Απόφαση της Επιτροπής

της 13ης Αυγούστου 2003

σχετικά με διαδικασία του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ

(Υπόθεση COMP D3/38.044 - NDC Health/IMS HEALTH: Προσωρινά μέτρα)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2003) 2920]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(2003/741/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003(2), και ιδίως τα άρθρα 3 και 16,

την απόφαση της Επιτροπής της 8ης Μαρτίου 2001 για την κίνηση διαδικασίας στην προκειμένη περίπτωση,

την απόφαση 2002/165/ΕΚ της Επιτροπής(3), βάσει του κανονισμού αριθ. 17, και συγκεκριμένα των εξουσιών της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 3 του εν λόγω κανονισμού για τη λήψη προσωρινών μέτρων, που στην παρούσα περίπτωση απευθύνονται και κοινοποιούνται στην IMS Health,

την αίτηση της IMS Health για την ανάκληση της απόφασης, στις 31 Οκτωβρίου 2002,

Αφού έδωσε στην IMS Health, την NDC Health και την AzyX την ευκαιρία να διατυπώσουν τις απόψεις τους ως προς το εάν η Επιτροπή όφειλε να ανακαλέσει την απόφαση λήψης προσωρινών μέτρων λόγω μη επείγοντος χαρακτήρα,

Έχοντας υπόψη την τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων στην υπόθεση(4),

Μετά από διαβουλεύσεις με την συμβουλευτική επιτροπή περιοριστικών πρακτικών και δεσποζουσών θέσεων,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) H IMS Health (IMS) δημιούργησε, στο πλαίσιο μακράς συνεργασίας με την φαρμακευτική βιομηχανία, μια δομή μωσαϊκού για την παρουσίαση των περιφερειακών υπηρεσιών δεδομένων συνταγογράφησης και πωλήσεων φαρμακευτικών προϊόντων στη Γερμανία. Η Επιτροπή, στην απόφαση 2002/165/ΕΚ, κατέληξε ότι είχε καταστεί εκ των πραγμάτων πρότυπο του κλάδου πράγμα το οποίο παραδέχθηκαν και οι φαρμακευτικές εταιρείες. Η ανάγκη για συγκρίσιμα και συμβιβάσιμα δεδομένα, το ενδεχόμενο απώλειας επαφής μεταξύ πωλητών και ιατρών, η τροποποίηση των συμβάσεων εργασίας των πωλητών και το κόστος που συνεπάγεται η τροποποίηση του λογισμικού και των εφαρμογών που βασίζονται στην δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων, σε περίπτωση αλλαγής δομής από τις φαρμακευτικές εταιρείες θεωρήθηκαν ως πολύ σημαντικά εμπόδια για αλλάξουν οι εταιρείες αυτές δομή δεδομένων. Επιπλέον, τεχνικοί και άλλοι περιορισμοί όπως η αναγκαστική χρήση διοικητικών ορίων, η νομοθεσία περί προστασίας των δεδομένων και η έλλειψη ασφάλειας όσον αφορά τον βαθμό στον οποίο η νομοθεσία περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επιτρέπει την πώληση δεδομένων σε άλλη διάρθρωση βασιζόμενη σε ταχυδρομικούς κωδικούς, περιόριζαν σοβαρά τις δυνατότητες σύστασης άλλων εμπορεύσιμων δομών μωσαϊκού. Συγκεκριμένα, το Landgericht Frankfurt am Main (περιφερειακό δικαστήριο της Φρανκφούρτης) είχε εκδώσει, μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2000, χωριστές αποφάσεις για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων που απαγόρευαν στις NDC Health (NDC) (αμερικανική πολυεθνική εταιρεία), AzyX (μια πολύ μικρότερη βελγική εταιρεία) και Pharma Intranet Information (PI, νυν θυγατρική της NDC) -ανταγωνιστές της IMS στην αγορά υπηρεσιών δεδομένων για τις περιφερειακές πωλήσεις φαρμακευτικών προϊόντων- να χρησιμοποιούν δομές που είναι παράγωγα της δομής μωσαϊκού των 1860 γεωγραφικών περιοχών βάσει του επιχειρήματος ότι η IMS έχαιρε προστασίας των πνευματικών της δικαιωμάτων.

(2) Η Επιτροπή κατέληξε επίσης ότι η IMS δεν είχε αντικειμενικούς λόγους να αρνηθεί την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης για τη δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων στις NDC και AzyX. Η Επιτροπή έκρινε ότι εκ πρώτης όψεως επρόκειτο για καταχρηστική συμπεριφορά βάσει του άρθρου 82. Η Επιτροπή θεώρησε ότι υφίσταντο "εξαιρετικές περιστάσεις" κατά την έννοια της φράσης που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο των ΕΚ στην υπόθεση Magill(5) σε συνδυασμό με τις υποθέσεις Ladbroke(6) και Bronner(7). Η χρήση της δομής μωσαϊκού των 1860 τμημάτων θεωρήθηκε απαραίτητη για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της εταιρείας στη σχετική αγορά δεδομένου ότι δεν υπήρχε πραγματικό ή άλλο δυνητικό υποκατάστατο.

(3) Η Επιτροπή έκρινε ότι η άρνηση της IMS να παραχωρήσει άδειες εκμετάλλευσης για τη δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων συνιστούσε κίνδυνο σοβαρής και ανεπανόρθωτης ζημίας στον ενάγοντα καθώς και αφόρητης ζημίας του γενικού συμφέροντος η οποία δικαιολογούσε την επείγουσα λήψη προσωρινών μέτρων για λόγους πρόνοιας. Πρώτον, έκρινε, βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή της ότι αν η NDC δεν ελάμβανε την άδεια εκμετάλλευσης για τη δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων, οι δραστηριότητές της στη Γερμανία θα έπαυαν. Κατά την άποψη της Επιτροπής, χωρίς τη λήψη προσωρινών μέτρων, η NDC θα έχανε τρέχουσα πελατεία, δεν θα είχε προοπτικές προσέλκυσης νέων πελατών τα επόμενα έτη και κατά πάσα πιθανότητα θα έπαυε τις εμπορικές της δραστηριότητες στη Γερμανία. Δεύτερον, εκτός από τον σοβαρό κίνδυνο της ανεπανόρθωτης ζημίας της NDC υπήρχε επίσης κίνδυνος αφόρητης ζημίας του γενικού συμφέροντος κατά την έννοια της απόφασης La Cinq(8). Δεδομένου ότι χωρίς τη δομή των 1860 τμημάτων δεν ήταν δυνατό να ανταγωνιστεί στην αγορά τόσο την εποχή εκείνη όσο και στο προβλεπόμενο μέλλον, υπήρχε, ελλείψει προσωρινών μέτρων, σοβαρός κίνδυνος για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων του άλλου υφιστάμενου ανταγωνιστή, της AzyX. Τέλος, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της IMS ότι θα υφίστατο ανεπανόρθωτη ζημία, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εξισορρόπηση των συμφερόντων στην προκειμένη περίπτωση ευνοούσε τόσο την NDC όσο και το δημόσιο συμφέρον.

(4) Ως εκ τούτου η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση 2002/165/ΕΚ, με την οποία η IMS υποχρεούται, στο πλαίσιο προσωρινών μέτρων, να παραχωρήσει άδεια εκμετάλλευσης της δομής μωσαϊκού των 1860 τμημάτων στους τότε ανταγωνιστές της στην αγορά υπηρεσιών δεδομένων για τις περιφερειακές πωλήσεις φαρμακευτικών προϊόντων στη Γερμανία, έναντι αμοιβής, συμφωνούμενης μεταξύ των μερών εντός δύο εβδομάδων από την ημερομηνία της αίτησης παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης. Μετά την παρέλευση της προσθεσμίας αυτής η κατάλληλη αμοιβή καθορίζεται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες.

(5) Με αίτηση που κατατέθηκε στη γραμματεία του πρωτοδικείου των ΕΚ στις 6 Αυγούστου 2001 με τον αριθμό T-184/01, η IMS Health άσκησε προσφυγή για την ακύρωση της απόφασης και, εναλλακτικά, την ακύρωση της απόφασης σχετικά με την υποχρεωτική παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης της δομής μωσαϊκού των 1860 τμημάτων όταν οι όροι της άδειας καθορίζονται και εγκρίνονται από την Επιτροπή και την αναστολή της εκτέλεσης της απόφασης της Επιτροπής.

(6) Με διάταξη της 26ης Οκτωβρίου 2001 στην υπόθεση T-184/01R, ο πρόεδρος του Πρωτοδικείου των ΕΚ ανέστειλε την εκτέλεση της απόφασης 2002/165/ΕΚ έως ότου το Πρωτοδικείο εκδώσει απόφαση για την κύρια προσφυγή.

(7) Με αίτηση που κατατέθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου των ΕΚ στις 12 Δεκεμβρίου 2001 με τον αριθμό C-481/01 P(R), η NDC Health Corporation, προσέβαλε την προαναφερθείσα διάταξη του προέδρου του Πρωτοδικείου των ΕΚ.

(8) Με διάταξη της 11ης Απριλίου 2002 στην υπόθεση C-481/01 P(R), ο πρόεδρος του Δικαστηρίου των ΕΚ απέρριψε την προσφυγή της NDC.

(9) Το Landgericht Frankfurt am Main παρέπεμψε το θέμα στις 12 Ιουλίου 2001 για την έκδοση προδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου των ΕΚ για συναφή θέματα ερμηνείας του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ. Η παραπομπή γίνεται στο πλαίσιο αγωγής για την παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων μεταξύ IMS Health και NDC Health. Η υπόθεση καταχωρήθηκε με τον αριθμό C-418/01 και εξακολουθεί να εκκρεμεί, ενώ η κύρια προσφυγή σχετικά με την απόφαση 2002/165/ΕΚ έχει ανακοπεί έως ότου εκδοθεί προδικαστική απόφαση.

(10) Με απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, το Oberlandesgericht Frankfurt am Main (ανώτετρο περιφερειακό δικαστήριο της Φρανκφούρτης) απέρριψε έφεση της (PI) κατά της προαναφερθείσας αποφάσεως του Landgericht Frankfurt am Main που απαγορεύει σε αυτήν και στον συνιδρυτή της να χρησιμοποιούν τη δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων. Μολονότι αναγνωρίζει ότι η δομή των 1860 τμημάτων κατοχυρώνεται με εθνικό δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας (το οποίο κατέχουν, μεταξύ άλλων, ορισμένοι υπάλληλοι της IMS αντί η ίδια η εταιρεία) και ότι η άμεση αναπαραγωγή της δομής αυτής από ανταγωνιστή της IMS συνιστά παράβαση του νόμου περί αθέμιτου ανταγωνισμού (Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb), το Oberlandesgericht Frankfurt am Main ορίζει ότι der Beklagten oder Dritten die freie, selbständige Entwicklung einer Segmentstruktur, die ebenfalls auf der Einteilung nach Landkreisen, kreisfreien Städten und Postleitzahlbezirken beruht und beshalb ggfs. Aus einer annähernd gleichen Anzahl von Segmenten besteht, nicht ohne weiteres untersagt werden könnte. (...) Insbesondere könnte es der Beklagten oder Dritten nicht zugemutet werden, eine den praktischen Anforderungen nur unzulänglich gerecht werdende Datenstruktur zu erstellen, nur um einen möglichst weiten Abstand von dem Produkt der Klägerin zu halten. Vielmehr können Abweichungen nicht verlangt werden, wo die Übereinstimmungen auf sachlich - technischen Anforderungen beruhen und unter Berücksichtigung des Freihaltebedürfnisses der Wettbewerber in diesen Merkmalen die angemessene Verwirklichung der Technischen Aufgabe liegt. (δεν είναι δυνατό απλώς να απαγορευθεί στον κατηγορούμενο ή σε τρίτους να αναπτύξουν ελεύθερα και ανεξάρτητα μια δομή μωσαϊκού βασιζόμενη επίσης στον καταμερισμό βαση περιφερειών, αστικών κέντρων και ταχυδρομικών τομέων και η οποία, για τον λόγο αυτόν περιλαμβάνει, περίπου τον ίδιο αριθμό τμημάτων.(...) Συγκεκριμένα δεν πρέπει να αναμένεται από τον κατηγορούμενο ή τρίτους να δημιουργήσουν μια δομή δεδομένων η οποία δεν ικανοποιεί επαρκώς τις πρακτικές ανάγκες απλά και μόνο για να διατηρήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απόσταση από το προϊόν του ενάγοντος. Αντιθέτως, δεν πρέπει να απαιτούνται παραλλαγές όταν οι αλληλεπικαλύψεις βασίζονται σε ουσιώδεις τεχνικές απαιτήσεις και η αρμόζουσα εκτέλεση των τεχνικών καθηκόντων ανταποκρίνεται στην ανάγκη πρόσβασης των ανταγωνιστών στα χαρακτηριστικά αυτά).

(11) Στις 16 Απριλίου 2003, το Landesgericht Frankfurt am Main απαγόρευσε στην AzyX να χρησιμοποιεί τη δομή μωσαϊκού των 1860 τμημάτων και οποιοδήποτε παράγωγό της. Η εν λόγω απόφαση δεν αποτέλεσε αντικείμενο προσφυγής στο Oberlandesgericht Frankfurt am Main.

(12) Στις παρατηρήσεις που υπέβαλε στις 12 Μαΐου 2003 όσον αφορά το εάν η Επιτροπή θα έπρεπε να ανακαλέσει την απόφαση περί προσωρινών μέτρων ή όχι, η IMS θεώρησε ότι η ερμηνεία της 17ης Σεπτεμβρίου 2002 θέτει νομικά και ουσιαστικά ερωτήματα που παραμένουν sub judice ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων και ότι εκείνα οφείλουν να προσδιορίσουν το πεδίο εφαρμογής της απόφασης. Όσον αφορά την ανάκληση της απόφασης λήψεως προσωρινών μέτρων, η IMS πρότεινε ότι το καταλληλότερο θα ήταν να αποσυρθεί η απόφαση δεδομένου ότι δεν πληρούται καμία από τις προϋποθέσεις για τη λήψη προσωρινών μέτρων μεταξύ των οποίων και η έλλειψη επείγοντος χαρακτήρα. Όσον αφορά την τρέχουσα κατάσταση της αγοράς, το 2002 η IMS κατείχε μερίδιο αγοράς μεταξύ [...](9) % και [...] % της αξίας της αγοράς και [...] συμβάσεις. Το πρώτο τρίμηνο του 2003, το εν λόγω μερίδιο αγοράς αυξήθηκε η αξία κατά [...] εκατοστιαίες μονάδες και σε [...] συμβάσεις λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της AzyX.

(13) Στις παρατηρήσεις που υπέβαλε στις 12 Μαΐου 2003, η NDC θεώρησε ότι εξακολουθούσε να υφίσταται σημαντική αβεβαιότητα ως προς το τι συνιστούσε παράγωγο της δομής μωσαϊκού των 1860 τμημάτων και ιδίως τι είναι κατ' ουσίαν παρόμοιο με τη δομή αυτή και άρα απαγορευμένο βάσει της γερματικής νομοθεσίας περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Η NDC προσφέρει σήμερα δεδομένα βάσει μιας δομής η οποία περιλαμβάνει 4000 τμήματα. Η δομή αυτή ανταποκρίνεται στις δομές που χρησιμοποιούν τα γερμανικά ταχυδρομεία. Ωστόσο, η NDC υπέγραψε ορισμένες νέες συμβάσεις μετά την έκδοση της απόφασης της 17ης Σεπτεμβρίου και φαίνεται ότι υπάρχουν περιθώρια για τους ανταγωνιστές της IMS να παραμείνουν στην αγορά. Η NDC κατείχε μεταξύ [...] και [...] % της αξίας της αγοράς το 2002 σε αξία και αύξησε το μερίδιό της στην αγορά κατά [...] εκατοστιαίες μονάδες κατά το πρώτο τρίμηνο συνάπτοντας έναν μεγάλο αριθμό συμβάσεων. Επιπλέον, η NDC μπόρεσε να συνάψει συμβάσεις με ορισμένες μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες μετά την έκδοση της απόφασης ενώ παλαιότερα δεν είχε σύμβαση με καμία από τις 20 μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

(14) Η AzyX έπαυσε τις δραστηριότητές της στη Γερμανία στις 12 Μαρτίου 2003. Η AzyX είχε συνάψει ορισμένες συμβάσεις και αντιπροσώπευε μερίδιο μεταξύ [...] και [...] % της αξίας των φαρμακευτικών περιφερειακών πωλήσεων στη Γερμανία στα τέλη του 2002. Κατά τα λεγόμενά της οι ζημίες οφείλονταν στα προβλήματα που αντιμετώπιζε στο να επιτύχει ένα βιώσιμο επίπεδο διείσδυσης στη γερμανική αγορά, τα οποία είχαν γίνει ανυπόφορα και, κατά την άποψή της, οφείλονταν στην έλλειψη νομικής ασφάλειας.

(15) Όσον αφορά την AzyX, η αποχώρησή της από τη γερμανική αγορά υπηρεσιών δεδομένων για τις περιφερειακές πωλήσεις φαρμακευτικών προϊόντων συνιστά ουσιώδη αλλαγή των περιστάσεων. Στο μέτρο που η απόφαση της Επιτροπής επεδίωκε τη διαφύλαξη του δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τον βιώσιμο ανταγωνισμό στην εν λόγω αγορά μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης για την υπόθεση αυτή, ο στόχος αυτός δεν μπορεί πλέον να επιτευχθεί απαιτώντας την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης στην AzyX. Η παραχώρηση άδειας στην εταιρεία αυτή συνεπώς δεν είναι πλέον δυνατή και άρα δεν έχει επείγοντα χαρακτήρα.

(16) Όσον αφορά τα συμφέροντα της ίδιας της NDC και το δημόσιο συμφέρον στη διατήρηση της μόνης πηγής ανταγωνισμού που έχει απομείνει, δεν είναι απαραίτητο για την Επιτροπή να λάβει θέση ως προς το ενδεχόμενο αποτέλεσμα των εκκρεμουσών διαδικασιών για παράβαση του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ IMS και NDC. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η απόφαση του Oberlandesgericht Frankfurt am Main της 17ης Σεπτεμβρίου 2002 συμπίπτει με μια βελτίωση της θέσης της NDC στην αγορά με βάση της χρήση της προαναφερθείσας δομής. Συγκεκριμένα, η NDC για πρώτη φορά επέτυχε να συνάψει συμβάσεις με ορισμένες μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες κατά το χρονικό διάστημα που ακολούθησε την έκδοση της απόφασης και οι προβλέψεις της για το 2003 δείχνουν μια γενικότερη βελτίωση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Συνεπώς, υπήρξε ουσιώδης μεταβολή των περιστάσεων. Η εξαφάνιση της NDC, με την οποία απειλήθηκε τόσο η NDC όσο και το δημόσιο συμφέρον για την ύπαρξη ανταγωνισμού, δεν έχει πλέον την αμεσότητα που καθιστά επείγον να επιβληθεί η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης στην NDC, την οποία είχε διαπιστώσει η Επιτροπή την εποχή της έκδοσης της απόφασής της και η οποία είναι αναγκαία για να δικαιολογηθεί η διατήρηση των προσωρινών μέτρων.

(17) Συνεπώς είναι απαραίτητο να ανακληθεί η απόφαση 2002/165/ΕΚ που κοινοποιήθηκε στην IMS Health δεδομένου ότι είναι αποδεδειγμένο ότι πλέον δεν υφίσταται ο επείγον χαρακτήρας που απαιτεί την αποτροπή ανεπανόρθωτης ζημίας της NDC και του δημοσίου συμφέροντος στην ύπαρξη ανταγωνισμού προτού η Επιτροπή εκδώσει απόφαση για τον τερματισμό της παρούσας διοικητικής διαδικασίας,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Με την παρούσα απόφαση ανακαλείται η απόφαση 2002/165/ΕΚ της Επιτροπής, της 3ης Ιουλίου 2001, σχετικά με διαδικασία του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ (COMP/D3/38.044 NDC Health/IMS HEALTH: προσωρινά μέτρα).

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην IMS Health Harewood Avenue London NW1 United Kingdom

Βρυξέλλες, 13 Αυγούστου 2003.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ 13 της 21.2.1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ. 1.

(3) ΕΕ L 59 της 28.2.2002, σ. 18.

(4) ΕΕ C 250 της 18.10.2003.

(5) Κοινές υποθέσεις C-241/91 P και C-242/91 P. Radio Telefis Eireann (RTE) και Independent Television Publications Ltd (ITP) κατά Επιτροπής. Συλλογή 1995 σ. I-743.

(6) Υπόθεση T-504/93 Tiercé Ladbroke SA κατά Επιτροπής. [1997] Συλλογή σ. II-923.

(7) Υπόθεση C-7/97 Oscar Bronner GmbH & Co KG. κατά Mediaprint Zeitungs-und Zeitschriftenverlag GmbH & Co KG.ECR 1998 σ. I-7791.

(8) Υπόθεση T-44/90 La Cinq [1992] Συλλογή II-1.

(9) Εμπορικό απόρρητο.