25.5.2007 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
L 133/24 |
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 14ης Μαρτίου 2006
με την οποία μια πράξη συγκέντρωσης κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ
(Υπόθεση COMP/M.3868 — DONG/Elsam/Energi E2)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2006) 793]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2007/353/ΕΚ)
Στις 14 Μαρτίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με συγκέντρωση στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων (κανονισμός ΕΚ για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων) (1), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού αυτού. Μία μη εμπιστευτική έκδοση του πλήρους κειμένου της απόφασης στη γλώσσα του πρωτοτύπου της υπόθεσης βρίσκεται στον δικτυακό τόπο της ΓΔ Ανταγωνισμού στην ακόλουθη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html
I. ΠΕΡΙΛΗΨΗ
(1) |
Η παρούσα υπόθεση αφορά την απόκτηση του ελέγχου της Elsam, της Energi E2, της KE και της FE από τη DONG. |
(2) |
Η DONG είναι ο παραδοσιακός κρατικός οργανισμός εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου στη Δανία. Η Elsam και η Energi E2 («E2») είναι οι παραδοσιακοί δανικοί οργανισμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Δυτική Δανία (Elsam) και στην Ανατολική Δανία (E2), αντίστοιχα. Η KE και η FE είναι οι παραδοσιακοί οργανισμοί λιανικού εμπορίου ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή της Κοπεγχάγης. |
(3) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πράξη συγκέντρωσης οδηγεί σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των δεσποζουσών θέσεων στις ακόλουθες αγορές:
|
(4) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δεσμεύσεις που πρότειναν να αναλάβουν τα ενδιαφερόμενα μέρη επαρκούν για την επίλυση των προβλημάτων ανταγωνισμού που έχουν επισημανθεί. Όσον αφορά την αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας, οι προταθείσες δεσμεύσεις συνεπάγονται κυρίως την μεταβίβαση της εγκατάστασης αποθήκευσης του Lille Torup, η οποία θα έχει θετικό αντίκτυπο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας στη Δανία. Όσον αφορά τις αγορές χονδρικής και λιανικής πώλησης φυσικού αερίου, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου που προσφέρεται από τη DONG σε συνδυασμό με την μεταβίβαση της δραστηριότητας αποθήκευσης, αρκεί για την επίλυση όλων των προβλημάτων ανταγωνισμού που επισήμανε η Επιτροπή στις εν λόγω αγορές. |
(5) |
Συνεπώς, η Επιτροπή κηρύσσει την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 και άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις και το άρθρο 57 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. |
II. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1. ΤΑ ΜΕΡΗ
(6) |
Η DONG είναι ο παραδοσιακός κρατικός οργανισμός εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου στη Δανία ο οποίος δραστηριοποιείται στην εκμετάλλευση, παραγωγή, υπεράκτια μεταφορά και πώληση πετρελαίου και φυσικού αερίου καθώς και στην αποθήκευση και διανομή φυσικού αερίου. Επίσης, ασκεί δευτερεύουσες δραστηριότητες συνδεόμενες με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολική και με την προμήθεια ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. |
(7) |
Η Elsam και η Energi E2 («E2») είναι οι παραδοσιακοί δανικοί οργανισμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Δυτική Δανία (Elsam) και στην Ανατολική Δανία (E2), αντίστοιχα. Και οι δύο ασχολούνται με την παραγωγή και την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας (χρηματοπιστωτικής και φυσικής) στη χονδρική αγορά καθώς και με την παραγωγή αστικής θέρμανσης. Μετά την εξαγορά της επιχείρησης λιανικής πώλησης ηλεκτρισμού, Nesa (Ανατολική Δανία) το 2004, η Elsam ασκεί επίσης σημαντικές δραστηριότητες στον τομέα της λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις. Από τη μια πλευρά, οι τοπικές αρχές κατέχουν σημαντικό μέρος της Elsam και της E2, και από την άλλη, η DONG και η Vattenfall (στην περίπτωση της Elsam) καθώς και η Nesa και η KE (στην περίπτωση της E2) είναι οι μεγαλύτεροι μέτοχοι. |
(8) |
Η KE και η FE προμηθεύουν με ηλεκτρική ενέργεια τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις στην περιοχή της Κοπεγχάγης. Επί του παρόντος ανήκουν, αντίστοιχα, στους δήμους της Κοπεγχάγης και του Frederiksberg. |
2. Η ΠΡΑΞΗ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ
(9) |
Αυτό το μέρος της απόφασης περιγράφει την προτεινόμενη πράξη, η οποία συνιστά συγκέντρωση, με την οποία η DONG αποκτά τον έλεγχο της Elsam, της E2, της KE και της FE, εκτός από ορισμένες δραστηριότητες παραγωγής της Elsam και της E2 που θα μεταβιβαστούν στη Vattenfall. Η εξαγορά των δραστηριοτήτων αυτών από τη Vattenfall συνιστά χωριστή συγκέντρωση. |
3. ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(10) |
Η απόφαση εξετάζει το κανονιστικό πλαίσιο που εφαρμόζεται για το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. |
(11) |
Η δανική αγορά φυσικού αερίου άνοιξε για πρώτη φορά στον ανταγωνισμό για τους μεγαλύτερους πελάτες την 1η Ιουλίου 2000. Από τότε, όλοι οι καταναλωτές μπορούν να επιλέγουν τον προμηθευτή τους. Το δίκτυο χερσαίας μεταφοράς αερίου και το σύστημα μεταφοράς διαχωρίστηκαν τελείως το 2004. Σήμερα το σύστημα μεταφοράς ανήκει στην Energinet.dk, μια ανεξάρτητη δημόσια επιχείρηση που ανήκει στο κράτος της Δανίας. Οι δραστηριότητες του δικτύου χερσαίας μεταφοράς αερίου υπάγονται στους κανόνες τους σχετικούς με την πρόσβαση τρίτων στο δίκτυο (κανόνες TPA). Τόσο οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης όσο και οι υπεράκτιοι αγωγοί φυσικού αερίου που συνδέουν τα κοιτάσματα στο δανικό μέρος της Βόρειας Θάλασσας με την ηπειρωτική Δανία ανήκουν στη DONG. Η πρόσβαση στις υποδομές αυτές γίνεται με διαπραγμάτευση βάσει των κανόνων TPA. Οι κανόνες TPA ελέγχονται από τη «DERA», τη δανική αρχή ρύθμισης της ενέργειας, δηλαδή από έναν ανεξάρτητο φορέα εποπτείας στον τομέα της ενέργειας. |
4. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ
Α. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
1. Σχετικές αγορές προϊόντων
(12) |
Όσον αφορά τις σχετικές αγορές προϊόντων στον τομέα του αερίου, η έρευνα αγοράς της Επιτροπής επικεντρώθηκε στον ορισμό της αγοράς αποθήκευσης/ευελιξίας του αερίου, της αγοράς χονδρικού εμπορίου αερίου και της αγοράς προμήθειας αερίου. |
Αγορά για την αποθήκευση και την ευελιξία του αερίου
(13) |
Όσον αφορά την αποθήκευση ή/και άλλα μέσα ευελιξίας του αερίου, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς προϊόντων στην απόφαση παραμένει ανοικτός. |
(14) |
Τα ενδιαφερόμενα μέρη πρότειναν μια αγορά προϊόντων για την ευελιξία του αερίου που να περιλαμβάνει την αποθήκευση σε αποκλειστικές εγκαταστάσεις, τις μεταβολές της παραγωγής, το διεθνές εμπόριο, την αποθήκευση σε δίκτυο αγωγών (line-pack), την μετάβαση σε άλλα καύσιμα, τις διακοπτόμενες συμβάσεις και τις κομβικές αγορές που λειτουργούν βάσει προθεσμιακών συμβάσεων. |
(15) |
Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτά τα διαφορετικά μέσα ευελιξίας μπορούν να υποδιαιρεθούν σε πέντε ομάδες, δηλαδή:
|
(16) |
Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής έδειξε ότι, για τη Δανία, καμία από τις τέσσερις εναλλακτικές λύσεις ευελιξίας όσον αφορά την αποθήκευση στις αποκλειστικές εγκαταστάσεις δεν θεωρείται απόλυτα βιώσιμη ή εφικτή επιλογή. Ωστόσο, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι το θέμα της σχετικής αγοράς προϊόντων (ευελιξίας ή αποθήκευσης) μπορεί να παραμείνει ανοικτό. |
Χονδρική αγορά προμήθειας αερίου
(17) |
Όσον αφορά τη χονδρική προμήθεια αερίου της Δανίας, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στη Δανία υπάρχει τέτοια αγορά, η οποία περιλαμβάνει το σύνολο των πωλήσεων που πραγματοποιούνται:
οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες πρόσβασης των εν λόγω πελατών στη χονδρική αγορά αερίου της Δανίας. |
(18) |
Σύμφωνα με την έρευνα αγοράς της Επιτροπής, φαίνεται ότι υπάρχει χωριστή αγορά για τη χονδρική προμήθεια φυσικού αερίου. Η DONG, στην απάντησή της βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της απόφασης, παραδέχθηκε «τις πωλήσεις αερίου και το χονδρικό εμπόριο αερίου» και, στην κοινοποίηση των αιτιάσεών της, δεν αμφισβήτησε ούτε αυτό ούτε τον προαναφερθέντα ορισμό της αγοράς προϊόντων όσον αφορά τη χονδρική αγορά. |
(19) |
Η προτεινόμενη πράξη έχει επίσης αντίκτυπο στη χονδρική αγορά της Σουηδίας. Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει χωριστή αγορά για τη χονδρική προμήθεια αερίου που προορίζεται για κατανάλωση στη Σουηδία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τόσο η κατάσταση της αγοράς όσο και οι συνθήκες χονδρικού εμπορίου της Σουηδίας είναι διαφορετικές από αυτές της Δανίας. |
Αγορά προμήθειας φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP
(20) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η προμήθεια φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP (δηλαδή, σε μεγάλες μονάδες συνδυασμένης παραγωγής θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας) αποτελεί χωριστή αγορά γιατί η προμήθεια των μονάδων αυτών διαφέρει από τη χονδρική αγορά. Ωστόσο, μια κεντρική μονάδα CHP μπορεί να εισέλθει στη χονδρική αγορά είτε με την ιδιότητα του αγοραστή είτε με την ιδιότητα του πωλητή και τα εμπόδια εισόδου για τους χονδρεμπόρους που θέλουν να προμηθεύσουν ορισμένα τμήματα λιανικής των μονάδων CHP μπορούν να υπερκερασθούν. |
(21) |
Η προμήθεια των κεντρικών μονάδων CHP διαφέρει επίσης από άλλες αγορές λιανικής προμήθειας, λόγω του υψηλότερου επιπέδου ευελιξίας και κατανάλωσης, της διαφορετικής δομής της ζήτησης, των τιμών και των συμβάσεων, των διαφορετικών κανονισμών καθώς και της δυνατότητας που έχουν οι μονάδες αυτές να συμμετέχουν άμεσα στη χονδρική αγορά. |
Αγορές προμήθειας αερίου σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP και σε βιομηχανικούς πελάτες
(22) |
Στη απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η προμήθεια φυσικού αερίου σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP (δηλαδή σε μικρές CHP) και η προμήθεια φυσικού αερίου σε μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες συνιστούν μία ή δύο διαφορετικές αγορές προϊόντων. |
(23) |
Οι μικρές επιχειρήσεις είναι πελάτες που δεν ανήκουν σ’ αυτή την αγορά προϊόντων λόγω των διαφορών όσον αφορά τις τιμές, τα περιθώρια, τους διαύλους εμπορίας και διανομής, το κόστος αποθήκευσης, τις συχνότητες αλλαγής προμηθευτή και τις απαιτήσεις μέτρησης. |
(24) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η προμήθεια φυσικού αερίου σε μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες και σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP έχουν ορισμένα κοινά στοιχεία (επίπεδο κατανάλωσης αερίου, είδη συμβάσεων) αλλά και ορισμένες διαφορές (συστηματικός χαρακτήρας της ζήτησης, διαφορετική δομή του τρόπου ιδιοκτησίας, βαθμός εμπιστοσύνης των πελατών και συχνότητα αλλαγής προμηθευτή). |
Αγορές προμήθειας αερίου σε νοικοκυριά και σε μικρές επιχειρήσεις
(25) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι υπάρχουν μία ή δύο χωριστές αγορές για πελάτες που δεν διαθέτουν μετρητή, δηλαδή για πελάτες με ετήσια κατανάλωση κάτω από 300 000 m3. Οι πωλήσεις σε μικρές επιχειρήσεις κάτω των 300 000 m3 και σε νοικοκυριά μπορεί να ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντων ή σε δύο διαφορετικές αγορές προϊόντων. |
(26) |
Οι συνθήκες προσφοράς και ζήτησης μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών πελατών στη Δανία παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες (υψηλότερες τιμές αερίου, μικρότερη τάση αλλαγής προμηθευτή, χαρτοφυλάκιο «πελατών», ανάγκη μέσων διαχείρισης, τυποποιημένες γενικές προσφορές, σημασία της εικόνας του εμπορικού σήματος, δομή της αγοράς, κόστος αποθήκευσης και υψηλά εμπόδια εισόδου). Επίσης, υπάρχουν αρκετές σοβαρές διαφορές (μέσο επίπεδο κατανάλωσης, τιμές, κόστος και περιθώρια καθώς και διαφορετικές στρατηγικές εμπορίας). |
(27) |
Η εκτίμηση από την πλευρά του ανταγωνισμού δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών καταναλωτών. Ως εκ τούτου, το κατά πόσο η προμήθεια των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί ή όχι διαφορετικά τμήματα της ίδιας σχετικής αγοράς ή δύο διαφορετικές σχετικές αγορές είναι ένα θέμα που παραμένει ανοικτό. |
2. Σχετικές γεωγραφικές αγορές
Αγορά για την αποθήκευση και την ευελιξία του αερίου
(28) |
Σύμφωνα με τη DONG, η σχετική γεωγραφική αγορά για τα μέσα ευελιξίας του αερίου ξεπερνάει τη Δανία και συμπεριλαμβάνει τη Σουηδία, τη Βόρειο Γερμανία και τις Κάτω Χώρες. |
(29) |
Ωστόσο, τα αποτελέσματα της έρευνας που διεξάχθηκε στην αγορά έδειξαν ότι η γεωγραφική αγορά για την αποθήκευση (ή την ευελιξία), ανεξάρτητα από το μέγεθος της σχετικής αγοράς προϊόντων, περιορίζεται στη Δανία. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται κυρίως στα ακόλουθα:
|
(30) |
Όσον αφορά τη σουηδική αγορά αποθήκευσης ή άλλα μέσα ευελιξίας, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αγορά έχει δανική ή σουηδοδανική γεωγραφική διάσταση. |
Χονδρική αγορά προμήθειας αερίου
(31) |
Σύμφωνα με τη DONG, η σχετική γεωγραφική αγορά για τη χονδρική προμήθεια αερίου ξεπερνάει τη Δανία (ή τη Δανία και τη Σουηδία) και περιλαμβάνει, τουλάχιστον, και τη Γερμανία. |
(32) |
Σύμφωνα με την έρευνα αγοράς, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις ότι η χονδρική αγορά προμήθειας αερίου περιορίζεται στη Δανία. Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία δεν ανήκει στην ίδια γεωγραφική αγορά με τη Δανία και ότι αποτελεί χωριστή αγορά σουηδικής ή σουηδοδανικής διάστασης, δεδομένου ότι η χονδρική αγορά της Σουηδίας δεν ασκεί σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις στο χονδρικό εμπόριο της Δανίας. Κατά τον ίδιο τρόπο, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν ανήκουν στην ίδια γεωγραφική αγορά με τη Δανία, για τους ακόλουθους λόγους:
|
(33) |
Η DONG, στην απάντησή της στην απόφαση που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ), υποστήριξε ότι οι παραδόσεις αερίου στη γερμανική πλευρά του σημείου εισόδου/εξόδου του Ellund ανήκουν στο χονδρικό εμπόριο της Δανίας. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας αγοράς, η απόφαση αφήνει ανοικτό το κατά πόσο οι παραδόσεις αυτές πρέπει να συμπεριληφθούν ή όχι στη γεωγραφική διάσταση της δανικής χονδρικής αγοράς προμήθειας αερίου. |
Αγορά προμήθειας φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP
(34) |
Η αγορά προμήθειας φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP φαίνεται ότι έχει εθνική διάσταση και ότι μπορεί να περιλαμβάνει, το πολύ, τη Δανία και τη Σουηδία, δεδομένου ότι η γεωγραφική της διάσταση δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τη χονδρική αγορά. Επίσης, μόνο ένα μέρος των αναγκών των κεντρικών μονάδων CHP μπορούν να καλυφθούν από τις γειτονικές χώρες. |
Αγορές προμήθειας αερίου σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP και σε βιομηχανικούς πελάτες
(35) |
Η αγορά ή οι αγορές προμήθειας φυσικού αερίου σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP και σε μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες έχουν εθνική διάσταση γιατί δεν γίνονται άμεσες εισαγωγές. Επίσης, οι δομές της αγοράς είναι σαφώς πολύ διαφορετικές μεταξύ των γειτονικών χωρών. Η ύπαρξη ουσιαστικών διαφορών όσον αφορά τις τιμές μεταξύ της Δανίας, της Γερμανίας, της Σουηδίας και των Κάτω Χωρών επιβεβαιώνει επίσης την ύπαρξη εθνικών αγορών. |
Αγορές προμήθειας αερίου σε νοικοκυριά και σε μικρές επιχειρήσεις
(36) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι οι αγορές προμήθειας σε μικρές επιχειρήσεις και σε νοικοκυριά στη Δανία δεν ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα και ότι έχουν μάλλον περιφερειακή διάσταση. Το κατά πόσο οι αγορές αυτές είναι εθνικές ή περιφερειακές είναι ένα θέμα που μπορεί να παραμείνει ανοικτό. Από τη μια πλευρά, οι πωλήσεις στην αγορά αυτή απαιτούν την ύπαρξη εθνικού γραφείου που να εξασφαλίζει την πώληση και την εξυπηρέτηση μετά την πώληση. Όλοι οι προμηθευτές αερίου σε πελάτες χωρίς μετρητή στη Δανία είναι δανικές επιχειρήσεις και οι αποκλίσεις μεταξύ των τιμών που χρεώνονται στις διάφορες εθνικές αγορές είναι σημαντικές. Από την άλλη πλευρά, μόνο κάτω από το 1 % των καταναλωτών αποφάσισε μέχρι τώρα να αλλάξει προμηθευτή. Ως εκ τούτου, οι περιφερειακές επιχειρήσεις διανομής διατηρούν ακόμη μεγάλα μερίδια της αγοράς στις αντίστοιχες περιοχές τους και οι τιμές που χρεώνονται στους τελικούς καταναλωτές είναι διαφορετικές στις τρεις γεωγραφικές περιοχές. Η ύπαρξη μεγάλων διαφορών μεταξύ των μεριδίων της αγοράς και των τιμών μεταξύ περιφερειών δείχνει ότι δεν πρόκειται για περιφερειακές ολοκληρώσεις. |
3. Συμπέρασμα για τις σχετικές αγορές στο τομέα του φυσικού αερίου
(37) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι υπάρχουν οι ακόλουθες σχετικές αγορές:
|
Β. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
1. Σχετικές αγορές προϊόντων
Παραγωγή και χονδρική πώληση φυσικής ηλεκτρικής ενέργειας παρεπόμενες υπηρεσίες
(38) |
Ένα σημαντικό μέρος των χονδρικών αγορών και πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στη σκανδιναβική περιφέρεια πραγματοποιείται μέσω του σκανδιναβικού χρηματιστηρίου ηλεκτρικής ενέργειας Nord Pool Spot ASA (στο εξής «Nord Pool»). Εκτός από αυτές τις μορφές χονδρικών εμπορικών συναλλαγών φυσικής ηλεκτρικής ενέργειας που βασίζονται στο Nord Pool, οι παραγωγοί/έμποροι και πελάτες συνάπτουν διμερείς συμβάσεις για τη χονδρική πώληση φυσικής ηλεκτρικής ενέργειας. |
(39) |
Οι άμεσοι πελάτες των παρεπόμενων υπηρεσιών είναι οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς (TSO) οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση της ισορροπίας του δικτύου και για την εξασφάλιση της προμήθειας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με την έρευνα αγοράς της Επιτροπής, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι το σύστημα των παρεπόμενων υπηρεσιών του δικτύου δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί από άλλο σύστημα χονδρικής προμήθειας. Επίσης, το μέρος της ενέργειας που παρακρατείται από τον οργανισμό ρύθμισης της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να σημειώσει σημαντικές διαχρονικές μεταβολές χωρίς να υπάρχει σαφής σχέση με τη θέση του στην αγορά παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. |
(40) |
Ωστόσο, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι ακριβής προσδιορισμός αυτών των αγορών μπορεί να παραμείνει ανοικτός. Οι διμερείς παραδόσεις σε πελάτες που δεν έχουν άμεση πρόσβαση στο Nord Pool μπορούν να συνιστούν ή να μη συνιστούν αγορά χωριστών προϊόντων και το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τις παρεπόμενες υπηρεσίες. |
Χρηματοπιστωτικά παράγωγα ηλεκτρικής ενέργειας
(41) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι υπάρχει χωριστή αγορά για τη χρηματοπιστωτική ηλεκτρική ενέργεια, κυρίως για τους ακόλουθους λόγους: η χρηματοπιστωτική αγορά αφορά τις συναλλαγές κινδύνων, ενώ η φυσική αγορά αφορά τις συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας για λόγους κατανάλωσης. Έτσι, αυτές οι δύο αγορές δεν είναι αντικαταστάσιμες. Το κατά πόσο το χωριστό χρηματοπιστωτικό προϊόν που συνιστούν οι συμβάσεις CfD (contracts for difference) ανήκει στην ίδια αγορά ή σε διαφορετική αγορά, παραμένει ανοικτό. |
Λιανικό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας
(42) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι υπάρχει χωριστή αγορά για την προμήθεια των πελατών που έχουν ανάγκη ωριαίας μέτρησης και χωριστή αγορά για τους πελάτες που δεν έχουν ανάγκη μέτρησης. Η διαφορά αυτή επιβεβαιώθηκε σαφώς από την έρευνα αγοράς. Αυτές οι δύο κατηγορίες πελατών πληρώνουν διαφορετικές τιμές, καταναλώνουν διαφορετικά προϊόντα και έχουν διαφορετική αγοραστική συμπεριφορά. |
2. Σχετικές γεωγραφικές αγορές
Χονδρική αγορά φυσικής ηλεκτρικής ενέργειας
(43) |
Η απόφαση εκφράζει τη γνώμη ότι οι συνέπειες αυτής της συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό πρέπει να εξεταστούν χωριστά στις διαφορετικές περιοχές τιμών του Nord Pool (δηλαδή στην Ανατολική και τη Δυτική Δανία) ή και στις δύο αυτές περιοχές μαζί συν τη Σουηδία, δεδομένου ότι οι σκανδιναβικές δραστηριότητες των μερών περιορίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην περιοχή της Δανίας. Εάν η συγκέντρωση δεν δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό σ’ αυτούς τους συνδυασμούς περιοχών, δεν θα δημιουργήσει προβλήματα ούτε και στην ευρύτερη περιοχή τιμών. |
(44) |
Όλα τα άλλα θέματα που συνδέονται με τον ορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς όσον αφορά τη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στην προκειμένη περίπτωση, παραμένουν ανοικτά. |
Παρεπόμενες υπηρεσίες
(45) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι οι παρεπόμενες υπηρεσίες έχουν εθνική διάσταση, δεδομένου ότι εξαρτώνται άμεσα από τη διαθεσιμότητα και την αξιοπιστία στο πλαίσιο μιας δεδομένης περιοχής τιμών και δεδομένου ότι υπάρχει συμφόρηση μεταξύ των αγωγών διασύνδεσης. |
Χρηματοπιστωτικά παράγωγα ηλεκτρικής ενέργειας
(46) |
Όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά παράγωγα ηλεκτρικής ενέργειας, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η αγορά είναι, τουλάχιστον, πανσκανδιναβικής διάστασης. Πράγματι, το εμπόριο των προϊόντων αυτών γίνεται στο πλαίσιο του Nord Pool, ενώ οι συμβάσεις CfD μπορούν να αφορούν μόνο αυτή τη συγκεκριμένη περιοχή τιμών, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο εμπόριο αυτών των προϊόντων είναι κυρίως προμηθευτές και πελάτες της χονδρικής αγοράς σ’ αυτές τις ιδιαίτερες περιοχές τιμών. |
Λιανικό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας
(47) |
Όσον αφορά τις λιανικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι για τους πελάτες που διαθέτουν μετρητή η αγορά είναι εθνική, ενώ για τους πελάτες που δεν διαθέτουν μετρητή η αγορά είναι εθνική και περιφερειακή. Οι ξένες επιχειρήσεις δεν έχουν άμεση πρόσβαση και οι πελάτες που δεν διαθέτουν μετρητή παραμένουν γενικά πιστοί στον τοπικό προμηθευτή τους που εξασφαλίζει την υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας («OSU»). |
3. Συμπέρασμα σχετικά με τις σχετικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας
(48) |
Συνεπώς, η απόφαση ορίζει τις ακόλουθες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας:
|
Γ. ΑΛΛΕΣ ΑΓΟΡΕΣ
(49) |
Αρκετές άλλες αγορές επηρεάζονται από την προτεινόμενη πράξη συγκέντρωσης χωρίς, ωστόσο, να προβλέπονται αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό είτε γιατί τα μερίδια της αγοράς είναι χαμηλά είτε γιατί δεν παρατηρούνται γεωγραφικές επικαλύψεις: πρόκειται για την αστική θέρμανση (σε τοπικό επίπεδο), την παραγωγή ιπτάμενης τέφρας (η περιφερειακή διάσταση της οποίας παραμένει ανοικτή) και τις ανταλλαγές δικαιωμάτων εκπομπής CO2 (στο επίπεδο της ΕΕ). |
5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΜΕΙΟΨΗΦΙΚΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ
(50) |
Η απόφαση εξετάζει το επιχείρημα που πρόβαλε η DONG σχετικά με τις συνέπειες της συγκέντρωσης στις σχέσεις που προϋπήρχαν μεταξύ των συγχωνευόμενων μερών και μεταξύ των συγχωνευόμενων και τρίτων μερών. Ωστόσο, διαπιστώνει ότι η συνεκτίμηση αυτών των συνεπειών, σε καμία περίπτωση, δεν μπορεί να αντισταθμίσει τα αρνητικά αποτελέσματα της συγκέντρωσης. |
Α. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
1. Αγορά για την αποθήκευση και την ευελιξία του αερίου
(51) |
Με βάση τη σχετική έρευνα αγοράς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η DONG κατέχει σήμερα δεσπόζουσα θέση στην αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας της Δανίας. |
(52) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η πρόσβαση στην αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας αποτελεί απαραίτητο συμπληρωματικό παράγοντα των λοιπών δραστηριοτήτων στο τομέα του αερίου, δεδομένου ότι η αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας θεωρείται συγγενής με άλλες αγορές αερίου. Μολονότι στο πλαίσιο της DONG υπάρχουν δύο χωριστές οντότητες που είναι αρμόδιες για την αποθήκευση και την πώληση του αερίου, αντίστοιχα, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι και οι δύο αυτές δραστηριότητες διέπονται από έναν κοινό στόχο ο οποίος συνίσταται στην αύξηση των περιθωρίων κέρδους του ομίλου DONG. Έτσι, η Επιτροπή ανέλυσε τις επιπτώσεις της συγκέντρωσης στη δανική αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας του αερίου στο πλαίσιο αυτό. |
(53) |
Κατά συνέπεια, η απόφαση προτείνει ότι η εξαγορά της E2 και της Elsam ως βασικών ανεξάρτητων πηγών ευελιξίας στη Δανία θα δώσει στη DONG την ικανότητα και τα κίνητρα να μειώσει τις ανάγκες αποθήκευσης με την αντικατάσταση των δικών της εγκαταστάσεων αποθήκευσης από αυτές της E2 και της Elsam ως πηγών ευελιξίας. Παράλληλα, θα μειωθούν οι διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις ευελιξίας για τους ανταγωνιστές προμηθευτές αερίου. Κατά συνέπεια, και λόγω του τρόπου που εφαρμόζονται οι δανικές τιμές αποθήκευσης, θα αυξηθούν οι τιμές αποθήκευσης των λοιπών προμηθευτών και ως εκ τούτου θα μειωθεί η ικανότητά τους να ασκούν ανταγωνιστικές πιέσεις στη DONG. |
(54) |
Για τους λόγους αυτούς, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πράξη θα οδηγήσει σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις ενδεχόμενες αγορές αποθήκευσης ή στις αγορές αποθήκευσης/ευελιξίας της Δανίας, ιδιαίτερα λόγω της ενίσχυσης της δεσπόζουσας θέσης της DONG στις αγορές αυτές. |
(55) |
Όσον αφορά τη σουηδική αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαπίστωση ενδεχόμενων αρνητικών επιδράσεων στη Δανία μπορεί να επεκταθεί και στη Σουηδία. Ωστόσο, δεν απαιτείται η λεπτομερής εξέταση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της σουηδικής αγοράς γιατί η συνολική εκτίμηση της πράξης είναι ανεξάρτητη από αυτά. |
2. Χονδρική αγορά προμήθειας αερίου
(56) |
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Επιτροπή και η DONG υποστήριξαν διαφορετικές θέσεις όσον αφορά τη σκοπιμότητα ανάλυσης της χονδρικής προμήθειας αερίου μετά το […] (3). Η DONG αμφισβήτησε τη σκοπιμότητα που μπορεί να έχει η ανάλυση της κατάστασης σε χρονικό ορίζοντα […] * ετών. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η αγορά αερίου χαρακτηρίζεται από μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε μέσα υποδομής και από μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας, πράγμα το οποίο δικαιολογεί την ανάλυση σε χρονικό ορίζοντα μετά από το […] *. Ωστόσο, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ακόμη και χωρίς καμία ανάλυση της κατάστασης της αγοράς μετά από το […] *, η συγκέντρωση θα έχει σημαντικές δυσμενείς συνέπειες για τον ανταγωνισμό στη χονδρική αγορά της Δανίας, λόγω της κατάργησης των ανταγωνιστικών πιέσεων του προγράμματος BGI (Baltic Gas Interconnector — Αγωγός διασύνδεσης του αερίου στη Βαλτική Θάλασσα), και του γεγονότος ότι οι αποφάσεις για την είσοδο ανταγωνιστών θα διέπονται από τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη των συμβάσεων προμήθειας με την Elsam και την E2 που θα αρχίσουν το 2008. |
(57) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η DONG κατέχει δεσπόζουσα θέση στη χονδρική αγορά προμήθειας αερίου της Δανίας, δεδομένου ότι το μερίδιο της αγοράς της ήταν [80-90 %] * το 2004 (4). Η Επιτροπή ανέλυσε τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορεί να ασκηθούν στη δεσπόζουσα θέση της DONG από τις ακόλουθες πέντε πηγές:
|
(58) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αυτές οι ανταγωνιστικές πιέσεις δεν είναι ούτε αρκετά ισχυρές ούτε επαρκείς για να περιορίσουν ουσιαστικά τη θέση που κατέχει η DONG στην αγορά σε βραχυπρόθεσμη βάση. |
(59) |
Στη συνέχεια, η απόφαση εξετάζει κατά πόσο η πράξη θα οδηγήσει στην ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της DONG με την κατάργηση πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών. Όσον αφορά το εμπορικό συμφέρον της E2 και της Elsam να καταστούν ενεργοί παίκτες στη χονδρική αγορά αερίου της Δανίας, η DONG αμφισβητεί το επιχείρημα ότι η E2 και η Elsam αποτελούν δυνητικούς ανταγωνιστές και υποστηρίζει ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν είναι αυτές οι οποίες ασκούν τις πιο ισχυρές ανταγωνιστικές πιέσεις στη DONG. |
(60) |
Το γεγονός ότι η E2 και η Elsam ασκούν σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις (έστω και αν δεν είναι αναγκαστικά οι πιο ισχυρές) είναι αρκετό για την Επιτροπή και η κατάργησή τους μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα ανταγωνισμού. |
(61) |
Η έρευνα της Επιτροπής και η απόφαση καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση θα καταργήσει την E2 ως πραγματικό ανταγωνιστή και την Elsam ως αξιόπιστο δυνητικό ανταγωνιστή της DONG. Η ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με τους πέντε δυνητικούς περιορισμούς του ανταγωνισμού που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 57 παραπάνω δεν μεταβάλλει καθόλου το συμπέρασμα αυτό. Επίσης, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αγορά από τη Vattenfall ορισμένων μετοχών στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Ε2 και της Elsam που λειτουργούν με αέριο δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις που προκαλούνται από την ενσωμάτωση της E2 και της Elsam στον όμιλο DONG. |
(62) |
Εκτός από αυτά τα οριζόντια αποτελέσματα, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει στον αποκλεισμό της πρόσβασης των καταναλωτών, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, λόγω της κάθετης ολοκλήρωσης της DONG με την E2 και την Elsam, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το [20-30 %] * του συνόλου της κατανάλωσης της Δανίας. Έτσι θα είναι πιο δύσκολο για τους ανταγωνιστές της DONG να διεισδύσουν στις αγορές αερίου της Δανίας, είτε ως χονδρέμποροι είτε ως προμηθευτές των τελικών καταναλωτών, πράγμα το οποίο θα δημιουργήσει εμπόδια εισόδου σε όλες αυτές τις αγορές. |
(63) |
Τα συμβαλλόμενα μέρη ισχυρίζονται ότι μέχρι σήμερα οι προμήθειες της Elsam από τρίτους ήταν ελάχιστες, δεδομένου ότι η Elsam έχει συνάψει μόνο ορισμένες συμφωνίες αμοιβαίας ανταλλαγής (swapping) και ορισμένες βραχυπρόθεσμες συμφωνίες αγοράς. Ωστόσο, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι προμήθειες της Elsam από τους ανταγωνιστές της DONG θα είχαν τουλάχιστον αποτελέσει δυνητική πίεση στη συμπεριφορά της DONG. |
(64) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμη και αν το αποτέλεσμα του αποκλεισμού περιοριζόταν στη ζήτηση εκ μέρους της E2, ο αποκλεισμός αυτός θα ενίσχυε σημαντικά τη δεσπόζουσα θέση της DONG στη χονδρική αγορά της Δανίας γιατί αυτό θα απέτρεπε ακόμη περισσότερο την είσοδο τρίτων σ’ αυτή την αγορά σε σημαντική κλίμακα. Αυτό συμβαίνει γιατί το σύνολο της ανεξάρτητης (μη ελεγχόμενης) ζήτησης τρίτων στη Δανία έχει αυξηθεί μέχρι τώρα μέσω της E2. Κατά συνέπεια, η προτεινόμενη συγκέντρωση θα δημιουργήσει εμπόδια εισόδου στη χονδρική αγορά της Δανίας γιατί καταργεί μια επιχείρηση που έχει αγοράσει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου στη χονδρική αγορά με σκοπό τόσο την εσωτερική χρήση όσο και την προμήθεια φυσικού αερίου σε άλλους χρήστες. |
(65) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση αφαιρεί από την DONG σημαντικούς περιορισμούς του ανταγωνισμού στη χονδρική αγορά της Δανίας. Δεδομένης της καλά εδραιωμένης δεσπόζουσας θέσης της DONG στην αγορά αυτή, η προτεινόμενη συγκέντρωση φαίνεται να οδηγεί σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ιδιαίτερα με την ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της DONG. |
(66) |
Όσον αφορά τις χονδρικές παραδόσεις αερίου στη Σουηδία, η DONG κατέχει επίσης πολύ ισχυρή θέση στην αγορά (5). Η απόφαση αφήνει ανοικτό το κατά πόσο η DONG κατέχει δεσπόζουσα θέση μόνο σε μία αγορά χονδρικής προμήθειας, δηλαδή στη σουηδική, ή σε δυο αγορές, δηλαδή στη σουηδική και στη σουηδοδανική αγορά, δεδομένου ότι κάθε αρνητική επίδραση σε οποιαδήποτε από τις αγορές αυτές είναι αποτέλεσμα των αρνητικών επιδράσεων της συγκέντρωσης στη χονδρική αγορά της Δανίας. |
3. Η αγορά προμήθειας φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP
(67) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι στις αγορές προμήθειας φυσικού αερίου σε κεντρικές μονάδες CHP στη Δανία και στη Σουηδία δεν μπορεί να δημιουργηθεί κανένας αποκλεισμός πρόσβασης ούτε όσον αφορά τους πελάτες ούτε όσον αφορά τους συντελεστές παραγωγής, δεδομένου ότι α) τουλάχιστον μέχρι το 2009, καμία από τις κεντρικές μονάδες CHP δεν θα υποστεί αρνητικές επιδράσεις στις αγορές προμήθειας φυσικού αερίου ούτε στη Δανία ούτε στη Σουηδία και β) μετά το 2009, οι κεντρικές μονάδες CHP θα προστατεύονται, δεδομένου ότι θα ενισχυθεί η λειτουργία της χονδρικής αγοράς, χάρη στο «πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου» που πρότειναν τα μέρη. |
(68) |
Όσον αφορά τον δυνητικό ανταγωνισμό, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει σχεδόν καμία πιθανότητα η E2 ή/και η Elsam να θεωρηθούν ως δυνάμει εισερχόμενοι στην αγορά προμήθειας των κεντρικών μονάδων CHP, δεδομένου ότι είναι μάλλον απίθανο άλλες κεντρικές μονάδες CHP να θελήσουν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε αέριο από τους άμεσους ανταγωνιστές τους. |
(69) |
Για τον λόγο αυτό, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η συγκέντρωση δεν θα οδηγήσει σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις αγορές προμήθειας των κεντρικών μονάδων CHP ούτε στη Δανία ούτε στη Σουηδία. |
4. Αγορές προμήθειας σε βιομηχανικούς πελάτες και σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP
(70) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η DONG κατέχει δεσπόζουσα θέση και ότι θα διατηρήσει τη θέση αυτή στο εγγύς μέλλον με μερίδιο της αγοράς [60-70 %] * το 2004. Αυτό είναι το τελευταίο έτος για το οποίο διαθέτουμε αξιόπιστα στοιχεία για τα μερίδια της αγοράς. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι το μερίδιο της αγοράς της DONG θα μειωθεί κάτω από 50 % στο προβλέψιμο μέλλον. |
(71) |
Η δεσπόζουσα θέση της DONG στο στάδιο που προηγείται της χονδρικής αγοράς, στην αποθήκευση, στο υπεράκτιο αέριο και στους αγωγούς εισαγωγής αερίου στηρίζει ακόμη περισσότερο τη θέση της στην αγορά ή τις αγορές προμήθειας μεγάλων βιομηχανικών πελατών και αποκεντρωμένων μονάδων CHP, δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και η πρόσβαση στο αέριο είναι σημαντικοί ανταγωνιστικοί παράμετροι στο πλαίσιο της προμήθειας αυτών των ομάδων πελατών. |
(72) |
Επίσης, οι ανταγωνιστές της DONG δεν μπορούν να αμφισβητήσουν τη δεσπόζουσα θέση της, δεδομένου ότι η HNG/MN και η Statoil Gazelle είναι μικρές επιχειρήσεις, η HNG/MN ένας οικονομικά αδύναμος ανταγωνιστής και ότι υπάρχουν στενές σχέσεις μεταξύ της DONG και της HNG/MN. |
(73) |
Η E.ON και η Shell κατέχουν πολύ μικρό μερίδιο της αγοράς ή των αγορών της Δανίας όσον αφορά τις πωλήσεις σε μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες και σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP και οι προσπάθειες πώλησης της E.ON στη σκανδιναβική περιφέρεια, απ’ ό,τι φαίνεται, συγκεντρώνονται στη σουηδική αγορά. |
(74) |
Η απόφαση επισημαίνει ακόμη και ορισμένα άλλα στοιχεία για την καλά εδραιωμένη δεσπόζουσα θέση της DONG πριν από την πράξη συγκέντρωσης: η πελατεία της DONG παρουσιάζει προφανώς τη χαμηλότερη συχνότητα αλλαγής προμηθευτή μεταξύ των μεγάλων παικτών της αγοράς. Η DONG είναι η επιχείρηση η οποία βρίσκεται στην καλύτερη θέση για την παροχή προϊόντων διπλού καυσίμου και έχει καταφέρει να αναπτύξει σχετικά στενές σχέσεις με αρκετές αποκεντρωμένες μονάδες CHP. |
(75) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η προτεινόμενη πράξη συγκέντρωσης ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση της DONG λόγω της αύξησης των εμποδίων εισόδου στην αγορά και της κατάργησης του δυνητικού ανταγωνισμού. |
(76) |
Η προτεινόμενη πράξη συγκέντρωσης δημιουργεί εμπόδια εισόδου στην αγορά γιατί θα είναι πιο δύσκολο για τους άλλους παίκτες της αγοράς να φθάσουν το κρίσιμο μέγεθος όσον αφορά την προμήθεια αερίου εάν καταργηθεί από την αγορά περίπου το 20 % της συνολικής δανικής κατανάλωσης αερίου. Επίσης, η πράξη συγκέντρωσης θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ήδη προνομιακή πρόσβαση της DONG στις αποκεντρωμένες μονάδες CHP. Η πράξη συγκέντρωσης αυξάνει επίσης τον κίνδυνο αποκλεισμού των συντελεστών παραγωγής όσον αφορά την αποθήκευση αερίου ή αύξησης του κόστους αποθήκευσης για τους ανταγωνιστές, στοιχεία τα οποία δημιουργούν κι άλλα εμπόδια εισόδου. Επίσης, η πράξη συγκέντρωσης μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία εμποδίων εισόδου στις αγορές χονδρικής, πράγμα το οποίο δυσχεραίνει τη δυνατότητα προμήθειας των ανταγωνιστών της DONG με ανταγωνιστικούς όρους. Μετά την πράξη συγκέντρωσης, η DONG θα βρίσκεται επίσης σε προνομιακή θέση για την παροχή προϊόντων διπλού καυσίμου, ενώ θα καταστεί πιο δύσκολο για τους ανταγωνιστές της DONG να ανταγωνίζονται τις προσφορές της. |
(77) |
Η προτεινόμενη συγκέντρωση ενισχύει ακόμη περισσότερο τη δεσπόζουσα θέση της DONG λόγω της κατάργησης των δυνητικών ανταγωνιστών Elsam, E2, Nesa και KE. |
(78) |
Τόσο η E2 όσο και η Elsam έχουν πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου σε ανταγωνιστικές τιμές. Επίσης, έχουν πρόσβαση στην αποθήκευση και στα μέσα ευελιξίας. Επιπλέον, διαθέτουν το απαιτούμενο εμπορικό σήμα «ενέργεια». Μια σαφής πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα αγοράς της Επιτροπής απάντησε ότι η Elsam και η E2 μπορούσαν να τους μεταπωλήσουν κι άλλες ποσότητες αερίου. Τέλος, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις για τις δυνατότητες εισόδου της Ε2 στην αγορά αυτή καθώς και για τις προθέσεις της, δεδομένου ότι η Ε2 είχε ήδη υποβάλει προσφορές στις περιφερειακές επιχειρήσεις χονδρικής προμήθειας στη Σουηδία και τη Δανία το 2003 και το 2004. |
(79) |
Η NESA και η KE έχουν ισχυρά εμπορικά ενεργειακά σήματα και μπορούν να επιτύχουν συνέργιες κόστους και να αυξήσουν τον βαθμό εμπιστοσύνης των πελατών τους με την παροχή προϊόντων διπλού καυσίμου. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν πρόσβαση σε μεγάλη βιομηχανική πελατεία. Επίσης η DONG και η Statoil Gazelle θεωρούν ότι η KE, η Elsam και η Energi E2 είναι δυνητικοί ανταγωνιστές στις αγορές αερίου της Δανίας. |
(80) |
Για τους λόγους αυτούς, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η προτεινόμενη πράξη συγκέντρωσης θα οδηγήσει σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ιδιαίτερα ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά ή στις αγορές προμήθειας φυσικού αερίου σε μεγάλους βιομηχανικούς πελάτες και σε αποκεντρωμένες μονάδες CHP. |
5. Αγορές προμήθειας αερίου σε νοικοκυριά και σε μικρές επιχειρήσεις
(81) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η DONG κατέχει δεσπόζουσα θέση σε δύο περιφερειακές περιοχές με μερίδιο αγοράς πάνω από [90-100 %] * και ότι η θέση της ενισχύεται από υψηλά εμπόδια εισόδου, από τον έλεγχο που ασκεί στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και πρόσβασης στο υπεράκτιο αέριο καθώς και από τη δεσπόζουσα θέση της στη χονδρική αγορά. |
(82) |
Όσον αφορά την εναλλακτική υπόθεση ότι υπάρχει εθνική αγορά, η DONG και η HNG/MN θεωρούνται ότι κατέχουν από κοινού δεσπόζουσα θέση με μερίδια αγοράς — [25-35 %] * και [55-65 %] *, αντίστοιχα. Μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών υπάρχουν στενές σχέσεις. Η αγορά είναι πολύ διαφανής και κάθε απόκλιση από την ολιγοπωλιακή συμπεριφορά μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί. Το προϊόν είναι πολύ ομοιογενές και διευκολύνει τον σιωπηρό συντονισμό. Ο βαθμός εμπιστοσύνης των πελατών είναι πάρα πολύ μεγάλος, πράγμα το οποίο οδηγεί σε υψηλά εμπόδια εισόδου. Επίσης, υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί κυρώσεων για τα ολιγοπώλια που παρεκκλίνουν από τη δέουσα συμπεριφορά και τεράστιο κοινό συμφέρον για τη διατήρηση του status quo. |
(83) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η δεσπόζουσα θέση της DONG θα ενισχυθεί με την αύξηση των εμποδίων εισόδου και, σε έναν ορισμένο βαθμό, με την κατάργηση του δυνητικού ανταγωνισμού. |
(84) |
Η πράξη συγκέντρωσης θα δημιουργήσει εμπόδια εισόδου λόγω του υψηλότερου κόστους αποθήκευσης και των μεγάλων δυσκολιών που έχουν να αντιμετωπίσουν οι ανταγωνιστές για την επίτευξη του κρίσιμου μεγέθους, τη δημιουργία των απαιτούμενων οικονομιών κλίμακας και πεδίου, ώστε η είσοδός τους στην αγορά να είναι οικονομικά βιώσιμη. Επίσης, η πράξη συγκέντρωσης καταργεί την ύπαρξη μεγάλων πελατών σε άλλες αγορές, η ευελιξία των οποίων μπορεί να αντισταθμίσει τις ανάγκες των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων. Τέλος, η πιθανή μείωση της ρευστότητας στη χονδρική αγορά αερίου της Δανίας αυξάνει την ικανότητα της DONG να αποκλείει την πρόσβαση των ανταγωνιστών της στη χονδρική αγορά αερίου. |
(85) |
Η πράξη συγκέντρωσης θα καταργήσει ορισμένους δυνητικούς ανταγωνιστές, δηλαδή την KE μέχρι και τη NESA, οι οποίες είναι επιχειρήσεις λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν την έδρα τους στην ευρύτερη περιοχή της Κοπεγχάγης. Οι επιχειρήσεις αυτές διαθέτουν ήδη γραφεία πώλησης, σημαντικό προσωπικό πωλητών, εξοπλισμό πληροφορικής και συστήματα έκδοσης τιμολογίων. Επίσης, διαθέτουν μεγάλα χαρτοφυλάκια πελατών, τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν ακόμη περισσότερο με σκοπό την είσοδο στις λιανικές αγορές αερίου. Και οι δύο επιχειρήσεις έχουν ισχυρά εμπορικά σήματα, τόσο στο εθνικό όσο και, ιδιαίτερα, στο περιφερειακό επίπεδο. Έτσι, αντίθετα με τους άλλους εισερχόμενους, η NESA και η KE δεν αντιμετωπίζουν υψηλά εμπόδια εισόδου. […] * |
(86) |
Από την άλλη πλευρά, πολλοί πελάτες της KE καλύπτουν ήδη τις ενεργειακές τους ανάγκες για μαγείρεμα με το αέριο της πόλης και τι ανάγκες για θερμότητα με την αστική θέρμανση. Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μεγάλο μέρος της πελατειακής βάσης της NESA και της KE στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ανταγωνισμό μόνο με τη HNG/MN οι περιοχές διανομής αερίου της οποίας συμπίπτουν γεωγραφικά με τις περιοχές της NESA και της KE, και όχι με τις περιοχές της DONG. |
(87) |
Επίσης, η απόφαση αναγνωρίζει ότι άλλες επιχειρήσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να εισέλθουν στην αγορά για την προμήθεια αερίου σε μικρές επιχειρήσεις και σε νοικοκυριά, αλλά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η KE και η NESA κατέχουν συγκεκριμένη θέση όσον αφορά την πρόσβαση στο αέριο την οποία άλλες επιχειρήσεις ηλεκτρισμού είναι δύσκολο να καταλάβουν. |
(88) |
Για τους λόγους αυτούς, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση θα οδηγήσει σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην αγορά ή στις αγορές προμήθειας αερίου σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις ανεξάρτητα με το κατά πόσο οι αγορές αυτές προσδιορίζονται ως περιφερειακές ή ως εθνικές, ιδιαίτερα ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης. |
6. Συμπέρασμα σχετικά με την αξιολόγηση των αγορών φυσικού αερίου πριν από την εξέταση των τροποποιήσεων που έγιναν στην κοινοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης
(89) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πράξη συγκέντρωσης οδηγεί σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των δεσποζουσών θέσεων στις ακόλουθες αγορές προϊόντων:
|
Β. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
(90) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η πράξη συγκέντρωσης δεν θα δημιουργήσει προβλήματα ανταγωνισμού σε καμία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. |
1. Χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
(91) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, εκ πρώτης όψεως, η Elsam και η E2 κατέχουν δεσπόζουσα θέση στις αντίστοιχες περιοχές τους στο πλαίσιο του Nord Pool όσον αφορά τη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στο βαθμό που οι περιφέρειες αυτές είναι απομονωμένες από άλλες περιοχές του Nord Pool, δεδομένου ότι οι πιέσεις που ασκούνται από τις ανεμογεννήτριες και τις αποκεντρωμένες μονάδες CHP είναι χαμηλές. |
(92) |
Ωστόσο, τα οριζόντια αποτελέσματα της προτεινόμενης πράξης θα υπερκεραστούν ενδεχομένως από την απώλεια των μεριδίων αγοράς που οφείλονται στη μεταβίβαση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Vattenfall τόσο στην Ανατολική όσο και τη Δυτική Δανία, πράγμα το οποίο θα δημιουργήσει έναν βιώσιμο ανταγωνιστή για τους παραδοσιακούς οργανισμούς της περιοχής, μειώνοντας ουσιαστικά τα μερίδια της αγοράς τους. Επίσης, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προθέσεις της Elsam και της E2 να εισέλθουν στο έδαφος η μια της άλλης δεν έχουν αποδειχθεί και ότι η DONG απέρριψε την ιδέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση το αέριο. Συνεπώς, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όλα τα οριζόντια αποτελέσματα αντισταθμίζονται τελείως από το θετικό αποτέλεσμα της βέβαιης και άμεσης εισόδου της Vattenfall στην αγορά. |
(93) |
Όσον αφορά τα κάθετα αποτελέσματα, στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες η DONG να αυξήσει το κόστος των ανταγωνιστών της χρησιμοποιώντας το αέριο ως συντελεστή παραγωγής (εισροή) μετά τη συγκέντρωση. Ένα μοντέλο προσομοίωσης επιβεβαίωσε ότι για τη σημαντική μείωση της παραγωγής απαιτούνται πολύ μεγάλες αυξήσεις της τιμής του αερίου. Οι αυξήσεις αυτές οι οποίες συνδέονται με τα κάθετα αποτελέσματα της συγκέντρωσης δεν μπορεί να είναι ρεαλιστικές με βάση τις ανταγωνιστικές πιέσεις οι οποίες, παρά τη δεσπόζουσα θέση της, θα εξακολουθήσουν να ασκούνται στη DONG και μετά τη συγκέντρωση. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται από τα διορθωτικά μέτρα που προτείνει η DONG, τα οποία αυξάνουν τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών πηγών αερίου στις αποκεντρωμένες μονάδες CHP μετά τη συγκέντρωση. Επίσης, ακόμη και αν η συγχωνευθείσα εταιρεία είχε την πρόθεση να αυξήσει τις τιμές του αερίου στις αποκεντρωμένες μονάδες CHP, υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες αυτό να οδηγήσει στην αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της αύξησης του ανταγωνισμού στην Ανατολική και τη Δυτική Δανία μετά τη μεταβίβαση των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Vattenfall. |
(94) |
Επίσης, στο μέλλον η DONG θα πάψει να ασκεί άμεση επίδραση στις αποκεντρωμένες μονάδες CHP λόγω της υποχρέωσης που ανέλαβε η Elsam τον Μάρτιο 2004 έναντι της δανικής αρχής ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εξαγοράς της Nesa, σύμφωνα με την οποία η Elsam και η Nesa θα εκχωρήσουν όλες τις μετοχές τους στις αποκεντρωμένες μονάδες CHP που λειτουργούν με αέριο. |
(95) |
Η πράξη συγκέντρωσης εξετάζεται επίσης σε σχέση με τον γενικά θετικό αντίκτυπο του μεγάλου αγωγού διασύνδεσης (Great Belt Interconnector), ο οποίος συνδέει την Ανατολική με τη Δυτική Δανία και προβλέπεται για το 2010. Το συμπέρασμα είναι ότι χωρίς τη συγκέντρωση, η πίεση που μπορεί να ασκηθεί από αυτόν τον αγωγό διασύνδεσης ανέρχεται περίπου σε 600 MW και, σε κάθε περίπτωση, είναι μικρότερη από την πίεση που θα προκαλέσει η είσοδος της Vattenfall σ’ αυτές τις δύο περιοχές. Αυτό επιβεβαιώθηκε επίσης από ένα μοντέλο προσομοίωσης. |
(96) |
Οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα σχετικά με τα οριζόντια και τα κάθετα αποτελέσματα της προτεινόμενης συγκέντρωσης εφαρμόζονται επίσης στις διμερείς χονδρικές πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Δανία, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει χωριστή αγορά για τους πελάτες χονδρικής που δεν έχουν άμεση πρόσβαση στην αγορά χονδρικής του Nord Pool. |
(97) |
Στο ευρύτερο πλαίσιο του Nord Pool, τα μερίδια της αγοράς που θα κατέχουν τα μέρη θα είναι κάτω από 10 % ακόμη και στην αγορά που καλύπτει μόνο τη Σουηδία και τις δύο περιοχές της Δανίας. |
2. Παρεπόμενες υπηρεσίες
(98) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πριν από τη συγκέντρωση, η Elsam και η E2 είχαν να αντιμετωπίσουν μέτριο ανταγωνισμό στις αντίστοιχες περιοχές τους, ενώ μετά τη συγκέντρωση η DONG θα έχει να αντιμετωπίζει, σε κάθε περιοχή έναν σοβαρό ανταγωνιστή, δηλαδή τη Vattenfall. Κατά συνέπεια, η πράξη συγκέντρωσης δεν θα οδηγήσει σε προβλήματα ανταγωνισμού στις πιθανές αγορές των παρεπόμενων υπηρεσιών στην Ανατολική και τη Δυτική Δανία. |
3. Χρηματοπιστωτικά παράγωγα ηλεκτρικής ενέργειας
(99) |
Στη σκανδιναβική αγορά εμπορίας χρηματοπιστωτικών παραγώγων ηλεκτρικής ενέργειας το σωρευτικό μερίδιο της αγοράς που κατέχουν τα συγχωνευόμενα μέρη είναι χαμηλότερο από 10 %. Αυτό το μικρό μερίδιο αγοράς διαλύει κάθε ανησυχία σχετικά με την αγορά αυτή. |
(100) |
Όσον αφορά τις ενδεχόμενες αγορές της περιοχής για τις συμβάσεις CfD στην Ανατολική και τη Δυτική Δανία, η E2 και η Elsam είναι προφανώς οι κυριότεροι πωλητές CfD στις αντίστοιχες περιοχές τους. Ωστόσο, η μεταβίβαση της δραστηριότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Vattenfall προβλέπεται ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την καθιέρωση της Vattenfall ως σημαντικού πωλητή CfD τόσο στην Ανατολική όσο και τη Δυτική Δανία. |
4. Λιανική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε επιχειρήσεις
(101) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι το σημερινό επίπεδο ανταγωνισμού στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας της Δανίας είναι υψηλό. Η επιχείρηση που θα προκύψει από τη συγκέντρωση θα έχει σωρευτικό μερίδιο αγοράς [20-30 %] *. Μετά τη συγκέντρωση, η νέα επιχείρηση θα καλύψει σε μεγάλο βαθμό το κενό που τη χωρίζει από τον υπ’ αριθμό ένα παράγοντα της αγοράς, δηλαδή την EnergiDanmark. Επίσης, αρκετοί άλλοι ανταγωνιστές αποτελούν βιώσιμες εναλλακτικές επιλογές για τους πελάτες. |
5. Λιανική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρούς τυπικούς πελάτες
(102) |
Η προτεινόμενη συγκέντρωση θα οδηγήσει επίσης σε ορισμένες επικαλύψεις μεριδίων της αγοράς στην αγορά λιανικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρούς πελάτες. Από πλευράς ανταγωνισμού, το τοπίο αυτής της αγοράς στη Δανία είναι μάλλον κατακερματισμένο γιατί μόνο ένας μικρός αριθμός νοικοκυριών έχει μέχρι τώρα αλλάξει τον παραδοσιακό τοπικό προμηθευτή του. Στην εθνική αγορά της Δανίας, η DONG θα καταστεί η σημαντικότερη επιχείρηση, έστω και αν το μερίδιο της αγοράς της περιορίζεται περίπου σε [25-30 %] *. |
(103) |
Μολονότι η NESA και η KE είναι μερικές από τις σημαντικές επιχειρήσεις προς τις οποίες στράφηκαν ορισμένοι πελάτες, συγκρίσιμα ποσοστά απόκτησης νέων πελατών κατέχουν και άλλοι ανταγωνιστές. |
(104) |
Όσον αφορά την υπόθεση περιφερειακών αγορών, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πράξη δεν θα οδηγήσει σε σημαντική ενίσχυση των θέσεων της Nesa, της KE και της FE στις περιοχές όπου κατέχουν θέση παραδοσιακού προμηθευτή, δεδομένου ότι οι τρίτοι ανταγωνιστές, όπως η OK και η EnergiDanmark είναι επίσης καλά εδραιωμένοι παραδοσιακοί προμηθευτές όπως και τα άλλα μέρη της συγκέντρωσης. |
6. Συμπέρασμα σχετικά με την εκτίμηση από πλευράς ανταγωνισμού όσον αφορά τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας
(105) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι η πράξη συγκέντρωσης δεν θα οδηγήσει σε σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ιδιαίτερα ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης σε κάποιες από τις σχετικές αγορές, δηλαδή στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, την αγορά παρεπόμενων υπηρεσιών, την αγορά χρηματοπιστωτικών παραγώγων ηλεκτρικής ενέργειας, την αγορά λιανικής προμήθειας σε επιχειρήσεις ή την αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργεια σε μικρούς πελάτες. |
6. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
A. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΛΗΦΘΗΚΑΝ
1. Μεταβίβαση της δραστηριότητας αποθήκευσης
(106) |
Όσον αφορά την εξεύρεση λύσης στο πρόβλημα του ανταγωνισμού στην αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας, η DONG ανέλαβε την υποχρέωση να μεταβιβάσει, μέχρι την 1η Μαΐου 2007, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση αποθήκευσης αερίου που διαθέτει, η οποία βρίσκεται στο Lille Torup της Jutland. Μόνο οι αγοραστές θα έχουν το δικαίωμα να πωλούν χωρητικότητα αποθήκευσης στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης του Lille Torup κατά τη χρονική περίοδο αποθήκευσης 2007/08, η οποία αρχίζει από την 1η Μαΐου 2007 και τελειώνει στις 30 Απριλίου 2008. Η DONG δεσμεύεται, για περίοδο δέκα ετών από την ημερομηνία της πώλησης στον αγοραστή, να μην αποκτήσει άμεση ή έμμεση επίδραση στο σύνολο ή μέρος της αποθήκευσης, χωρίς την προηγουμένη έγκριση της Επιτροπής. |
2. Πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου
(107) |
Όσον αφορά την εξεύρεση λύσης στο πρόβλημα του ανταγωνισμού στις χονδρικές αγορές, η DONG πρότεινε, με τη μορφή δέσμευσης, ένα πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου με σκοπό τη διάθεση σε τρίτους του φυσικού αερίου της Δανίας. Ο όγκος του αερίου που θα μεταβιβάζεται θα είναι 400 εκατ. m3 ετησίως, (δηλαδή συνολικά 2 400 εκατ. m3), τα οποία θα δημοπρατούνται από το 2006 μέχρι το 2011 και θα παραδίδονται εντός ενός οικονομικού έτους μετά το πέρας κάθε δημοπρασίας. Οι ποσότητες ανταποκρίνονται περίπου στο 10 % της συνολικής κατανάλωσης της Δανίας το 2005. Σε περίπτωση που οι συνθήκες της αγοράς αλλάξουν σημαντικά, η DONG μπορεί, υπό συγκεκριμένους όρους, να ζητήσει άδεια από την Επιτροπή να αναστείλει το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου όσον αφορά τις δύο τελευταίες δημοπρασίες. Το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου προβλέπει μια διαδικασία δημοπρασίας σε δύο στάδια: κατά το «πρώτο στάδιο», η DONG θα διαθέτει το αέριο στο εικονικό σημείο εμπορίας στη Δανία και, όπως στο πλαίσιο του συστήματος ανταλλαγών (swap), οι επιλεγμένοι υποψήφιοι θα θέσουν στη διάθεση της DONG τον ίδιο όγκο αερίου σε ένα από τα τέσσερα συγκεκριμένα κομβικά σημεία αερίου της Βορειοδυτικής Ευρώπης. Κατά το «δεύτερο στάδιο της δημοπρασίας», όλες οι ποσότητες που δεν έχουν πουληθεί στο πρώτο στάδιο θα πωλούνται στο πλαίσιο παραδοσιακής δημοπρασίας, η οποία θα πραγματοποιείται αργότερα εντός του ίδιου έτους. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν προβλέπουν ρήτρα αποδέσμευσης των πελατών, σύμφωνα με την οποία οι τρέχοντες άμεσοι πελάτες της DONG, οι οποίοι συμμετέχουν στη διαδικασία δημοπρασίας ή οι οποίοι αγοράζουν αέριο από έμπορο ή χονδρέμπορο στον οποίο έχει γίνει η κατακύρωση μερών κατά τη δημοπρασία, έχουν το δικαίωμα να μειώσουν την συμβατική τους υποχρέωση αγοράς έναντι της DONG. |
B. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ
1. Αποτέλεσμα των προτεινόμενων δεσμεύσεων στην αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας
(108) |
Οι προτεινόμενες δεσμεύσεις στην αγορά αποθήκευσης/ευελιξίας συνεπάγονται κυρίως τη μεταβίβαση της εγκατάστασης αποθήκευσης του Lille Torup. Επιπλέον, το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου θα αυξήσει τη ρευστότητα της δανικής χονδρικής αγοράς, πράγμα το οποίο θα προσφέρει νέες πηγές ευελιξίας. |
(109) |
Η μεταβίβαση της μεγαλύτερης των δύο δανικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης, η χωρητικότητα της οποίας είναι περίπου 400 εκατ. m3, χωρίς να προβλέπεται η δυνατότητα κράτησης για περισσότερο από ένα έτος, θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ανταγωνισμού στη δανική αγορά, είτε πρόκειται για την αγορά αποθήκευσης είτε ευρύτερα για την αγορά ευελιξίας. Αυτές οι ποσότητες αποθήκευσης/ευελιξίας αντιπροσωπεύουν πάνω από το 57 % της δανικής χωρητικότητας αποθήκευσης και, ως εκ τούτου, ένα μεγάλο μέρος της συνολικής διαθέσιμης ευελιξίας στη Δανία. |
(110) |
Οι παράγοντες της αγοράς είναι της γνώμης ότι γενικά η μεταβίβαση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης του Lille Torup θα έχει θετικό αντίκτυπο στον ανταγωνισμό όσον αφορά την αποθήκευση/ευελιξία στη Δανία. |
(111) |
Επίσης, θετικό αποτέλεσμα στη διαθέσιμη ευελιξία στη Δανία θα έχει το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου, το οποίο κατ’ αυτόν τον τρόπο συμπληρώνει την ευελιξία που προσφέρουν στην αγορά οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης του Lille Torup. |
(112) |
Οι υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν και από τις δύο πλευρές, δηλαδή η μεταβίβαση της εγκατάστασης αποθήκευσης και το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου, θα έχουν επίσης θετικό αντίκτυπο στις σουηδικές αγορές. Ο ανταγωνισμός που θα αναπτυχθεί μεταξύ της DONG και του μελλοντικού παράγοντα αποθήκευσης του Lille Torup, θα έχει επίσης θετικό αντίκτυπο για τους σουηδούς πελάτες αποθήκευσης. Το ίδιο ισχύει και για τα αποτελέσματα του προγράμματος απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου. |
2. Αποτέλεσμα των προτεινόμενων δεσμεύσεων στη χονδρική αγορά φυσικού αερίου
(113) |
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου που προτείνει η DONG σε συνδυασμό με τη μεταβίβαση της δραστηριότητας αποθήκευσης, επαρκεί για την επίλυση όλων των προβλημάτων ανταγωνισμού που επισήμανε η Επιτροπή σε σχέση με τη χονδρική αγορά. |
(114) |
Όσον αφορά το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου, οι ποσότητες των 400 εκατ. m3 ετησίως οι οποίες πρέπει να γίνουν αντικείμενο ανταλλαγής ή να πωληθούν βάσει της πρώτης ή της δεύτερης δημοπρασίας αντιπροσωπεύουν περίπου το 10 % της δανικής ζήτησης. |
(115) |
Πρώτον, όσον αφορά τον αποκλεισμό των καταναλωτών, οι ποσότητες αυτές, σε συνδυασμό με τη ρήτρα αποδέσμευσης των πελατών, θα αντισταθμίσουν τις ποσότητες που αγόρασε τα προηγούμενα έτη σε βραχυπρόθεσμη βάση η E2, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Δανίας και οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10 % της δανικής ζήτησης. Οι μεταβιβασθείσες ποσότητες θα αντισταθμίσουν επίσης όλες τις συμπληρωματικές ποσότητες αερίου που έχουν ενδεχομένως αγοραστεί τόσο από την Elsam όσο και από τη E2, πριν από τη λήξη των μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας με τη DONG το 2009. |
(116) |
Στη συνέχεια, οι ποσότητες αυτές θα αντισταθμίσουν την κατάργηση του δυνητικού ανταγωνισμού εκ μέρους της Elsam και ιδιαίτερα της E2. Ωστόσο, είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με βεβαιότητα οι ποσότητες που μπορούν να πωληθούν από τις επιχειρήσεις αυτές στο εγγύς μέλλον. Πάντως, οι εισαγωγές από την Ε2 και για την E2 καθώς και όλα τα μερίδια αγοράς των ανταγωνιστών μαζί (με εξαίρεση […] *) (δηλαδή όλοι οι ανεξάρτητοι ανταγωνιστές της DONG μαζί), αντιπροσώπευαν περίπου το 10 % της δανικής ζήτησης το 2004. |
(117) |
Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ποσότητες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν ρήτρες ευελιξίας που θα καταστήσουν το αέριο ελκυστικό για όλες τις χρήσεις στη χονδρική αγορά της Δανίας. |
(118) |
Ένα στοιχείο ιδιαίτερης σημασίας στο πλαίσιο αυτό, είναι η ρήτρα αποδέσμευσης των πελατών η οποία ενθαρρύνει τους αγοραστές φυσικού αερίου να το χρησιμοποιούν στη Δανία, διευκολύνει την είσοδο στην αγορά και διευθετεί το πρόβλημα αποκλεισμού της πρόσβασης στην πελατεία. |
(119) |
Όσον αφορά τη διάρκεια και τον όγκο του προγράμματος απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου, πολλοί παράγοντες της αγοράς είναι της γνώμης ότι η ρήτρα αυτή είναι αρκετή για την αντιστάθμιση των αρνητικών αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης στη χονδρική αγορά της Δανίας. |
(120) |
Επίσης, το διορθωτικό μέτρο της μεταβίβασης της δραστηριότητας αποθήκευσης θα έχει θετικό αποτέλεσμα στην χονδρική αγορά της Δανίας, γιατί η πρόσβαση σε χωρητικότητα αποθήκευσης χωρίς διακρίσεις, ανεξάρτητη από τη DONG, αποτελεί σημαντικό στοιχείο που διευκολύνει τις συναλλαγές τρίτων στη χονδρική αγορά αερίου της Δανίας. |
3. Αποτέλεσμα των προτεινόμενων δεσμεύσεων στις λιανικές αγορές φυσικού αερίου
Αγορές για την προμήθεια βιομηχανικών πελατών και αποκεντρωμένων μονάδων CHP καθώς και αγορές για την προμήθεια μικρών επιχειρήσεων και νοικοκυριών
i) Δημιουργία εμποδίων εισόδου (προβλήματα κάθετου χαρακτήρα)
(121) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου επιλύει σχεδόν όλα τα προβλήματα που έχουν σχέση με τη δημιουργία εμποδίων εισόδου στις εν λόγω αγορές. |
(122) |
Ειδικότερα, το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου αντιμετωπίζει την ανησυχία όσον αφορά το αποτέλεσμα αποκλεισμού της πρόσβασης στην πελατεία και τη επίτευξη κρίσιμου μεγέθους, χάρη στη ρήτρα που αφορά την αποδέσμευση των πελατών. Τα 400 εκατ. m3 αερίου που τίθενται σε δημοπρασία ανέρχονται στο 17 % της αγοράς που αφορά την προμήθεια αερίου σε βιομηχανικούς πελάτες και αποκεντρωμένες μονάδες CHP και στο 45 % της αγοράς που αφορά την προμήθεια αερίου σε μικρές επιχειρήσεις και νοικοκυριά. |
(123) |
Ο ετήσιος προς πώληση όγκος αερίου θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στη ρευστότητα της χονδρικής αγοράς αερίου της Δανίας και θα διευκολύνει τη δυνατότητα των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται ή που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στις αγορές αυτές, να προβαίνουν στην παροχή προϊόντων διπλού καυσίμου, δηλαδή φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, σε ανταγωνισμό με τη DONG. |
(124) |
Όλες οι ανησυχίες σχετικά με την κατάργηση της ευελιξίας των κεντρικών μονάδων CHP, ως δυνατότητας αντιστάθμισης των απαιτήσεων ευελιξίας των προμηθευτών και του αποκλεισμού των συντελεστών παραγωγής, επιλύονται με τις ρήτρες ευελιξίας του προγράμματος απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου καθώς και με την μεταβίβαση της εγκατάστασης αποθήκευσης του Lille Torup, με την οποία καθιερώνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο δανικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης. |
(125) |
Συνεπώς, η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, χάρη στις προταθείσες δεσμεύσεις, τα εμπόδια εισόδου μετά τη συγκέντρωση δεν θα είναι υψηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση. |
ii) Κατάργηση δυνητικών ανταγωνιστών
(126) |
Στην απόφαση εκφράζεται η γνώμη ότι ο γενικός περιορισμός των εμποδίων εισόδου στις αγορές αυτές θα έχει ως αποτέλεσμα την αντιστάθμιση της απώλειας δυνητικού ανταγωνισμού στις εν λόγω αγορές. |
(127) |
Όσον αφορά το πρόγραμμα απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου, η μείωση αυτή μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους. Πρώτον, η βελτίωση της πρόσβασης στο αέριο στο πλαίσιο του προγράμματος απελευθέρωσης/πώλησης του αερίου σε συνδυασμό με τη σχετική ευελιξία διευκολύνει την είσοδο άλλων δυνητικών ανταγωνιστών. Δεύτερον, ο μηχανισμός αποδέσμευσης των πελατών εξασφαλίζει ότι οι δυνητικοί ανταγωνιστές που επιθυμούν να εισέλθουν στην ή στις αγορές αερίου της Δανίας και που έχουν αγοράσει αέριο μέσω του προγράμματος απελευθέρωσης/πώλησης, θα έχουν συγκριτικά εύκολη πρόσβαση στην πελατεία. |
(128) |
Επίσης, το διορθωτικό μέτρο μεταβίβασης της αποθήκευσης θα διευκολύνει την είσοδο στην αγορά με την καθιέρωση του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο δανικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης, με την κατάργηση του κινδύνου αποκλεισμού των συντελεστών παραγωγής και με την ενίσχυση της γενικής εμπιστοσύνης όσον αφορά την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης χωρίς διακρίσεις. |
7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(129) |
Η απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προτεινόμενη πράξη συγκέντρωσης, μαζί με τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν, δεν παρακωλύει σοβαρά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό μέρος της, ιδιαίτερα ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης. |
(130) |
Συνεπώς, η Επιτροπή κηρύσσει την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 και άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις και το άρθρο 57 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. |
(1) ΕΕ L 24 της 29.1.2004, σ. 1.
(2) Στο πλαίσιο αυτό, με τον όρο «φυσικές εισαγωγές» νοούνται όλες οι παραδόσεις στο δίκτυο χερσαίας μεταφοράς αερίου της Δανίας. Οι δανοί παραγωγοί που είναι εγκατεστημένοι στο δανέζικο μέρος της υφαλοκρηπίδας της Βόρειας Θάλασσας συμμετέχουν άμεσα στη δανική χονδρική αγορά εάν παραδίδουν το αέριο στο χερσαίο δίκτυο της Δανίας.
(3) Επιχειρηματικό απόρρητο.
(4) Και το οποίο αναμένεται να είναι [80-90 %] * το πρώτο εξάμηνο του 2005.
(5) Τουλάχιστον [45-55 %] * σύμφωνα με τη στρατηγική πωλήσεων της DONG για το 2005, και [70-80 %] * για το 2003, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση (αριθ. 556/2004) της σουηδικής αρχής ανταγωνισμού.