ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΝΑΓΚΟΓΙΑ - ΚΟΥΑΛΑ ΛΟΥΜΠΟΥΡ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΚΑΡΘΑΓΕΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑ

ΤΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ,

ΩΣ συμβαλλόμενα μέρη του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για τη βιοασφάλεια που προσαρτάται στη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα, εφεξής «το πρωτόκολλο»,

ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ την αρχή 13 της διακήρυξης του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη,

ΕΠΑΝΑΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΣ την προσέγγιση με βάση την αρχή της προφύλαξης που περιλαμβάνεται στην αρχή 15 της Διακήρυξης του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη,

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ την ανάγκη να προβλεφθούν κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης σε περίπτωση ζημίας ή βάσιμης πιθανότητας ζημίας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ το άρθρο 27 του πρωτοκόλλου,

ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

Άρθρο 1

Στόχος

Ο στόχος του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου είναι να συμβάλει στη διατήρηση και στη βιώσιμη χρήση της βιολογικής ποικιλότητας, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και θεσπίζοντας διεθνείς κανόνες και διαδικασίες για την ευθύνη και την αποζημίωση σχετικά με τους ζώντες τροποποιημένους οργανισμούς.

Άρθρο 2

Χρήση όρων

1. Οι όροι που χρησιμοποιούνται στο άρθρο 2 της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα, εφεξής «η σύμβαση», και στο άρθρο 3 του πρωτοκόλλου εφαρμόζονται στο παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο.

2. Επιπλέον, για τους σκοπούς του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου:

α)	ως «διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών, συνερχόμενη ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου», νοείται η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της σύμβασης που επέχει θέση συνεδρίασης των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου·

β)

ως «ζημία» νοείται κάθε δυσμενής επίπτωση στη διατήρηση και βιώσιμη χρήση της βιολογικής ποικιλότητας, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, η οποία:

i)	είναι μετρήσιμη ή άλλως παρατηρήσιμη, λαμβάνοντας υπόψη, όπου διατίθενται, επιστημονικά καθιερωμένα βασικά κριτήρια τα οποία αναγνωρίζονται από την αρμόδια αρχή που λαμβάνει υπόψη οποιαδήποτε άλλη ανθρωπογενή μεταβολή και φυσική μεταβολή· και

ii)	είναι σημαντική, όπως ορίζεται στην παράγραφο 3 κάτωθι·

γ)

ως «φορέας εκμετάλλευσης» νοείται κάθε πρόσωπο που έχει τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο του ζώντος τροποποιημένου οργανισμού που μπορεί να είναι, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση και όπως ορίζει το εσωτερικό δίκαιο, ο κάτοχος της άδειας, το πρόσωπο που εισήγαγε τον ζώντα τροποποιημένο οργανισμό στην αγορά, ο επινοήσας, ο παραγωγός, ο κοινοποιών, ο εξαγωγέας, ο εισαγωγέας, ο μεταφορέας ή ο προμηθευτής·

δ)

ως «μέτρα αντιμετώπισης» νοούνται οι εύλογες ενέργειες με σκοπό:

i)	την πρόληψη, την ελαχιστοποίηση, τον περιορισμό, τον μετριασμό ή άλλη ενέργεια προς αποφυγή ζημιών, ανάλογα με την περίπτωση·

ii)

την αποκατάσταση της βιολογικής ποικιλότητας μέσω δράσεων που θα αναληφθούν με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας:

α.	αποκατάσταση της βιολογικής ποικιλότητας στην κατάσταση που ήταν πριν τη ζημία ή στην πλησιέστερη ισοδύναμη κατάσταση· και όπου η αρμόδια αρχή κρίνει ότι αυτό δεν είναι εφικτό·

β.	αποκατάσταση, μεταξύ άλλων, με αντικατάσταση της απώλειας της βιολογικής ποικιλότητας με άλλες συνιστώσες της βιολογικής ποικιλότητας για την ίδια ή για άλλη χρήση, στην ίδια ή, κατά περίπτωση, σε εναλλακτική τοποθεσία.

3. Η «σημαντική» δυσμενής επίπτωση καθορίζεται με βάση παράγοντες όπως:

α)	η μακροπρόθεσμη ή μόνιμη αλλαγή, νοούμενη ως αλλαγή που δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί μέσω φυσικής αποκατάστασης εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος·

β)	η έκταση των ποιοτικών ή ποσοτικών αλλαγών που επηρεάζουν δυσμενώς τις συνιστώσες της βιολογικής ποικιλότητας·

γ)	η μείωση της ικανότητας των συνιστωσών της βιολογικής ποικιλότητας να παρέχουν αγαθά και υπηρεσίες·

δ)	η έκταση οποιωνδήποτε δυσμενών επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου.

Άρθρο 3

Πεδίο εφαρμογής

1. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο ισχύει για ζημίες που προκύπτουν από ζώντες τροποποιημένους οργανισμούς προερχόμενους από διασυνοριακή διακίνηση. Οι αναφερόμενοι ζώντες τροποποιημένοι οργανισμοί είναι αυτοί οι οποίοι:

α)	προορίζονται για άμεση χρήση ως τρόφιμα ή ζωοτροφή, ή για μεταποίηση·

β)	προορίζονται για περιορισμένη χρήση·

γ)	προορίζονται για σκόπιμη εισαγωγή στο περιβάλλον.

2. Όσον αφορά τη σκόπιμη διασυνοριακή διακίνηση, το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο ισχύει για τις ζημίες που προκύπτουν από οποιαδήποτε εξουσιοδοτημένη χρήση των ζώντων τροποποιημένων οργανισμών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 ανωτέρω.

3. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο ισχύει επίσης για ζημίες που προκύπτουν από τις μη σκόπιμες συνοριακές διακινήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 17 του πρωτοκόλλου, καθώς και για ζημίες που προκύπτουν από τις παράνομες διασυνοριακές μετακινήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 25 του πρωτοκόλλου.

4. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο ισχύει για ζημίες που προκύπτουν από τη διασυνοριακή διακίνηση ζώντων τροποποιημένων οργανισμών η οποία δρομολογήθηκε μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου για το συμβαλλόμενο μέρος εντός της δικαιοδοσίας του οποίου πραγματοποιήθηκε η διασυνοριακή διακίνηση.

5. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο ισχύει για ζημίες που σημειώθηκαν σε περιοχές εντός των ορίων της εθνικής δικαιοδοσίας των συμβαλλομένων μερών.

6. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να χρησιμοποιούν τα κριτήρια που καθορίζονται στην εθνική τους νομοθεσία για την αντιμετώπιση ζημιών που σημειώνονται εντός των ορίων της εθνικής τους δικαιοδοσίας.

7. Η εθνική νομοθεσία για την υλοποίηση του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου ισχύει επίσης για ζημίες που προκύπτουν από τις διασυνοριακές διακινήσεις ζώντων τροποποιημένων οργανισμών από μη συμβαλλόμενα μέρη.

Άρθρο 4

Αιτιώδης συνάφεια

Πρέπει να διαπιστωθεί αιτιώδης σχέση μεταξύ της ζημίας και του ζώντος τροποποιημένου οργανισμού σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.

Άρθρο 5

Μέτρα αντιμετώπισης

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη απαιτούν από τον ενδεδειγμένο φορέα ή φορείς εκμετάλλευσης, σε περίπτωση ζημίας, και τηρουμένων των απαιτήσεων της αρμόδιας αρχής, να:

α)	ενημερώνει(-ουν) πάραυτα την αρμόδια αρχή·

β)	να αξιολογεί(-ούν) τη ζημία· και

γ)	να λαμβάνει(-ουν) κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης.

2. Η αρμόδια αρχή πρέπει:

α)	να ταυτοποιήσει τον φορέα εκμετάλλευσης που προκάλεσε τη ζημία·

β)	να αξιολογήσει τη ζημία·

γ)	να καθορίσει ποια μέτρα αντιμετώπισης πρέπει να ληφθούν από τον φορέα εκμετάλλευσης.

3. Όπου προκύπτει από τα σχετικά στοιχεία, από τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία ή από τα στοιχεία που διατίθενται από τον Οργανισμό Ελέγχου της Βιοασφάλειας, ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να προκληθεί ζημία εάν δεν ληφθούν εγκαίρως μέτρα αντιμετώπισης, ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται να λάβει κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης προς αποφυγή της εν λόγω ζημίας.

4. Η αρμόδια αρχή μπορεί να εφαρμόσει κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης, ιδίως όταν ο φορέας εκμετάλλευσης παρέλειψε να το πράξει.

5. Η αρμόδια αρχή έχει το δικαίωμα να ανακτήσει από τον φορέα εκμετάλλευσης τις δαπάνες και τα έξοδά της, καθώς και οποιαδήποτε παρεπόμενα έξοδα και δαπάνες, για την αξιολόγηση των ζημιών και την εφαρμογή οποιωνδήποτε κατάλληλων μέτρων αντιμετώπισης. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να προβλέπουν στην εθνική τους νομοθεσία άλλες περιπτώσεις στις οποίες ο φορέας εκμετάλλευσης ενδεχομένως δεν υποχρεούται να καλύπτει τα έξοδα και τις δαπάνες.

6. Οι αποφάσεις της αρμόδιας αρχής που απαιτούν από τον φορέα εκμετάλλευσης να λάβει μέτρα αντιμετώπισης πρέπει να αιτιολογούνται. Οι αποφάσεις αυτές πρέπει να κοινοποιούνται στον φορέα εκμετάλλευσης. Η εθνική νομοθεσία προβλέπει διορθωτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας διοικητικής ή δικαστικής επανεξέτασης των εν λόγω αποφάσεων. Η αρμόδια αρχή, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, ενημερώνει επίσης τον φορέα εκμετάλλευσης για τα διαθέσιμα διορθωτικά μέτρα. Η προσφυγή στα εν λόγω διορθωτικά μέτρα δεν εμποδίζει την αρμόδια αρχή να λάβει μέτρα αντιμετώπισης υπό κατάλληλες συνθήκες, εκτός εάν η εθνική νομοθεσία προβλέπει διαφορετικά.

7. Κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου και με σκοπό τον προσδιορισμό των ειδικών μέτρων αντιμετώπισης που η αρμόδια αρχή πρόκειται να απαιτήσει ή να λάβει, τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν, κατά περίπτωση, να εξετάσουν κατά πόσο τα μέτρα αντιμετώπισης προβλέπονται ήδη από την εθνική τους νομοθεσία περί αστικής ευθύνης.

8. Τα μέτρα αντιμετώπισης εφαρμόζονται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.

Άρθρο 6

Εξαιρέσεις

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να προβλέπουν, στην εθνική τους νομοθεσία, τις ακόλουθες εξαιρέσεις:

α)	θεομηνίες ή ανωτέρα βία· και

β)	πολεμική σύρραξη ή πολιτικές αναταραχές.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να προβλέπουν, στην εθνική τους νομοθεσία, όποιες άλλες εξαιρέσεις ή μέτρα άμβλυνσης θεωρούν κατάλληλα.

Άρθρο 7

Προθεσμίες

Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να προβλέπουν, στην εθνική τους νομοθεσία:

α)	σχετικές ή/και απόλυτες προθεσμίες για δράσεις όσον αφορά μέτρα αντιμετώπισης· και

β)	την έναρξη της περιόδου στην οποία εφαρμόζεται η προθεσμία.

Άρθρο 8

Δημοσιονομικοί περιορισμοί

Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να προβλέπουν, στην εθνική τους νομοθεσία, δημοσιονομικούς περιορισμούς για την ανάκτηση των δαπανών και εξόδων που αφορούν μέτρα αντιμετώπισης.

Άρθρο 9

Δικαίωμα προσφυγής

Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο δεν περιορίζει ούτε μειώνει οποιοδήποτε δικαίωμα προσφυγής ή αποζημίωσης που ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να αξιώσει έναντι οποιουδήποτε άλλου προσώπου.

Άρθρο 10

Οικονομική εγγύηση

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη διατηρούν το δικαίωμα να περιλάβουν, στην εθνική τους νομοθεσία, διατάξεις για την οικονομική εγγύηση.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη ασκούν το δικαίωμα που προβλέπεται στην παράγραφο 1 ανωτέρω κατά τρόπο σύμφωνο με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, λαμβάνοντας υπόψη τις τρεις τελευταίες παραγράφους του προοιμίου του πρωτοκόλλου.

3. Η πρώτη συνεδρίαση της διάσκεψης των μερών, συνερχόμενη ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου μετά την έναρξη ισχύος του συμπληρωματικού πρωτοκόλλου, θα υποβάλει αίτημα στη Γραμματεία να αναλάβει ολοκληρωμένη μελέτη η οποία θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

α)	τις λεπτομέρειες των μηχανισμών οικονομικής εγγύησης·

β)	την εκτίμηση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των εν λόγω μηχανισμών, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες· και

γ)	τον προσδιορισμό των κατάλληλων οντοτήτων για την παροχή οικονομικής εγγύησης.

Άρθρο 11

Ευθύνη των κρατών για διεθνώς παράνομες πράξεις

Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο δεν θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών βάσει των κανόνων του γενικού διεθνούς δικαίου όσον αφορά την ευθύνη των κρατών για διεθνώς παράνομες πράξεις.

Άρθρο 12

Εφαρμογή και σχέση με την αστική ευθύνη

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη προβλέπουν, στην εθνική τους νομοθεσία, κανόνες και διαδικασίες αποκατάστασης ζημιών. Για την υλοποίηση της εν λόγω υποχρέωσης, τα συμβαλλόμενα μέρη προβλέπουν μέτρα αντιμετώπισης σύμφωνα με το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο και μπορούν, κατά περίπτωση:

α)	να εφαρμόσουν την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, καθώς και, ενδεχομένως, τους γενικούς κανόνες και διαδικασίες περί αστικής ευθύνης·

β)	να εφαρμόσουν ή να εκπονήσουν κανόνες και διαδικασίες περί αστικής ευθύνης ειδικά για το σκοπό αυτό· ή

γ)	να εφαρμόσουν ή να εκπονήσουν συνδυασμό των δύο.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη, με σκοπό τη θέσπιση κατάλληλων κανόνων και διαδικασιών στην εθνική τους νομοθεσία περί αστικής ευθύνης για υλικές ή προσωπικές βλάβες που σχετίζονται με τη ζημία όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο β):

α)	εξακολουθούν να εφαρμόζουν την ισχύουσα γενική νομοθεσία τους περί αστικής ευθύνης·

β)	εκπονούν και εφαρμόζουν ή συνεχίζουν να εφαρμόζουν τη νομοθεσία περί αστικής ευθύνης ειδικά για το σκοπό αυτό· ή

γ)	εκπονούν και εφαρμόζουν ή συνεχίζουν να εφαρμόζουν συνδυασμό των δύο.

3. Κατά την εκπόνηση νομοθεσίας περί αστικής ευθύνης όπως αναφέρεται στα εδάφια β) ή γ) των παραγράφων 1 και 2 ανωτέρω, τα συμβαλλόμενα μέρη, κατά περίπτωση, εξετάζουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα θέματα:

α)

τη ζημία·

β)	τη ρήτρα ευθύνης, όπως αντικειμενική ευθύνη ή ευθύνης λόγω πταίσματος·

γ)	τον καταμερισμό της ευθύνης, ανάλογα με την περίπτωση·

δ)	το δικαίωμα άσκησης αγωγής.

Άρθρο 13

Εκτίμηση και επανεξέταση

Η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών, συνερχόμενη ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου, αναλαμβάνει την επανεξέταση της αποτελεσματικότητας του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος του και κατόπιν ανά πενταετία, υπό την προϋπόθεση ότι τα απαιτούμενα για την εν λόγω επανεξέταση στοιχεία έχουν διατεθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη. Η επανεξέταση διενεργείται στο πλαίσιο της εκτίμησης και της επανεξέτασης του πρωτοκόλλου, όπως ορίζεται στο άρθρο 35 του πρωτοκόλλου, εκτός εάν αποφασίσουν διαφορετικά τα συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου. Η πρώτη επανεξέταση περιλαμβάνει επανεξέταση της αποτελεσματικότητας των άρθρων 10 και 12.

Άρθρο 14

Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών, συνερχόμενη ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου

1. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 2 του άρθρου 32 της σύμβασης, η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών που επέχει θέση συνεδρίασης των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου συνέρχεται ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου.

2. Η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών που συνέρχεται ως συνεδρίαση των συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου προβαίνει σε τακτική επανεξέταση της εφαρμογής του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου και λαμβάνει, στο πλαίσιο της εντολής που έλαβε, τις αναγκαίες αποφάσεις για την προώθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής του. Εκτελεί τα καθήκοντα που της έχουν ανατεθεί από το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο και, τηρουμένων των αναλογιών, τα καθήκοντα που της ανατέθηκαν κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 4 στοιχεία α) και στ) του άρθρου 29 του πρωτοκόλλου.

Άρθρο 15

Γραμματεία

Η Γραμματεία που συστάθηκε δυνάμει του άρθρου 24 της σύμβασης λογίζεται ως γραμματεία του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου.

Άρθρο 16

Σχέση με τη σύμβαση και το πρωτόκολλο

1. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο συμπληρώνει το πρωτόκολλο και δεν μεταβάλλει ούτε τροποποιεί το πρωτόκολλο.

2. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο δεν θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου στο πλαίσιο της σύμβασης και του πρωτοκόλλου.

3. Εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στο παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο, οι διατάξεις της σύμβασης και του πρωτοκόλλου εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών, στο παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο.

4. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 ανωτέρω, το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο δεν θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις συμβαλλόμενου μέρους βάσει του διεθνούς δικαίου.

Άρθρο 17

Υπογραφή

Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο παραμένει ανοικτό προς υπογραφή από τα συμβαλλόμενα μέρη του πρωτοκόλλου στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη από τις 7 Μαρτίου 2011 έως τις 6 Μαρτίου 2012.

Άρθρο 18

Έναρξη ισχύος

1. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο αρχίζει να ισχύει την ενενηκοστή ημέρα από την ημερομηνία κατάθεσης του τεσσαρακοστού εγγράφου κύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης από τα κράτη ή τους περιφερειακούς οργανισμούς οικονομικής ολοκλήρωσης που είναι συμβαλλόμενα μέρη του πρωτοκόλλου.

2. Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο αρχίζει να ισχύει για ένα κράτος ή περιφερειακό οργανισμό οικονομικής ολοκλήρωσης που επικυρώνει, αποδέχεται, εγκρίνει ή προσχωρεί σε αυτό μετά την κατάθεση του τεσσαρακοστού εγγράφου που αναφέρεται στην παράγραφο 1 ανωτέρω, την ενενηκοστή ημέρα από την ημερομηνία κατά την οποία το εν λόγω κράτος ή περιφερειακός οργανισμός οικονομικής ολοκλήρωσης καταθέτει το οικείο έγγραφο κύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης, ή κατά την ημερομηνία κατά την οποία το πρωτόκολλο αρχίζει να ισχύει για το εν λόγω κράτος ή περιφερειακό οργανισμό οικονομικής ολοκλήρωσης, όποια από τις ημερομηνίες είναι μεταγενέστερη.

3. Για τους σκοπούς των παραγράφων 1 και 2 ανωτέρω, οποιοδήποτε έγγραφο που κατατίθεται από περιφερειακό οργανισμό οικονομικής ολοκλήρωσης δεν λογίζεται ως επιπρόσθετο αυτών που έχουν κατατεθεί από κράτη μέλη του εν λόγω οργανισμού.

Άρθρο 19

Επιφυλάξεις

Καμία επιφύλαξη δεν μπορεί να διατυπωθεί για το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο.

Άρθρο 20

Απόσυρση

1. Ανά πάσα στιγμή, δύο έτη μετά την ημερομηνία κατά την οποία άρχισε να ισχύει το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο για ένα συμβαλλόμενο μέρος, το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να αποσυρθεί από το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο με γραπτή κοινοποίηση στον θεματοφύλακα.

2. Η απόσυρση πραγματοποιείται μετά την παρέλευση ενός έτους από την ημερομηνία παραλαβής της κοινοποίησης από τον θεματοφύλακα ή σε οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία που προσδιορίζεται στην κοινοποίηση της απόσυρσης.

3. Οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος που αποσύρεται από το πρωτόκολλο σύμφωνα με το άρθρο 39 του πρωτοκόλλου θεωρείται ότι αποσύρεται και από το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο.

Άρθρο 21

Αυθεντικά κείμενα

Το πρωτότυπο του παρόντος συμπληρωματικού πρωτοκόλλου, το κείμενο του οποίου στην αραβική, κινεζική, αγγλική, γαλλική, ρωσική και ισπανική γλώσσα θεωρείται εξίσου αυθεντικό, κατατίθεται στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

ΣΕ ΠΙΣΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩ, οι υπογεγραμμένοι, δεόντως εξουσιοδοτημένοι προς τούτο, υπέγραψαν το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο.

ΕΓΙΝΕ στη Ναγκόγια, στις δεκαπέντε Οκτωβρίου δύο χιλιάδες δέκα.