(1)

Στις 30 Ιανουαρίου 2017 οι εταιρείες DONG, Eneco και Nuon διαβίβασαν στην Επιτροπή, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, αίτημα κατ' εφαρμογή του άρθρου 35 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ (στο εξής «το αίτημα»).

(2)

Το αίτημα που υποβλήθηκε από τη DONG Eneco και τη Nuon, οι οποίες θεωρούνται αναθέτοντες φορείς κατά την έννοια του άρθρου 4 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, αφορά, όπως περιγράφεται στο αίτημα, την παραγωγή και την αγορά χονδρικής για την ηλεκτρική ενέργεια».

(3)

Οι αιτούντες είναι «δημόσιες επιχειρήσεις» κατά την έννοια της οδηγίας, δεδομένου ότι τελικά ελέγχονται από κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές:

(4)

Καθώς το αίτημα δεν συνοδεύτηκε από θέση ανεξάρτητης εθνικής αρχής υπό την έννοια του άρθρου 35 παράγραφος 2 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, η Επιτροπή ενημέρωσε τις ολλανδικές αρχές σχετικά με το αίτημα και, επιπλέον, ζήτησε επιπρόσθετες πληροφορίες με ηλεκτρονικό μήνυμα της 24ης Μαρτίου 2017. Η απάντηση στο αίτημα παροχής πληροφοριών διαβιβάστηκε από τις ολλανδικές αρχές με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 19 Ιουνίου 2017. Η απάντηση αυτή θεωρήθηκε ελλιπής και η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω διευκρινίσεις στις 27 Ιουλίου 2017, τις οποίες οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν στις 25 Σεπτεμβρίου 2017.

(5)

Δεδομένου ότι οι απαντήσεις στο αίτημα για πληροφόρηση δεν είχαν ληφθεί εντός της προθεσμίας που καθορίστηκε από την Επιτροπή, η χρονική προθεσμία για την έκδοση απόφασης ανεστάλη κατά την περίοδο από τη λήξη της προθεσμίας που καθορίστηκε από την Επιτροπή στο αίτημα για πληροφόρηση (17 Απριλίου 2017) έως την παραλαβή ολοκληρωμένων πληροφοριών (25 Σεπτεμβρίου 2017), συνεπώς η νέα προθεσμία για την έκδοση απόφασης της Επιτροπής καθορίστηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2017.

(6)

Η οδηγία 2014/25/ΕΕ εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων για την εκτέλεση δραστηριοτήτων που συνδέονται με την παραγωγή και τη χονδρική πώληση ηλεκτρικής ενέργειας εκτός αν οι δραστηριότητες αυτές εξαιρούνται δυνάμει του άρθρου 34 της εν λόγω οδηγίας.

(7)

Το άρθρο 34 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ προβλέπει ότι οι συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την άσκηση μιας εκ των δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν υπόκεινται στην οδηγία, εάν η δραστηριότητα, στο κράτος μέλος όπου εκτελείται, εκτίθεται άμεσα στον ανταγωνισμό σε αγορές στις οποίες δεν περιορίζεται η πρόσβαση. Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό αξιολογείται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τμημάτων του οικείου τομέα.

(8)

Η πρόσβαση στην αγορά θεωρείται ότι δεν περιορίζεται εάν το κράτος μέλος έχει μεταφέρει και εφαρμόζει τη σχετική νομοθεσία της Ένωσης για το άνοιγμα δεδομένου τομέα ή τμήματός του. Η νομοθεσία αυτή αναφέρεται στο παράρτημα III της οδηγίας 2014/25/ΕΕ. Όσον αφορά τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, αυτός αναφέρεται στην οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4).

(9)

Οι Κάτω Χώρες έχουν μεταφέρει την οδηγία 2009/72/ΕΚ στο εθνικό δίκαιο με τον ολλανδικό νόμο περί ηλεκτρικής ενέργειας του 1998 (5) (Elektriciteitswet). Κατά συνέπεια, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 34 παράγραφος 1, η πρόσβαση στην αγορά θα πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν υπόκειται σε περιορισμούς σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών.

(10)

Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό θα πρέπει να αξιολογείται βάσει διαφόρων δεικτών, κανένας από τους οποίους δεν είναι από μόνος του καθοριστικός. Σχετικά με τις αγορές τις οποίες αφορά η παρούσα απόφαση, το μερίδιο αγοράς των κυριότερων παραγόντων μιας δεδομένης αγοράς αποτελεί ένα κριτήριο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Δεδομένων των χαρακτηριστικών των εν λόγω αγορών, πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη και άλλα κριτήρια.

(11)

Η παρούσα απόφαση δεν θίγει την εφαρμογή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού και άλλους τομείς του δικαίου της Ένωσης. Συγκεκριμένα, τα κριτήρια και η μεθοδολογία που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό βάσει του άρθρου 34 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ δεν είναι απαραιτήτως πανομοιότυπα με εκείνα που χρησιμοποιούνται για τη διενέργεια εκτίμησης βάσει του άρθρου 101 ή 102 της Συνθήκης ή των άρθρων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου (6). Το συγκεκριμένο σημείο υποστηρίχθηκε επίσης σε πρόσφατη απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (7).

(12)

Θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι ο σκοπός της παρούσας απόφασης είναι να προσδιοριστεί κατά πόσον οι υπηρεσίες τις οποίες αφορά το αίτημα είναι εκτεθειμένες σε ένα επίπεδο ανταγωνισμού (σε αγορές στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη κατά την έννοια του άρθρου 34 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ) που θα διασφαλίζει ότι, ακόμη και χωρίς τις ρυθμίσεις που θεσπίζονται από τους λεπτομερείς κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων που προβλέπονται στην οδηγία 2014/25/ΕΕ, οι δημόσιες συμβάσεις για την άσκηση των σχετικών δραστηριοτήτων θα εκτελούνται με διαφάνεια και χωρίς διακρίσεις, βάσει κριτηρίων που επιτρέπουν στους αγοραστές να εντοπίζουν τη συνολικά πλέον συμφέρουσα λύση από οικονομική άποψη. Στο αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι, στην εν λόγω αγορά, δεν υπόκεινται όλοι οι φορείς της αγοράς στους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων (8). Επομένως, οι εταιρείες οι οποίες δεν υπόκεινται στους κανόνες αυτούς, όταν δραστηριοποιούνται στις εν λόγω αγορές, έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν ανταγωνιστικές πιέσεις στους παράγοντες της αγοράς που υπόκεινται στους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων.

(13)

Σύμφωνα με την προηγούμενη υπόθεση της Επιτροπής COMP M.4110 E.ON – ENDESA, της 25ης Απριλίου 2006 (9), στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να γίνει διάκριση μεταξύ των ακόλουθων σχετικών αγορών προϊόντων: i) παραγωγή και χονδρική προμήθεια· ii) μεταφορά iii) διανομή και iv) λιανική προμήθεια. Ενώ ορισμένες από τις εν λόγω αγορές υποδιαιρούνται περαιτέρω, έως σήμερα, η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής (10) απέρριπτε τη διάκριση μεταξύ αγοράς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και αγοράς χονδρικής προμήθειας δεδομένου ότι η παραγωγή από μόνη της αποτελεί το πρώτο στάδιο μιας αξιακής αλυσίδας ενώ οι ποσότητες της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας πωλούνται μέσω της αγοράς χονδρικής προμήθειας.

(14)

Το αίτημα που υπέβαλαν οι DONG Eneco και Nuon αφορά την παραγωγή και τη χονδρική πώληση ηλεκτρικής ενέργειας.

(15)

Η ολλανδική αρχή καταναλωτών και αγορών (Autoriteit Consument & Markt – ACM) έκρινε ότι η παραγωγή και η χονδρική πώληση ηλεκτρισμού περιλαμβάνει την παραγωγή τόσο από συμβατικές όσο και από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (11). Στην περίπτωση αυτή, η ACM παρατήρησε ότι η αιολική ενέργεια αποτελεί τμήμα της αγοράς χονδρικής πώλησης και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (12). Πρόσθεσε ότι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αιολική ενέργεια αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης στις ίδιες αγορές με την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από άλλες πηγές (13). Ως εκ τούτου, η ACM αποφάσισε να μην προβεί σε χωριστή εκτίμηση της χονδρικής πώλησης αιολικής ενέργειας.

(16)

Οι αιτούντες θεωρούν ότι η κατάσταση του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις Κάτω Χώρες είναι διαφορετική από την κατάσταση που επικρατεί στη Γερμανία και στην Ιταλία αντιστοίχως. Σύμφωνα με τους αιτούντες, η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια στις Κάτω Χώρες υπόκειται στις δυνάμεις της αγοράς και, ως εκ τούτου, είναι εναλλάξιμη με τη συμβατική ηλεκτρική ενέργεια. Ως προς αυτό, οι αιτούντες επισημαίνουν ότι όλες οι εταιρείες ενέργειας που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες διαθέτουν μια εμπορική εταιρεία. Οι εμπορικές δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι εμπορικές εταιρείες χρησιμοποιούνται για τον εφοδιασμό σε ηλεκτρική ενέργεια από ιδία παραγωγή και από την παραγωγή της αγοράς προκειμένου οι εταιρείες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους έναντι των πελατών τους στις αγορές λιανικής πώλησης. Στο πλαίσιο του εν λόγω χαρτοφυλακίου συναλλαγών, η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές είναι πλήρως εναλλάξιμη με τη συμβατική ηλεκτρική ενέργεια. Αν οι εμπορικές εταιρείες προμηθεύονται ηλεκτρική ενέργεια από την αγορά, αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια στα χρηματιστήρια ενέργειας αλλά και μέσω διμερών συμφωνιών όπως οι συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPA). Οι εμπορικές εταιρείες συνάπτουν συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας τόσο με παραγωγούς συμβατικής ενέργειας όσο και με παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι εμπορικές εταιρείες των εταιρειών ενέργειας ανταγωνίζονται για την πώληση των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που πωλούν την ενέργειά τους σε παράγοντες της αγοράς. Ο διαχειριστής συστήματος μεταφοράς (ΔΣΜ) δεν προμηθεύει κανένα τμήμα της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Συνεπώς, σύμφωνα με τους αιτούντες, η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές όντως υπόκειται στις δυνάμεις της αγοράς, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είναι αναγκαίο να ακολουθούνται οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις.

(17)

Οι αιτούντες προσθέτουν ότι το νομικό πλαίσιο για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές πηγές είναι παρόμοιο με αυτό που διέπει τους παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η μοναδική σημαντική διαφορά κατά την άποψή τους είναι η επιδότηση που λαμβάνεται από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η οποία αποσκοπεί να καλύψει τη διαφορά μεταξύ του κόστους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της αγοραίας τιμής. Το σύστημα επιδότησης που ισχύει στις Κάτω Χώρες είναι γνωστό ως Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+).

(18)

Το 2012 η Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις περί απαλλαγής σε σχέση με τις γερμανικές και τις ιταλικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας (14). Στην περίπτωση της Γερμανίας η Επιτροπή θεώρησε ότι «η παραγωγή και εμπορία της ηλεκτρικής ενέργειας που υπάγεται στις ρυθμίσεις του EEG» δεν αποτελεί μέρος της «αγοράς για την παραγωγή και την πρώτη πώληση ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από συμβατικές πηγές» διότι «η ηλεκτρική ενέργεια EEG δεν πωλείται απευθείας στην αγορά χονδρικής, αλλά πρώτα αγοράζεται από τους διαχειριστές του συστήματος μεταφοράς έναντι αμοιβής το ύψος της οποίας καθορίζεται από το κράτος». Ομοίως, στην περίπτωση της Ιταλίας, η Επιτροπή θεώρησε ότι «η αγορά για την παραγωγή και χονδρική πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» είναι χωριστή από την «αγορά παραγωγής και χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές πηγές» διότι «η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές οι οποίες υπόκεινται στους μηχανισμούς CIP6 και FIT πραγματοποιείται κυρίως μέσω του φορέα εκμετάλλευσης για τις ενεργειακές υπηρεσίες». Ο βασικός λόγος που ώθησε την Επιτροπή να κάνει τη διάκριση αυτή είναι, κυρίως, ότι οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές πωλούν την παραγωγή τους σε εκτός αγοράς οντότητα (Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς TSO στη Γερμανία και Gestore dei Servizi Energetici – GSE στην Ιταλία). Άλλοι παράγοντες που επισημάνθηκαν στις δύο αυτές αποφάσεις ήταν οι εξής: i) η κατά προτεραιότητα τροφοδότηση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· ii) το ύψος της αμοιβής που καθορίζεται από το κράτος. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι, ως εκ τούτου, η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη Γερμανία και την Ιταλία δεν υπόκεινται σε δυνάμεις της αγοράς.

(19)

Στην προκειμένη περίπτωση, οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές πωλούν την ηλεκτρική τους ενέργεια απευθείας στην αγορά χονδρικής, ανταγωνιζόμενοι τους παραγωγούς συμβατικής ηλεκτρικής ενέργειας.

(20)

Επιπλέον, ο ολλανδικός νόμος περί ηλεκτρικής ενέργειας (Dutch Electricity Act) δεν επιβάλλει την κατά προτεραιότητα τροφοδότηση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προβλέπεται στους κανόνες διαχείρισης συμφόρησης και εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση συμφόρησης του δικτύου. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι τα τελευταία έτη δεν προέκυψαν ζητήματα διαχείρισης της συμφόρησης στις Κάτω Χώρες.

(21)

Το μόνο κοινό στοιχείο με τη γερμανική και την ιταλική νομολογία αφορά το ύψος της αμοιβής που καθορίζεται από το κράτος. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμα και το στοιχείο αυτό παρουσιάζει σημαντικές διαφορές με τις δύο αυτές αποφάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η κατανομή της επιδότησης SDE+ είναι εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό μέσω της διαδικασίας υποβολής προσφορών η οποία καθορίζει τη συμπεριφορά των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όσον αφορά την πολιτική για τις δημόσιες συμβάσεις (15). Πράγματι, στο πλαίσιο του καθεστώτος επιδότησης SDE+, τα έργα με διαφορετικές τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πρέπει να ανταγωνίζονται για προκαθορισμένο ποσό των διαθέσιμων κεφαλαίων. Ο ανταγωνισμός στην περίπτωση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τη διάσταση της τεχνολογίας. Τα έργα και/οι τεχνολογίες που υποβάλλουν προσφορά με τη χαμηλότερη τιμή θα λάβουν επιδότηση κατά προτεραιότητα έως εξάντλησης των κονδυλίων που προορίζονται για την επιδότηση. Το ολλανδικό σύστημα επιδότησης SDE+ ενθαρρύνει τις ανταγωνιστικές προσφορές και, παράλληλα οι ανταγωνιστές θα προσπαθήσουν να ελαχιστοποιήσουν το κόστος τους (και, ως εκ τούτου, η αξία της επιδότησης).

(22)

Ως εκ τούτου, υπό το πρίσμα των ανωτέρω παρατηρήσεων, οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις Κάτω Χώρες υπόκεινται σε περιορισμούς του ανταγωνισμού.

(23)

Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω ιδιαιτερότητες της ολλανδικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, για τους σκοπούς της αξιολόγησης των όρων που καθορίζονται στο άρθρο 34 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, και χωρίς να θίγεται το δίκαιο περί ανταγωνισμού, η σχετική αγορά προϊόντος ορίζεται ως η αγορά παραγωγής και χονδρικής πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται τόσο από συμβατικές όσο και από ανανεώσιμες πηγές.

(24)

Το αίτημα, όπως επισημαίνεται σε αυτό, αφορά δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο έδαφος των Κάτω Χωρών.

(25)

Στην απόφασή της σχετικά με την RWE/Essent (16), η Επιτροπή έκρινε ότι το γεωγραφικό πεδίο της αγοράς αντιστοιχούσε στη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες (για τις ώρες εκτός αιχμής) και στην εθνική επικράτεια (για τις ώρες αιχμής) ή στην εθνική επικράτεια (για όλες τις ώρες) —δηλαδή ανάλογα με το αν γίνεται περαιτέρω διάκριση μεταξύ ωρών αιχμής και μη (17).

(26)

Η ACM παρατήρησε, στην υπόθεση Nuon-Reliant, ότι η αγορά παραγωγής και χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας καλύπτει τουλάχιστον την εθνική επικράτεια (18). Η ACM έλαβε υπόψη την ανταγωνιστική πίεση των εισαγωγών. Η ACM επεσήμανε ότι η γεωγραφική αγορά για τις ώρες μη αιχμής περιλαμβάνει τουλάχιστον τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία (19). Ωστόσο, η ACM υπογράμμισε ότι, κατά τη διάρκεια της υψηλής ζήτησης, η ανταγωνιστική πίεση των εισαγωγών ήταν περιορισμένη λόγω της περιορισμένης ικανότητας διασύνδεσης. Η ACM διαπίστωσε ότι υπήρχε περιορισμένος συσχετισμός μεταξύ των τιμών στις Κάτω Χώρες και των τιμών στη Γερμανία.

(27)

Η ACM αναφέρθηκε σε ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες η γεωγραφική αγορά θα μπορούσε να ευρύτερη από την εθνική επικράτεια και κατά τις ώρες αιχμής. Η ACM προέβλεψε ότι αυτό θα συνέβαινε αν η πραγματικά διαθέσιμη δυναμικότητα εισαγωγής επεκτεινόταν σε τουλάχιστον 6 500 MW (20). Εκτός από τις Κάτω Χώρες, η αγορά αυτή θα περιελάμβανε επίσης τη Γερμανία ή το Βέλγιο. Επιπλέον, αν υπήρχε αγορά για τις «ώρες μεγάλης αιχμής» (ενδεχόμενο που ACM άφησε τελικά ανοικτό) (21),η γεωγραφική αγορά θα περιελάμβανε τουλάχιστον τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία εφόσον η πραγματικά διαθέσιμη δυναμικότητα εισαγωγής επεκτεινόταν σε τουλάχιστον 8 250 MW (22).

(28)

Μετά την απόφαση Essent/Nuon, υπήρξαν διάφορα έργα που αποσκοπούν στην αύξηση της ικανότητας διασύνδεσης προς και από τις Κάτω Χώρες. Το καλώδιο NorNed μεταξύ Νορβηγίας και Κάτω Χωρών βρίσκεται σε λειτουργία από το 2008 με δυναμικότητα 700 MW. Το καλώδιο BritNed μεταξύ Βρετανίας και Κάτω Χωρών βρίσκεται σε λειτουργία από το 2011 με δυναμικότητα 1 000 MW. Πολλά άλλα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη:

(29)

Η σημαντική αύξηση της ικανότητας διασύνδεσης μεταξύ των Κάτω Χωρών και των γειτονικών χωρών είναι πιθανό να έχει θετική επίδραση στον ανταγωνισμό στην ολλανδική αγορά παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

(30)

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την αυξανόμενη σημασία των εισαγωγών στην ολλανδική αγορά παραγωγής και χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και εκτιμά ότι, για τους σκοπούς της αξιολόγησης των όρων που καθορίζονται στο άρθρο 34 παράγραφος 1 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, η ολλανδική παραγωγή και χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να θεωρείται τουλάχιστον εθνικής εμβέλειας.

(31)

Σε προηγούμενες αποφάσεις της (23), η Επιτροπή έκρινε ότι, όσον αφορά την παραγωγή και την αγορά χονδρικής, το σωρευτικό μερίδιο αγοράς των τριών μεγαλύτερων επιχειρήσεων αποτελεί σημαντικό κριτήριο. Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν υπόκεινται όλοι οι φορείς της αγοράς στους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων, η ανάλυση επικεντρώνεται στη θέση στην αγορά και στις ανταγωνιστικές πιέσεις που ασκούνται στους μεμονωμένους παράγοντες της αγοράς οι οποίοι υπόκεινται στους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων. Υπάρχουν και άλλα μέτρα συγκέντρωσης που μπορούν επίσης να θεωρηθούν σημαντικά.

(32)

Η κεντρική στατιστική υπηρεσία των Κάτω Χωρών (Centraal Bureau voor de Statistiek, στο εξής CBS), εξέδωσε έκθεση τον Φεβρουάριο του 2015 σχετικά με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στις Κάτω Χώρες (24). Σύμφωνα με την έκθεση, η εγκατεστημένη ισχύς στις Κάτω Χώρας ήταν περίπου 31,5 GW, εκ των οποίων οι 20,1 GW ήταν κεντρική και εγκατεστημένη ισχύς, ενώ οι 11,5 GW ήταν αποκεντρωμένη εγκατεστημένη ισχύς. Ως κεντρική παραγωγή ορίζεται η παραγωγή ηλεκτρισμού από θερμικούς ή πυρηνικούς σταθμούς που εφοδιάζουν απευθείας το δίκτυο υψηλής τάσης. Όλη η υπόλοιπη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποκαλείται αποκεντρωμένη παραγωγή, δηλαδή η παραγωγή από θερμοηλεκτρικές εγκαταστάσεις, αιολική ενέργεια, υδροηλεκτρική ενέργεια και ηλιακή ενέργεια.

Πίνακας 1

Εγκατεστημένη ισχύς (MW και αριθμός εγκαταστάσεων) το 2012, το 2013 και το 2014

(33)

Οι αιτούντες παρέχουν επίσης τα δικά τους στοιχεία παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής μεταξύ συμβατικών και ανανεώσιμων πηγών παραγωγής. Ο πίνακας δείχνει ότι, γενικά, η παραγωγή μειώνεται με αργούς ρυθμούς, ενώ ταυτόχρονα τα μερίδια της DONG και Eneco στη συνολική παραγωγή αυξάνονται σταθερά. Η συνολική παραγωγή της NUON παρέμεινε σχετικά σταθερή. Οι αιτούντες κατέχουν κατά προσέγγιση συνδυασμένο μερίδιο κατώτερο του 20 % της συνολικής παραγωγής. Το συνδυασμένο μερίδιο αγοράς τους δεν διαφέρει σημαντικά μεταξύ των συμβατικών και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Πίνακας 2

Ηλεκτρική ενέργεια, ανανεώσιμες και συμβατικές πηγές (εκατ. MWh), 2011-2015 (προσωρινά στοιχεία)  (25) , μερίδια αγοράς εντός παρενθέσεως

(34)

Συμπληρωματικά στοιχεία υποβλήθηκαν από τις ολλανδικές αρχές στις 25 Σεπτεμβρίου 2017. Τα στοιχεία αυτά συνοψίζονται στον πίνακα που ακολουθεί.

(35)

Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τους αιτούντες (26) και τις αρχές των Κάτω Χωρών δείχνουν ότι άλλοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι από κοινού κατέχουν σωρευτικό μερίδιο αγοράς που κυμαίνεται περίπου μεταξύ 70 και 80 % δεν υπόκεινται στις διατάξεις της νομοθεσίας περί συμβάσεων.

(36)

Σκοπός της παρούσας απόφασης είναι να προσδιοριστεί κατά πόσον οι δραστηριότητες παραγωγής και χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας είναι εκτεθειμένες σε τέτοιο βαθμό ανταγωνισμού (σε αγορές στις οποίες είναι ελεύθερη η πρόσβαση), ώστε να διασφαλίζεται ότι, ακόμη και ελλείψει της πειθαρχίας που επιβάλλεται από τους λεπτομερείς κανόνες περί σύναψης συμβάσεων, οι οποίοι προβλέπονται στην οδηγία 2014/25/ΕΚ, η σύναψη συμβάσεων για τη συνέχιση των σχετικών δραστηριοτήτων θα διεξάγεται κατά διαφανή τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, με βάση κριτήρια που να επιτρέπουν στον αναθέτοντα φορέα να επιλέγει τη λύση που είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη.

(37)

Όσον αφορά την παραγωγή και τη χονδρική πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά μπορούν να θεωρηθούν ως ένδειξη της διαφορετικής έκθεσης στον ανταγωνισμό των παραγόντων της αγοράς που καλύπτονται από τις διατάξεις του δικαίου περί σύναψης συμβάσεων.

(38)

Το επίπεδο των εισαγωγών στις Κάτω Χώρες ανέρχεται στο 28 % του συνολικού εφοδιασμού και κατανάλωσης. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο, για παράδειγμα, από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας που εμφάνιζε η Ιταλία (13,4 %) κατά την αξιολόγηση της ιταλικής αγοράς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (27). Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι εν λόγω εισαγωγές είχαν ευνοϊκό για τον ανταγωνισμό αποτέλεσμα και θα μπορούσαν να βελτιώσουν περαιτέρω την κατάσταση καθώς θα εξασφαλιζόταν επιπλέον ικανότητα διασύνδεσης. Το μέγεθος των εισαγωγών στην ολλανδική αγορά ενισχύει το συμπέρασμα ότι οι αναθέτοντες φορείς που λειτουργούν στην ολλανδική αγορά παραγωγής ενέργειας είναι εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό.

(39)

Ο βαθμός ρευστότητας της αγοράς χονδρικής, όπως αναλύθηκε από την εθνική αρχή ανταγωνισμού (ACM) (28), και η λειτουργία της ολλανδικής αγοράς εξισορρόπησης δεν αντιτίθενται στο συμπέρασμα ότι οι αναθέτοντες φορείς που λειτουργούν στην ολλανδική αγορά παραγωγής ενέργειας είναι εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό.

(40)

Με βάση τους παράγοντες που εξετάζονται παραπάνω, πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται ο όρος της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό, ο οποίος ορίζεται στο άρθρο 34 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, όσον αφορά τους αναθέτοντες φορείς σχετικά με την παραγωγή και χονδρική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στις Κάτω Χώρες.

(41)

Περαιτέρω, δεδομένου ότι θεωρείται ότι πληρούται ο όρος της χωρίς περιορισμούς πρόσβασης στην αγορά, η οδηγία 2014/25/ΕΕ δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι αναθέτοντες φορείς αναθέτουν συμβάσεις που έχουν ως σκοπό να επιτρέψουν την παραγωγή και χονδρική πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στις Κάτω Χώρες ούτε όταν διοργανώνουν διαγωνισμούς μελετών για την άσκηση αυτής της δραστηριότητας στην εν λόγω γεωγραφική περιοχή.

(42)

Όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι αιτούντες και οι αρχές των Κάτω Χωρών, η παρούσα απόφαση βασίζεται στη νομική και πραγματική κατάσταση από τον Ιανουάριο του 2017 έως τον Νοέμβριο του 2017. Είναι δυνατόν να αναθεωρηθεί, εφόσον, κατόπιν σημαντικών αλλαγών στη νομική ή την πραγματική κατάσταση, δεν πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 34 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ.

(43)

Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 16 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης (29) προβλέπει μια εξαίρεση από την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας για συμβάσεις παραχώρησης που ανατίθενται από αναθέτοντες φορείς εφόσον στο κράτος μέλος στο οποίο πρόκειται να εκτελεστούν οι παραχωρήσεις αυτές έχει διαπιστωθεί, σύμφωνα με το άρθρο 35 της οδηγίας 2014/25/ΕΕ, ότι η δραστηριότητα είναι άμεσα εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό όπως προβλέπεται στο άρθρο 34 της εν λόγω οδηγίας. Καθώς συνάγεται το συμπέρασμα ότι η δραστηριότητα παραγωγής και της χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας υπόκειται στον ανταγωνισμό, οι συμβάσεις παραχώρησης που προορίζονται να καταστήσουν δυνατή την άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών στις Κάτω Χώρες εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/23/ΕΕ.

(44)

Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής Δημοσίων Συμβάσεων,