(1)

Στις 13 Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης όσον αφορά την πίστωση ρευστότητας 450 εκατ. ευρώ που χορήγησε το γαλλικό κράτος στην Bull με την απόφαση 2003/599/ΕΚ (2), θετική απόφαση που υπόκειται στον όρο ότι η ενίσχυση θα επιστραφεί το αργότερο στις 17 Ιουνίου 2003. Στις 26 Νοεμβρίου 2003, η Επιτροπή προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για μη τήρηση της προαναφερθείσας απόφασης από τη Γαλλία (3). Προς τα τέλη 2003 και αρχές 2004, πραγματοποιήθηκαν πολλές συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια των οποίων οι γαλλικές αρχές και η επιχείρηση Bull εξήγησαν το περιεχόμενο του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Bull και ιδίως το τρίτο στάδιο, το στάδιο της νέας κεφαλαιοποίησης. Η Γαλλία γνωστοποίησε το σχέδιο ενίσχυσης που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας απόφασης με επιστολή της 20ής Φεβρουαρίου 2004.

(2)

Με επιστολή της 16ης Μαρτίου 2004, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης, σχετικά με την ενίσχυση.

(3)

Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για την εν λόγω ενίσχυση.

(4)

Η Επιτροπή έλαβε σχετικές παρατηρήσεις εκ μέρους των εκπροσώπων των εργαζομένων της εταιρείας Bull. Στις 8 Ιουνίου 2004 πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση μεταξύ αντιπροσωπείας των εκπροσώπων αυτών και της Επιτροπής, κατά την οποία η πρώτη διαβίβασε στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες. Η Επιτροπή διαβίβασε τις πληροφορίες αυτές στη Γαλλία για παρατηρήσεις, θέτοντας ταυτοχρόνως ερωτήματα σχετικά με διάφορες όψεις της υπόθεσης. Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις και τις απαντήσεις της Γαλλίας με επιστολές της 28ης Μαΐου 2004 και της 29ης Ιουλίου 2004. Συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής, των γαλλικών αρχών και της Bull πραγματοποιήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2004.

(5)

Η Bull είναι ένας διεθνής όμιλος πληροφορικής, με έδρα την Ευρώπη και με δραστηριότητες σε περισσότερες από 100 χώρες (5). Ο όμιλος Bull δραστηριοποιείται κυρίως σε δύο τομείς:

(6)

Το 2003 ο κύκλος εργασιών της Bull ανήλθε σε 1 265 εκατ. ευρώ, τα οποία κατανέμονται ως εξής: προϊόντα 46 %, σχετική συντήρηση 27 % και υπηρεσίες 27 %.

(7)

Η Bull είναι ανώνυμη εταιρεία γαλλικού δικαίου. Στους μετόχους της, μετά τη νέα κεφαλαιοποίηση του Ιουλίου 2004 και μετά την άσκηση του δικαιώματος ανάληψης μετοχών εκ μέρους των προγενέστερων κατόχων ομολογιών, συγκαταλέγονται η France Télécom και η NEC, η καθεμία με 10,1 %, η Axa Private Equity και η Artemis με 8,6 %, τα διοικητικά στελέχη της Bull με 5,1 %, η Motorola με 3,0 % και η Debeka με 2,9 %. Το γαλλικό κράτος κατέχει μόνο το 2,9 %· το υπόλοιπο 57,3 % κατανέμεται σε μη σταθερούς μετόχους.

(8)

Από το 1994, για να επιλύσει τα προβλήματα που συνάντησε στις αρχές της δεκαετίας του 90, η Bull έθεσε σε εφαρμογή μέτρα που προβλέπονταν σε προγενέστερο σχέδιο αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει η Γαλλία και τις οποίες η Επιτροπή έλαβε υπόψη στην απόφαση 94/1073/ΕΚ, της 12ης Οκτωβρίου 1994, σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Γαλλία στον όμιλο Bull υπό μορφή μη γνωστοποιηθείσας αύξησης κεφαλαίου (6). Συγκεκριμένα, εκχωρήθηκε η Zenith Data Systems, ενώ διεκόπη η λειτουργία του τμήματος OSS («ανοικτά συστήματα και λογισμικά»). Επιπλέον, η Γαλλία προέβη στην ιδιωτικοποίηση της Bull μέσω διάθεσης του κεφαλαίου της. Το 1999, η Bull υποχρεώθηκε εκ νέου να εκχωρήσει περιουσιακά της στοιχεία και να απολύσει προσωπικό. Το 2000, ένα σχέδιο οδήγησε σε στρατηγικό επαναπροσανατολισμό της επιχείρησης, στην εκχώρηση μη στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και σε μείωση του κόστους. Στο τέλος 2001, η Bull δεν απασχολούσε παρά μόνο περίπου 9 500 εργαζόμενους σε ολόκληρη την Ευρώπη, έναντι 11 500 εργαζομένων το 1999.

(9)

Παρά τα μέτρα που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 8, το σχέδιο απέτυχε το 2001. Αφενός, η χρηματιστηριακή κρίση των τεχνολογικών αξιών εμπόδισε την Bull να εκχωρήσει το υψηλά ελλειμματικό τμήμα Integris, σε τρίτους και αφετέρου, η κρίση στον τομέα του Διαδικτύου έβλαψε σε μεγάλο βαθμό τις τεχνολογικές δραστηριότητες που συνδέονταν με το Διαδίκτυο. Η κατάρρευση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών και του Διαδικτύου, η μεγάλη μείωση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων και οι διεθνείς εντάσεις οδήγησαν σε μείωση της ζήτησης. Οι δαπάνες των επιχειρήσεων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές μειώθηκαν σημαντικά το 2002 (– 25 % για τους μέσους εξυπηρετητές και τους εξυπηρετητές υψηλής ποιότητας). Η αγορά των υπηρεσιών γνώρισε δραστική μείωση σε σχέση με την προηγούμενη αύξηση λόγω του προβλήματος του περάσματος στο έτος 2000 και της μετάβασης στο ευρώ. Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης μετά από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 επιβάρυνε περαιτέρω τη θέση της Bull.

(10)

Η Bull είχε επί πολλά έτη επενδύσει σημαντικά ποσά στις τεχνολογίες του Διαδικτύου, εστιάζοντας την εμπορική της προσφορά στις έννοιες των ηλεκτρονικών υπηρεσιών («e-services») και της «net-infrastructure» (υποδομής δικτύου). Η κρίση του τομέα του Διαδικτύου απέδειξε ότι η Bull, είχε πραγματοποιήσει λανθασμένες τεχνολογικές επιλογές στο θέμα αυτό και είχε επικεντρωθεί σε αγορές στις οποίες δεν σημείωνε επιτυχία. Εξάλλου, η Bull έδειξε χαρακτηριστική έλλειψη συνέπειας ανάμεσα στις φιλοδοξίες της όσον αφορά τις αγορές στόχο και τα προσφερόμενα προϊόντα αφενός και τις επενδύσεις τεχνολογικής ανάπτυξης και τις πραγματοποιηθείσες εμπορικές και διοικητικές δαπάνες αφετέρου.

(11)

Επιπλέον, ο όμιλος υπέστη τον αντίκτυπο των πολύ υψηλών επιβαρύνσεων που συνδέονται με τα συστήματα συνταξιοδότησης των εργαζομένων σε αυτόν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τους αμερικανικούς κανόνες, το ενεργητικό του ενοποιημένου ισολογισμού περιελάμβανε τις δαπάνες των οφειλόμενων συντάξεων, που αντιπροσώπευαν το πλεόνασμα της αξίας του ενεργητικού των αποθεματικών για συντάξεις (επικαιροποιημένη αξία της αγοράς) σε σύγκριση με το επικαιροποιημένο χρέος των προβολών των δικαιωμάτων συνταξιοδότησης. Το 2002, η Bull έλαβε την απόφαση να μεταφέρει το σύνολο των υποχρεώσεών της όσον αφορά τη συνταξιοδότηση σε ασφαλιστικές εταιρείες. Σε συνδυασμό με την πτώση των χρηματιστηριακών αξιών, αυτή η απόφαση οδήγησε σε χρηματοοικονομική ζημία της τάξης των 87 εκατ. ευρώ για το σύνολο των ετών 2002 και 2003.

(12)

Η αβεβαιότητα όσον αφορά τη χρηματοοικονομική ικανότητα της επιχείρησης κατέστησε τους πελάτες επιφυλακτικούς σχετικά με την υλοποίηση των μεγάλων σχεδίων, αφού οι πελάτες δεν είχαν πλέον εγγύηση ότι η επιχείρηση μπορούσε να τηρήσει τις υποχρεώσεις της κατά τα επόμενα έτη. Οι προμηθευτές επέβαλαν αυστηρότερους όρους πληρωμών, ενώ ταυτόχρονα η Bull δεν είχε σχεδόν καμία πρόσβαση στις τραπεζικές εγγυήσεις.

(13)

Στις 2 Δεκεμβρίου 2001, διορίστηκε νέος πρόεδρος επικεφαλής της Bull. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε, το οποίο εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο το Μάρτιο του 2002, περιλαμβάνει σημαντική μείωση των γενικών εξόδων και του προσωπικού και νέα επικέντρωση στα ισχυρά σημεία της επιχείρησης μέσω σημαντικών εκχωρήσεων βιομηχανικών περιουσιακών στοιχείων. Η αναπτυξιακή στρατηγική στηρίζεται κυρίως σε τρεις άξονες:

(14)

Οι κατευθυντήριες αρχές της χρηματοοικονομικής συνιστώσας είναι οι εξής:

(15)

Μετά την εφαρμογή του συνόλου των μέτρων, τα ίδια κεφάλαια του ομίλου Bull έπρεπε να ανέρχονται σε 59,2 εκατ. ευρώ. Οι χρηματοοικονομικές προβολές που συνδέονται με το σχέδιο εμφανίζονται στον πίνακα 1.

Πίνακας

(16)

Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση θα λάβει τη μορφή καταβολής, εκ μέρους του γαλλικού κράτους, ποσού ύψους 517 εκατ. ευρώ, που θα πραγματοποιηθεί το νωρίτερο στις 31 Δεκεμβρίου 2004. Το ποσό αυτό ισοδυναμεί με την ενίσχυση για τη διάσωση που εγκρίθηκε με την απόφαση 2003/599/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων από την καταβολή της το Δεκέμβριο του 2001 και τον Ιούνιο του 2002. Η νέα ενίσχυση θα καταβληθεί μόνο μετά την επιστροφή εκ μέρους της Bull της ενίσχυσης διάσωσης. Σε αντάλλαγμα, το κράτος επιβάλλει ρήτρα βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης, με τη μορφή καταβολής στο κράτος εκ μέρους της εταιρείας Bull του 23,5 % του τρέχοντος αποτελέσματός της προ φόρων σε ενοποιημένη βάση κατά τη διάρκεια μιας περιόδου οκτώ ετών, αρχής γενομένης από την οικονομική χρήση που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2005.

(17)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η ρήτρα αντιπροσωπεύει παρούσα αξία μεταξύ 50 και 60 εκατ. ευρώ. Η ανώτατη ενίσχυση ανέρχεται συνεπώς σε 467 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 90 % του υπάρχοντος χρέους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι γαλλικές αρχές προσπαθούν να εξασφαλίσουν παρόμοια μεταχείριση με εκείνη έναντι των κατόχων μετατρέψιμων ομολογιών που και αυτοί παραιτούνται των απαιτήσεων τους σε ποσοστό 90 % περίπου.

(18)

Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης προβλέπει προκαταρκτική αξιολόγηση του μέτρου ενίσχυσης, ιδίως υπό το πρίσμα των κοινοτικών κατευθυντηρίων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (8) (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές»). Στην παρούσα απόφαση, η Επιτροπή αμφέβαλλε κατά πόσο το σχέδιο εγγυόταν την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Τα τελευταία οικονομικά στοιχεία θα αποδείκνυαν αποκατάσταση της βιωσιμότητας σε περίπτωση που θα είχε εξυγιανθεί ο ισολογισμός, αλλά η Επιτροπή έκρινε ότι δεν αρκούσε ένα έτος για να αποδειχθεί η αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Οι προβλέψεις για τις σχετικές αγορές δεν ήταν πολύ λεπτομερείς, εμφανίζονταν άνισες και φαινόταν ότι πολλές αγορές θα παρέμεναν προβληματικές, κυρίως βραχυπρόθεσμα. Το σημαντικότερο, οι πληροφορίες που χορήγησαν οι γαλλικές αρχές δεν επέτρεπαν να αξιολογηθεί εάν η Bull θα ήταν σε θέση να αποκομίσει οφέλη από ενδεχόμενη αύξηση των αγορών, αφού οι υπόλοιπες βιομηχανικές δραστηριότητες του ομίλου στηρίζονταν κυρίως στην κατασκευή συστημάτων για τα οποία υπήρχε έντονος ανταγωνισμός. Επιπλέον, το σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης δεν προέβλεπε κανένα νέο εταίρο πέραν των φορέων που υπήρχαν ήδη, δηλαδή της France Télécom και της NEC.

(19)

Δεδομένου του υψηλού ποσού της ενίσχυσης, η Επιτροπή φοβόταν επίσης ότι θα παρουσιάζονταν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, ότι η ενίσχυση δεν θα περιοριζόταν στο ελάχιστο αναγκαίο και ότι θα οδηγούσε την επιχείρηση σε πλεονασματική ρευστότητα την οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει σε επιθετικές δραστηριότητες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στην αγορά και δεν θα συνδέονταν με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης. Για παράδειγμα, δεν ήταν σαφές ποια θα ήταν τα ποσοστά φερεγγυότητας και ρευστότητας μετά την καταβολή της ενίσχυσης και που θα τοποθετούνταν σε σύγκριση με τα ποσοστά των ανταγωνιστών στις σχετικές αγορές.

(20)

Η Γαλλία διαβίβασε επικαιροποιημένες προβολές των σχετικών αγορών, διασαφηνίσεις όσον αφορά τους κύριους ανταγωνιστές, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία και τα γεγονότα που πραγματοποιήθηκαν τους τελευταίους μήνες, ιδίως την επιτυχία της ανακεφαλαιοποίησης.

(21)

Η Γαλλία υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση συνοδεύεται από σημαντικές χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις εκ μέρους ορισμένων μετόχων και ιδιωτών πιστωτών. Από την άποψη του ανταγωνισμού, η επιβίωση της Bull μάλλον ευνοεί παρά παρεμποδίζει τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά. Το μερίδιο αγοράς της Bull δεν θα της επέτρεπε να διαδραματίσει ρόλο «price leader»· αυτή θα διαδραμάτιζε μάλλον ρόλο «outsider» χρήσιμο για την αναθέρμανση του ανταγωνισμού. Η θέση σε εφαρμογή της στρατηγικής της Bull που στηρίζεται στο σύστημα Itanium και στην «open source» θα ενίσχυε αυτό το ρόλο στο μέλλον.

(22)

Η Γαλλία διαπιστώνει ότι η βελτίωση των αποτελεσμάτων της επιχείρησης επιβεβαιώθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους 2003 παρά την αρνητική συγκυρία. Οι προβλέψεις για το 2004, οι οποίες πραγματοποιούνται ακόμη σε δύσκολο περιβάλλον, δείχνουν αποτέλεσμα χρήσης παρόμοιο με εκείνο του 2003: κέρδος προ τόκων και φόρων 17 εκατ. ευρώ και καθαρό αποτέλεσμα 2 εκατ. ευρώ για το πρώτο εξάμηνο του 2004. Τούτο αποδεικνύει ότι η επιχείρηση κατόρθωσε να μειώσει αισθητά το νεκρό της σημείο. Σ’ αυτές τις συνθήκες, η προεξοφλημένη βελτίωση του κύκλου εργασιών το προσεχές έτος λόγω προσδοκίας ανάκαμψης των αγορών για το 2005, απογείωσης των νέων προσφορών της Bull και λόγω αποκατάστασης της χρηματοοικονομικής κατάστασης, θα μεταφραζόταν αυτομάτως σε περαιτέρω πρόοδο της αποδοτικότητας. Το επιχειρηματικό σχέδιο για την περίοδο 2004-2007 αποδεικνύει επίσης ότι η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης θα είναι διαρκής.

(23)

Η Bull, στηρίζοντας επίσης την ανάπτυξή της στους εξυπηρετητές με βάση την αρχιτεκτονική Intel 64 μπιτ, έκλινε προς τεχνολογικές επιλογές που αντιστοιχούν στις ανάγκες των πελατών της για τα επόμενα έτη. Επιπλέον, η χρήση αυτής της τεχνολογίας στους εξυπηρετητές Bull ανοίγει νέες δυνατότητες ανάπτυξης, ιδίως στον τομέα του επιστημονικού υπολογισμού.

(24)

Όσον αφορά τις υπηρεσίες, η στρατηγική της Bull εντοπίζεται στο σημείο επαφής των τριών ξεχωριστών αρμοδιοτήτων και των τριών τομέων προτεραιότητας. Οι τομείς των αρμοδιοτήτων είναι οι ακόλουθοι: 1. ολοκλήρωση και ανάπτυξη ανοικτών υποδομών, 2. ασφάλεια των συστημάτων πληροφορικής και 3. διαχείριση της πληροφορικής διανεμημένων συστημάτων. Οι τομείς προτεραιότητας είναι οι τομείς από τους οποίους προέρχονται οι πιο πιστοί πελάτες της Bull: η δημόσια διοίκηση, οι φορείς τηλεπικοινωνιών και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας.

(25)

Αυτές οι ικανότητες και τομεακές επιλογές είναι σε πλήρη συμφωνία με τις κυρίαρχες τάσεις της αγοράς που προκύπτουν από τις αναλύσεις των ειδικών: βελτιστοποίηση και μείωση του κόστους υποδομής (που δημιουργούν ανάγκες χρήσης ανοικτών υποδομών), αστικοποίηση και ενοποίηση των συστημάτων πληροφορικής (οι κατ’ εξοχήν τομείς της Bull), διαχείριση και ανάπτυξη της ασφάλειας (στις οποίες η Bull παρεμβαίνει με διάφορους τρόπους: ως προμηθευτής κρυπτογραφικού εξοπλισμού, ως εκδότης λογισμικών και ολοκληρωτών). Επίσης, η Bull κατέλαβε γρήγορα τη θέση της σε ορισμένες αναδυόμενες αγορές: κινητές εξέδρες, ηλεκτρονική διαχείριση, γενίκευση της ταυτότητας και της ηλεκτρονικής υπογραφής.

(26)

Δεδομένου ότι η ισχύς της Bull είναι πολύ σχετική και ο βαθμός συγκέντρωσης στη σχετική αγορά είναι ιδιαίτερα σημαντικός, η φύση της ενίσχυσης προς την Bull δεν συνεπάγεται αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Σε ορισμένες εξειδικευμένες αγορές, η προσφορά της Bull θα αποτελούσε τη μόνη αξιόπιστη εναλλακτική λύση έναντι της IBM. Επιπλέον, η στρατηγική της Bull που είναι στραμμένη προς την «open source» θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό στην αγορά των εξυπηρετητών κατά τα επόμενα έτη.

(27)

Η ενίσχυση θα περιοριζόταν στο ελάχιστο. Η βιωσιμότητα της επιχείρησης εξαρτάται ακριβώς από την επανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων, βασικούς παράγοντες αποτελούν της οποίας η ενίσχυση και η εξόφληση του χρέους. Οι διάφοροι επενδυτές δεν θα δέχονταν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις εάν ένα μέρος της απαραίτητης χρηματοδότησης για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης δεν ήταν εξασφαλισμένο από δάνειο.

(28)

Η Bull δεν θα διαθέτει πλεονασματική ρευστότητα μετά την καταβολή της ενίσχυσης. Τούτο θα επέτρεπε την επανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων σε κατάλληλο, αλλά μακράν του πλεοναστικού επίπεδο, γεγονός που επιβεβαιώνεται από το δείκτη χρέωσης επί των ιδίων κεφαλαίων και από το δείκτη κάλυψης των βραχυπρόθεσμων χρεών από το κυκλοφορούν ενεργητικό, συγκρινόμενα με τους ίδιους δείκτες των βασικών ανταγωνιστών της.

(29)

Όσον αφορά την ιδιωτική συνεισφορά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, θα απαιτείτο ο συνδυασμός τριών στοιχείων: οι προσπάθειες που πραγματοποίησε η ίδια η επιχείρηση κατά την περίοδο 2002/2003, η αύξηση του κεφαλαίου και η συνεισφορά των κατόχων μετατρέψιμων ομολογιών.

(30)

Η Γαλλία υπενθυμίζει ότι στις αιτιολογικές σκέψεις 60 και 70 της απόφασης 2003/599/ΕΚ, η οποία εγκρίνει την καταβολή ενίσχυσης διάσωσης στην Bull, η Επιτροπή υπέδειξε ρητώς ότι η Γαλλία δεν πρέπει να χορηγήσει ενίσχυση στην Bull πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2004.

(31)

Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων της Bull στηρίζουν το σχέδιο αναδιάρθρωσης και υπογραμμίζουν τη σημασία της ενίσχυσης για την επιβίωση της επιχείρησης και τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης. Οι εκπρόσωποι στηρίζουν τα στοιχεία που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές και διαβίβασαν πληροφορίες και συμπληρωματικά στοιχεία όσον αφορά ιδίως τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστική θέση της επιχείρησης. Οι παρατηρήσεις τους διαβιβάστηκαν στις γαλλικές αρχές οι οποίες δήλωσαν ότι συμφωνούν με αυτούς.

(32)

Το άρθρο 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης κηρύσσει «τις ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών συναλλαγές».

(33)

Το μέτρο που γνωστοποίησε η Γαλλία συνιστά ασφαλώς ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε από το κράτος και θα χρηματοδοτηθεί από κρατικούς πόρους υπέρ μιας συγκεκριμένης επιχείρησης, της Bull. Η εν λόγω ενίσχυση δεν είναι σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Ειδικότερα, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το κράτος παρεμβαίνει κατά τον ίδιο τρόπο και υπό τις ίδιες συνθήκες με τους κατόχους μετατρέψιμων ομολογιών σε νέες μετοχές, από τη στιγμή που η χορήγηση πίστωσης από τη Γαλλία αφορά κρατική ενίσχυση διάσωσης της οποίας η προθεσμία επιστροφής έχει εκπνεύσει και η παραίτηση από ένα τέτοιο δάνειο, ή η χορήγηση μιας νέας ενίσχυσης ποσού ισοδύναμου με αυτό της προς επιστροφή ενίσχυσης, δεν προσομοιάζουν στη συμπεριφορά ενός επενδυτή και δεν μπορούν κατά συνέπεια να εκτιμηθούν σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή. Επιπλέον, το κοινοποιηθέν μέτρο διαφέρει στη μορφή και στις συνθήκες από τα οικονομικά μέτρα που ελήφθησαν από τους μετόχους και τους κατόχους μετατρέψιμων ομολογιών. Πάντως, το γνωστοποιηθέν μέτρο δεν συνοδεύεται από συγκρίσιμες οικονομικές δεσμεύσεις εκ μέρους των άλλων μετόχων. Η ενίσχυση επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό λόγω του ότι η Bull είναι διεθνής εταιρεία, τα δε προϊόντά της αποτελούν αντικείμενο διεθνών συναλλαγών. Επιπλέον, η Bull έχει ανταγωνιστές στην κοινή αγορά, όπως η IBM, η Fujitsu/Siemens, η Sun και η HP. Οι γαλλικές αρχές δεν αμφισβητούν αυτή την αξιολόγηση.

(34)

Το γνωστοποιηθέν μέτρο πρέπει να αξιολογηθεί ως ad hoc κρατική ενίσχυση. Το άρθρο 87 παράγραφοι 2 και 3 της Συνθήκης προβλέπει τις εξαιρέσεις στο γενικό ασυμβίβαστο που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του προαναφερθέντος άρθρου.

(35)

Το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης προβλέπει το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά των κρατικών ενισχύσεων που προορίζονται για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Σ’ αυτή τη βάση, η Επιτροπή εξέδωσε ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των ενισχύσεων για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (9). Ενόψει των στοιχείων που αφορούν τα ίδια κεφάλαια είναι προφανές ότι η εταιρεία Bull πρέπει να θεωρηθεί προβληματική κατά την έννοια του σημείου 5 στοιχείο α) των κατευθυντήριων γραμμών και ότι το σύνολο του ομίλου είναι παρομοίως προβληματικό κατά την έννοια των σημείων 4 έως 8 των ανωτέρω κατευθυντηρίων γραμμών (10). Μετά από εξέταση, η Επιτροπή θεωρεί ότι κανένα άλλο κοινοτικό πλαίσιο ή καμία άλλη διάταξη δεν επιτρέπουν στη συγκεκριμένη περίπτωση να κηρυχθεί η ενίσχυση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. Εξάλλου, η Γαλλία δεν επικαλέσθηκε καμία άλλη εξαίρεση της συνθήκης και στηρίχθηκε αποκλειστικά στις κατευθυντήριες γραμμές για να υπερασπίσει το συμβιβάσιμο της παρούσας ενίσχυσης. Συνεπώς, η Επιτροπή αξιολόγησε την ενίσχυση υπό το πρίσμα των κατευθυντηρίων γραμμών.

(36)

Οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν τέσσερις σωρευτικούς όρους για την έγκριση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης: ένα σχέδιο που εγγυάται την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, πρόληψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, περιορισμό στο ελάχιστο των ενισχύσεων και πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, εφαρμόζονται η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης» («one time - last time») και η αρχή που προέκυψε από τη νομολογία «Deggendorf (11)».

(37)

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, η χορήγηση ενίσχυσης υπόκειται στην εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που θα έχει εγκριθεί, για όλες τις μεμονωμένες ενισχύσεις, από την Επιτροπή. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η διάρκεια του οποίου πρέπει να είναι όσο το δυνατόν συντομότερη, πρέπει να επιτρέψει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης εντός λογικού χρονικού ορίου, με βάση ρεαλιστικές υποθέσεις που αφορούν τους όρους της μελλοντικής εκμετάλλευσης. Η ενίσχυση διάσωσης πρέπει κατά συνέπεια να συνδέεται με ένα βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης για το οποίο δεσμεύεται το κράτος μέλος.

(38)

Η παρούσα ενίσχυση συνδέεται με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Μαρτίου του 2002 και με το οικονομικό μέρος του που διασαφηνίστηκε κατά τη γνωστοποίηση της ενίσχυσης. Αυτό το σχέδιο αφορά την περίοδο έως το τέλος του 2007, μετά την οποία πρέπει να έχει επιτευχθεί η χρηματοοικονομική ανάκαμψη και η εφαρμογή της νέας διάρθρωσης. Τα περισσότερα μέτρα έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή και η ανακεφαλαιοποίηση έχει ήδη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, η περίοδος έως το τέλος του 2007 μπορεί να θεωρηθεί ως λογικό και απαραίτητο χρονικό διάστημα για την αναδιάρθρωση της προσφοράς της επιχείρησης και για την προσαρμογή των δραστηριοτήτων της στις εξελίξεις των σχετικών αγορών.

(39)

Το σχέδιο φαίνεται να βασίζεται σε ρεαλιστικές υποθέσεις όσον αφορά τους όρους της μελλοντικής εκμετάλλευσης και λαμβάνει υπόψη τη βραδεία ανάκαμψη των αγορών, ενώ δεν εμφανίζεται υπερβολικά αισιόδοξο. Παρουσιάζει τρεις εκδοχές όσον αφορά τα αποτελέσματα της ανακεφαλαιοποίησης, εκ των οποίων η περισσότερο αισιόδοξη είναι και η πλησιέστερη στο πραγματικό αποτέλεσμα. Υπογραμμίζει την αποκατάσταση της συνέπειας μεταξύ της στρατηγικής της επιχείρησης, των ισχυρών της σημείων, των αναγκών των πελατών και των τεχνολογικών εξελίξεων. Δεδομένων των τεχνολογικών και εμπορικών αβεβαιοτήτων, το σχέδιο εμφανίζεται αρκετά σαφές όσον αφορά τις συμπληρωματικές πληροφορίες που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές.

(40)

Η βελτίωση της βιωσιμότητας προκύπτει κυρίως από εσωτερικά μέτρα, ιδίως από την παύση των μη βασικών δραστηριοτήτων («non-core business»), την αναδιάρθρωση της προσφοράς και τη μείωση των γενικών εξόδων.

(41)

Οι δυσχέρειες της επιχείρησης προέκυψαν κυρίως από τις κακές τεχνολογικές επιλογές και από τη συγκέντρωση σε αγορές όπου η Bull δεν σημείωσε επιτυχία. Αυτές οι δραστηριότητες έχουν εγκαταλειφθεί, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου υπηρεσιών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Πολλοί λόγοι στους οποίους οφείλονται ειδικές ζημίες, όπως εκείνες που συνδέονται με τα συστήματα συνταξιοδότησης, δεν θα παρουσιαστούν ξανά. Το μεγαλύτερο μέρος των υψηλόβαθμων στελεχών έχει αντικατασταθεί. Η Bull επικεντρώθηκε πάλι στα ισχυρά της σημεία.

(42)

Για τα έτη 2000 έως 2002, το περιθώριο ακαθάριστου κέρδους επί του κύκλου εργασιών κυμαινόταν μεταξύ 21 και 25 %. Ωστόσο, το σύνολο των εξόδων έρευνας και ανάπτυξης, των εμπορικών εξόδων και των διοικητικών εξόδων υπερέβαινε το ακαθάριστο κέρδος κατά περίπου 100 εκατ. ευρώ ετησίως. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την αποκατάσταση αυτής της ανισορροπίας: τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης μειώνονται από 160 εκατ. ευρώ το 2000 σε […]* εκατ. ευρώ για τα έτη 2005-2007. Τα εμπορικά και διοικητικά έξοδα μειώνονται από 706 εκατ. ευρώ το 2000 σε […]* εκατ. ευρώ για τα έτη 2006-2007. Οι προβολές λαμβάνουν υπόψη τις διατάξεις που συνδέονται με ενδεχόμενες (απρόβλεπτες) αποφάσεις της δικαιοσύνης. Αυτό το κονδύλιο αυξάνεται έως ότου ανέλθει σε […]* % του κύκλου εργασιών το 2007. Με βάση τις προβολές αυτές, το μελλοντικό EBIT εκτιμάται σε […]* % ύστερα από ενδεχόμενες (απρόβλεπτες) αποφάσεις της δικαιοσύνης. Οι πραγματικές δαπάνες για το έτος 2003 και για το πρώτο εξάμηνο του 2004 επιβεβαιώνουν αυτές τις προβολές. Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης επιτρέπει ικανοποιητική επιχειρησιακή επίδοση.

(43)

Για το μέλλον, η ανάκαμψη της ζήτησης προβλέπεται σε ρυθμό βραδύτερο σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, ως αποτέλεσμα του συνδυασμού πολλών παραγόντων: μείωση των τελών επικοινωνίας, ανάπτυξη δικτύων υψηλής ταχύτητας διαβίβασης, ανάπτυξη των τηλεδιαδικασιών στο δημόσιο τομέα, μεγάλη αύξηση των διανομών εφαρμογής μέσω του διαδικτύου, ανάπτυξη της κινητικότητας και αυξανόμενη παρουσία των εξαναγκασμών ασφάλειας και τέλος γενίκευση των ψηφιακών τεχνολογιών που αντικαθιστούν παντού τα προϋπάρχοντα αναλογικά μέσα. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της IDC (International Data Corporation) για τα έτη 2003 έως 2007, η ευρωπαϊκή αγορά εξυπηρετητών θα έπρεπε να αυξηθεί σε όγκο κατά 44 % και η αγορά των μέσων και των υψηλής ποιότητας εξυπηρετητών κατά 39 %. Η αγορά των εξυπηρετητών που χρησιμοποιούν μέρη Intel 64 μπιτ, που συνιστούν βασικό άξονα της ανάπτυξης της Bull, θα έπρεπε να πραγματοποιήσει σημαντική αύξηση. Πράγματι, η αγορά εκτιμάται σε περίπου 2,4 δισεκατ. USD το 2007, δηλαδή θα αντιπροσωπεύει το 16 % της αγοράς των εξυπηρετητών (έναντι λιγότερο του 1 % το 2003).

(44)

Ακόμα, η IDC, σε μελέτη της του Δεκεμβρίου του 2002 προβλέπει στη Δυτική Ευρώπη αύξηση κατά 30 % των δαπανών των επιχειρήσεων στις υπηρεσίες και κατά περίπου 20 % στους εξυπηρετητές από τώρα έως το 2006. Οι πιο πρόσφατες προβλέψεις της Gartner, το Νοέμβριο του 2003 για τις υπηρεσίες στη Δυτική Ευρώπη ανέρχονται σε + 3 % το 2004 και σε μέσο ετήσιο ποσοστό ανάπτυξης 6,2 % μεταξύ 2002 και 2007. Για τους εξυπηρετητές, η αύξηση θα εξαρτηθεί κυρίως από τις χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες· συγκεκριμένα, τα μέρη Intel Itanium, που αποτελούν τη βάση της νέας προσφοράς εξυπηρετητών της Bull και που άρχισαν να χρησιμοποιούνται το 2003, θα έπρεπε να φθάσουν κύκλο εργασιών 8 εκατ. ευρώ το 2008. Η αγορά υπηρεσιών είναι πολύ κατακερματισμένη, πολύ ανταγωνιστική και σε συνεχή αναδιάρθρωση, αλλά μεσο-μακροπρόθεσμα η ανάπτυξη θα είναι ταχύτερη της ανάπτυξης της αγοράς προϊόντων. Συμπερασματικά, οι συνθήκες των σχετικών αγορών δεν είναι τέτοιες που να αμφισβητούν την αποκατάσταση της βιωσιμότητας και καθιστούν δυνατή την αύξηση του τμήματος των υπηρεσιών στις συνολικές πωλήσεις και του περιθωρίου ακαθάριστων κερδών, όπως προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(45)

Πολλές μελέτες επιβεβαιώνουν τις προβολές ανάπτυξης στις εξειδικευμένες αγορές στόχο της Bull και τις δυνατότητες στα πλαίσια των επιλεχθεισών τεχνολογιών (12).

(46)

Οι μεγάλοι εξυπηρετητές «GCOS», που είναι εγκατεστημένοι σε επιχειρήσεις των πελατών αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων. Ωστόσο, μετά […]*, η αντικατάσταση των GCOS θα έχει ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό και η Bull θα πρέπει να αντιμετωπίσει τους ανταγωνιστές της και να πραγματοποιήσει τις φιλοδοξίες της, έστω και περιορισμένες, υπό άλλες συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή τόνισε, συγκεκριμένα, ό,τι ακολουθεί στις αιτιολογικές σκέψεις 47 έως 54.

(47)

Με την επιλογή λύσεων βασιζόμενων στην αρχιτεκτονική Intel 64 μπιτ, λογισμικών «open source» και με την άντληση οφέλους από την τυποποίηση των συστατικών μερών («commoditisation»), φαίνεται ότι η Bull έχει πραγματοποιήσει τη σωστή τεχνολογική στροφή, σύμφωνα με τις εξελίξεις της αγοράς και τις ανάγκες των πελατών της. Οι εξελίξεις αυτές θα αυξήσουν το βαθμό ανταγωνιστικότητας στις αγορές των εξυπηρετητών και στις αγορές υπηρεσιών, αλλά χάρη στο μέγεθός της, η Bull είναι σε θέση να επενδύσει στην έρευνα και την τεχνολογία ποσά διόλου αμελητέα και να προσφέρει ευρύτερη και συνεπέστερη σειρά προϊόντων σε σχέση με τις πιο εξειδικευμένες νέες ή μικρές επιχειρήσεις. Το μέγεθός της θα μπορούσε να της προσδώσει επίσης κάποια αξιοπιστία έναντι των πελατών της που αποδίδουν στρατηγική σημασία στην επιλογή προμηθευτή εξυπηρετητών. Απεναντίας, γίγαντες όπως η IBM, η HP και η Dell, είναι μάλλον εξειδικευμένοι στα προϊόντα ευρείας διανομής το πεδίο εφαρμογής των οποίων είναι πιο διαδεδομένο και όπου οι πελάτες δεν έχουν την ίδια ανάγκη προϊόντων «επί παραγγελία».

(48)

Το σχέδιο στοχεύει στους τομείς στους οποίους οι πελάτες είναι πιο πιστοί: το δημόσιο τομέα, την άμυνα και την ασφάλεια, καθώς και τους οργανισμούς τηλεπικοινωνιών. Οι φιλοδοξίες της Bull είναι απλώς οι φιλοδοξίες ενός φορέα εξειδικευμένης δραστηριότητας (niche player).

(49)

Η εισαγωγή στην αγορά της νέας σειράς εξυπηρετητών NovaScale, που στοχεύει στην αντικατάσταση των συστημάτων GCOS, εκτιμήθηκε θετικά από τους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες (13). Η Bull πραγματοποίησε κυρίως σημαντικές πωλήσεις αναφοράς και αυτή η σειρά προϊόντων θεωρείται ότι θα διαφοροποιηθεί από τα αντίστοιχα ανταγωνιστικά προϊόντα σε ό,τι αφορά το κόστος, την αξιοπιστία, την ευχρηστία και την προσαρμοστικότητα του μεγέθους.

(50)

Η αναδιάρθρωση επιτρέπει στην Bull να επιτύχει και πάλι τη συνέπεια μεταξύ της τεχνογνωσίας της, της προσφοράς της, της οργάνωσής της και των βραχυπρόθεσμων στόχων της. Μια σημαντική αιτία των δυσχερειών της επιχείρησης ήταν ακριβώς η απουσία συνέπειας. Η ανανέωση του προσωπικού της, που πραγματοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό το 2002, και η ουσιαστική σειρά στρατηγικών εταιρικών σχέσεων θα πρέπει να της εξασφαλίσουν τα μελλοντικά τεχνολογικά ατού της.

(51)

Ο ρόλος που προβλέπεται για τη νέα σειρά εξυπηρετητών που χρησιμοποιούν επεξεργαστές Intel, κυρίως τον επεξεργαστή 64 μπιτ, είναι πολύ σημαντικός: το 2007, ο κύκλος εργασιών θα πρέπει να ανέλθει σε […]* % των συνολικών πωλήσεων, με ποσοστό μεικτού κέρδους […]* %. Επειδή δεν πρόκειται πλέον για ιδιόκτητη τεχνολογία, είναι λογικό ότι αυτό το περιθώριο δεν θα ανέλθει στο επίπεδο των περιθωρίων των παλιών εξυπηρετητών, δηλαδή των GCOS. Οι εξυπηρετητές 64 μπιτ στηρίζουν πιο πολύπλοκα και μεγάλα συστήματα, αλλά είναι προφανώς πιο ακριβοί από τους συνήθεις εξυπηρετητές των 32 μπιτ. Η Bull θα προσπαθήσει να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πελατών της μέσω της τεχνικής ποιότητας των εξυπηρετητών 64 μπιτ, προσθέτοντας στα προϊόντα αυτά την προσφορά των υπηρεσιών της, οι εξειδικευμένες ικανότητες των οποίων είναι αναγνωρισμένες. Η Bull θα καθιερώσει τη συνεργασία μεταξύ των δικών της ομάδων και εκείνων των πελατών της. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αυτή η στρατηγική είναι συνεπής με τη συγκέντρωση της Bull σε ορισμένους τομείς.

(52)

Όσον αφορά το τμήμα υπηρεσιών, πρέπει να γίνει υπόμνηση ορισμένων συμπερασμάτων της έκθεσης του Forrester που έχει ήδη αναφερθεί (14). Σχετικά με τις υπηρεσίες «open source», η Bull θεωρείται ότι διαθέτει εμπειρία που υπερβαίνει την εμπειρία άλλων παγκόσμιων επιχειρήσεων γενικών προϊόντων, όπως η IBM. Μεταξύ των παγκοσμίων επιχειρήσεων γενικών προϊόντων και εκείνων μέσου μεγέθους, η Bull είναι η μόνη που παρέχει πλήρη τεχνολογική κάλυψη. Η έκθεση αναφέρεται μόνο σε μία μικρή επιχείρηση εξειδικευμένη σε «open source» που παρέχει την ίδια κάλυψη.

(53)

Στο σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης δεν συμμετέχει κανένας νέος βιομηχανικός εταίρος πέραν εκείνων που είναι ήδη παρόντες, δηλαδή η France Télécom και η NEC. Ωστόσο, η συμμετοχή της Debeka, ασφαλιστικής επιχείρησης, στηρίζει τη στρατηγική εστίασης σε ένα περιορισμένο αριθμό τομέων. Εξάλλου, η Bull διαθέτει πολλές εταιρικές σχέσεις και έχει πολλά σχέδια ανάπτυξης τεχνολογιών βασικών για τις μελλοντικές της δραστηριότητες. Τέλος, ενδεικτικά, πρέπει να αναφερθεί η υπογραφή μιας πρώτης σύμβασης «Original Equipment Manufacturer» με την Kraftway, το σημαντικότερο ρώσο κατασκευαστή εξυπηρετητών που χρησιμοποιούν Intel. Μια άλλη συμφωνία αφορά τη διανομή εξυπηρετητών στην Κίνα.

(54)

Συμπερασματικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης επιτρέπει στην Bull να επαναπροσανατολίσει ικανοποιητικά τις δραστηριότητές της. Παρά τους τεχνολογικούς και εμπορικούς κινδύνους που ενυπάρχουν στις σχετικές αγορές, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις για αποκατάσταση της βιωσιμότητας.

(55)

Για να εγκριθούν από την Επιτροπή οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης πρέπει να πληρούν ένα δεύτερο όρο ο οποίος προβλέπει ότι τα μέτρα πρέπει να ληφθούν για να μειώσουν, στο μέτρο του δυνατού, τις ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσουν οι ενισχύσεις στους ανταγωνιστές.

(56)

Όπως υπογράμμισε η Γαλλία, τα μερίδια αγοράς της Bull στον τομέα των υπηρεσιών και στον τομέα των εξυπηρετητών είναι μικρά. Στον τομέα των εξυπηρετητών, ως σχετική γεωγραφική αγορά πρέπει να θεωρηθεί η παγκόσμια ή τουλάχιστον η ευρωπαϊκή. Το 2002, στο σύνολο της αγοράς εξυπηρετητών στην Κοινότητα των δεκαπέντε, η Bull κατείχε μερίδιο αγοράς της τάξης του 3 %. Στο τμήμα των μέσων εξυπηρετητών και των εξυπηρετητών υψηλής ποιότητας, η Bull είχε διατηρήσει μια θέση που υπολογιζόταν σε περίπου 5 %, πολύ πίσω από τους κύριους ανταγωνιστές της: την IBM (40 %), την HP-Compaq (24 %), τη Sun (17 %) και τη Fujitsu (9 %). Στο τμήμα της αγοράς υψηλής ποιότητας, το μερίδιο αγοράς της Bull θα είναι υψηλότερο. Πράγματι, η Bull θέλει να εδραιωθεί ως ο ευρωπαίος ηγέτης λύσεων βασιζόμενων στην αρχιτεκτονική Intel 64 μπιτ και λογισμικών «open source» στις αγορές-στόχο. Η αγορά των εξυπηρετητών που βασιζόταν στην αρχιτεκτονική Intel 64 μπιτ ανήλθε σε περίπου 2,4 δισεκατ. USD το 2007, ήτοι 16 % της αγοράς των εξυπηρετητών (έναντι λιγότερο του 1 % το 2003).

(57)

Στον τομέα των υπηρεσιών, υπάρχουν ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες ως σχετική γεωγραφική αγορά πρέπει να θεωρηθεί η ευρωπαϊκή, αν και δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη περιφερειακών ή εθνικών αγορών. Στην αγορά των υπηρεσιών της Κοινότητας των δεκαπέντε, το 2002 η Bull κατείχε περίπου το 0,4 % και από το 2002 επικεντρώθηκε ακόμη περισσότερο στις υπηρεσίες υποδομής και στις άλλες εξειδικεύσεις της, και υπέστη μεγάλη μείωση του κύκλου εργασιών της, στον τομέα των υπηρεσιών. Σε μελέτη του Σεπτεμβρίου 2003, που δημοσιεύθηκε από το Ινστιτούτο Gartner, η Bull δεν εμφανίζεται μεταξύ των δέκα πρώτων ανταγωνιστών στην παγκόσμια αγορά των υπηρεσιών πληροφορικής, ενώ το 2002 καταλαμβάνει μόλις την εικοστή δεύτερη θέση στην ευρωπαϊκή αγορά. Επιπλέον, η αγορά αυτή είναι πολύ ανταγωνιστική, γεγονός που επέτρεψε, για παράδειγμα, την έγκριση από την Επιτροπή των διαδικασιών συγκέντρωσης πολλών ανταγωνιστών της Bull [HP — Compaq (15), Cap Gemini — Transiciel (16), ATOS Origin — SEMA (17)] με το επιχείρημα ότι οι συγκεντρώσεις αυτές δεν θα επηρέαζαν τις συνθήκες ανταγωνισμού στις αγορές των υπηρεσιών πληροφορικής.

(58)

Προφανώς, η παρουσία της επιχείρησης είναι πιο σημαντική σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές, ιδίως στη Γαλλία, όμως ακόμη και σε αυτές τις γεωγραφικές περιοχές ο ανταγωνισμός παραμένει έντονος.

(59)

Για ορισμένα τμήματα της αγοράς εξυπηρετητών στην Ευρώπη, η επιβίωση της Bull μάλλον ενισχύει τον ανταγωνισμό στην αγορά, ιδίως στα τμήματα όπου κυριαρχεί η IBM. Στο τμήμα αγοράς των συστημάτων υψηλής ταχύτητας διαβίβασης, για παράδειγμα, η προσφορά της Bull φαίνεται να αποτελεί τη μόνη εναλλακτική λύση στην IBM για όλους τους πελάτες που δεν μπορούν εύκολα να στραφούν σε λύσεις Sun, HP ή Wintel (τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, κοινωνικοί οργανισμοί, κοινωνικές υπηρεσίες κ.λπ.). […]* και δείχνει ότι αυτός ο τύπος πελατών επιθυμεί να διατηρηθεί η επιβίωση της προσφοράς της Bull. Ωστόσο, πρόκειται για πολύ εξειδικευμένες αγορές και η επιβίωση της Bull έχει μικρή επίπτωση στον ανταγωνισμό στο τμήμα των εξυπηρετητών υψηλής ποιότητας στο σύνολό τους.

(60)

Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη το γεγονός ότι η στρατηγική της Bull στρέφεται προς την «open source». Εξάλλου, η πλειονότητα των ανταγωνιστών είναι ταυτόχρονα και εταίροι σε πολλά σχέδια ανάπτυξης. Κατά την κίνηση της διαδικασίας κανένας ανταγωνιστής δεν τοποθετήθηκε σχετικά με τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

(61)

Δεν προβλέπεται καμία πράξη εξωτερικής αύξησης, εκτός από την απόκτηση «φαιάς ουσίας», που αποτελεί συνήθη πρακτική στον κλάδο. Η Bull θεωρεί ότι οποιαδήποτε σημαντική αγορά θα ήταν αντίθετη με τη στρατηγική του σχεδίου αναδιάρθρωσης και θα έθετε προβλήματα ολοκλήρωσης.

(62)

Η Bull εκχώρησε σημαντικά περιουσιακά στοιχεία. Στο τμήμα αγοράς προϊόντων, η Bull εκχώρησε το σύνολο των δραστηριοτήτων όσον αφορά τα αυτόματα τραπεζικά μηχανήματα διανομής, τα τερματικά σημεία πληρωμών, τις έξυπνες κάρτες και ένα μεγάλο μέρος των εξατομικευμένων λογισμικών της. Στην αγορά των υπηρεσιών, η Bull εκχώρησε το μεγαλύτερο μέρος του εμπορικού της δικτύου εκτός Γαλλίας και Ιταλίας, με την πώληση του τμήματος Integris στη Steria. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επαναπροσανατολισμό στις βασικές δραστηριότητες, πράγμα που περιορίζει επίσης την αρνητική επίπτωση της ενίσχυσης στον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών. Σ’ αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να συνεχιστεί η στρατηγική αυτή, που προβλέπεται από το σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(63)

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι αποφεύγονται οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η θέση της Bull στις σχετικές αγορές, σε συνδυασμό με την τήρηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και του πραγματοποιηθέντος επαναπροσανατολισμού, δεν καθιστούν αναγκαίες συμπληρωματικές αντισταθμίσεις.

(64)

Για να μπορεί μια ενίσχυση να εγκριθεί, πρέπει να πληρούται ένας τρίτος όρος, ότι δηλαδή το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο απαιτούμενο ώστε να επιτρέψουν την αναδιάρθρωση σε συνάρτηση με τις οικονομικές δυνατότητες της επιχείρησης, των μετόχων της ή του ομίλου στον οποίο ανήκει. Οι δικαιούχοι της ενίσχυσης οφείλουν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης από τους ιδίους πόρους τους. Πάντως, πρέπει να καταδειχθεί στην Επιτροπή ότι η ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης και ότι δεν θα επιτρέψει στον δικαιούχο να αυξήσει την παραγωγική του ικανότητα κατά τη διάρκεια εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης.

(65)

Η συνεισφορά του δικαιούχου και των μετόχων του είναι ουσιαστική. Από τις 31 Δεκεμβρίου 2001, η Bull συνεισέφερε 160 εκατ. ευρώ στην αναδιάρθρωση, ποσό που προερχόταν από εκχωρήσεις ενεργητικού «non-core business» το 2002 και κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2003. Επιπλέον, η Bull είχε τοποθετήσει σε απόθεμα 94 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση, ποσό που προερχόταν από τα ταμειακά διαθέσιμά της στις 31 Δεκεμβρίου 2001 (18). Οι υπάρχοντες και οι νέοι μέτοχοι συνεισέφεραν στην ανακεφαλαιοποίηση 44,2 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτελεί βεβαίως ουσιαστική συνεισφορά. Το γεγονός ότι η κάλυψη του κεφαλαίου από τους επενδυτές προέρχεται μερικώς από επιχειρήσεις που έχουν εταιρική σχέση με την Bull (France Télécom, NEC), από πελάτες (Debeka), και από διευθυντικά στελέχη του ομίλου Bull δεν μειώνει τη σημασία αυτής της διαπίστωσης. Η Επιτροπή μπορεί να λάβει επίσης υπόψη το κεφάλαιο εισφοράς κατά την άσκηση εκ μέρους των παλαιών κατόχων ομολογιών μετατρέψιμων σε νέες μετοχές των δελτίων προεγγραφής μετοχών ύψους 17 εκατ. ευρώ, δεδομένου ότι οι κάτοχοι δεν ήταν υποχρεωμένοι να επιλέξουν αυτή τη λύση.

(66)

Οι δείκτες φερεγγυότητας και ρευστότητας, μετά την καταβολή της ενίσχυσης και εφόσον η ενίσχυση θεωρηθεί οφειλή, ανέρχονται σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα των ανταγωνιστών. Η οικονομική ανάκαμψη θα επιτρέψει πρώτα απ’ όλα την απόκτηση τραπεζικών εγγυήσεων για τις τρέχουσες δραστηριότητες. Πράγματι, προβλέπεται ότι η Bull θα συνεχίσει να προσφεύγει σε βραχυπρόθεσμη εξωτερική χρηματοδότηση που στηρίζεται στην τιτλοποίηση των απαιτήσεών της, για ποσό της τάξης των […]* έως […]* εκατ. ευρώ. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων που προέρχονται από τις αγορές, καθώς και ότι η στρατηγική της Bull είναι η στρατηγική ενός «niche player», δεν είναι πιθανό ότι οι πιστωτικοί οργανισμοί θα είναι έτοιμοι να χορηγήσουν νέα κονδύλια για επιθετικές δραστηριότητες που δεν συνδέονται με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης.

(67)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, με μια μικρότερη ενίσχυση, οι άλλοι εταίροι δεν θα είχαν δεχθεί να προβούν σε επενδύσεις και οι κάτοχοι μετατρέψιμων ομολογιών δεν θα είχαν δεχθεί την ανταλλαγή των απαιτήσεων τους με νέους τίτλους. Σε ό,τι αφορά την κύρια εναλλακτική λύση που προτάθηκε από μια αμερικανική εταιρεία επενδύσεων χαρτοφυλακίου, πρόταση που δεν ελήφθη υπόψη, οι γαλλικές αρχές εξήγησαν με ικανοποιητικό τρόπο ότι αυτή η εναλλακτική λύση δεν θα οδηγούσε σε μικρότερη ενίσχυση. Η εταιρεία προέβλεπε υψηλότερη εισφορά κεφαλαίων από εκείνη των 33 εκατ. ευρώ που προβλέπεται από τον όμιλο επενδυτών, όμως η διαφορά καλύπτεται από την εγγύηση ύψους 11 εκατ. ευρώ εκ μέρους των κατόχων μετατρέψιμων ομολογιών.

(68)

Τελικά, η Επιτροπή εκτιμά ότι η ενίσχυση δεν υποχρεώνει την επιχείρηση να διαθέτει πλεοναστική ρευστότητα που θα μπορούσε να κατευθύνει σε άλλες επιθετικές δραστηριότητες ικανές να προκαλέσουν στρεβλώσεις στην αγορά και οι οποίες δεν θα ήταν συνδεδεμένες με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης.

(69)

Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε καταχρηστική χρηματοδοτική στήριξη, το σημείο 48 των κατευθυντηρίων γραμμών διευκρινίζει ότι οι ενισχύσεις για τη διάσωση χορηγούνται εφάπαξ. Εάν η επιχείρηση έχει ήδη τύχει στο παρελθόν ενίσχυσης αναδιάρθρωσης και εάν από τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης έχουν παρέλθει λιγότερο από δέκα έτη, τότε η Επιτροπή κανονικά δεν θα εγκρίνει τη χορήγηση νέας ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, εκτός εάν συντρέχουν λόγοι έκτακτοι, απρόβλεπτοι και μη οφειλόμενοι στην επιχείρηση. Οι ενισχύσεις που γνωστοποιούνται σ’ αυτή την περίπτωση θα καταβληθούν το νωρίτερο στις 31 Δεκεμβρίου 2004. Το 1993 και 1994, το γαλλικό κράτος χορήγησε στην Bull ενισχύσεις αναδιάρθρωσης οι οποίες εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στα τέλη του 1994. Συνεπώς, το συγκεκριμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης αφορούσε τη χρονική περίοδο μέχρι τα τέλη του 1995. Η απόφαση 2003/599/ΕΚ, με την οποία η Επιτροπή ενέκρινε την ενίσχυση διάσωσης (19), στην αιτιολογική σκέψη 60 της οποίας αναφέρεται η 31η Δεκεμβρίου 2004 ως η ημερομηνία από την οποία μπορεί να χορηγηθεί μια νέα ενίσχυση αναδιάρθρωσης, είναι λανθασμένη όσον αφορά αυτό το σημείο. Η προθεσμία των δέκα ετών δεν έχει συνεπώς παρέλθει.

(70)

Ωστόσο, η αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης δεν μπορεί να εφαρμοστεί κατά τρόπο απόλυτο. Όπως έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (20), στα πλαίσια της συνθήκης ΕΚΑΧ, αλλά ακόμη περισσότερο στα πλαίσια της συνθήκης ΕΚ, οι διατάξεις για τις ενισχύσεις έχουν ως στόχο να δώσουν στην Επιτροπή την αρμοδιότητα ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει απρόβλεπτες καταστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τον εξελικτικό χαρακτήρα των συνθηκών της αγοράς. Στις παρούσες Συνθήκες, η χωρίς διακρίσεις εφαρμογή της αρχής της εφάπαξ ενίσχυσης θα περιόριζε υπερβολικά την κατηγορία ενισχύσεων που δύνανται να θεωρηθούν αναγκαίες και δεν θα επέτρεπε στην Επιτροπή να εξετάζει, σε κάθε χωριστή περίπτωση, εάν ένα σχέδιο ενίσχυσης διάσωσης είναι απαραίτητο για την υλοποίηση των στόχων της συνθήκης. Ομοίως, η Επιτροπή δεν μπορεί κατ’ αρχήν να βασιστεί αποκλειστικά στην ύπαρξη προγενέστερης απόφασης για να αρνηθεί τη χορήγηση περαιτέρω ενίσχυσης στον ίδιο δικαιούχο (21).

(71)

Στο πλαίσιο αυτό, οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν επακριβώς τη δυνατότητα εξαίρεσης από την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης σε έκτακτες και απρόβλεπτες περιστάσεις, που δεν οφείλονται στην επιχείρηση. Προς τούτο, πρέπει να σημειωθεί παρά το γεγονός ότι το 2001 η κρίση στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών δεν ήταν ούτε έκτακτη ούτε απρόβλεπτη, το μέγεθος της, κυρίως στο τμήμα των τεχνολογιών που συνδέονται με το Διαδίκτυο και τις τηλεπικοινωνίες, ήταν έκτακτο, απρόβλεπτο και δεν μπορούσε να αποδοθεί στην Bull. Μια άλλη παρατήρηση που πρέπει να ληφθεί υπόψη στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ο πολύ υψηλός ρυθμός των τεχνολογικών εξελίξεων στον σχετικό τομέα.

(72)

Εξάλλου, πρέπει να υπογραμμιστεί στο πλαίσιο αυτό ότι η Bull και το γαλλικό κράτος είχαν τηρήσει σχολαστικά το προηγούμενο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ιδίως την ιδιωτικοποίηση, την εταιρική σχέση με τη NEC και τη France Télécom και την εκχώρηση πολλών στοιχείων ενεργητικού, όπως προτάθηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα και υποστηρίχθηκε από την Επιτροπή, όπως και ότι το προαναφερθέν σχέδιο δεν μπορούσε να προβλέψει τις σημερινές δυσκολίες. Πράγματι, εκείνη την περίοδο, οι οικονομικές δυσκολίες ήταν ευρέως συνδεδεμένες με τα τμήματα και τις θυγατρικές που εκχωρήθηκαν στα πλαίσια του σχεδίου αναδιάρθρωσης, ιδίως τα Zenith Data Systems στον τομέα των μικροϋπολογιστών και το τμήμα OSS. Υπήρξε μια πρώτη αναδιάρθρωση της Bull στα πλαίσια της οποίας η επιχείρηση προσπάθησε να προσαρμοστεί στο επιχειρηματικό της περιβάλλον. Η μείωση του προσωπικού της επιχείρησης αντικατοπτρίζει αυτή τη ριζική αλλαγή. Από 44 500 το 1990 οι εργαζόμενοι μειώθηκαν σε 24 000 το 1995 και σε 11 500 το 1999. Οι σημερινές δυσκολίες, όπως περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 9 έως 12, διαφέρουν ως προς τη φύση από εκείνες που οδήγησαν στις αναδιαρθρώσεις κατά την περίοδο 1993-1995.

(73)

Συνάγεται ότι στην συγκεκριμένη υπόθεση γίνεται σεβαστή η φιλοσοφία που διέπει την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, δηλαδή η βούληση να αποφευχθεί οποιαδήποτε καταχρηστική στήριξη. Το κράτος δεν διατήρησε τεχνητά στη ζωή την Bull, παρά τον επαναληπτικό χαρακτήρα των δυσχερειών της. Απεναντίας, η ενίσχυση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, στόχευε στην αντιμετώπιση δυσχερειών νέου χαρακτήρα.

(74)

Η προθεσμία των δέκα ετών έχει εξάλλου σχεδόν εκπνεύσει.

(75)

Συμπερασματικά, στις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κριτήριο της εφάπαξ ενίσχυσης δεν αντιτίθεται στην έγκριση της γνωστοποιηθείσας ενίσχυσης.

(76)

Σύμφωνα με τη νομολογία «Deggendorf» του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (22), όταν η Επιτροπή εξετάζει το συμβιβάσιμο μιας ενίσχυσης, οφείλει να λαμβάνει υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία και ιδίως την ενδεχόμενη σωρευτική επίπτωση αυτής της ενίσχυσης και άλλων ενισχύσεων που δεν έχουν επιστραφεί. Στην παρούσα περίπτωση, η Bull έτυχε ενίσχυσης διάσωσης η έγκριση της οποίας προϋπέθετε την επιστροφή της από την Bull το αργότερο στις 17 Ιουνίου 2003. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η γνωστοποιηθείσα ενίσχυση δεν θα καταβληθεί παρά μόνο μετά την επιστροφή της ενίσχυσης διάσωσης. Υπό τις συνθήκες αυτές, τηρείται η αρχή «Deggendorf», η δε Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει την τήρηση αυτής της αρχής.

(77)

Σύμφωνα με το σημείο 43 των κατευθυντηρίων γραμμών, πρέπει να τηρηθεί πλήρως το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, με τις διασαφηνίσεις και τις προσθήκες του.

(78)

Σύμφωνα με τα σημεία 45 και 46 των κατευθυντηρίων γραμμών, πρέπει να υποβάλλονται στην Επιτροπή ετήσιες εκθέσεις.

(79)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση διάσωσης υπέρ της εταιρείας Bull που γνωστοποιήθηκε από τη Γαλλία μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την κοινή αγορά, εφόσον τηρηθούν όλες οι υποχρεώσεις που ανέλαβε η Γαλλία και όλοι οι όροι που επιβλήθηκαν,