20.11.2013   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

L 310/13


ΑΠΟΦΑΣΗ 2013/668/ΚΕΠΠΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 18ης Νοεμβρίου 2013

σχετικά με την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας στον τομέα της βιοασφάλειας και της βιοπροστασίας στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 26 παράγραφος 2 και το άρθρο 31 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)

Στις 12 Δεκεμβρίου 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής («στρατηγική της ΕΕ»), η οποία περιλαμβάνει στο κεφάλαιο III κατάλογο μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την καταπολέμηση της διάδοσης των όπλων αυτών.

(2)

Η Ένωση εφαρμόζει ενεργά τη στρατηγική της ΕΕ και υλοποιεί τα μέτρα που απαριθμούνται στο κεφάλαιο III, ιδίως εκείνα που σχετίζονται με την ενίσχυση, την εφαρμογή και τον οικουμενικό χαρακτήρα της σύμβασης περί απαγορεύσεως της αναπτύξεως, παραγωγής και αποθηκεύσεως βακτηριολογικών (βιολογικών) και τοξινικών όπλων και καταστροφής αυτών (BTWC).

(3)

Κατά την έκτη (2006) και την έβδομη (2011) διάσκεψη αναθεώρησης της BTWC, η Ένωση προώθησε την πλήρη συμμόρφωση όλων των συμβαλλόμενων κρατών προς τις διατάξεις της BTWC και, κατά περίπτωση, την ενίσχυση των εθνικών μέτρων εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των ποινικών νομοθετικών ρυθμίσεων, και τον έλεγχο των παθογόνων μικροοργανισμών και τοξινών στο πλαίσιο της BTWC.

(4)

Στις 14 Απριλίου 2008, το Συμβούλιο υιοθέτησε την κοινή δράση 2008/307/ΚΕΠΠΑ (1). Η εν λόγω κοινή δράση εφαρμόστηκε με επιτυχία από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας («ΠΟΥ») μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011.

(5)

Στις 11 Δεκεμβρίου 2008, το Συμβούλιο ενέκρινε τις «Νέες γραμμές δράσης» για την ενίσχυση της στρατηγικής της ΕΕ. Στο κεφάλαιο IV της στρατηγικής της ΕΕ διατυπώνεται η στήριξη της Ένωσης σε μια συντονισμένη και συμπληρωματική προσέγγιση στα προβλήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας που εγγυάται τη βέλτιστη διαχείριση, ιδίως των βιολογικών κινδύνων και απειλών.

(6)

Στις 18 Ιουλίου 2011, το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση 2011/429/ΚΕΠΠΑ (2) που καθορίζει τη στήριξη της Ένωσης στην ανάπτυξη εθνικών ρυθμιστικών πλαισίων, ιδίως στη βιοασφάλεια και τη βιοπροστασία.

(7)

Κατά την έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης επιβεβαιώθηκε η δέσμευση των συμβαλλόμενων κρατών να λάβουν τα απαιτούμενα εθνικά μέτρα δυνάμει των άρθρων Ι, ΙΙΙ και IV της BTWC, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και την προστασία έναντι των μικροβιακών ή άλλων βιολογικών παραγόντων ή τοξινών τόσο στα εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, όσο και κατά τη μεταφορά τους, καθώς και να αποτρέψουν την άνευ άδειας πρόσβαση σε αυτούς τους παράγοντες και τοξίνες, καθώς και την άνευ άδειας αφαίρεσή τους. Η διάσκεψη προέτρεψε επίσης τα συμβαλλόμενα κράτη με σχετική πείρα στα νομικά και διοικητικά μέτρα για την εφαρμογή των διατάξεων της BTWC να παράσχουν συνδρομή σε άλλα συμβαλλόμενα κράτη κατόπιν σχετικού αιτήματος. Η διάσκεψη τάχθηκε υπέρ αυτής της συνδρομής σε περιφερειακή βάση.

(8)

Η έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης παρατήρησε επίσης, στο πλαίσιο του άρθρου VII της BTWC, ότι η ετοιμότητα των συμβαλλόμενων κρατών συμβάλλει στις διεθνείς ικανότητες αντιμετώπισης, διερεύνησης και μετριασμού των κρουσμάτων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που οφείλονται στην πιθανολογούμενη χρήση βιολογικών ή τοξινικών όπλων.

(9)

Η έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης ενθάρρυνε τα συμβαλλόμενα κράτη, στο πλαίσιο του άρθρου Χ της BTWC, να συνεχίσουν να ενισχύουν τις υπάρχουσες διεθνείς οργανώσεις και δίκτυα, ιδίως αυτά της ΠΟΥ, του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας (FAO), της Παγκόσμιας Οργάνωσης για την Υγεία των Ζώων (ΟΙΕ) και της Διεθνούς Σύμβασης για την Προστασία των Φυτών (IPPC).

(10)

Στις 15 Ιουνίου 2007, τέθηκε σε ισχύ ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός («IHR»). Ρυθμίζει τις μετακινήσεις και τον έλεγχο, καθώς και την αντιμετώπιση, κρουσμάτων λοιμωδών νόσων, ανεξαρτήτως προέλευσης, και απαιτεί από τα συμβαλλόμενα κράτη της ΠΟΥ να δημιουργήσουν βασική εργαστηριακή υποδομή και επιτήρηση στο πεδίο της δημόσιας υγείας κατά λοιμωδών νόσων για την εφαρμογή του IHR. Η Γραμματεία της ΠΟΥ έχει δεσμευθεί να υποστηρίξει τα κράτη μέλη της ΠΟΥ στην εφαρμογή των εθνικών τους σχεδίων IHR μέσω της έδρας και των περιφερειακών γραφείων της ΠΟΥ. Το διαχειριστικό πρόγραμμα της ΠΟΥ για τη μείωση βιολογικών κινδύνων παρέχει καθοδήγηση όσον αφορά τον δέοντα τρόπο λειτουργίας των εργαστηρίων μέσω κανονιστικών κατευθυντήριων γραμμών, εργαστηρίων και κατάρτισης σε θέματα εφαρμογών βιοασφάλειας, εργαστηριακής βιοπροστασίας και κωδίκων δεοντολογίας για την υπεύθυνη έρευνα στον τομέα των βιοεπιστημών. Επίσης συμβάλλει στον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών του ΟΗΕ για τη μεταφορά μολυσματικών ουσιών. Σύμφωνα με τον IHR, τα εργαστήρια του τομέα της δημόσιας υγείας πρέπει να συμβάλλουν στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση βιολογικών, χημικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών. Οι ορισμοί της βιοασφάλειας και της εργαστηριακής βιοπροστασίας περιλαμβάνονται στα εγχειρίδια «WHO Laboratory Bio-safety Manual», 3η έκδοση (2004), και «Bio-risk Management, Laboratory Bio-security Guidance» (2006).

(11)

Η ΠΟΥ είναι ο μόνος εκτελεστικός φορέας που διαθέτει την εμπειρογνωμοσύνη, τη βαθιά γνώση, το προσωπικό, τη δομή και τους πόρους ώστε να υλοποιήσει τα σχέδια και τις δραστηριότητες που προβλέπονται από την παρούσα απόφαση του Συμβουλίου.

(12)

Η Επιτροπή αναλαμβάνει την εποπτεία της ορθής υλοποίησης της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1.   Με σκοπό την άμεση και πρακτική εφαρμογή των σχετικών στοιχείων της στρατηγικής της ΕΕ, η Ένωση συμβάλλει στην εφαρμογή των αποφάσεων που έλαβαν τα συμβαλλόμενα κράτη κατά την έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης της BTWC, με τους εξής στόχους:

εξασφάλιση της ασφάλειας και της προστασίας έναντι μικροβιακών ή άλλων βιολογικών παραγόντων ή τοξινών στα εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, μεταξύ άλλων, ανάλογα με την περίπτωση, κατά τη μεταφορά τους, προκειμένου να αποτρέψει την άνευ άδειας πρόσβαση σε αυτούς τους παράγοντες και τοξίνες, καθώς και την άνευ άδειας αφαίρεσή τους,

προαγωγή πρακτικών και ευαισθητοποίησης για τη μείωση των βιολογικών κινδύνων, περιλαμβανομένων της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας, της βιοηθικής και της ετοιμότητας έναντι κάθε εκ προθέσεως κατάχρησης βιολογικών παραγόντων και τοξινών, μέσω διεθνούς συνεργασίας στον τομέα αυτό.

2.   Τα σχέδια που αντιστοιχούν στα μέτρα τα οποία προβλέπονται στη στρατηγική της ΕΕ αποσκοπούν:

στην προώθηση της διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια μέσω εθνικής και περιφερειακής ευαισθητοποίησης,

στην ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια για την αντιμετώπιση των βιολογικών κινδύνων (μοντέλο επίδειξης για τις χώρες).

Λεπτομερής περιγραφή των εν λόγω σχεδίων περιλαμβάνεται στο παράρτημα.

Άρθρο 2

1.   Η εφαρμογή της παρούσας απόφασης ανατίθεται στον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας («ΥΕ»).

2.   Η τεχνική εφαρμογή των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 ανατίθεται στην ΠΟΥ. Εκτελεί τα καθήκοντά της υπό την ευθύνη του ΥΕ. Προς τούτο, ο ΥΕ συνάπτει τις αναγκαίες ρυθμίσεις με την ΠΟΥ.

Άρθρο 3

1.   Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εκτέλεση των σχεδίων που προβλέπονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 ανέρχεται σε 1 727 000 EUR.

2.   Η διαχείριση των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το οριζόμενο στην παράγραφο 1 ποσό γίνεται σύμφωνα με τις διαδικασίες και τους κανόνες που ισχύουν για τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.

3.   Η Επιτροπή επιβλέπει την ορθή διαχείριση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Προς τούτο, συνάπτει χρηματοδοτική συμφωνία με την ΠΟΥ. Η χρηματοδοτική συμφωνία ορίζει ότι η ΠΟΥ εξασφαλίζει την προβολή της συνεισφοράς της Ένωσης, ανάλογη προς το ύψος της.

4.   Η Επιτροπή επιδιώκει να συνάψει τη χρηματοδοτική συμφωνία της παραγράφου 3 το ταχύτερο δυνατόν μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης. Ενημερώνει το Συμβούλιο για τυχόν δυσκολίες στη διαδικασία αυτή και για την ημερομηνία σύναψης της χρηματοδοτικής συμφωνίας.

Άρθρο 4

Ο ΥΕ υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης βάσει τακτικών εκθέσεων που εκπονεί η ΠΟΥ. Οι εν λόγω εκθέσεις αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση που πραγματοποιεί το Συμβούλιο. Η Επιτροπή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοδοτικές πτυχές των σχεδίων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2.

Άρθρο 5

1.   Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία έκδοσής της.

2.   Η παρούσα απόφαση λήγει 24 μήνες μετά την ημερομηνία σύναψης της χρηματοδοτικής συμφωνίας του άρθρου 3 παράγραφος 3. Ωστόσο, λήγει 6 μήνες μετά την έκδοσή της εάν δεν έχει συναφθεί ως τότε η χρηματοδοτική συμφωνία.

Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 2013.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

C. ASHTON


(1)  Κοινή δράση 2008/307/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2008, σχετικά με την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας στον τομέα της βιοασφάλειας και της βιοπροστασίας των εργαστηρίων, στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής (ΕΕ L 106 της 16.4.2008, σ. 17).

(2)  Απόφαση 2011/429/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2011, σχετικά με τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την έβδομη διάσκεψη επισκόπησης της σύμβασης περί απαγορεύσεως της αναπτύξεως, παραγωγής και αποθηκεύσεως βακτηριολογικών (βιολογικών) και τοξινικών όπλων και καταστροφής αυτών (BTWC) (ΕΕ L 188 της 19.7.2011, σ. 42).


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1.   Γενικό πλαίσιο

Συνολικός στόχος της παρούσας απόφασης είναι να υποστηρίξει, μέσω των προγραμμάτων που περιγράφονται παρακάτω, την εφαρμογή εκ μέρους των συμβαλλόμενων κρατών της απόφασης 1540 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΑΣΑΗΕ) και άλλων συναφών αποφάσεων, της σύμβασης περί απαγορεύσεως της αναπτύξεως, παραγωγής και αποθηκεύσεως βακτηριολογικών (βιολογικών) και τοξινικών όπλων και καταστροφής αυτών (ΒΤWC), καθώς και του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού (IHR), και ιδίως τις πλευρές εκείνες που σχετίζονται με την ασφάλεια και την προστασία βιολογικών παραγόντων ή τοξινών σε εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου μετάβασης από τη μια τοποθεσία στην άλλη, προκειμένου να αποτραπεί η φυσική, τυχαία ή σκόπιμη απελευθέρωση βιολογικών υλικών και να βελτιωθεί ο έλεγχος των μολύνσεων. Άλλοι στόχοι είναι η συμβολή στην ευαισθητοποίηση όσον αφορά προσεγγίσεις διαχείρισης βιοκινδύνου και η ενθάρρυνση της εφαρμογής τους, η εξασφάλιση των ελέγχων βάσει στοιχείων και βάσει κινδύνου, καθώς και η προαγωγή της ανταλλαγής των βέλτιστων εργαστηριακών πρακτικών και η παροχή συνδρομής στις χώρες για την εκπλήρωση των απαιτήσεων βασικών ικανοτήτων εργαστηριακών υπηρεσιών για επείγουσες απειλές κατά της υγείας, κατά τα οριζόμενα στον IHR.

2.   Συγκεκριμένοι στόχοι βάσει σχεδίων

Εδώ και αρκετά χρόνια, ο όρος «βιοασφάλεια» συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τον όρο «βιολογικός περιορισμός», με τη ραγδαία αύξηση παγκοσμίως του αριθμού εργαστηρίων υψηλού περιορισμού. Η έμφαση στην κατασκευή εργαστηριακών εγκαταστάσεων με υπερσύγχρονες προδιαγραφές είχε συχνά ως αποτέλεσμα να υποτιμηθούν πολλές άλλες σημαντικές πτυχές ενός ολοκληρωμένου προγράμματος διαχείρισης βιοκινδύνου, όπως η ασφάλεια, το προσωπικό και οι ικανότητες, η καλή μικροβιολογική τεχνική, η διερεύνηση ατυχημάτων και συμβάντων, καθώς και η συντήρηση του εξοπλισμού. Επιπλέον, η επικέντρωση σε επιλεγμένες εγκαταστάσεις σε εθνικό επίπεδο ίσως οδήγησε επίσης στην παραμέληση πολλών άλλων πιο συμβατικών εργαστηρίων τα οποία θα επωφελούνταν επίσης από την εφαρμογή ενός άρτιου συστήματος διαχείρισης βιοκινδύνου και την παροχή βασικού εξοπλισμού και υλικών προς υποστήριξη της ασφαλούς λειτουργίας.

Υπάρχει ανάγκη για ευαισθητοποίηση και για καλύτερη κατανόηση των κινδύνων που ελλοχεύουν σε περιβάλλον εργαστηρίου και για στρατηγικές αντιμετώπισής τους, καθώς και για νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις, και για την κατάλληλη καθοδήγηση. Ενθαρρύνονται η βελτίωση των εγκαταστάσεων, η παροχή των απαραίτητων υλικών και η εκπαίδευση του προσωπικού σε όλα τα επίπεδα, ώστε να επιτευχθεί η κατάλληλη και ενδελεχής διαχείριση του βιοκινδύνου στα εργαστήρια.

Βάσει των προσπαθειών που ξεκίνησαν με την κοινή δράση 2008/307/CFSP για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της ΠΟΥ στον τομέα της βιοασφάλειας και της βιοπροστασίας, η παρούσα απόφαση αποσκοπεί να καλύψει ορισμένες από τις προαναφερθείσες ελλείψεις.

Προτείνονται τα δύο ακόλουθα σχέδια με επίκεντρο επιλεγμένες χώρες ή υποπεριφέρειες:

2.1.    Σχέδιο 1: Προώθηση της διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια μέσω εθνικής και περιφερειακής ευαισθητοποίησης και αναπαραγωγής

2.1.1.   Σκοποί του σχεδίου 1

α)

Να ενθαρρυνθούν επιλεγμένες χώρες ή υποπεριφέρειες να εφαρμόσουν στρατηγικές διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια, με αντικείμενο τη βιοασφάλεια και τη βιοπροστασία των εργαστηρίων.

β)

Να δοθούν ευκαιρίες σε χώρες μιας περιφέρειας, ώστε να διοργανώσουν συνεδριάσεις και να διαδώσουν ορθές πρακτικές και διδάγματα. Αξιοποιώντας αυτήν την ευκαιρία, οι εθνικοί εκπρόσωποι θα παρακολουθήσουν μαθήματα βάσει αναγκών, ενδεχομένως δε και επιδείξεις.

γ)

Να βοηθηθούν οι χώρες στη διάδοση βέλτιστων πρακτικών και στην εφαρμογή τους στο οικείο περιβάλλον.

2.1.2.   Αναμενόμενα αποτελέσματα του σχεδίου 1

α)

Αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τα οφέλη της εφαρμογής των στρατηγικών διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο μέσω περιφερειακών εργαστηρίων κατάρτισης.

β)

Ενίσχυση της δυνατότητας και της ικανότητας των φορέων να αξιολογούν τους βιοκινδύνους, να καθορίζουν και να υιοθετούν στρατηγικές μετριασμού για τη μείωσή τους σε αποδεκτά επίπεδα, να εξασφαλίζουν τη συνεχή τους βελτίωση και να χειρίζονται μολυσματικούς παράγοντες με γνώμονες την υπευθυνότητα, την ασφάλεια, την προστασία και τη λογοδοσία.

γ)

Ανάπτυξη ομάδας εκπαιδευτών ώστε να υποστηριχθούν τα εθνικά προγράμματα κατάρτισης και να διαδοθούν οι ευκαιρίες κατάρτισης.

2.1.3.   Περιγραφή του σχεδίου 1

α)   Παροχή ευκαιριών κατάρτισης σε περιφέρειες

Με σκοπό να συμπεριληφθούν πολλοί παράγοντες στην περιφέρεια και να καλυφθούν οι διάφορες ανάγκες τους ως προς την κατάρτιση, θα προταθούν διάφορα περιφερειακά εργαστήρια δύο φορές το πολύ, με τη συμμετοχή μέχρι πενήντα ατόμων ανά εκδήλωση. Αξιοποιώντας τις ευκαιρίες συνάντησης των σχετικών εμπειρογνωμόνων και ιθυνόντων στην περιφέρεια, αναμένεται από τα εργαστήρια να αποτελέσουν περιφερειακό φόρουμ ώστε κάθε κράτος μέλος να μοιραστεί τα επιτεύγματα, τις προκλήσεις και τις ορθές πρακτικές με τις γειτονικές χώρες.

β)   Αύξηση των κύκλων μαθημάτων σε εθνικό και/ή υποεθνικό επίπεδο

Επιπλέον, θα συγκροτηθεί τοπική ομάδα εκπαιδευτών, μέσω των εν λόγω εργαστηρίων, πράγμα που θα επιτρέψει να αυξηθούν οι κύκλοι μαθημάτων σε εθνικό και/ή υποεθνικό επίπεδο και να συμπεριληφθούν, με τον τρόπο αυτό, πολλοί εθνικοί φορείς. Θα παρασχεθεί στήριξη συγκεκριμένα σε εκείνες τις περιφερειακές χώρες που δεν επωφελούνται από το σχέδιο 2 το πολύ επτά φορές συνολικά, ενδεχομένως με τη συμμετοχή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, ώστε να υποστηριχθεί η ευαισθητοποίηση μεταξύ των σχετικών φορέων και να ενισχυθούν οι τοπικές τεχνικές ικανότητες υλοποίησης σε κεντρικό, ενδιάμεσο και περιφερειακό επίπεδο ορθών πρακτικών που έχουν συμφωνηθεί σε περιφερειακό επίπεδο. Όπου είναι δυνατόν, θα εξεταστεί η συμμετοχή περιφερειακών και/ή εθνικών ενώσεων βιοασφάλειας.

Οι δραστηριότητες αυτές θα πραγματοποιηθούν το πολύ σε επτά χώρες οι οποίες θεωρούνται κατάλληλες είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό.

2.2.    Σχέδιο 2: Ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών περί εργαστηρίων για την αντιμετώπιση των βιολογικών κινδύνων και την ενίσχυση των βασικών ικανοτήτων (μοντέλο επίδειξης για τις χώρες)

2.2.1.   Σκοπός του σχεδίου 2

α)

Να συμμετάσχουν και να συνδεθούν οι σχετικοί φορείς χάραξης πολιτικής (μεταξύ άλλων στους τομείς της δημόσιας υγείας, των εξωτερικών υποθέσεων, της υγείας των ζώων, του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης και της έρευνας, της δικαιοσύνης και του εμπορίου) και το προσωπικό των εργαστηρίων όλων των επιπέδων ώστε να θεσπιστούν, να εφαρμοστούν και να βελτιωθούν πολιτικές και πρακτικές διαχείρισης βιοκινδύνου, και να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη αντίληψης της βιοασφάλειας και της βιοπροστασία με διαφάνεια και λογοδοσία.

β)

Να βοηθηθούν οι επιλεχθείσες χώρες ώστε να εξοπλίσουν καλύτερα τα βασικά εργαστήρια δημόσιας υγείας με τα υλικά που απαιτούνται για τη δημιουργία ικανοτήτων ασφαλούς και ποιοτικής διάγνωσης. Να ενισχυθεί η ανάπτυξη συγκεκριμένων βασικών ικανοτήτων βάσει του IHR, με ιδιαίτερη έμφαση στα εργαστήρια και στα σημεία εισόδου.

γ)

Να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σε ολόκληρη τη χώρα όσον αφορά τα σχετικά κανονιστικά έγγραφα που έχουν συμφωνηθεί διεθνώς, δηλαδή τη συμφωνία εργαστηρίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN), τα ISO 15793:2011 Διαχείριση βιοκινδύνου στα εργαστήρια, ISO 15189:2007 Ιατρικά εργαστήρια — Ιδιαίτερες απαιτήσεις ποιότητας και ικανότητας, ISO 15190:2003 Ιατρικά εργαστήρια — Απαιτήσεις ασφαλείας, ISO/IEC 17025:2005 Γενικές απαιτήσεις για την ικανότητα των εργαστηρίων δοκιμών και διακριβώσεων, ISO 9001:2008 Συστήματα διαχείρισης της ποιότητας — Απαιτήσεις, καθώς και ISO 14001:2004 Συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης — Απαιτήσεις και καθοδήγηση για τη χρήση, με τη συμμετοχή υπευθύνων, σε εθνικό επίπεδο, για τη χάραξη πολιτικής στον τομέα της υγείας, καθώς και διοικητικών στελεχών και προσωπικού εργαστηρίων, οι οποίοι ενθαρρύνονται να δεσμευτούν ότι θα υιοθετήσουν ένα σύνολο κανόνων και συμπεριφοράς με διαφάνεια και λογοδοσία σε ό,τι αφορά τη βιοασφάλεια, τη βιοπροστασία και τα ποιοτικά εργαστηριακά συστήματα.

δ)

Να ενισχυθούν η διατομεακή συνεργασία και δικτύωση, σε μια προσπάθεια συμμετοχής διάφορων εθνικών ενδιαφερόμενων φορέων και αρχών, μεταξύ άλλων, των υπουργείων υγείας, παιδείας, επιστήμης και έρευνας, γεωργίας, μεταφορών, εσωτερικών και εξωτερικών και των τελωνειακών αρχών.

ε)

Να βοηθηθούν η ανάπτυξη και η παροχή εργαλείων και ενδεδειγμένων κατευθυντήριων γραμμών για την προαγωγή της διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια και την ενίσχυση των εθνικών εργαστηριακών συστημάτων.

2.2.2.   Αναμενόμενα αποτελέσματα του σχεδίου 2

α)

Ανάπτυξη διάφορων εκπαιδευτικών δυνατοτήτων και παροχή τους σύμφωνα με τις καθορισμένες προτεραιότητες και ανάγκες κάθε εθνικού ενδιαφερόμενου φορέα.

β)

Ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης βιοκινδύνου ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι βιολογικοί κίνδυνοι.

γ)

Ευαισθητοποίηση των εθνικών φορέων και των σχετικών αρχών και συμμετοχή τους σε διάλογο προληπτικής δράσης για τα ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την προστασία έναντι επικίνδυνων βιολογικών παραγόντων και τοξινών σε εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις. Μεταξύ των εθνικών φορέων, βελτιωμένη κατανόηση και εμπιστοσύνη ώστε να καταστεί δυνατή μια διατομεακή και συνεκτική προσέγγιση στη διαχείριση βιοκινδύνου.

δ)

Προαγωγή της τυποποίησης και ανάπτυξη συναφών εργαλείων και κατευθυντήριων γραμμών που θα επιτρέπουν τη λήψη των κατάλληλων μέτρων μετριασμού και τη συνεχή βελτίωση των επιδόσεών τους.

ε)

Παροχή υποστήριξης για την ενίσχυση συγκεκριμένων βασικών ικανοτήτων σε συμμόρφωση με τον IHR.

στ)

Αναθεώρηση, συζήτηση και ανάπτυξη εθνικών πολιτικών και στρατηγικών.

ζ)

Εξέταση και ανάληψη διαρθρωτικής επεξεργασίας και οργανωτικής μεταρρύθμισης σε μια προσπάθεια μετατροπής της εγκεκριμένης στρατηγικής σε δράση με βιώσιμο τρόπο.

η)

Φυσικός περιορισμός των βιολογικών κινδύνων, ενισχυμένος με την παροχή του απαραίτητου εξοπλισμού και αναβάθμιση της προσδιορισμένης βασικής εγκατάστασης.

θ)

Ορθές πρακτικές που ανταλλάσσονται με εθνικούς ομοτίμους σε διάφορα επίπεδα και εργαστηριακή δικτύωση μέσω της οργάνωσης συνεδριάσεων και δραστηριοτήτων προβολής.

ι)

Ανάπτυξη των απαραίτητων εργαλείων για τη συνδρομή στην αποτελεσματική υλοποίηση του σχεδίου.

2.2.3.   Περιγραφή του σχεδίου 2

Για τους σκοπούς που περιγράφονται στο σημείο 2.2.1, το σχέδιο θα υλοποιηθεί εντός περιόδου δύο ετών, βάσει της μακροπρόθεσμης δέσμευσης των δικαιούχων χωρών, της Ένωσης και της ΠΟΥ. Το σχέδιο θα εφαρμοστεί στις ακόλουθες δύο φάσεις:

α)   Προπαρασκευαστική φάση

Η κοινή δράση 2008/307/ΚΕΠΠΑ επέτρεψε στην ΠΟΥ να αξιολογήσει τις ανάγκες διαχείρισης βιοκινδύνου ορισμένων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ινδονησίας, και να αναγνωρίσει ότι έχουν αποφασίσει να αναλάβουν μια σαφή πολιτική και τεχνική δέσμευση για τη θέσπιση ενός κοινού σχεδίου με στόχο την ενίσχυση της διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια σε εθνικό επίπεδο. Περαιτέρω συζητήσεις με την Ένωση και τη σχετική κυβέρνηση ή κυβερνήσεις θα επιτρέψουν να προσδιοριστούν το πολύ δύο χώρες, πιθανόν με τη συμμετοχή μιας μικρής ομάδας γειτονικών χωρών, οι οποίες θα μπορούσαν να επωφεληθούν από το σχέδιο 2, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές τεχνικές ανάγκες και τις ταχέως αναπτυσσόμενες βιολογικές, διαγνωστικές και ερευνητικές ικανότητες επιμέρους χωρών, και συγκεκριμένα τις εθνικές δεσμεύσεις, σε συνάρτηση με άλλες επιδιώξεις της Ένωσης και της ΠΟΥ. Θα εξεταστεί η δυνατότητα παροχής της κατάλληλης εκπαιδευτικής εμπειρίας στο εξωτερικό για επιλεγμένα άτομα, ώστε να εκπαιδευτούν τα βασικά στελέχη βιοασφάλειας στις σχετικές χώρες σύμφωνα με τις διεθνώς συμφωνημένες ικανότητες, με σκοπό να ηγηθούν του προγράμματος με πιο βιώσιμο τρόπο.

Ως αποτέλεσμα αυτής της προπαρασκευαστικής φάσης, θα υπογραφεί μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης, της ΠΟΥ και των επιλεγμένων χωρών.

β)   Φάση υλοποίησης

Στη φάση αυτή, οι επιλεγμένες χώρες θα διατυπώσουν εθνικό γενικό σχέδιο και στρατηγικό σχέδιο δράσης όπου θα περιγράφονται οι δραστηριότητες που θα πραγματοποιηθούν προκειμένου να επιτευχθεί ο μακροπρόθεσμος στόχος για ασφαλείς και αξιόπιστες εργαστηριακές πρακτικές. Τα εν λόγω σχέδια θα περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση σχεδίου συντονισμού για την ενημέρωση όλων των φορέων σχετικά με το καθεστώς εθνικής ετοιμότητας έναντι βιολογικών συμβάντων και την έναρξη της εναρμόνισης των αρμοδιοτήτων δημόσιας υγείας στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου ετοιμότητας για βιολογικές απειλές και/ή συμβάντα, καθώς και σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης για τη δημόσια υγεία με διεθνείς προεκτάσεις, όπως ορίζονται στον IHR. Ο σχεδιασμός θα πρέπει να υποστηρίζεται από πραγματική εθνική ηγεσία και κυριότητα της πρωτοβουλίας.

Στη συνέχεια, οι δραστηριότητες και η προμήθεια του εξοπλισμού και του υλικού θα πραγματοποιηθούν όπως σχεδιάστηκαν και συμφωνήθηκαν από τα σχετικά μέρη. Η απαραίτητη τεχνική και οικονομική βοήθεια θα παρασχεθεί μέσω της παρούσας απόφασης, ώστε να συνδεθούν οι εθνικοί φορείς μεταξύ τους και με διεθνείς οργανισμούς και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, με σκοπό να υποστηριχθούν οι δραστηριότητές τους και να λάβουν βοήθεια ώστε να καταστούν υπεύθυνοι και ενεργοί παγκόσμιοι εταίροι σε περιφερειακές επαγγελματικές ενώσεις και διεθνή δίκτυα.

Η ΠΟΥ, σε συνεργασία με τις επιλεγμένες χώρες, θα καταρτίσει εκθέσεις προόδου, επικαιροποιώντας και αξιολογώντας την εφαρμογή του εθνικού σχεδίου βελτίωσης της διαχείρισης βιοκινδύνου, καθώς και τις εθνικές επιδόσεις των εργαστηρίων από την πλευρά της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας και του IHR, και θα διαβιβάσει τις εν λόγω εκθέσεις στην Ένωση αναλόγως.

Στο τέλος της φάσης εφαρμογής θα πραγματοποιηθεί περιφερειακό ή υποπεριφερειακό εργαστήριο για τη διάδοση των επιτευγμάτων και των εμπειριών στις γειτονικές χώρες.

3.   Διάρκεια

Η κατ’ εκτίμηση συνολική διάρκεια εφαρμογής της παρούσας απόφασης είναι 24 μήνες.

4.   Δικαιούχοι

Δικαιούχοι του σχεδίου 1 είναι χώρες και υποπεριφέρειες που προσδιορίζονται σε διαβούλευση με την Ένωση, οι οποίες χρειάζονται βελτιωμένη ευαισθητοποίηση, στρατηγικές και πρακτικές διαχείρισης βιοκινδύνου, ενδεχομένως συμπεριλαμβανομένων των συμβαλλόμενων κρατών της BTWC.

Δικαιούχοι του σχεδίου 2 είναι χώρες που προτίθενται να ενισχύσουν σε σημαντικό βαθμό τις εθνικές ικανότητες και δυνατότητές τους μέσω της παρούσας απόφασης, οι οποίες επιλέγονται σε διαβούλευση με την Ένωση και τις σχετικές εθνικές αρχές για τη δέσμευσή τους να βελτιώσουν τη διαχείριση του βιοκινδύνου στα εργαστήρια και τα εθνικά εργαστηριακά συστήματα.

5.   Φορέας υλοποίησης

Τη διαχείριση και την υλοποίηση των σχεδίων θα αναλάβει η ΠΟΥ σε τακτική διαβούλευση με την Ένωση και με την υποστήριξη, όπου κριθεί σκόπιμο, εξωτερικών εμπειρογνωμόνων επί του θέματος.

6.   Οργανισμός υλοποίησης: σκεπτικό της επιλογής

Η ΠΟΥ είναι η διεθνής οργάνωση που παρέχει πλαίσιο, εμπειρογνωμοσύνη και εργαλεία για την ενημέρωση, την παροχή κατευθυντήριων γραμμών και την υποστήριξη των κρατών μελών της για την προστασία της ανθρώπινης υγείας εντός και πλησίον εργαστηριακών περιβαλλόντων μέσω της διαχείρισης βιοκινδύνου, των προτύπων, των κανόνων και των διαδικασιών που ενδείκνυνται. Το σχέδιο αυτό συνάδει με τη βασική, νομικώς δεσμευτική συμφωνία του IHR, η οποία συμβάλλει σημαντικά στην ασφάλεια της δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΠΟΥ υποστηρίζει τα κράτη μέλη της, παρέχοντας πλαίσιο για τον συντονισμό της διαχείρισης συμβάντων που ενδέχεται να αποτελούν περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης για τη δημόσια υγεία με διεθνείς προεκτάσεις και θα βελτιώσει την ικανότητα όλων των χωρών για εντοπισμό, εκτίμηση, κοινοποίηση και αντιμετώπιση απειλών κατά της δημόσιας υγείας. Η ΠΟΥ ήδη συζητεί με τις εν δυνάμει δικαιούχους χώρες και επιδιώκει τη σύμπραξή τους. Οι προτεινόμενες δράσεις καθορίζονται κατόπιν επαναληπτικού διαλόγου με τις εν λόγω χώρες μέσω του επίσημου διαύλου της ΠΟΥ βάσει πραγματικών αναγκών και προτεραιοτήτων και σύμφωνα με κάθε εθνική στρατηγική. Η Ένωση επιδιώκει να εξακολουθήσει την παραγωγική συνεργασία με την ΠΟΥ.

7.   Συγχρηματοδότηση

Η ΠΟΥ δεν είναι ούτε χορηγός ούτε οργανισμός παροχής βοήθειας, αλλά τεχνικός οργανισμός, και, συνεπώς, μια διαδικασία συγχρηματοδότησης θα ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη, κυρίως στον τομέα της ασφάλειας της υγείας, όπου οι ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν διάφορες προτεραιότητες και περιφερειακούς στόχους. Η ΠΟΥ θα παράσχει τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και διαχείριση σχεδίων, αλλά δεν είναι σε θέση να διαθέσει κονδύλια σε κοινές δράσεις εν προκειμένω. Ωστόσο, τα λοιπά συνακόλουθα σχέδια που διεξάγει η ΠΟΥ όσον αφορά τα εργαστήρια θα θεωρηθούν συνεργατικά, αλληλοσυνδεόμενα και αλληλοσυμπληρούμενα.

Παρότι το σχέδιο δεν συγχρηματοδοτείται υπό μορφή κονδυλίων, η ΠΟΥ θα καλύψει εν μέρει ή εν όλω τον μισθό του προσωπικού που συμμετέχει στην υλοποίηση του σχεδίου, πράγμα το οποίο θεωρείται συνεισφορά σε είδος. Η ΠΟΥ θα καλύψει εν μέρει τους μισθούς του αρμόδιου για το σχέδιο υπαλλήλου, του διοικητικού βοηθού και του εθνικού συμβούλου στο Μπανγκλαντές. Η ΠΟΥ θα καλύψει εν όλω τους μισθούς του οικονομικού υπαλλήλου, του συντονιστή, του περιφερειακού συμβούλου και των ιατρών-συμβούλων στην Ινδονησία, στη Μιανμάρ και στο Νεπάλ.

8.   Προβολή

Η ΠΟΥ λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να προβληθεί το γεγονός ότι και τα δυο σχέδια έχουν χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από την Ένωση. Τα μέτρα αυτά θα εφαρμοστούν σύμφωνα το Εγχειρίδιο Επικοινωνίας και Προβολής για τις Εξωτερικές Δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει καταρτιστεί και δημοσιευτεί από την Επιτροπή, καθώς και οποιεσδήποτε άλλες κατευθυντήριες γραμμές έχουν συμφωνηθεί μεταξύ της Επιτροπής και της ΠΟΥ.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη σήμανση και στη δημοσιότητα που θα τονίζουν τον ρόλο της Ένωσης ως μοναδικού οικονομικού υποστηρικτή και των δύο σχεδίων.