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/ΤΠ (83) για τη διαχείριση πανεπιστημίων. Στη μεγάλη πλειονότητα των παρατηρήσεων που υποβλήθηκαν από τα πανεπιστήμια υποστηρίχθηκε το επιχείρημα της Γερμανίας ότι η αγορά για λογισμικό διαχείρισης πανεπιστημίων αναπτύχθηκε πριν από περίπου 12-14 έτη, και ότι το νωρίτερο που θα μπορούσε να υπάρχει αγορά ήταν το 1993. Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη επισήμαναν ότι παρότι υπήρχαν για αρκετό καιρό προμηθευτές μερών των εφαρμογών διαχείρισης πανεπιστημίων, ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει πλήρως ανεπτυγμένη αγορά στον τομέα των προϊόντων και υπηρεσιών ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/ΤΠ. Σύμφωνα με τα ενδιαφερόμενα μέρη, εκτός από την HIS δεν υπάρχει κανένας προμηθευτής που να μπορεί να παράσχει την πλήρη γκάμα προϊόντων και υπηρεσιών που προσφέρει η HIS (βλέπε αιτιολογική σκέψη 38).

(146)

Οι δηλώσεις που διατύπωσε η καταγγέλλουσα το 2012 ότι «πριν από το 2000 υπήρχε μόνο το λογισμικό HIS-GX» (84) και ότι «από τις εξελίξεις των τελευταίων επτά [η επισήμανση του συντάκτη] ετών προκύπτει ότι ιδιωτικοί πάροχοι είναι σε θέση να παρέχουν στα πανεπιστήμια λογισμικό ολοκληρωμένης διαχείρισης πανεπιστημιουπόλεων» (85), σε συνδυασμό με τις εικασίες της καταγγέλλουσας ότι υπήρχαν επιχειρήσεις στη Γερμανία και στο εξωτερικό οι οποίες δραστηριοποιούνταν ή θα μπορούσαν [η επισήμανση του συντάκτη] να δραστηριοποιούνται τη δεκαετία του 1970 στην αγορά λογισμικού διαχείρισης πανεπιστημίων (86) (βλέπε σελίδα 4 των παρατηρήσεων της καταγγέλλουσας της 4ης Απριλίου 2016 και αιτιολογική σκέψη 53), απέδειξαν στην Επιτροπή ότι δεν υπήρχε αγορά λογισμικού πανεπιστημίων στη Γερμανία το 1976. Ως εκ τούτου, οι αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς την ύπαρξη τέτοιας αγοράς το 1976 έχουν εξαλειφθεί.

(147)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εξελίξεις στον τομέα των προϊόντων και υπηρεσιών ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/ΤΠ για τη διαχείριση πανεπιστημίων στον τομέα της γερμανικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν ισοδυναμούν με εξέλιξη της εσωτερικής αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του διαδικαστικού κανονισμού (βλέπε αιτιολογική σκέψη 91 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται από διάφορες παρατηρήσεις (μεταξύ άλλων και της Γερμανίας) επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, βάσει των οποίων κάποια στιγμή τα τελευταία δέκα με τριάντα έτη αναπτύχθηκε μια σχετική αγορά, τουλάχιστον για ορισμένους επιμέρους τομείς στο πεδίο της παροχής υπηρεσιών λογισμικού σε πανεπιστήμια στη Γερμανία (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 38 και 65).

(148)

Σε περίπτωση που τα μέτρα μετατράπηκαν πράγματι σε κρατική ενίσχυση κάποια χρονική στιγμή μεταξύ των ετών 1976 και 2013, πρέπει να εξεταστεί αν έχουν υποστεί τυχόν σημαντική τροποποίηση η οποία επηρέασε την ίδια την ουσία τους και οδήγησε σε νέα ενίσχυση.

(149)

Σύμφωνα με την απόφαση στην υπόθεση κυβέρνηση του Γιβραλτάρ κατά Επιτροπής, δεν πρέπει να θεωρείται κάθε τροποποίηση υφιστάμενης ενίσχυσης ως μεταβολή της υφιστάμενης ενίσχυσης σε νέα ενίσχυση. Σύμφωνα με την εν λόγω υπόθεση, «μόνο στην περίπτωση που η τροποποίηση επηρεάζει την ίδια την ουσία του αρχικού καθεστώτος μεταβάλλεται το καθεστώς αυτό σε νέο καθεστώς ενισχύσεων» (87). Οι αλλαγές σε ένα καθεστώς είναι σημαντικές εάν αλλάξει οποιοδήποτε από τα βασικά του στοιχεία, όπως ο χαρακτήρας της χρηματοδότησης, η πηγή της, η νομική της βάση, ο επιδιωκόμενος στόχος ή οι δικαιούχοι (88).

(150)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αμφιβολίες της ως προς το αν επήλθαν σημαντικές αλλαγές στη χρηματοδότηση της HIS μεταξύ των ετών 1976 και 2013 (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 90, 92 και 93 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας) έχουν εξαλειφθεί. Ο χαρακτήρας των μέτρων, η πηγή χρηματοδότησης, η νομική βάση, οι στόχοι της χρηματοδότησης και το φάσμα των δικαιούχων δεν άλλαξαν από τη θέση των μέτρων σε ισχύ για τους κατωτέρω λόγους.

(151)

Το Δικαστήριο διευκρίνισε στην απόφαση «Namur-Les Assurances du Crédit SA» ότι «όταν η ενίσχυση προκύπτει από προγενέστερες νομοθετικές διατάξεις οι οποίες δεν τροποποιούνται, η εμφάνιση μιας νέας ενισχύσεως ή η τροποποίηση υφισταμένης ενισχύσεως δεν μπορεί να εκτιμηθεί με βάση τη σημασία της και ιδίως με βάση τα εμπλεκόμενα χρηματικά ποσά σε κάθε στιγμή της πορείας της επιχειρήσεως» (89). Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια αύξηση της χρηματοδότησης δεν επηρεάζει την ουσία του καθεστώτος εάν η αύξηση είναι ανάλογη με την αύξηση του αντίστοιχου κόστους άσκησης της ίδιας δραστηριότητας, όπως προκύπτει από διάφορες αποφάσεις της Επιτροπής στον ραδιοτηλεοπτικό τομέα (90).

(152)

Η Γερμανία επαναλαμβάνει ότι η ονομαστική αύξηση του ποσού της άμεσης κρατικής χρηματοδότησης ήταν ελάχιστη (από 2 527 000 DM το 1976 σε 6 981 000 DM το 2001 και σε 4 230 000 EUR το 2013) και ότι τα μεταβαλλόμενα ποσά ήταν αποτέλεσμα της φύσης της χρηματοδότησης του ελλείμματος που συνδεόταν με τους αυξανόμενους αριθμούς σπουδαστών και στο οποίο διαδραμάτιζε επίσης ρόλο ο πληθωρισμός.

(153)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο χαρακτήρας της χρηματοδότησης δεν άλλαξε σημαντικά. Πρώτον, η μορφή της χρηματοδότησης παρέμεινε αμετάβλητη: άμεσες επιχορηγήσεις και απαλλαγές από τον νόμο για τον φόρο εταιρειών και τον νόμο για τον φόρο επιτηδεύματος. Δεύτερον, το επίπεδο χρηματοδότησης μέσω των άμεσων επιχορηγήσεων δεν άλλαξε σημαντικά. Συνολικά, το επίπεδο των άμεσων επιχορηγήσεων αυξήθηκε κατά περίπου 2,9 φορές μεταξύ των ετών 1976 και 2013. Παράλληλα, ο αριθμός των σπουδαστών αυξήθηκε πολύ περισσότερο κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Το διάστημα 1976/77, ο αριθμός των σπουδαστών στη Γερμανία ήταν 872 125 (91) και την περίοδο 2013/14 τριπλάσιος, ήτοι 2 616 881 (92). Τα επίπεδα τιμών στη Γερμανία το 2013 ήταν 2,3 φορές υψηλότερα από το 1976 (93). Βάσει των πληροφοριών αυτών, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο χαρακτήρας και το επίπεδο της χρηματοδότησης δεν άλλαξαν σημαντικά καθώς ο αριθμός των σπουδαστών αυξήθηκε πολύ περισσότερο από το επίπεδο της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της HIS με τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων, λαμβανομένου επίσης υπόψη του επιπέδου του πληθωρισμού στη Γερμανία μεταξύ των ετών 1976 και 2014.

(154)

Το επίπεδο της «χρηματοδότησης» μέσω των φοροαπαλλαγών δεν άλλαξε σημαντικά από το 2016 καθώς, όπως αναφέρει η Γερμανία στις παρατηρήσεις της (βλέπε αιτιολογική σκέψη 79), η φορολογική υποχρέωση βάσει του νόμου για τον φόρο εταιρειών και του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος θα ήταν μηδενική ακόμη και αν υπήρχε υποχρέωση καταβολής αυτών των φόρων.

(155)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πηγή, ο τρόπος και η νομική βάση της χρηματοδότησης με τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων παρέμειναν ίδια καθ’ όλο το χρονικό διάστημα: πηγή της χρηματοδότησης ήταν ο προϋπολογισμός του ομοσπονδιακού κράτους και των Länder. Το γεγονός ότι η συγχρηματοδότηση από τα πανεπιστήμια αυξήθηκε ως ποσοστό επί της συνολικής χρηματοδότησης της δραστηριότητας (από 35,7 % σε 74,1 %) δεν συνιστά σημαντική τροποποίηση της χρηματοδότησης για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, το επίπεδο της «κρατικής» χρηματοδότησης, ειδικότερα το τμήμα της κρατικής ενίσχυσης, παρέμεινε σε ονομαστικούς όρους το ίδιο, όπως εξηγήθηκε στην προηγούμενη ενότητα. Δεύτερον, η νομική βάση προέβλεπε, από το 1976 και μετά, ότι η χρηματοδότηση μπορεί εν ανάγκη να συμπληρωθεί με έσοδα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή διαφωνεί με τον χαρακτηρισμό της καταγγέλλουσας, σύμφωνα με τον οποίο ο τρόπος χρηματοδότησης «άλλαζε διαρκώς». Η σχετική διατύπωση του Satzung παρέμεινε πανομοιότυπη κατά τη διάρκεια των ετών: «Οι ιδιοκτήτες παρέχουν τους απαραίτητους πόρους για την εκπλήρωση του στόχου όπως καθορίζεται στο καταστατικό στον βαθμό που δεν λαμβάνονται ιδιωτικά έσοδα» (94). Επιπλέον, στην απόφαση Namur-Les Assurances du Crédit SA (βλέπε αιτιολογική σκέψη 151), το Δικαστήριο επιτρέπει αυτού του είδους την τροποποίηση ενός καθεστώτος, εφόσον οι νομοθετικές διατάξεις στις οποίες στηρίζεται η χορήγηση ενίσχυσης παραμένουν ίδιες.

(156)

Η Επιτροπή διαφωνεί με τη θέση της καταγγέλλουσας ότι ο τρόπος χρηματοδότησης άλλαξε καθώς επρόκειτο για μια σειρά επιχορηγήσεων μεταβαλλόμενων επιπέδων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 51). Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις συνιστούσαν πράγματι υφιστάμενη ενίσχυση και δεν αποτελούσαν μια σειρά ετήσιων μεμονωμένων άμεσων επιχορηγήσεων. Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο δ) του κανονισμού 2015/1589, ως «“καθεστώς ενισχύσεων” νοείται κάθε πράξη βάσει της οποίας, χωρίς να απαιτούνται περαιτέρω μέτρα εκτέλεσης, μπορούν να χορηγούνται ατομικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις οι οποίες ορίζονται στην εν λόγω πράξη κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο και κάθε πράξη βάσει της οποίας μπορεί να χορηγείται ενίσχυση μη συνδεόμενη με συγκεκριμένο σχέδιο σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις για αόριστο χρονικό διάστημα ή/και για απροσδιόριστο ποσό [η επισήμανση του συντάκτη]».

(157)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα χαρακτηριστικά της άμεσης χρηματοδότησης, καθώς και τα φορολογικά μέτρα έναντι της HIS, συνιστούσαν καθεστώς κρατικής ενίσχυσης. Και τούτο διότι οι νομικές βάσεις αποτελούσαν μια «πράξη βάσει της οποίας μπορεί να [χορηγήθηκε] ενίσχυση μη συνδεόμενη με συγκεκριμένο σχέδιο σε μία […] [επιχείρηση] για αόριστο χρονικό διάστημα [και] για απροσδιόριστο ποσό». Οι μηχανισμοί χορήγησης δεν απαιτούσαν την έκδοση περαιτέρω εκτελεστικών πράξεων.

(158)

Βάσει της ανωτέρω νομοθεσίας και των πραγματικών περιστατικών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ετήσιες άμεσες επιχορηγήσεις συνιστούσαν υφιστάμενο de facto καθεστώς ενίσχυσης και ότι το επίπεδο, ο τρόπος και η πηγή χρηματοδότησης δεν υπέστησαν σημαντική αλλαγή κατά την έννοια της εφαρμοστέας νομολογίας, κυβέρνηση του Γιβραλτάρ κατά Επιτροπής, Namur-Les Assurances du Crédit, και απόφαση της Επιτροπής C(2008) 725 final της 27ης Φεβρουαρίου 2008, SA.21395 E8/2006 (ex CP 110/2004 και CP 126/2004) - Belgique Financement du radiodiffuseur public VRT.

(159)

Δεδομένου ότι η νομική βάση στο Satzung παρέμεινε αμετάβλητη καθ’ όλο το επίμαχο χρονικό διάστημα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 155), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπήρξε σημαντική τροποποίηση της νομικής βάσης των άμεσων επιχορηγήσεων.

(160)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπήρξε σημαντική τροποποίηση της νομικής βάσης για τα φορολογικά πλεονεκτήματα. Πρώτον, η διατύπωση του Satzung που καθορίζει τον κοινωφελή («gemeinnützig») σκοπό της λειτουργίας της HIS παρέμεινε επίσης αμετάβλητη διαχρονικά: «Η επιχείρηση εξυπηρετεί αποκλειστικά και άμεσα κοινωφελείς σκοπούς» κατά την έννοια της φορολογικής νομοθεσίας σχετικά με τους κοινωφελείς σκοπούς (95).

(161)

Δεύτερον, οι νομοθετικές διατάξεις στις οποίες στηρίζονται οι απαλλαγές δεν άλλαξαν ή δεν άλλαξαν ουσιωδώς από την 1η Ιανουαρίου 1976, ημερομηνία σύστασης της HIS (96). Η νομική βάση των απαλλαγών ήταν ο νόμος για τον φόρο εταιρειών, ο νόμος για τον φόρο επιτηδεύματος και ο φορολογικός κώδικας. Η Γερμανία εξήγησε ότι οι επίμαχες φοροαπαλλαγές (άρθρο 5 του νόμου για τον φόρο εταιρειών και άρθρο 3 του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος) αναφέρονται στο άρθρο 51 και επ. του φορολογικού κώδικα. Βλέπε αιτιολογική σκέψη 78 και υποσημειώσεις 46, 47 και 48). Στο άρθρο 52 του φορολογικού κώδικα («AO») παρατίθενται πράγματι δύο δραστηριότητες οι οποίες, βάσει του κανονισμού, χαρακτηρίζονται ως κοινωφελής δραστηριότητα: στήριξη της επιστήμης και της έρευνας (άρθρο 52 παράγραφος 1) και στήριξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (άρθρο 52 παράγραφος 7). Ως εκ τούτου, στην τρέχουσα έκδοση της εφαρμοστέας νομοθεσίας, οι απαλλαγές από τους επίμαχους φόρους προκύπτουν από έναν συνδυασμό του άρθρου 5 και του άρθρου 3 του νόμου για τον φόρο εταιρειών και του νόμου για τον φόρο επιτηδεύματος, αντίστοιχα, και του άρθρου 52 του φορολογικού κώδικα.

(162)

Όσον αφορά το αν και υπό ποια μορφή ίσχυε η εφαρμοστέα φορολογική νομοθεσία κατά τον χρόνο ίδρυσης της HIS, η Επιτροπή κατέληξε στο εξής συμπέρασμα: Ο νόμος για τον φόρο εταιρειών του 1976 περιλάμβανε ήδη την απαλλαγή κοινωφελών οργανισμών από τον φόρο εταιρειών [βλέπε άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 6 της έκδοσης της 24ης Μαΐου 1965 (97): «Τα νομικά πρόσωπα, οι ενώσεις προσώπων και οι ομάδες περιουσίας που, σύμφωνα με το καταστατικό, τον οργανισμό του ιδρύματος ή άλλη συστατική πράξη τους αλλά και εν τοις πράγμασι, υπηρετούν αποκλειστικώς και άμεσα κοινωφελείς, αγαθοεργούς ή εκκλησιαστικούς σκοπούς απαλλάσσονται από τον νόμο για τον φόρο εισοδήματος εταιρειών» και σύγκρινε με τη σχεδόν πανομοιότυπη διατύπωση του ισχύοντος καταστατικού (βλέπε υποσημείωση 46)].

(163)

Ο νόμος για τον φόρο επιτηδεύματος του 2013 περιείχε, στο άρθρο 3 παράγραφος 6, απαλλαγή της οποίας η διατύπωση ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με αυτήν της έκδοσης του ίδιου νόμου της 25ης Μαΐου 1965 (98). Ως εκ τούτου, όταν συστάθηκε η HIS, οι απαλλαγές ίσχυαν ήδη.

(164)

Η πρώτη έκδοση του γερμανικού φορολογικού κώδικα εκδόθηκε στις 23 Μαρτίου 1976, δηλαδή περίπου τρεις μήνες μετά την ίδρυση της HIS. Αυτός πρέπει να είναι ο λόγος για τον οποίο το Satzung της HIS της περιόδου 1976-77 αναφέρεται σε «προκάτοχο» του AO, ήτοι στον κανονισμό για τους κοινωφελείς οργανισμούς («Gemeinnützigkeitsverordnung» της 24ης Δεκεμβρίου 1953).

(165)

Ο κανονισμός για τους κοινωφελείς οργανισμούς του 1953 εφαρμόζει (99) τα άρθρα 17 έως 19 του «νόμου για την τροποποίηση ορισμένων φορολογικών κανόνων» του 1934. Ο εν λόγω νόμος του 1934 τάσσεται ρητά, στο άρθρο 17, υπέρ της «επιστήμης» και της «εκπαίδευσης» ως αγαθοεργών δραστηριοτήτων που χρήζουν στήριξης (100). Ως εκ τούτου, σε συνδυασμό με τον κανονισμό για τους κοινωφελείς οργανισμούς του 1953, ο νόμος του 1934 προέβλεπε, μέχρι την έναρξη ισχύος του ΑΟ, φοροαπαλλαγή για οντότητες που ασκούσαν δραστηριότητες κοινωφελούς χαρακτήρα, όπως η στήριξη της εκπαίδευσης (101).

(166)

Δεδομένου του αδιάλειπτου αυτού συνόλου νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων που αναφέρονται ρητά στις επίμαχες φοροαπαλλαγές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η νομική βάση παρέμεινε η ίδια κατά την έννοια της απόφασης της Επιτροπής Aide d’État E 8/2006 (ex CP 110/2004 et CP 126/2004) - Belgique Financement du radiodiffuseur public VRT και της απόφασης κυβέρνηση του Γιβραλτάρ κατά Επιτροπής.

(167)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δραστηριότητες της HIS παρέμειναν επίσης ίδιες. Ο στόχος της δημόσιας χρηματοδότησης, ήτοι η υποστήριξη πανεπιστημίων, ιδίως στον τομέα της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/τεχνολογίας των πληροφοριών, παρέμεινε αμετάβλητος, όπως διαπιστώνεται στην αιτιολογική σκέψη 82 της ίδιας της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Οι παρατηρήσεις επιβεβαίωσαν επίσης τη θέση της Γερμανίας ότι οι δραστηριότητες της HIS που λάμβαναν δημόσια χρηματοδότηση παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες για σαράντα έτη (βλέπε αιτιολογική σκέψη 36).

(168)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι υπήρχαν μικροδιαφορές μεταξύ της διατύπωσης του Satzung σχετικά με τον στόχο μεταξύ της περιόδου 1976-77 και των μετέπειτα ετών, αλλά οι διαφορές αυτές ήταν αμιγώς σημασιολογικές. Η διατύπωση του σκοπού της HIS GmbH την περίοδο 1976-77 είχε ως εξής: «α) Η ανάπτυξη και βελτίωση πληροφοριακών συστημάτων που αποτελούν τη βάση για τη λήψη αποφάσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και διαδικασιών εξορθολογισμού σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και β) η παροχή συμβουλών και η συνεργασία στην εισαγωγή και εφαρμογή πληροφοριακών συστημάτων». Στα μετέπειτα έτη η διατύπωση άλλαξε ελαφρά: «Σκοπός της επιχείρησης είναι η στήριξη των προσπαθειών των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των αρμόδιων αρχών για την επίτευξη ορθολογικής και αποτελεσματικής εκπλήρωσης του ρόλου της παροχής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω α) της ανάπτυξης διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διοίκησης των πανεπιστημίων και της παροχής στήριξης για την εισαγωγή και εφαρμογή τους· δ) της διασφάλισης της παροχής πληροφοριών και της οργάνωσης ανταλλαγής πληροφοριών». Η Επιτροπή θεωρεί ότι και οι δύο αυτές διατυπώσεις είναι ευρείες αλλά αφορούν την ηλεκτρονική επεξεργασία δεδομένων. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η διατύπωση του Satzung σχετικά με τον στόχο έπρεπε να είναι αρκετά ευρεία ώστε να είναι δυνατή η προσαρμογή των υπηρεσιών στις μεταβαλλόμενες τεχνολογικές απαιτήσεις. Παράλληλα, η διατύπωση δεν ήταν απεριόριστη, καθώς η αποστολή της «ανάπτυξης διαδικασιών για τον εξορθολογισμό της διοίκησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της συνεργασίας στην εισαγωγή και εφαρμογή αυτών των διαδικασιών» δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτρέπει στην HIS να ασκεί δραστηριότητες πέραν της παροχής προϊόντων και υπηρεσιών ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων/ΤΠ.

(169)

Όσον αφορά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της HIS διαχρονικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι από την επισκόπηση των προϊόντων που παρέσχε η Γερμανία στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 94), καθώς και από το γεγονός ότι η πρώτη έκδοση ορισμένων από τα προϊόντα αυτά παρεχόταν ήδη το 1976, αποδείχθηκε επαρκώς ότι η HIS GmbH παρείχε μια συνεχή γκάμα προϊόντων διαχρονικά.

(170)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δραστηριότητες της HIS που υποστηρίχθηκαν από δημόσια κονδύλια δεν τροποποιήθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου.

(171)

Τα μέτρα υπέρ της HIS μεταξύ των ετών 1976 και 2013, στο μέτρο που συνιστούσαν κρατική ενίσχυση, συνιστούσαν υφιστάμενη ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο v) του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589.

(172)

Καθώς η αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας εξαίρεσε από το πεδίο της την εξέταση τυχόν μέτρων υπέρ της HIS eG από το 2014, η παρούσα απόφαση δεν αφορά εξέταση αυτών των μέτρων.

(173)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας εξαλείφθηκαν επιτυχώς,