ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Ιουλίου 1993 σχετικά με την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 53 της συνθήκης ΕΚΑΕ (Το κείμενο στην πορτογαλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(93/428/Ευρατόμ)Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 53 δεύτερο εδάφιο,

την επιστολή της 21ης Δεκεμβρίου 1990 που απέστειλε προς την Επιτροπή η υποκείμενη στο πορτογαλικό δίκαιο εταιρεία Empresa Nacional de Uranio SA,

Εκτιμώντας τα εξής:

Ι. ΓΕΓΟΝΟΤΑ (1) Η Empresa Nacional de Uranio SA, μεταλλευτική εταιρεία υποκείμενη στο πορτογαλικό δίκαιο και καλούμενη εφεξής ENU, παράγει στο πορτογαλικό έδαφος συμπυκνώματα φυσικού ουρανίου και αντιμετωπίζει σοβαρές δυσχέρειες κατόπιν της μη ανανεώσεως μακροχρόνιου συμβολαίου που κάλυπτε πρακτικώς τα τρία τέταρτα της παραγωγής της.

(2) Προκειμένου να επιλύσει το πρόβλημα διαθέσεως της πορτογαλικής παραγωγής, η ENU απευθύνθηκε στον οργανισμό εφοδιασμού Ευρατόμ και ζήτησε από αυτόν να ασκήσει το δικαίωμα προαιρέσεως, σύμφωνα με το άρθρο 57 της συνθήκης ΕΚΑΕ επί της παραγωγής της. Ο οργανισμός προσπάθησε, δυστυχώς ανεπιτυχώς, να εξεύρει χρήστες πρόθυμους να εφοδιαστούν με υλικό από την ENU.

Το υπεύθυνο για την ενέργεια και τον οργανισμό εφοδιασμού Ευρατόμ μέλος της Επιτροπής με επιστολή του της 8ης Δεκεμβρίου 1989 ισχυρίστηκε ότι η πολιτική εφοδιασμού του οργανισμού θα έπρεπε να συμπεριλάβει "ειδικό σκέλος" που θα επέτρεπε την επίλυση του πορτογαλικού προβλήματος. Ο οργανισμός εξακολούθησε να καταβάλλει προσπάθειες προκειμένου να εύρει, στο κοινοτικό κύκλωμα χρηστών, αγοραστές για την εν λόγω παραγωγή, πάντοτε χωρίς επιτυχία, επειδή οι ζητούμενες από την ENU τιμές δεν ήταν ανταγωνιστικές στις συγκεκριμένες συνθήκες της αγοράς.

(3) Στις 21 Δεκεμβρίου 1990, η ENU ζήτησε επίσημα από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 53 δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 148 της συνθήκης, τη λειτουργία των οριζόμενων στο κεφάλαιο VI της συνθήκης μηχανισμών και να ερευνήσει τις προμήθειες των χρηστών από τον εκτός της Κοινότητας χώρο, να εξετάσει το ύψος της ζημίας με τους τόκους που υπέστη η ENU και να επιβάλει στον οργανισμό την εφαρμογή του "ειδικού σκέλους":

"α) να διατάξει, δυνάμει του άρθρου 53 της συνθήκης, τον οργανισμό, να αποκαταστήσει την τακτική λειτουργία των οριζόμενων από τη συνθήκη στο πλαίσιο του κεφαλαίου VI μηχανισμών, επιβάλλοντας την τήρηση των διατάξεων σχετικά με την κοινή πολιτική εφοδιασμού . . .-

β) να ερευνήσει αμέσως και έπειτα να ενεργήσει σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανωτέρω έρευνας για να εξακριβώσει το πώς κατέστη δυνατό, χωρίς να έχει η Επιτροπή πραγματοποιήσει οποιαδήποτε επαλήθευση σύμφωνα με το άρθρο 66 της συνθήκης, να προμηθεύονται οι κοινοτικοί χρήστες ελεύθερα ουράνιο στις ξένες αγορές, μολονότι το σύνολο της παραγωγής της ENU είναι διαθέσιμο και μάλιστα ισότιμα . . . και να προειδοποιήσει τις παραβάτιδες επιχειρήσεις, απευθείας ή μέσω του οργανισμού, ότι θα στραφεί εναντίον των επιχειρήσεων αυτών σε περίπτωση νέων εισαγωγών, ενώ θα εξακολουθεί να διατίθεται προς πώληση η παραγωγή της ENU . . . -

γ) . . . να εξετάσει . . . με την ENU το εύλογο ύψος αποζημιώσεων (ζημιών και τόκων που θα πρέπει να καταβληθούν στην ENU), κατανέμοντας την προκληθείσα στην επιχείρηση βλάβη από την αθέμιτη αμέλεια - της Επιτροπής και του οργανισμού εφοδιασμού - κατά την άσκηση των κοινοτικών αρμοδιοτήτων τους-

δ) . . . επιβάλλοντας την τήρηση της αποφάσεώς της - που δεν έγινε σεβαστή από τον οργανισμό εφοδιασμού - να διατάξει τον οργανισμό να εφαρμόσει επειγόντως "ειδικό σκέλος" που να επιτρέπει την άμεση επίλυση του προβλήματος διαθέσεως του παραγόμενου από την ENU ουρανίου και (να υποβοηθήσε) την εφαρμογή αυτή . . . -

ε) . . . συνεπώς . . . να διατάξει τον οργανισμό να εκτελέσει την απόφαση που του εστάλη, υλοποιώντας την ικανοποιητική λύση του προβλήματος της ENU - χωρίς να βλάπτεται η εφαρμογή των διατάξεων της συνθήκης, κατά τρόπο επιτρέποντα την αντιμετώπιση μελλοντικών δυσχερειών . . ."

(4) Με κατατεθείσα στο πρωτόκολλο αίτηση στις 3 Απριλίου 1991 (1), η της ENU άσκησε αγωγή, δυνάμει του άρθρου 148 της συνθήκης επί παραλείψει (υπόθεση C-107/91) με σκοπό να διαπιστωθεί:

"ότι η Επιτροπή δεν έλαβε ούτε της απέστειλε την απόφαση που της είχε ζητήσει δυνάμει του άρθρου 53 της συνθήκης ΕΚΑΕ."

(5) Στην απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 1993 (2) το Δικαστήριο δήλωσε:

"Η Επιτροπή παρέλειψε, παραβιάζοντας το άρθρο 53 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚΑΕ, να λάβει απόφαση επί τις αιτήσεως που κατέθεσε ο προσφεύγων δυνάμει της υπόψη διατάξεως."

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ (6) Δυνάμει του άρθρου 149 της συνθήκης, Επιτροπή οφείλει να λάβει τα μέτρα που συνεπάγεται η εκτέλεση της αποφάσεως του Δικαστηρίου.

α) Στοιχείο α) της αιτήσεως της ENU

(7) Ποτέ δεν καταργήθηκαν οι μηχανισμοί του κεφαλαίου VI της συνθήκης ΕΚΑΕ, όπως το δικαίωμα προαίρεσης του οργανισμού εφοδιασμού Ευρατόμ και το αποκλειστικό δικαίωμά του να συνάπτει συμβάσεις προμήθειας. Η διαδικασία που προβλέπεται από τον κανονισμό του οργανισμού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας της 5ης Μαΐου 1960, με τον οποίο προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες σχετικά με τη σύγκριση της προσφοράς και ζήτησης ορυκτών, ακατέργαστων υλικών και ειδικών σχασίμων υλικών (3), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό του οργανισμού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας της 5ης Ιουλίου 1975 (4), κατ' εφαρμογή του άρθρου 60 τρίτο εδάφιο της συνθήκης, συνιστά μηχανισμό αντιπαραθέσεως προσφορών και ζητήσεων. Ο κανονισμός αυτός λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες εφοδιασμού της στιγμής και προβλέπει να ασκεί ο οργανισμός το δικαίωμά του συνάψεως και το δικαίωμά του προαιρέσεως, με την υπογραφή συμβάσεων που αποτελούν αντικείμενο απευθείας διαπραγμάτευσης μεταξύ των χρηστών και των προμηθευτών.

Είναι σκόπιμο επομένως στο στοιχείο α) της αιτήσεως της ENU να δοθεί η απάντηση ότι η εύρυθμη λειτουργία των καθιερούμενων στο κεφάλαιο VI της συνθήκης ΕΚΑΕ μηχανισμών διασφαλίζεται από τον προρρηθέντα κανονισμό του οργανισμού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.

β) Στοιχείο β) της αιτήσεως της ENU

(8) Με το άρθρο 5 α του κανονισμού του οργανισμού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας της 5ης Μαΐου 1960 εξουσιοδοτούνται οι κοινοτικοί χρήστες να διαπραγματεύονται με τους προμηθευτές της εκλογής τους, τόσο εκείνους του κοινοτικού όσο και του εξωκοινοτικού χώρου, χωρίς να επιβάλλει "κοινοτική προτίμηση" η συνθήκη ΕΚΑΕ ή ο προρρηθείς κανονισμός.

(9) Το άρθρο 66 της συνθήκης δεν εφαρμόζεται στην παρούσα περίπτωση- αφορά μόνο καταστάσεις κρίσεως κατά τις οποίες ο οργανισμός είναι σε θέση να εφοδιάζει τους χρήστες παρά μόνο σε καταχρηστικές τιμές, με συνέπεια να δύνανται οι χρήστες, υπό ορισμένους όρους, να αποκτήσουν δικαίωμα προμήθειάς τους από τον εκτός της Κοινότητας χώρο χωρίς να παρεμβαίνει καθόλου ο οργανισμός.

Ενδείκνυται να σημειωθεί ότι οι προσφορές της ENU πραγματοποιήθηκαν σε πολύ υψηλές τιμες για να είναι ανταγωνιστικές και ότι κανένας χρήστης της Κοινότητας δεν ανταπεκρίθη θετικώς στις προσφορές αυτές.

(10) Δεν τίθεται επομένως θέμα στροφής εναντίον των χρηστών της Κοινότητας που εφοδιάζονται με υλικό από τον εκτός της Κοινότητας χώρο και, προκειμένου να συναφθούν, εξαρτήσεως των συμβάσεών των από την υπογραφή του οργανισμού.

γ) Στοιχείο γ) της αιτήσεως της ENU

(11) Η καταβολή ποσού αντιπροσωπεύοντος τη ζημία και τους τόκους αποτελεί αντικείμενο προσφυγής για αποζημίωση που κατετέθη με αίτηση στο πρωτόκολλο του Δικαστηρίου στις 20 Οκτωβρίου 1992 (υπόθεση C-380/92) (5), κατ' εφαρμογή του άρθρου 188 δεύτερο εδάφιο και του άρθρου 151 της συνθήκης.

δ) Στοιχεία δ) και ε) της αιτήσεως της ENU

(12) Τα στοιχεία δ) και ε) της αιτήσεως της ENU αφορούν και τα δύο το "ειδικό σκέλος" για τη διάθεση της πορτογαλικής παραγωγής και πρέπει να αντιμετωπισθούν από κοινού.

Το "ειδικό" αυτό "σκέλος", το οποίο, σύμφωνα με την επιστολή της 8ης Δεκεμβρίου 1989 του μέλους της Επιτροπής που ήταν υπεύθυνο για τον οργανισμό εφοδιασμού, θα όφειλε να περιλάβει κοινή πολιτική προμήθειας πυρηνικών καυσίμων, πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚΑΕ και των ισχυόντων κανονισμών. Όπως ελέχθη και ανωτέρω οι ισχύοντες κανόνες επιτρέπουν στους κοινοτικούς χρήστες να διαπραγματεύονται με τους προμηθευτές της εκλογής τους. Ούτε η συνθήκη ΕΚΑΕ ούτε το παράγωγο δίκαιο προβλέπουν "κοινοτική προτίμηση" και ως εκ τούτου ο οργανισμός δεν οφείλει να επιβάλει στους χρήστες της Κοινότητας να προμηθεύονται υλικά από τους κοινοτικούς παραγωγούς πριν να συνάψουν συμβάσεις με τους προμηθευτές του εξωτερικού.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το "ειδικό σκέλος" συνίσταται μόνο σε σοβαρές και συνεχείς προσπάθειες που θα καταβάλει ο οργανισμός εφοδιασμού προκειμένου να παρακινήσει τους χρήστες της Κοινότητας να προμηθευτούν υλικό από την ENU. Αναμφισβήτητα ο οργανισμός κατέβαλε τέτοιες προσπάθειες από το 1987 και μετά.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο 1

Απορρίπτονται οι αιτήσεις που διατυπώθηκαν από την Empresa Nacional de Uranio στην από 21 Δεκεμβρίου 1990 επιστολή της.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην:

Empresa Nacional de Uranio SA

Εταιρεία υποκείμενη στο πορτογαλικό δίκαιο,

P - 3525 Canas de Senhorim

Πορτογαλία

Βρυξέλλες, 19 Ιουλίου 1993.

Για την Επιτροπή

Abel MATUTES

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. C 125 της 15. 5. 1991, σ. 10.

(2) Δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

(3) ΕΕ αριθ. 32 της 11. 5. 1960, σ. 777/60.

(4) ΕΕ αριθ. L 193 της 25. 7. 1975, σ. 37.

(5) ΕΕ αριθ. C 316 της 3. 12. 1992, σ. 14.