ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12ης Δεκεμβρίου 1990 σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ ( IV/32.363 - KSB/Goulds/Lowara/ITT ) ( Τα κείμενα στη γερμανική, αγγλική και ιταλική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά ) ( 91/38/ΕΟΚ )

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη :

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ . 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962 πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ( 1 ), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, και ιδίως τα άρθρα 2, 4, 6 και 8,

την αίτηση που υποβλήθηκε στις 5 Ιουνίου 1987 από τις εταιρείες KSB Aktiengesellschaft, Frankentahl, Γερμανία ( KSB ) Lowara SpA, Montecchio, Ιταλία ( Lowara ), Goulds Pumps Inc ., Seneca Falls, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, ( Goulds ) και ITT Fluid Handling Division, Νέα Υερσέη, ΗΠΑ, ( ITT ), για τη χορήγηση αρνητικής πιστοποίησης ή, επικουρικά, απαλλαγής ως προς τις δύο συμφωνίες που έχουν συναφθεί από αυτές στις 22 Ιουνίου 1987 για την από κοινού έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή των εξαρτημάτων διοχέτευσης του υγρού μονοβάθμιας φυγοκεντρικής αντλίας απλής αναρρόφησης και ακτινικής ροής από λαμαρίνες χρωμίου-νικελίου-χάλυβα, καθώς και τη συμφωνία παραγωγής των εξαρτημάτων αυτών που έχει συναφθεί την ίδια ημέρα από τα συμβαλλόμενα μέρη με τη Lowara ως κατασκευάστρια εταιρεία,

τη δημοσίευση των βασικών σημείων της αίτησης ( 2 ) και την κοινοποίηση βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17,

Κατόπιν διαβουλεύσεως με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας ότι :

Ι . ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α . Η διαδικασία

( 1 ) Οι εταιρείες KSB, Lowara, Goulds και ITT κοινοποίησαν, με επιστολή της 5ης Ιουνίου 1987, την από 5ης Νοεμβρίου 1985 συναφθείσα μεταξύ τους συμφωνία με σκοπό τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Quattro Tech . SA . Ήδη με την κοινοποίηση αυτή οι συμβαλλόμενοι γνωστοποίησαν τροποποίηση της αρχικής συμφωνίας συνεργασίας . Με επιστολή της 4ης Αυγούστου 1987 υπέβαλαν τις δύο συμφωνίες που είχαν συναφθεί στις 22 Ιουλίου 1987, και συγκεκριμένα τη συμφωνία για την από κοινού έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή καθώς και τη συμφωνία παραγωγής. Εξάλλου, ζήτησαν τη χορήγηση αρνητικής πιστοποίησης βάσει του άρθρου 2 του κανονισμού αριθ . 17 ή, επικουρικά, απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ .

Β . Οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις

( 2 ) Η KSB Aktiengesellschaft ( KSB ) με έδρα το Frankenthal, Γερμανία, είναι η σημαντικότερη ευρωπαϊκή εταιρεία κατασκευής αντλιών . Διατηρεί θυγατρικές εταιρείες στα άλλα κράτη μέλη, καθώς και σε τρίτες χώρες . Η KSB εξαγόρασε το 1986 τη μεγαλύτερη γαλλική εταιρεία αντλιών Ets Pompes Guinard με έδρα το Courbevoie . Μετά την εξαγορά αυτή, η KSB aεχει καταστεί η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής αντλιών στον κόσμο . Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών της KSB ανήλθε το 1987 σε 1 379 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα . Το [. . .] % ( 3 ) περίπου αυτού του κύκλου εργασιών επιτεύχθηκε στον τομέα των αντλιών .

Η εταιρεία Goulds Pumps Inc . ( Goulds ) με έδρα το Seneca Falls, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, είναι μαζί με την από 5ης Νοεμβρίου 1985 εξαγορασθείσα κατά 100 % θυγατρική της εταιρεία Lowara SpA ( Lowara ), η τρίτη σε μέγεθος εταιρεία κατασκευής αντλιών στον κόσμο μετά την KSB και μια ιαπωνική εταιρεία . Το 1986 ο συνολικός κύκλος εργασιών του ομίλου ανήλθε σε 356,226 δισεκατομμύρια δολάρια . Σ' αυτόν συμπεριλαμβάνεται ο κύκλος εργασιών της Lowara aυψους 44,482 δισεκατομμυρίων δολαρίων ( έκθεση πεπραγμένων 1986 ). Η Goulds, aοπως η KSB, προσφέρει εκτεταμένη ποικιλία από αντλίες . Η Lowara είναι εντεταγμένη στη Water Technologies Group της Goulds . Σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του 1986, η Goulds aεχει δαπανήσει από το 1981 περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια δολάρια για έρευνα και ανάπτυξη .

Η εταιρεία Lowara με έδρα το Montecchio Maggiore ( VI ), Ιταλία, συστάθηκε το 1968 και ανέπτυξε τεχνογνωσία ( Know How ) για εξαρτήματα κατασκευασμένα από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα προοριζόμενα καταρχήν για αντλίες μικράς διαμέτρου . Μολονότι τη στιγμή αυτή ανήκει εξ ολοκλήρου στην Goulds αποτελεί, ωστόσο, ένα από τα τέσσερα συμπράττοντα μέρη της κοινής επιχείρησης . Στα τέλη του 1987 άρχισε την κατασκευή σωληνώσεων για υγρά για λογαριασμό όλων των εταίρων . Σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του 1987, ο συνολικός κύκλος εργασιών της Lowara ανήλθε το 1987 σε 99 985 εκατομμύρια ιταλικές λίρες, που ισοδυναμούν με 139 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα .

Η εταιρεία ITT Corporation απαρτίζεται από εννέα βασικά τμήματα . Ένα από αυτά είναι η ITT Fluid Technology Corporation, με την οποία η ITT Corporation συνέπτυξε το 1987 σε παγκόσμιο επίπεδο τις παραγωγικές της εγκαταστάσεις και τις εταιρείες πωλήσεως των προϊόντων της τεχνολογίας υγρών . Ένα από τα μεγαλύτερα τμήματα της ITT Fluid Technology Corporation είναι η ITT Fluid Transfer Division ( στη συμφωνία καλείται η ΙΤΤ ως Fluid Handling Division ) με έδρα το Midland Park, Νέα Υερσέη, ΗΠΑ . Δεδομένου ότι αποτελεί τον πραγματικό συμβαλλόμενο στην κοινή επιχείρηση, στο εξής αναφέρεται ως ITT . Το μεγαλύτερο τμήμα της είναι η ITT Bell & Gosset με έδρα το Morton Grove, Illinois, ΗΠΑ . Οι αντλίες, τις οποίες αφορά η σύμβαση, πωλούνται από την ITT Bell & Gosset .

Μετά την πώληση της Loewe Pumpenfabrik GmbH, Lueneburg, Γερμανία, το 1988 στη δανική εταιρεία κατασκευής αντλιών Grundfos, με τις ευρωπαϊκές θυγατρικές της εταιρείες, AB, Grindex, Handen, Σουηδία, αντιπροσωπεύεται στην Ευρώπη από τις ακόλουθες θυγατρικές εταιρείες : Flygt AB, Lindas, Σουηδία, καθώς και ITT Marlow και ITT Jabsco, Ηνωμένο Βασίλειο . Σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του 1987, ο συνολικός κύκλος εργασιών της ITT Corporation ανήλθε σε 19 525 δισεκατομμύρια δολάρια . Ο κύκλος εργασιών της Fluid Technology Corporation αντιπροσώπευε το [. . .] % περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών της ITT Corporation . Η Fluid Transfer Division, συμπεριλαμβανομένης της Bell & Gosset, πραγματοποίησε περίπου [. . .] % του κύκλου εργασιών της Fluid Technology Corporation ( περίπου [. . .] % του συνολικού κύκλου εργασιών της ITT Corporation ).

Γ . Το προϊόν

( 3 ) Η συμφωνία συνεργασίας αφορά την ανάπτυξη και κατασκευή των εξαρτημάτων για τη διοχέτευση του νερού μονοβάθμιας φυγοκεντρικής αντλίας απλής αναρρόφησης, ακτινικής ροής . Τα εξαρτήματα αυτά κατασκευάζονται σύμφωνα με τη διαδικασία CAD/CAE ( Computer Aided Engineering ) από λαμαρίνες χρωμίου-νικελίου-χάλυβα που έχουν υποστεί βαθιά κοίλανση κατά τρόπο ώστε, με το μικρότερο δυνατό πάχος τοιχωμάτων κελύφους, να αντέχουν τη μεγαλύτερη δυνατή εσωτερική πίεση και να είναι κατάλληλα για μαζική παραγωγή . Με τα δύο αυτά στοιχεία ( πάχος τοιχωμάτων κελύφους και καταλληλότητα για μαζική παραγωγή ) επιδιώκονται ορθολογικότερα αποτελέσματα . Τα εξαρτήματα για τη διοχέτευση του υγρού, που αναφέρονται στις συμφωνίες ως μονάδες, αποτελούν εξαρτήματα τα οποία συναρμολογούνται από κάθε συμβαλλόμενο μέρος με άλλα τμήματα για να καταλήξουν σε ολοκληρωμένη αντλία . Η αντλία είναι έτσι κατασκευασμένη ώστε τα εσωτερικά της τμήματα να μπορούν να αποσυναρμολογηθούν, χωρίς να αποσπάται το κέλυφος από το σωληνωτό αγωγό ( Back Pull-Out Design ). Με τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της συνεργασίας, αναμένεται να επιτευχθεί υψηλή απόδοση χάρη στη μαζική παραγωγή αντλιών από ανοξείδωτο χάλυβα που είναι προϊόν βαθιάς κοίλανσης . Η διακινούμενη ροή στα μεγάλα ονομαστικά μεγέθη πρόκειται να ανέλθει σε 240 m3 ανά ώρα . Κατασκευάζοντας πρόσθετες σειρές με την παραδοσιακή τεχνολογία χυτηρίων επιτυγχάνεται η άντληση κατά πολύ μεγαλύτερων ποσοτήτων . Ήδη μέχρι σήμερα ορισμένοι κατασκευαστές ( Hilge, Lowara, Grundfos, Ebara ) παρήγαγαν αντλίες χρησιμοποιώντας λαμαρίνες από ανοξείδωτο χάλυβα .

Σε αντίθεση με τα συμβατικά τμήματα που συνήθως κατασκευάζονται από χυτοσίδηρο, η χρήση των ανοξείδωτων στοιχείων από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα, παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα :

Η αντοχή του μετάλλου στην οξείδωση επιτρέπει να χρησιμοποιείται μια αντλία από χρώμιο, νικέλιο και χάλυβα για πολλά υγρά, από το καθαρό νερό μέχρι τα ελαφρά οξέα και αλκαλικά . Αυτό έχει για τον αγοραστή το πλεονέκτημα ότι αντί να χρειάζεται πολλές αντλίες, κατασκευασμένες από διαφορετικά υλικά προσαρμοσμένα στο εκάστοτε αντλούμενο υλικό, αρκεί καταρχήν αυτός ο ένας τύπος αντλίας για περισσότερα υγρά .

Επειδή ως βασική ύλη χρησιμοποιείται η λαμαρίνα χρωμίου-νικελίου-χάλυβα που είναι προϊόν ελάσεως, οι εσωτερικές επιφάνειες με τις οποίες έρχεται σε επαφή το μέσο είναι λείες . Με τον τρόπο αυτό μειώνεται η απώλεια της ροής που οφείλεται στην τριβή των τοιχωμάτων, πράγμα που συνεπάγεται εξοικονόμηση ενέργειας . Οι ανοξείδωτες σωληνώσεις εξασφαλίζουν την καθαριότητα του διακινούμενου αγαθού .

Ο χυτοσίδηρος που αποτελεί το παραδοσιακό υλικό για αντλίες είναι εύθραστη ύλη . Αντίθετα το ανθεκτικό υλικό χρωμίου-νικελίου-χάλυβα αντέχει την υψηλή πίεση και τους κραδασμούς, χωρίς να εμφανίζονται θραύσεις ή ρωγμές ακόμη και σε πολύ διαφορετικές θερμοκρασίες που κυμαίνονται από 30o aεως + 110o .

Εξάλλου, το βάρος των νέων τμημάτων φθάνει μόλις το 1 / 4 του βάρους των παραδοσιακών τμημάτων από χυτοσίδηρο που αντιστοιχούν σε αυτά .

( 4 ) Κατά το χρόνο της σύναψης της συμφωνίας για τη σύσταση της Quattro Tech SA στις 5 Νοεμβρίου 1985, οι αρχικοί συμβαλλόμενοι της κοινής επιχείρησης KSB και Lowara δεν είχαν ακόμη επιλύσει τα πολύπλευρα τεχνικά προβλήματα σχετικά με την ανάπτυξη των αντλιών . Σύμφωνα με τα έγγραφα που υποβλήθηκαν από τα μέρη στην Επιτροπή ( πρακτικά συνεδριάσεων, εκθέσεις, αλληλογραφία μέχρι το Φεβρουάριο 1988 ) τα προβλήματα αυτά συζητήθηκαν σε πολυάριθμες συσκέψεις, στις οποίες έλαβαν μέρος όλοι οι συμβαλλόμενοι . Σ' αυτές αποφασιζόταν κάθε φορά το ύψος του ποσού που έπρεπε να δαπανήσει κάθε συμβαλλόμενος για την επίλυσή τους . Σ' αυτό το πλαίσιο η ITT και η Goulds ασχολήθηκαν με τους εξής κύκλους προβλημάτων:

σχεδιασμός κελύφους, εξετάσεις ως προς τη σκληρότητα, πειράματα σχετικά με τους κραδασμούς και το θόρυβο, σχεδιασμός της πτερωτής και πειράματα ως προς τη σταθερότητά της, υδραυλικές μετρήσεις, εξέταση της επίδρασης που έχει το σχήμα του χώρου ροής στην υδραυλική απόδοση, στερέωση και προσαρμογή των σωληνώσεων στα υπόλοιπα τμήματα της αντλίας, προβλήματα στεγανότητας, προβλήματα των συγκολλήσεων καθώς και το πρόβλημα της εξασφάλισης σε μόνιμη βάση της ποιότητας των κατασκευαζόμενων σειρών .

( 5) Η τεχνική συνεργασία συνεχίζεται . Σύμφωνα με τις δηλώσεις των συμβαλλομένων αφορά, ιδίως, τους ακόλουθους τομείς εργασίας :

διαρκής δοκιμή των πρωτοτύπων των αντλιών μεγάλων αποδόσεων και μεγάλου ονομαστικού πλάτους, κατάρτιση σχεδίων ελέγχου ποιότητας καθώς και αδιάλειπτη εξασφάλιση ποιότητας και βελτίωση για όλα τα μεγέθη .

( 6 ) Το 1988, καθένας από τους τέσσερις συμβαλλόμενους κυκλοφόρησε στην αγορά μια πρώτη σειρά των νέων αντλιών από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα .

Δ . Η αγορά

( 7 ) Οι αντλίες, που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας συνεργασίας, μπορούν να ενταχθούν στην αγορά των μονοβάθμιων υδραντλιών απλής αναρρόφησης, ακτινικής ροής με ονομαστική διάμετρο φλάντζας κατάθλιψης τουλάχιστον 25 χιλιοστά ( εξαιρουμένων των αντλιών λυμάτων ). Σ' αυτές τις αντλίες, που στο εξής αναφέρονται ως υδραντλίες, συγκαταλέγονται ιδίως αντλίες απευθείας συζευγμένες με κινητήρα με αξονικά στόμια αναρρόφησης, αντλίες απευθείας συζευγμένες με κινητήρα εμβαπτιζόμενου τύπου, το κέλυφος των οποίων φέρει στόμια επί του ιδίου άξονος, καθόσον δεν είναι κυκλοφορητές θέρμανσης, αντλίες με έδρανο στηριζόμενο σ' αυτές ( συμπεριλαμβανομένων των τυποποιημένων υδραντλιών κατά DIN 24 255 ), κατακόρυφες αντλίες καθώς και άλλες μονοβάθμιες φυγοκεντρικές υδραντλίες απλής αναρρόφησης, ακτινικής ροής ( π.χ . αντλίες με στροφή 180o ). Δεδομένου ότι οι αντλίες που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας πρέπει να φθάνουν αντλούμενη παροχή 240 m3 έως 250 m3 ( βλέπε το ενημερωτικό φυλλάδιο που υπέβαλε η KSB ), πρέπει να περιληφθούν εδώ και οι αντλίες με τέτοια απόδοση . Στη σχετική αγορά δεν πρέπει να περιληφθούν πολυβάθμιες αντλίες, χημικές αντλίες, για μεταφορά άλλων χημικών ουσιών πλην των οξέων και αλκαλικών που αναφέρονται στο σημείο 3 και αντλίες λυμάτων και κυκλοφορητές θέρμανσης . Από γεωγραφική άποψη, η σχετική αγορά περιλαμβάνει όλο το έδαφος της κοινής αγοράς, δεδομένου ότι οι αντλίες προσφέρονται και ζητούνται συστηματικά σε όλα τα κράτη μέλη .

( 8 ) Όπως ανέφεραν τα κοινοποιούντα μέρη, υπάρχουν στην Κοινότητα περίπου 70 κατασκευαστές υδραντλιών . Οι τρίτες χώρες, εξάλλου, προμηθεύουν με αυξανόμενο ρυθμό παραδοσιακές αντλίες από χυτοσίδηρο . Ισχυρίζονται ότι στην Κοινότητα υφίσταται έντονος ανταγωνισμός τιμών και ποιότητας και υπερβολική αποδοτικότητα . Στο μεγάλο μέγεθος της προσφοράς, ωστόσο, αντιτάσσεται το γεγονός ότι η KSB είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αντλιών όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο . Η εταιρεία υπολογίζει ότι το μερίδιο αγοράς της στη Γερμανία και στη Γαλλία, μετά την εξαγορά των Ets Pompes Guinard, ανέρχεται σε ποσοστό άνω του [. . .] %, στις χώρες Μπενελούξ μεταξύ [. . .] και [. . .] % και στην Ιταλία σε ποσοστό άνω του [. . .] %. Υπολογίζεται ότι το μερίδιό της στην αγορά της Κοινότητας φθάνει περίπου το [. . .] %.

Το μερίδιό της αγοράς στην Ιταλία φθάνει, μαζί με το μερίδιο της Lowara ([. . .] % περίπου ) περίπου [. . .] %. Τα μερίδια αγοράς των Goulds και ITT σε ολόκληρη την Κοινότητα και σε κάθε κράτος μέλος είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν οι συμβαλλόμενοι ασήμαντα μετά την εξαγορά από την ITT το 1988 της Loewe Pumpenfabrik GmbH . Μετά την εξαγορά αυτή, οι συμβαλλόμενοι υπολογίζουν το συνολικό τους μερίδιο στην Κοινότητα σε [. . .] % περίπου . Στην κοινοποίηση το υπολόγισαν σε [. . .] %.

Οι ανταγωνιστές των κοινοποιούντων τη συμφωνία υπολόγισαν ότι το μερίδιο αγοράς τους στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Ιταλία είναι σημαντικά υψηλότερο, και θέλησαν να περιορίσουν τη σχετική αγορά από πλευράς προϊόντος στις τυποποιημένες υδραντλίες με DIN 24 255 με αντλούμενη παροχή μέχρι 100 m3 την ώρα . Οι κατασκευαστές υδραντλιών στην Κοινότητα, οι οποίοι λογίζονται ως ανταγωνιστές, είναι μόνο 15 περίπου . Ισχυρίζονται ότι δεν υφίστανται μεταξύ τους ουσιαστικός ανταγωνισμός τιμών, ο δε αριθμός και η ποιότητα των αντλιών που εισάγονται από τρίτες χώρες δεν αποτελεί παράγοντα ανταγωνισμού .

Από τους ισχυρισμούς των κοινοποιούντων μερών και τις παρατηρήσεις των ανταγωνιστών προκύπτει ότι η KSB κατέχει σχετικά ισχυρή θέση έναντι των άλλων προσφερουσών επιχειρήσεων σε όλη την κοινή αγορά, μόνη της μεν στην Γερμανία, στη Γαλλία και στις χώρες Μπενελούξ και μαζί με τις Goulds/Lowara στην Ιταλία .

( 1 ) ΕΕ αριθ . L 53 της 22 . 2 . 1985, σ . 5 .

Ε . Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες

( 9 ) Όπως αναφέρεται στο σημείο 1, η συμφωνία της 5ης Νοεμβρίου 1985 για την ίδρυση κοινής επιχείρησης αντικαταστάθηκε από τις ακόλουθες δύο συμφωνίες της 22ας Ιουλίου 1987 :

- Agreement for joint research, development and production ( joint agreement ), ( συμφωνία για από κοινού έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή ) και

- Production agreement ( συμφωνία παραγωγής ).

Μολονότι αρχικά η κοινή επιχείρηση προοριζόταν για τον έλεγχο της έρευνας και ανάπτυξης καθώς και της παραγωγής των στοιχείων από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα, τα συμμετέχοντα μέρη συντονίζουν τώρα τη συνεργασία τους απευθείας χωρίς να καταφεύγουν στο μηχανισμό αυτό .

Με βάση τις νέες συμφωνίες παραμένουν κύριοι του διπλώματος ευρεσιτεχνίας και της τεχνογνωσίας καθώς και των μέσων που απαιτούνται ειδικά για την παραγωγή των προϊόντων που προορίζονται γι' αυτούς . ( Joint agreement definition of product technology and process technology και σημείο 3.6 - Production agreement, σημείο Ε του προοιμίου και σημεία 1.4 και 1.6 ). Οι μονάδες προϊόντος κατασκευάζονται από τη Lowara αποκλειστικά για τους αντισυμβαλλόμενους . Δεν προβλέπεται παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης σε τρίτους . Η συνεργασία, αντίθετα, στην έρευνα και την ανάπτυξη πραγματοποιείται όπως ορίζεται στο σημείο 4 . Η διάρκεια των συμβάσεων, που είχε αρχικά οριστεί για μια δεκαετία αρχίζοντας από τις 5 Νοεμβρίου 1985, παρατάθηκε επί δύο χρόνια .

Εκτός από την επίλυση των τεχνικών προβλημάτων, ένα δεύτερο κίνητρο για τη συνεργασία είναι, κατά τις συμφωνίες η αύξηση της αποδοτικότητας . Αυτό προϋποθέτει κατασκευή ελαχίστου αριθμού μονάδων ( σημείο Ε του προοιμίου ) και τους ορισμούς (F, II του Joint agreement ). Εκεί αναφέρεται ότι μόνες τους η KSB και η Lowara δεν είναι δυνατόν να αναμένεται να επιτύχουν τον αναγκαίο αριθμό πωλήσεων . Τονίζεται εξάλλου ( σημείο Η του προοιμίου ), ότι η Goulds και η ITT ως κατασκευαστές αντλιών δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον για τη μέχρι τώρα αναπτυχθείσα τεχνολογία και επιθυμούν να τελειοποιήσουν το σχέδιο σε συνεργασία με τη Lowara και την KSB μέσω εισφοράς σε κεφάλαιο, τρόπων διάθεσης στην αγορά, τεχνικής κατασκευών, σχεδιασμού, ανάπτυξης και πειραμάτων .

Οι δύο συμφωνίες περιέχουν αναλυτικά τους ακόλουθους όρους :

( 10 ) Joint agreement

- Η διάρκεια της συμφωνίας ορίστηκε αρχικά για δέκα χρόνια αρχίζοντας από τις 22 Ιουλίου 1987. Μετά τη λήξη αυτής της περιόδου, η συμφωνία μπορεί να καταγγελθεί αφού τηρηθεί προθεσμία καταγγελίας δώδεκα μηνών ( σημείο 1 .4 ).

- Σκοπός και στόχος της συμφωνίας είναι η έρευνα, ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η δοκιμή των σωληνωτών τμημάτων της αντλίας, η απόκτηση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που συνδέονται με αυτά και η κατασκευή του εξοπλισμού που απαιτείται για την παραγωγή . Ο εξοπλισμός αυτός πρέπει να πωλείται αποκλειστικά στους συμμετέχοντες στη συνεργασία ( σημείο 1.2 ).

- Οι εργασίες επί του σχεδίου αποφασίζονται σε συσκέψεις μεταξύ των συμβαλλομένων αλλά εκτελούνται μεμονωμένα ούτως ώστε οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης και η αγορά του απαιτούμενου εξοπλισμού να πραγματοποιείται από κάθε συμβαλλόμενο για λογαριασμό του ( σημεία 2.1 και 3.5 ).

- Η κατασκευή των μονάδων πραγματοποιείται από τη Lowara ακολουθώντας τις εκάστοτε προδιαγραφές κάθε συμμετέχοντος στη συμφωνία, με βάση ατομικές συμβάσεις που διέπονται από τους γενικούς όρους του Production agreement . Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούν εν συνεχεία τις μονάδες στις αντλίες τους, τις οποίες διαθέτουν στο εμπόριο με το δικό τους σήμα .

- Δικαιούχος των δικαιωμάτων της προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας για την ανάπτυξη παραμένει ο εκάστοτε εφευρέτης - οι υπόλοιποι συμβαλλόμενοι αποκτούν μετά τη λήξη της συμφωνίας δωρεάν άδεια εκμεταλλεύσεως χρονικά απεριόριστη αλλά μη αποκλειστική ( σημεία 3.1 και 3.6 ).

- Κάθε συμβαλλόμενος έχει το δικαίωμα να αποχωρήσει από τη συμφωνία για σοβαρό λόγο . Εξακολουθεί να διατηρεί ως απόρρητες όλες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη διαφήμιση, την εφαρμογή και την πώληση των αντλιών ( Product technology ) και μία δωρεάν, χρονικά απεριόριστη, και μη αποκλειστική άδεια εκμεταλλεύσεως της τεχνογνωσίας υπό ευρεία έννοια ( Process technology ). Δεν δικαιούται, ωστόσο, να εκχωρήσει σχετικές άδειες εκμεταλλεύσεως σε τρίτους . Ακόμη και μετά την αποχώρησή του εξακολουθεί να υπόκειται στο επαγγελματικό απόρρητο και δικαιούται να συναρμολογήσει τα εξαρτήματα μόνο σε αντλίες που φέρουν το δικό του σήμα . Υπ' αυτές τις προϋποθέσεις έχει, ωστόσο, δικαίωμα να αναθέσει την κατασκευή των σωληνώσεων σε ειδικευμένους προμηθευτές ( άρθρο V ).

- Κατά τη διάρκεια ισχύος της συμφωνίας η Product technology πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απόρρητη, εφόσον η δημοσίευσή της δεν συνηθίζεται κατά κανόνα για εμπορικούς σκοπούς . Η Process technology επέχει θέση επαγγελματικού απορρήτου και διέπεται από αυστηρή λεπτομερειακή ρύθμιση καθήκοντος εχεμύθειας, η τήρηση του οποίου προβλέπεται για μία πενταετία μετά τη λήξη της συμφωνίας ( σημεία 6.4, C 5 ).

Για να εξασφαλιστεί η τήρηση του καθήκοντος εχεμύθειας, παραδίδεται κατά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας και σε κάθε συμβαλλόμενο ολόκληρης της Process technology για αναθεώρηση και συμπλήρωση . Ακολούθως, το πρωτότυπο φυλάσσεται σε τραπεζική θυρίδα . Η ευθύνη για το κλειδί αυτής της θυρίδας ανατίθεται σε ένα θεματοφύλακα ( The third party ), τον οποίο επέλεξαν οι συμβαλλόμενοι . Οι προσθήκες που γίνονται στην Process technology ακολουθούν την ίδια διαδικασία . Ο θεματοφύλακας μπορεί να επιτρέψει σε ένα από τα μέρη την πρόσβαση στην κατατεθείσα τεχνολογία μόνον κατόπιν διαδικασίας διαβουλεύσεων .

Το καθήκον εχεμύθειας εκτείνεται και στους ειδικευμένους προμηθευτές στους οποίους ανατίθεται η κατασκευή ( άρθρο VI ).

- Οι συμβαλλόμενοι συμφωνούν να μην ανταλλάσσουν κανενός είδους πληροφορίες, οι οποίες ενδέχεται να διακυβεύσουν τη θέση τους ως ανταγωνιστών εκτός των πλαισίων της συμφωνηθείσας συνεργασίας, και συμφωνούν περαιτέρω να συμμορφώνονται προς όλα τα σχετικά νομοθετήματα ( άρθρο VII ).

- Οι συμβαλλόμενοι μπορούν να μεταβιβάζουν τα δικαιώματά τους, τις υποχρεώσεις και τα συμφέροντα από τη συνεργασία μόνο μετά από γραπτή συναίνεση των λοιπών μερών .

- Διαφορές μεταξύ των μερών, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να επιλυθούν με διαπραγματεύσεις, υποβάλλονται σε διαιτησία σύμφωνα με τη ρύθμιση του εμπορικού επιμελητηρίου της Γενεύης . Η διαιτητική απόφαση ( Award ) είναι δεσμευτική ( άρθρο VIII ).

- Μετά τη λήξη της συμφωνίας, όλοι οι συμβαλλόμενοι αποκτούν πλήρες αντίγραφο όλης της τεχνογνωσίας και χρονικά απεριόριστες, μη αποκλειστικές άδειες εκμεταλλεύσεως . Η Lowara πρόκειται να εξακολουθήσει επί δύο χρόνια να κατασκευάζει ανταλλακτικά, κατόπιν σχετικής αιτήσεως ( άρθρο Χ ).

( 11 ) Production agreement

- Η Lowara αναλαμβάνει την υποχρέωση να πετύχει με δικά της έξοδα την αποδοτικότητα που απαιτείται για την παραγωγή των νέων αντλιών όπως ορίζεται στο σημείο 1.2 ( σημείο 2.3).

- Η Lowara είναι ο μοναδικός κατασκευαστής αυτών των εξαρτημάτων ( μέρος 9 ) και αναλαμβάνει την υποχρέωση να κατασκευάζει τα προϊόντα και τον εξοπλισμό που απαιτείται για την κατασκευή τους αποκλειστικά και μόνο για τους συμμετέχοντες στη συμφωνία .

- Η Lowara συνάπτει ατομικές συμβάσεις με κάθε συμβαλλόμενο βάσει των όρων που καθορίζονται στη συμφωνία όσον αφορά τις τιμές ( μέρος 3 ) και τους όρους παραδόσεως και εγγύησης ( μέρος 4 ) στις οποίες τονίζεται ότι η απορρόφηση από τους συμβαλλόμενους των παραγγελθεισών μονάδων πραγματοποιείται επί ίσης βάσεως .

- Η Lowara αναλαμβάνει την υποχρέωση να διατηρεί χωριστά τον εξοπλισμό που έχει στη διάθεσή της καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη και να αναλαμβάνει τη συντήρηση και την επισκευή τους ( σημείο 7 και σημείο Ε του προοιμίου ).

- Το καθήκον εχεμύθειας ρυθμίζεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Joint agreement ( μέρος 8 ).

- Το Production agreement ισχύει για δέκα χρόνια από 1ης Ιανουαρίου 1988 . Σε αντίθεση με το Joint agreement, είναι δυνατόν οποτεδήποτε μετά τη λήξη της συμβάσεως να καταγγελθεί για πρώτη φορά 18 μήνες πριν από τη λήξη της δεκαετίας . Όπως και το Joint agreement, είναι δυνατόν οποτεδήποτε μετά τη λήξη της συμβάσεως να καταγγελθεί, τηρουμένης προθεσμίας 12 μηνών ( μέρος 10.1 ).

- Η διαιτησία και η διάδοση της τεχνογνωσίας μετά τη λήξη της συμβάσεως, η μεταβίβαση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε τρίτους καθώς και η παράδοση ανταλλακτικών μετά τη λήξη της συμβάσεως ρυθμίζονται όπως και στο Joint agreement .

ΣΤ . Η επιχειρηματολογία των συμβαλλομένων

( 12 ) Οι συμβαλλόμενοι υποστηρίζουν την άποψη ότι η συνεργασία τους δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό, δεδομένου ότι έπρεπε να συνενωθούν για να μπορέσουν να πετύχουν αρκετά μεγάλο αριθμό μονάδων προϊόντος . Χωρίς αυτή τη συνένωση, κανένας από αυτούς δεν ήταν σε θέση να αναπτύξει μόνος του αυτά τα εξαρτήματα από ανοξείδωτο χάλυβα . Για το λόγο αυτό, η συνεργασία ουδόλως συνεπάγεται παραίτηση των συμβαλλομένων από ανταγωνισμό σχετικά με καινοτομίες . Όσον αφορά τα σωληνωτά τμήματα της αντλίας, δεν υπήρξαν δυνητικοί ανταγωνιστές . Εξακολουθεί, εξάλλου, να υφίσταται μεταξύ τους ανταγωνισμός όσον αφορά τα υπόλοιπα εξαρτήματα των αντλιών .

Ούτε και ο ανταγωνισμός με τρίτους ανταγωνιστές αποκλείεται . Αφενός, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντικός ανταγωνισμός ως προς τις κλασικές αντλίες από χυτοσίδηρο και, αφετέρου, δεν έχει διαπιστωθεί ότι οι χρήστες προτιμούν πραγματικά στο μέλλον τις νέες αντλίες από ανοξείδωτο χάλυβα έναντι των παραδοσιακών αντλιών από χυτοσίδηρο . Η είσοδος στην αγορά των πρώτων αντλιών που εμφανίστηκαν στο εμπόριο το 1988 είναι μάλλον διστακτική . Μπορεί εξάλλου να υπολογίσει κανείς ότι, αν η είσοδος των νέων αντλιών στην αγορά αποδειχθεί επιτυχής, ανταγωνίστριες επιχειρήσεις κατασκευών πρόκειται να οδηγηθούν σε συμπράξεις για παράλληλη ανάπτυξη .

Οι κοινοποιήσαντες τη συμφωνία έχουν ακόμη τη γνώμη ότι, αν εφαρμοστεί στη συνεργασία τους το άρθρο 85 παράγραφος 1 πρέπει αυτή να απαλλαγεί σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 επειδή εμπίπτει στον κανονισμό ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 της Επιτροπής ( 4 ), όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης . Το συνολικό μερίδιο της αγοράς συμμετεχόντων που ανέρχεται σε 19,2 % βρίσκεται κάτω από το όριο του 20 % που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού για τους ανταγωνιστές . Η συνεργασία είναι αναγκαία από τεχνικής απόψεως, δεδομένου ότι μόνο η Lowara κατέχει τη βασική τεχνογνωσία για την ανάπτυξη των συντελεστών του ανοξείδωτου χάλυβα, δεν είναι όμως σε θέση από οικονομικής απόψεως να την αναπτύξει . Οι συμβαλλόμενοι τέλος, τόνισαν ότι, ήδη για να επιτευχθεί ο απαραίτητος αριθμός μονάδων του προϊόντος, οι νέες αντλίες αναπτύχθηκαν για την παγκόσμια αγορά, η οποία περίπου κατά το ήμισυ ( π.χ . Βόρειος Αμερική, τρίτος κόσμος ) εργάζεται με συχνότητα 60 Hertz . Οι αντλίες των 60 Hertz aεχουν άλλες τεχνικές προδιαγραφές απ' ό,τι οι αντλίες των 50 Hertz . Η ΙΤΤ και η Goulds συνεισέφεραν αυτές τις εμπειρίες στη συνεργασία .

Ζ . Παρατηρήσεις τρίτων

( 13 ) Σχετικά με την κοινοποιηθείσα συμφωνία συνεργασίας, τα βασικά στοιχεία της οποίας έχουν δημοσιευτεί σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ . 17 περιήλθαν στην Επιτροπή παρατηρήσεις πέντε εταιρειών που βρίσκονται σε ανταγωνισμό με τους κοινοποιήσαντες τη συμφωνία . Αναφέρονται στην ισχυρή θέση των μερών της συμφωνίας στην αγορά ( σημείο 8 ) και αμφισβητούν ότι οι αντλίες συνιστούν καινοτομία . Υπογραμμίζουν ότι ακόμα και η τεχνολογία που είναι απαραίτητη για τη μαζική παραγωγή μονάδων από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα είναι επαρκώς γνωστή . Κάθε συνεργαζόμενη επιχείρηση ήταν σε θέση να κάνει και μόνη της χρήση αυτής της τεχνικής . Εν πάση περιπτώσει το κόστος παραγωγής ( ιδίως το κόστος για εργαλεία και μηχανήματα ) παρουσιάζει ενδιαφέρον από οικονομική άποψη μόνον εφόσον η ετήσια παραγωγή ανέρχεται σε 200 000 αντλίες ή 50 000 όμοια εξαρτήματα . Τα προβλήματα της ανάπτυξης και της παραγωγής των εξαρτημάτων από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα απασχόλησαν μόνον την Lowara και την KSB, και είχαν κατά μέγα μέρος επιλυθεί ήδη πριν από την προσχώρηση του αμερικανού συνεταίρου . Η συμφωνία που συμφωνήθηκε το Νοέμβριο του 1985 αποτελεί μόνο επίφαση του πραγματικού σκοπού των συμβαλλομένων, ο οποίος συνίσταται στον μέσω της μαζικής παραγωγής αποκλεισμό του ανταγωνισμού μεταξύ τους σχετικά με την προσφορά αντλιών από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα στην τιμή των αντλιών από χυτοσίδηρο και, ως εκ τούτου, στην κυριαρχία τους στην αγορά . Μοιραία, εκτοπίζονται οι υπόλοιποι ανταγωνιστές από την αγορά επειδή ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων για τις οποίες μπορούσε να τεθεί θέμα συνεργασίας για μαζική παραγωγή που να συμφέρει από οικονομικής απόψεως είναι εξαιρετικά χαμηλός . Η ιαπωνική εταιρεία Ebara κατασκευάζει μόνη της αντλίες από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα . Οι πέντε ανταγωνιστές δεν θεωρούν ότι είναι απαραίτητο η Lowara να παράγει εξαρτήματα από χρώμιο -νικέλιο-χάλυβα αποκλειστικά και μόνο για τους συμμετέχοντες στη συνεργασία : η πώληση σε τρίτους μειώνει το κόστος ανά τεμάχιο και, αντίθετα απ' ό,τι συμβαίνει τώρα, υποκινεί τον ανταγωνισμό ως προς τις τιμές . Οι ανταγωνιστές φοβούνται ότι οι συμμετέχοντες στη συνεργασία, αφού επιτύχουν την εξάλειψη των αντλιών από χυτοσίδηρο, πρόκειται να εκμεταλλευθούν το μονοπώλιο που θα έχουν αποκτήσει για να αυξήσουν τις τιμές σε βάρος των καταναλωτών .

( 14 ) Μία από τις επιχειρήσεις αυτές η Sihi GmbH & Co . KG, βασιζόμενη στην εν λόγω επιχειρηματολογία, ζήτησε να ληφθούν κατά της συνεργασίας προσωρινά ασφαλιστικά μέτρα και, ειδικότερα, να επιβληθεί στους συμβαλλόμενους η υποχρέωση να προσφέρουν τα εξαρτήματα διοχέτευσης του υγρού που κατασκεύασε η Lowara (κέλυφος και πτερωτή ) για τις υδραντλίες από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα ( DIN 24 255 ) σε όλους τους πελάτες στις τιμές και με τους όρους που έχουν συμφωνηθεί για τις πωλήσεις της Lowara στους άλλους συμβαλλόμενους σε προθεσμία δέκα ημερών από την έκδοση της αποφάσεως περί ασφαλιστικών μέτρων .

Η Επιτροπή πραγματεύτηκε επίσης αυτή την αίτηση ως αντίρρηση κατά της συνεργασίας . Με έγγραφο της 11ης Απριλίου 1990 γνωστοποίησε στην εταιρεία Sihi την άποψή της ως προς τα υποβληθέντα αιτήματα και της έδωσε τη δυνατότητα, σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού αριθ . 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής ( 1 ), να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της .

Τα επιχειρήματα των ανταγωνιστών λαμβάνονται υπόψη κατωτέρω .

ΙΙ . ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Α . Άρθρο 85 παράγραφος 1

Συμφωνία μεταξύ των επιχειρήσεων

( 15 ) Η KSB, η Goulds, η Lowara και η ΙΤΤ είναι επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 και το Joint agreement και το Production agreement είναι συμφωνίες κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως .

Περιορισμοί στον ανταγωνισμό

( 16 ) Οι τέσσερις επιχειρήσεις είναι πράγματι ανταγωνίστριες . Όλες κατασκευάζουν συμβατικές αντλίες για τον ίδιο τομέα εφαρμογής όπως και οι αντλίες από ανοξείδωτο χάλυβα . Με τα προϊόντα αυτά αντιπροσωπεύονται απευθείας ή μέσω θυγατρικών εταιρειών στην Κοινότητα .

Αντίθετα από την άποψη που υποστηρίζουν, πρέπει να θεωρηθούν ως δυνητικοί ανταγωνιστές όσον αφορά τα εξαρτήματα από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα για τις νέες αντλίες . Ενόψει του μεγέθους των επιχειρήσεων πρέπει να θεωρηθεί ως δεδομένο ότι κάθε όμιλος επιχειρήσεων είναι, από οικονομικής απόψεως, σε θέση να αναπτύξει μόνος του τα εξαρτήματα αυτά . Από την ημέρα της συνάψεως της συμφωνίας για τη σύσταση κοινής επιχείρησης, στις 5 Νοεμβρίου 1985, η Lowara ανήκε εξ ολοκλήρου στην Goulds . Η θέση των συμβαλλομένων ως δυνητικών ανταγωνιστών δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ούτε και με το επιχείρημα ότι, από τεχνικής απόψεως, μόνο η Lowara aηταν ικανή να αναπτύξει τα εξαρτήματα που διοχετεύουν το νερό για τις αντλίες από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα επειδή μόνο η Lowara κατείχε τη βασική τεχνολογία . Δεδομένου ότι είναι αναμφισβήτητο ότι αυτή τη βασική τεχνολογία κατείχαν και άλλοι κατασκευαστές αντλιών ( για παράδειγμα Grundfos, Hilge και Ebara ) μπορεί τουλάχιστον να θεωρηθεί ότι κάθε συμμετέχον όμιλος ήταν σε θέση να αποκτήσει αυτή τη βασική τεχνολογία μέσω άδειας εκμεταλλεύσεως και από άλλους πλην της Lowara .

O dynhtikaow, taelow, antagvnismaow metajay tvn symballomaenvn den mporeai na apokleisteai oayte kai me to epixeairhma aoti kanaenaw den apofaasise potae na proxvrahsei aytaonoma sthn anaaptyjh, epeidah kaneaiw maonow toy den ahtan se uaesh xrhsimopoiahsei ton ariumao monaadvn poy apaitoayntai gia mia prosodofaora kataskeyah seiravn . Kai sthn peraiptvsh aytah eainai nohtoai aalloi traopoi, gia paraadeigma h paraxavrhsh adeiavn ekmetalleaysevw ah h paragvgah gia logariasmao traitvn, me toyw opoaioyw ua mporoaysan makropraouesma na aposbestoayn oi dapaanew anaaptyjhw . Lambanomaenvn ypaoch aolvn tvn peristaasevn thw ypouaesevw aytahw, ta epixeirahmata poy problahuhkan sxetikaa me thn apodotikaothta den eainai taoso aklaonhta avste na prokayptoyn antikeimenikaa stoixeaia gia thn ayparjh ah mh ayparjh dynhtikoay antagvnismoay .

( 17 ) Me th saynach thw symfvnaiaw, oi symballaomenoi protaimhsan th synergasaia gia aereyna, anaaptyjh kai ekmetaalleysh tvn ejarthmaatvn gia th dioxaeteysh toy ygroay thw antlaiaw apao xravmio-nikaelio-xaalyba antai aenan aytotelah antagvnismao . Toayto synistaa periorismao thw eleyueraiaw draashw . Akaomh kai sthn peraiptvsh poy ta ypaoloipa ejartahmata tvn antliavn kykloforoayn to kauaena me diaforetikao sahma avste oi xrahstew na mporoayn na epilaejoyn metajay diaforetikavn shmaatvn, eainai baebaio aoti ta naea ejartahmata kauoraizoyn thn apaofash vw prow thn agoraa tvn antliavn .

Enaocei tvn anaferomaenvn sto shmeaio 3 pleonekthmaatvn thw antlaiaw apao xravmio-nikaelio-xaalyba kai toy, saymfvna me th gnavmh tvn symballomaenvn, sklhroay antagvnismoay poy yfaistatai sthn agoraa tvn ydrantliavn, o antagvnismaow gayrv apao ta naea prooiaonta apoktaa idiaaiterh shmasaia .

Praepei ejaalloy na lhfueai ypaoch aoti maonh h KSB, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η ίδια κατέχει στη Γερμανία και στη Γαλλία μερίδιο αγοράς άνω του [. . .] %, η θέση της επιχειρήσεως αυτής στις χώρες Μπενελούξ είναι σημαντική με μερίδιο αγοράς κυμαινόμενο μεταξύ [. . .] και [. . .] %, και μαζί η KSB και η Lowara κατέχουν και στην Ιταλία ισχυρή θέση στην αγορά με ποσοστό περίπου [. . .] %. Αυτός ο παράγων βαραίνει ακόμη περισσότερο, ιδίως επειδή η KSB βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση με αρκετές σημαντικά μικρότερες επιχειρήσεις .

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των ιδίων των συμβαλλομένων είναι περιορισμένος. Η Goulds και η ΙΤΤ δεν κατέχουν, σύμφωνα με τα στοιχεία των συμβαλλομέων μερών, κανένα αξιόλογο μερίδιο στην αγορά των υδραντλιών της Κοινότητας ή μέρους αυτής . Η Lowara, εκτός της Ιταλίας δεν αποτελεί σοβαρό ανταγωνιστή της KSB στις αγορές όπου αυτή η τελευταία κατέχει ισχυρή θέση, επειδή η θέση της Lowara σε σύγκριση με εκείνης της KSB είναι ιδιαίτερα ασθενής . Έτσι πρέπει να θεωρηθεί ως δεδομένο ότι η KSB είναι εκείνη που εφοδιάζει κυρίως τις αγορές αυτές με τις νέες αντλίες .

( 18 ) Το τεχνικό προβάδισμα που οι συμβαλλόμενοι έχουν επιτύχει έναντι των άλλων ανταγωνιστών σαν αποτέλεσμα της συνεργασίας κατοχυρώνεται με την επιλεγείσα μορφή της από κοινού εκμετάλλευσης της τεχνογνωσίας ( Process technology ). Παρά το γεγονός ότι οι δικαιούχοι της βιομηχανικής ιδιοκτησίας για την ανάπτυξη παραμένουν οι εκάστοτε εφευρέτες, ο κάθε δικαιούχος της βιομηχανικής ιδιοκτησίας δεν μπορεί να διαθέσει ελεύθερα τα δικαιώματά του . Η τεχνογνωσία υπόκειται, διαρκούσης της συμβάσεως και επί μία πενταετία μετά τη λήξη της, σε αυστηρό καθήκον εχεμύθειας το οποίο πρέπει να τηρούν τα συμμετέχοντα μέρη ακόμη και όταν αποχωρούν της συμφωνίας για σοβαρό λόγο [άρθρο V σημείο 3 στοιχείο β )].

Δεδομένου ότι η παραγωγή των μονάδων για λογαριασμό όλων των συμμετεχόντων έχει ανατεθεί κατ' αποκλειστικότητα στη Lowara και επιπλέον δεν προβλέπεται η παραγωγή για λογαριασμό τρίτων ή η παραχώρηση άδειας εκμεταλλεύσεως σε τρίτους, η γνώση των τεχνικών λεπτομερειών περιορίζεται στους συμμετέχοντες στη συνεργασία .

Η βούληση των συμβαλλομένων να μην αφήσουν να διαφύγει από τον κύκλο τους η τεχνική γνώση, καθίσταται σαφής και από το γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος που αποχωρεί για σοβαρό λόγο έχει δικαίωμα να κατασκευάσει μόνο για λογαριασμό του τα εξαρτήματα που αποτελούν αντικείμενο της συμφωνίας και δεν δικαιούται να παραχωρήσει άδειες εκμεταλλεύσεως σε τρίτους . Επίσης, ο αποκλεισμός τρίτων από την πρόσβαση στην τεχνογνωσία συνιστά με τη σειρά του περιορισμό του ανταγωνισμού .

Επίδραση στο εμπόριο

( 19 ) Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι δύο συμφωνίες μπορούν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών . Αυτό, όπως ορίζεται στο σημείο 7, αφορά όλη την Κοινότητα . Παρότι υπάρχουν δυσχέρειες, όπως εξέθεσαν οι συμβαλλόμενοι, στην εισαγωγή των νέων αντλιών στην αγορά, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι νέες αντλίες λόγω των τεχνικών πλεονεκτημάτων τους θα υπερισχύσουν μακροπρόθεσμα στον ανταγωνισμό με τις παραδοσιακές αντλίες . ( Αυτό είναι και το πνεύμα της έκθεσης πεπραγμένων της KSB για το 1987, σ . 16 ). Αν τελικά οι καταναλωτές δείξουν προτίμηση για τη νέα γενεά αντλιών, τα ρεύματα των συναλλαγών με υδραντλίες στην Κοινότητα μπορούν να μεταστραφούν αισθητά προς όφελος των συνεργαζομένων μερών, και ιδίως προς όφελος της KSB και της Lowara .

Β . Άρθρο 85 παράγραφος 3

Εφαρμογή της απαλλαγής ορισμένων κατηγοριών συμφωνιών

( 20 ) Βάσει του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85, οι διατάξεις του άρθρου 85 και οι διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 κηρύσσονται ανεφάρμοστες σε ορισμένες κατηγορίες, όταν συντρέξουν οι προϋποθέσεις που ορίζει ο κανονισμός αυτός .

Η Επιτροπή εξέτασε καταρχάς κατά πόσον η προσχώρηση της Goulds και της ITT στη συνεργασία που είχαν αρχίσει η KSB με τη Lowara αποτελεί συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης ή αν πρόκειται απλώς για εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας των KSB και Lowara και κατά πόσον, για το λόγο αυτό και μόνο, δεν μπορεί να εφαρμόζεται η απαλλαγή . Συγκεκριμένα, οι ίδιοι οι συνεταίροι επανειλημμένα εξήγησαν ότι για λόγους οικονομικού συμφέροντος, η συνεργασία τους είναι απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλισθεί η απορρόφηση ενός ελαχίστου αριθμού των αναπτυσσομένων προϊόντων. Αυτό είναι πρόβλημα συνδεόμενο με την εκμετάλλευση .

Οι κοινοποιούντες εξέθεσαν, αντίθετα, όπως συνοψίζεται στο σημείο 4, ότι μετά τη συνένωσή τους το 1985, έχουν πραγματοποιηθεί αξιόλογες εργασίες έρευνας και ανάπτυξης, στις οποίες συμμετείχαν ενεργητικά η Goulds και η ITT . Δεδομένου ότι μετά τη συνένωση, η Goulds είναι μοναδική μέτοχος της Lowara και η έρευνα της θυγατρικής επιχείρησης μπορεί να καταλογιστεί και στη μητρική, η συμμετοχή της ITT αποκτά ιδιαίτερη σημασία . Η Επιτροπή φρονεί ότι η συμβολή της ITT υπερβαίνει τα όρια της εφαρμογής, στις ανάγκες της δικής της παραγωγής, των αποτελεσμάτων της έρευνας και της ανάπτυξης .

Μετά την κοινοποίηση βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ . 17, αμφισβητήθηκε αν πραγματικά είχε διεξαχθεί έρευνα και ανάπτυξη για τα εξαρτήματα από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα και, εν πάση περιπτώσει, το γεγονός ότι η Goulds και η ITT είχαν συμμετάσχει σ' αυτή .

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α ) του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 η απαλλαγή ισχύει για συμφωνίες για την από κοινού έρευνα και ανάπτυξη προϊόντων ή διαδικασιών . Ο όρος αυτός ερμηνεύεται στην παράγραφο 2 στοιχείο α ) του εν λόγω άρθρου τόσο ευρέως, ώστε εμπίπτουν σ' αυτόν οι δραστηριότητες των συμβαλλομένων . Ανέπτυξαν αντλία από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα σε σημείο τέτοιο, ώστε να είναι κατάλληλη για μαζική παραγωγή, και, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των ανταγωνιστών, να μπορεί να αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τις τεχνικά μειονεκτούσες υδραντλίες ( DIN 24 255 ) από χυτοσίδηρο . Σύμφωνα με τον αναμφισβήτητο ισχυρισμό των κοινοποιούντων, η ελαφρά κατασκευή των εξαρτημάτων από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα είναι τέτοια ώστε να αντέχουν στη μεγαλύτερη δυνατή πίεση με το μικρότερο δυνατό πάχος τοιχωμάτων . Για το σκοπό αυτό όλα τα μέρη ανέπτυξαν τεχνική γνώση κατά την έννοια του ορισμού που δίνεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο ε ) του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85, δηλαδή γνώση που καλύπτεται από δικαίωμα βιομηχανικής ιδιοκτησίας και που είναι απόρρητη ( τεχνογνωσία ). Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας απένειμε την 1η Ιανουαρίου 1989, στην KSB και στη Lowara, μετά από σχετική αίτηση της 9ης Μαΐου 1986, το Ευρωπαϊκό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας με αριθμό 259 313 για κέλυφος φυγοκεντρικής αντλίας . Δεν προβλήθηκαν ενστάσεις κατά της απονομής αυτής . Οι ΙΤΤ και Goulds ασχολήθηκαν, όπως αναφέρεται στο σημείο 4, με το σχεδιασμό, μεταξύ άλλων, κελύφους και πτερωτής . Η KSB, εξάλλου, έλαβε από το Stahl Informations Zentrum ( Κέντρο πληροφοριών χάλυβα ) του Ντύσσελντορφ το δεύτερο βραβείο, στα πλαίσια του βραβείου καινοτομιών του χάλυβα του 1989, για τις εξαίρετες καινοτομίες που επέφερε ως προς τη λειτουργία, την οικονομική απόδοση, το σχεδιασμό, την αισθητική και την εργονομία όσον αφορά τις αντλίες της πολλαπλών χρήσεων . Συνάγεται λοιπόν ότι πρόκειται για αποτελέσματα, τα οποία αποτελούν ουσιαστικά στην τεχνική και τεχνική πρόοδο κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο δ ) του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 .

Η τεχνική συνεργασία στην έρευνα και την ανάπτυξη συνεχίζεται . Η συμβολή της ΙΤΤ αφορά, άλλωστε, τον ίδιο κύκλο προβλημάτων, αλλά εντοπίζεται στις αντλίες του επικαλούμενου Block II, στις οποίες είτε η ονομαστική διάμετρος της φλάντζας πιέσεως ή η ονομαστική διάμετρος της πτερωτής είτε και οι δύο είναι μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες ονομαστικές διαμέτρους της πρώτης σειράς ( Block I ), οι σχετικές εργασίες ανάπτυξης για την οποία έχουν εν τω μεταξύ περατωθεί . Οι αντλίες του Block II παρουσιάζουν, λόγω της μεγαλύτερης διαμέτρου και της συνδεομένης με αυτή μεγαλύτερης αποδοτικότητας, ιδιαίτερα προβλήματα .

Εξάλλου, οι ΙΤΤ και Goulds εξέφρασαν τη βούληση να συμμετάσχουν στις εργασίες έρευνας και ανάπτυξης ήδη στη συμφωνία για τη σύσταση κοινής συμφωνίας ( Joint venture agreement ) το 1985 ( σημείο F του προοιμίου ) και την επανέλαβαν στο Joint agreement που είχε συναφθεί στις 22 Ιουλίου 1987 ( σημείο Η του προοιμίου ).

Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι στόχος όλων των συμβαλλομένων ήταν η από κοινού έρευνα, η οποία είχε πραγματοποιηθεί και εξακολουθεί να πραγματοποιείται .

( 21 ) Οι έργασίες έρευνας και ανάπτυξης για τις αντλίες των Block I και II αποτελούν εργασίες που πραγματοποιούνται στα πλαίσια προγράμματος όπως προβλέπεται στο άρθρο 2 στοιχείο α ) του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 .

Οι έργασίες έρευνας και ανάπτυξης για τις αντλίες του Block II βασίζεται στα αποτελέσματα για τις αντλίες με μικρότερες ονομαστικές διαμέτρους Block I, η ανάπτυξη των οποίων είχε σχεδόν περατωθεί, όταν κοινοποιήθηκαν οι δύο υπό κρίση συμφωνίες .

Στο άρθρο 1 σημείο 1.4 του Joint agreement καθορίζεται ο σύνδεσμος με το ερευνητικό πρόγραμμα που έχει θεσπιστεί με το Joint venture agreement ως εξής :

"Η συμφωνία αυτή αρχίζει κατά την ημερομηνία της πραγματικής θέσεως σε ισχύ και συνεχίζεται καταρχήν επί δέκα έτη ( καλύπτει επίσης αναδρομικά τις δραστηριότητες των συμμετεχόντων για την εκπόνηση της μελέτης που άρχισε σις 16 Αυγούστου 1985 ) . . ."

Όταν κοινοποιήθηκε η συνεργασία τους στις 5 Ιουλίου 1987, δηλαδή πριν ακόμη συναφθούν οι νέες συμφωνίες, οι συμβαλλόμενοι εξήγησαν ότι πρόκειται απλά για τροποποίηση της νομικής μορφής της συνεργασίας, και ότι δεν αλλάζει τίποτα στην ίδια τη συνεργασία . Για το λόγο αυτό, η κατασκευή των αντλιών του Block I πρέπει να θεωρηθεί ως από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της από κοινού έρευνας και ανάπτυξης κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β ) του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 .

( 22 ) Η Επιτροπή εξέτασε επίσης το ενδεχόμενο ότι η απαλλαγή αυτού του είδους συμφωνίας δεν εφαρμόζεται βάσει του άρθρου 6 στοιχείο β ) επειδή οι αντισυμβαλλόμενοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην επιτρέπουν σε τρίτους την κατασκευή προϊόντων της σύμβασης ή τη χρήση διαδικασιών της σύμβασης, εφόσον δεν προβλέπεται η από κοινού κατασκευή .

Οι συμφωνίες προβλέπουν ότι η Lowara παράγει τα προϊόντα αποκλειστικά για λογαριασμό των αντισυμβαλλομένων . Επομένως, οι τρίτοι δεν έχουν καμία πρόσβαση στην τεχνική αυτή . Παρά το ότι την κυριότητα των μηχανημάτων έχουν οι αντισυμβαλλόμενοι, για τους οποίους κατασκευάζεται κάθε φορά μία μονάδα, η κατασκευή δεν γίνεται χωριστά επειδή το Production agreement αναθέτει σε έναν μόνο κατασκευαστή το καθήκον να παράγει για όλους τους άλλους . Η χωριστή κυριότητα στις μηχανές πρέπει μάλλον να θεωρηθεί ως νέα μορφή χρηματοδότησης των νέων εξαρτημάτων, μετά την εγκατάλειψη της κοινής επιχείρησης που έπρεπε να τα χρηματοδοτήσει .

Επιπλέον, η λύση είναι σύμφωνη με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85, βάσει του οποίου η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται από κοινού όταν τα συναφή καθήκοντα κατανέμονται μεταξύ των συμβαλλομένων βάσει εξειδίκευσης στην παραγωγή . Ανταποκρίνεται περαιτέρω στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο γ ) του εν λόγω κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο απαλλάσσεται επίσης η υποχρέωση που επιβάλλεται στους αντισυμβαλλόμενους να προμηθεύονται τα προϊόντα της σύμβασης αποκλειστικά από τους συμβαλλόμενους, στους οποίους έχει ανατεθεί η από κοινού κατασκευή .

( 23 ) Οι ίδιοι οι κοινοποιούντες επικαλούνται το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 βάσει του οποίου η απαλλαγή εφαρμόζεται στην περίπτωση ανταγωνιστών εφόσον "κατά τη σύναψη της συμφωνίας, τα προϊόντα που κατασκευάζονται από τους συμβαλλόμενους και τα οποία μπορούν να βελτιωθούν ή να αντιακατασταθούν από τα προϊόντα της σύμβασης, δεν αντιπροσωπεύουν στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της, ποσοστό μεγαλύτερο από το 20 % του συνόλου των εν λόγω προϊόντων στις σχετικές αγορές ". Κατά τη σύναψη της συμφωνίας στις 22 Ιουλίου 1987, το μερίδιο αγοράς έφθανε το [. . .] %, όπως το αποτίμησαν οι κοινοποιούντες . Η πώληση της Loewe Pumpenfabrik GmbH, Lueneburg θυγατρικής εταιρείας της ΙΤΤ, στην Grundfos πραγματοποιήθηκε μόλις την άνοιξη του 1988, δηλαδή μετά τη σύναψη της συμφωνίας . Ακόμη όμως και αν θεωρηθεί ότι η πώληση οδήγησε σε μείωση του μεριδίου αγοράς κατά [. . .] %, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για κατά προσέγγιση υπολογισμούς . Οι ίδιοι οι κοινοποιούντες επεσήμαναν τις σχετικές αμφιβολίες στο υπόμνημά τους της 5ης Ιουνίου 1987 . Επιπλέον, οι ανταγωνιστές υπολογίζουν ότι το μερίδιο της αγοράς των κοινοποιούντων είναι αισθητά υψηλότερο, μολονότι βασίζονται σε στενότερο ορισμό της αγοράς .

( 24 ) Ήδη λόγω αυτών των αμφιβολιών, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι το μερίδιο όλων μαζί των συμβαλλομένων υπερβαίνει το 20 % στην αγορά για υδραντλίες της Κοινότητας . Όπως εκτίθεται στο σημείο 8, η KSB υπερβαίνει αυτό το μερίδιο μόνο στη Γερμανία και στη Γαλλία και, μαζί με τη Lowara, στην Ιταλία .

Είναι, εξάλλου, πιθανό ότι η αύξηση του κύκλου εργασιών, την οποία ελπίζει, τουλάχιστον μακροπρόθεσμα, να επιτύχει η KSB με τις αντλίες πολλαπλής χρήσεως, πρόκειται να αυξήσει και το μερίδιό της στην αγορά . Επιπλέον, είναι αμφίβολο αν μπορεί να εφαρμοστεί ο κανονισμός ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 επειδή φαίνεται ότι ενδείκνυται η εξέταση της συνεργασίας των συμβαλλομένων ως μεμονωμένης περίπτωσης στην οποία η συνεργασία αντιπαρατίθεται στις απαιτήσεις του άρθρου 85 παράγραφος 3 .

( 25 ) Η εξέταση των δύο κοινοποιηθεισών συμφωνιών στο πλαίσιο του άρθρου 85 παράγραφος 3 οδήγησε στα ακόλουθα συμπεράσματα :

Βελτίωση της παραγωγής των προϊόντων και προώθηση της τεχνικής προόδου

( 26 ) Όπως εκτέθηκε στα σημεία 3 και 19, η νέα αντλία παρουσιάζει, έναντι των παραδοσιακών υδραντλιών, σημαντικά πλεονεκτήματα λόγω του υλικού από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα που χρησιμοποιείται για τα εξαρτήματα διοχέτευσης του υγρού και, ιδίως, του τρόπου κατασκευής . Η αντλία κατασκευάζεται επίσης μαζικά και για ανώτατη απόδοση αντλούμενης παροχής μέχρι 240 m3 με οικονομική χρήση υλικού ( ελαφρά κατασκευή ). Δεδομένης της ύπαρξης αυτών των πλεονεκτημάτων, η συνεργασία για την ανάπτυξη της νέας αντλίας συντελεί στην πτώση της παραγωγής του προϊόντος και στην προώθηση της τεχνικής προόδου . Στην παρούσα περίπτωση, που αφορά επίσης την από κοινού εκμετάλλευση πρέπει να παρατηρηθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3, η απλή συμβολή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου αρκεί, ενώ κατά το άρθρο 2 στοιχείο δ ) του κανονισμού (ΕΟΚ ) αριθ . 418/85, η συμβολή αυτή πρέπει να είναι ουσιαστική . Εν πάση περιπτώσει, αυτές οι λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις συντρέχουν σύμφωνα με όσα εκτίθενται στο σημείο 20 .

To tmahma symmetoxahw tvn katanalvtavn sta pleonektahmata poy prokayptoyn apao tiw symfvnaiew

( 27 ) Ta pleonektahmata apao th synergasaia apobaainoyn prow aofelow tvn katanalvtavn toylaaxiston aoson aforaa th beltaivsh thw poiaothtaw tvn ydrantliavn . Ejaalloy, toylaaxiston dayo apao tiw aoceiw tvn naevn antliavn, kai sygkekrimaena h ejoikonaomhsh enaergeiaw kai to gegonaow aoti ta ygraa poy raeoyn maesv tvn antliavn den molaynoyn, synteloayn sthn prostasaia toy peribaallontow . H epaidrash aytah enisxayetai apao thn ychlah apaodosh tvn antliavn . Toayto apoteleai beltaivsh tvn xarakthristikavn leitoyrgaiaw . Ypaarxei, toylaaxiston prow to paraon, aena akaomh pleionaekthma poy synaistatai sto aoti oi antlaiew aytaew prosfaerontai ston katanalvtah sthn timah tvn antliavn apao xytosaidhro .

H anagkaiaothta tvn symfvniavn gia thn pragmatopoaihsh tvn staoxvn

Anagkaiaothta thw synergasaiaw

( 28 ) Ektaow apao toyw texnikoayw laogoyw, oi symballaomenoi sthraizoyn thn anagkaiaothta thw synergasaiaw, kyraivw sto aoti oi dapaanew anaaptyjhw mporoayn na antimetvpistoayn, apao oikonomikahw apaocevw, maonon efaoson pvleaitai aenaw elaaxistow ariumaow monaadvn prooiaontow . H epaektash thw arxikahw synergasaiaw metajay KSB και Lowara στις Goulds και ΙΤΤ αποδίδεται στο γεγονός ότι αναζητήθηκε συνεταίρος με εμπειρία στον τομέα της παγκόσμιας αγοράς που εργάζεται με συχνότητες 60 Hertz ( π .χ . Βόρειος Αμερική και πολλές χώρες του τρίτου κόσμου ).

( 29 ) Η Επιτροπή μπορεί να παραβλέψει το ζήτημα κατά πόσον η ερευνητική ικανότητα μόνον των KSB και Lowara αρκούσε για να επιλυθούν μέσα σε εύλογο διάστημα τα προβλήματα που επιλύθηκαν με τη βοήθεια των ΙΤΤ και Goulds aη που πρόκειται να επιλυθούν στο μέλλον, δεδομένου ότι οι υπάρχουσες πληροφορίες συνηγορούν υπέρ του ότι η συμμετοχή των δύο επιχειρήσεων στη συνεργασία είχε νόημα και η περαιτέρω ανάπτυξη των αντλιών δεν θα άξιζε χωρίς αυτή . Το συνολικό κόστος για έρευνα και ανάπτυξη καθώς και για τις εγκαταστάσεις κατασκευής των νέων αντλιών υπολογίζεται περίπου σε . . . έως . . . εκατομμύρια γερμανικά μάρκα . Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του ετήσιου κύκλου εργασιών της KSB για όλες τις αντλίες που εμπίπτουν σ' αυτόν τον ορισμό της αγοράς, που αντιπροσωπεύει το . . . του ενοποιημένου κύκλου εργασιών του 1987 . Για τη Lowara, τα . . . εκατομμύρια γερμανικά μάρκα αντιστοιχούν περίπου στο . . . του ενοποιημένου κύκλου εργασιών του 1987 ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η Lowara, ο μέσος όρος κύκλου εργασιών για τις αντλίες που εμπίπτουν σ' αυτό τον ορισμό αγοράς έφθασε κατά τα έτη 1985 έως 1988, μόνο στο . . . % περίπου αυτού του κύκλου εργασιών . Ανεξάρτητα από το ότι οι νέες αντλίες έπρεπε ποιοτικά να μπορούν να συγκριθούν με τις παραδοσιακές, προκειμένου οι χρήστες να είναι σε θέση να τις αποδεχτούν, έπρεπε και η τιμή τους να διαμορφωθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αντιστοιχεί στην τιμή των παραδοσιακών αντλιών . Αυτό φαίνεται ότιι μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την κατασκευή σχετικά μεγάλων σειρών .

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν τα μέρη, οι νέες αντλίες μπορούν να αντικαταστήσουν μόνον εν μέρει τις αντλίες που εμπίπτουν στον ορισμό της αγοράς .

Δεδομένης της κατάστασης, είναι καατανοητό ότι η KSB και η Lowara πρέπει να θεωρούν ότι οι προβλεπόμενες επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη είναι δυνατό να αποσβεστούν μόνον αν αυξηθεί το κατώτατο όριο πωλήσεων, που καθορίζεται στο Joint Agreement, από 150 000 σε 180 000 αντλίες ανά έτος . Επιπλέον, οι ανταγωνιστές φρονούν ότι οι δαπάνες παραγωγής μπορούν να αποσβεστούν μόνο μετά από ετήσια παραγωγή 200 000 αντλιών και 50 000 όμοιων εξαρτημάτων . Η KSB μπόρεσε, σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία, να πραγματοποιήσει μέσο ετήσιο όρο πωλήσεων κατά τα έτη 1985 έως 1988 ο οποίος ανέρχεται μόνο σε αντλίες εμπίπτουσες στον ορισμό της αγοράς . Η Lowara ναι δεν υπέβαλε στοιχεία όσον αφορά τον αριθμό των προμηθευομένων μονάδων, αλλά ο μέσος όρος κύκλου εργασιών με τις αντλίες αυτές, κατά τα έτη 1985 έως 1988, φθάνει μόνο το . . . % του κύκλου εργασιών της KSB . Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πιστεύει τις διαβεβαιώσεις των KSB και Lowara aοτι δεν ήταν δυνατόν οι δυό τους να συνεχίσουν την ανάπτυξη των εξαρτημάτων των αντλιών για τη διοχέτευση του νερού μέχρις ότου καταστούν έτοιμα για παραγωγή, επειδή το οικονομικό ρίσκο ήταν πολύ μεγάλο . Επομένως, οι αντλίες από χρώμιο-νικέλιο-χάλυβα δεν μπορούσαν να βρίσκονται στην αγορά χωρίς επέκταση της συνεργασίας .

Η ύπαρξη ενός διόλου ευκαταφρόνητου οικονομικού κινδύνου έχει πλέον καταστεί προφανής μετά την εισαγωγή των αντλιών Block I στην αγορά, η οποία παρουσιάζει βραδύτερη εξέλιξη από την εκ μέρους των συμβαλλομένων αναμενόμενη . Υπ' αυτές τις περιστάσεις, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι περισσότερες από τις άλλες επιχειρήσεις θα είχαν πράξει το ίδιο όπως και ο κυρίαρχος της αγοράς που προσπάθησε να κατανείμει σε περισσότερους τον συνδεόμενο με τις επενδύσεις κίνδυνο . Για το λόγο αυτό δεν μπορεί να προβληθεί αντίρρηση, τουλάχιστον σε μια πρώτη φάση, ως προς το ότι η KSB και η Lowara παρά τις προαναφερόμενες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, επέλεξαν τη συνεργασία με την Goulds και την ΙΤΤ έναντι άλλων λύσεων . Υπέρ αυτής της λύσεως συνηγορεί το γεγονός ότι αυτή συνδέει τα πλεονεκτήματα της τεχνικής συνεργασίας στην έρευνα και την ανάπτυξη με την εξασφάλιση πωλήσεων ικανοποιητικού αριθμού εξαρτημάτων για τη διοχέτευση του νερού . Η Επιτροπή συνάγει, ως εκ τούτου, ότι η συνεργασία των συμβαλλομένων για την ανάπτυξη των νέων αντλιών ήταν απαραίτητη .

Διάρκεια της συνεργασίας

( 30 ) Κατά την εξέταση της διάρκειας ισχύος των συμφωνιών που είναι δεκαετής από τις 22 Ιουλίου 1987 για το Joint Agreement και δεκαετής από την 1η Ιανουαρίου 1988 για το Production Agreement, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι έχουν εντωμεταξύ περατωθεί οι εργασίες για τις αντλίες του Block I . Οι εν λόγω αντλίες διατίθενται ως επί το πλείστον στο εμπόριο . Από τις αντλίες του Block II τελειοποιήθηκαν τεχνικά τριών διαστάσεων αντλίες οι οποίες, το Μάϊο του 1987, εισήχθησαν στην αγορά . Η εισαγωγή στην αγορά έξι περαιτέρω τύπων πραγματοποιήθηκε το 1990 ή προβλέπεται για τις αρχές του 1991 . Οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης αντλιών των τριών λοιπών διαστάσεων έχουν προς το παρόν αναβληθεί . Επομένως, η συνεργασία για τις αντλίες του Block I αφορά την από κοινού εκμετάλλευση, ενώ στην περίπτωση των αντλιών του Block II αφορά ακόμη την από κοινού έρευνα και ανάπτυξη η οποία, πάντως, με εξαίρεση τα τελευταία τρία μεγέθη, πρόκειται σύντομα να ολοκληρωθεί .

( 31) Βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 1 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού ισχύει για τη διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης και, στην περίπτωση που προβλέπεται η από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, για περαιτέρω περίοδο πέντε ετών εφόσον τα συνεργαζόμενα μέρη δεν είναι ανταγωνιστές . Αν, όπως στην παρούσα περίπτωση, τα μέρη είναι ανταγωνιστές, η απαλλαγή ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2, μόνον εφόσον, κατά τη σύναψη της συμφωνίας, το μερίδιο όλων των συνεργαζομένων μαζί στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της δεν υπερβαίνει το 20 %. Η παράγραφος 3 του ιδίου άρθρου 3 παρατείνει την ισχύ της απαλλαγής αυτής με τη λήξη της πενταετίας μόνον εφόσον το μερίδιο όλων μαζί των συμβαλλομένων εξακολουθεί να παραμένει κάτω του 20 %.

( 32 ) Η Επιτροπή, αντιμετωπίζοντας αυτή την περίπτωση ατομικής απαλλαγής, και λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ . 17 όσον αφορά τον καθορισμό της διάρκειας ισχύος μιας απαλλαγής, δεν κρίνει ότι υπάρχει λόγος να παρεκκλίνει από την προθεσμία που προβλέπεται στον κανονισμό ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 .

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν παράσχει οι συμβαλλόμενοι, η KSB κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στην κοινή αγορά τις αντλίες του Block I, την άνοιξη του 1988 . Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό συνέβη την 1η Ιουνίου 1988 . Έτσι, φαίνεται ενδεδειγμένο να υιοθετήσει, για την περίπτωση της από κοινού εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων την πενταετή διάρκεια απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2, σε συνδυασμό με την παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 . Επομένως, η απαλλαγή ισχύει μέχρι τις 31 Μαΐου 1993 .

( 33 ) Μη αποκλεισμός του ανταγωνισμού

Προς το παρόν οι συμφωνίες δεν δίδουν τη δυνατότητα αποκλεισμού του ανταγωνισμού για σημαντικό τμήμα των ενεχόμενων στην παρούσα υπόθεση προϊόντων . Ειδικότερα, οι νέες αντλίες πρέπει να εισαχθούν για πρώτη φορά στην αγορά εκείνη όπου θα ανταγωνίζονται τις κλασικές αντλίες που προσφέρονται από τους υπολοίπους . Δεδομένου ότι η εισαγωγή στην αγορά εξελίσσεται διστακτικότερα από ό,τι είχε προγραμματιστεί, δεν είναι ακόμα δυνατό να προβλεφθεί αν και σε ποιά έκταση οι νέες υδραντλίες πρόκειται να επιβληθούν έναντι των παραδοσιακών . Για το λόγο αυτό, οι φόβοι τους οποίους διατύπωσαν οι ανταγωνιστές φαίνονται, τουλάχιστον προς το παρόν, αβάσιμοι .

Γ . Άρθρο 8 του κανονισμού αριθ . 17

(34 ) Πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το μερίδιο των συμβαλλομένων στην αγορά της Κοινότητας αγγίζει, σύμφωνα με τους δικούς τους υπολογισμούς, το όριο πέραν του οποίου η απαλλαγή της συμφωνίας για έρευνα και ανάπτυξη δεν ισχύει πλέον καθώς και το ότι αυτό το μερίδιο αγοράς εκτιμάται σε αισθητά υψηλότερο επίπεδο από τους ανταγωνιστές . Πρόκειται για οριακή περίπτωση που δίνει στην Επιτροπή αφορμή για την έκδοση ατομικής αποφάσεως . Οι σχετικοί ενδοιασμοί της στηρίζονται στην ισχυρή θέση που κατέχει η KSB, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αντλιών στον κόσμο, στα κεντρικά κράτη μέλη της κοινής αγοράς . Δεδομένης αυτής της θέσεως και σε συνδυασμό με το ότι από τους δύο αμερικανούς συνεταίρους η Goulds διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά τις νέες αντλίες αποκλειστικά και μόνο μέσω της Lowara και της ΙΤΤ . Επιπλέον δε, επειδή η Lowara, σε σύγκριση με την KSB, είναι από οικονομικής απόψεως σχετικά ασήμαντη, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ότι η πετυχημένη εισαγωγή των αντλιών στο μέλλον θα επηρεάσει αποφασιστικά τη δομή της σχετικής ευρωπαϊκής αγοράς . Οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης των αντλιών τού Block II που διαρκούν ακόμα θα περατωθούν προσεχώς . Ο κίνδυνος διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά ενισχύεται από το γεγονός ότι, διαρκούσης της συνεργασίας, οι τρίτοι δεν έχουν καμία πρόσβαση στην τεχνογνωσία των συνεργαζομένων .

( 35 ) Εξάλλου, οι συμβαλλόμενοι επισημαίνουν το γεγονός ότι η είσοδος στην αγορά προχωρεί με βραδύ ρυθμό . Από τα υποβληθέντα, όμως, αριθμητικά στοιχεία προκύπτει ότι η εισαγωγή στην αγορά των ΗΠΑ βαίνει με ρυθμό βραδύτερο από ό,τι στην Ευρώπη, και ότι η KSB είχε κάπως μεγαλύτερη επιτυχία στην ευρωπαϊκή αγορά . Ενόψει αυτών των περιστάσεων, η Επιτροπή πρέπει να επαγρυπνά μήπως οποιαδήποτε μεταβολή στη δομή της αγοράς έχει επιπτώσεις που θα την υποχρεώσουν να αναθεωρήσει την ατομική απόφαση περί απαλλαγής .

Φαίνεται λοιπόν ενδεδειγμένο να απαιτείται από τους συμβαλλομένους η υποβολή, βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ . 17 έκθεσης σχετικά με την εξέλιξη της συνεργασίας, η οποία πρέπει να περιέχει τις ακόλουθες πληροφορίες :

- περιγραφή της τεχνικής προόδου της συνεργασίας,

- ετήσιο κύκλο εργασιών που επιδιώκεται σε κάθε κράτος μέλος με τις αντλίες, που εμπίπτουν στον ορισμό της αγοράς που αναφέρεται στο σημείο 7, καθώς και ετήσιο κύκλο εργασιών που επιδιώκεται με τις αντλίες νέου τύπου . Παράλληλα, πρέπει να αναφέρεται ο εκάστοτε συνολικός όγκος της αγοράς για τις αντλίες που εμπίπτουν στον ορισμό της αγοράς . Τα στοιχεία ως προς τους ετήσιους κύκλους εργασιών και τον όγκο αγοράς πρέπει να υπολογίζονται σε Ecu και ανά μονάδα προμηθευομένου προϊόντος .

Η έκθεση αυτή πρέπει να υποβληθεί δύο φορές, και συγκεκριμένα στο τέλος Μαρτίου 1991 και 1993 .

Αναγκαιότητα της από κοινού εκμετάλλευσης

( 36 ) Η Επιτροπή έχει δεχθεί κατ' αρχήν την από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης για ορισμένο χρόνο μετά την έναρξή τους [βλέπε σημείο 9 της αιτιολογικής σκέψης του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ . 418/85 ]. Η Επιτροπή όμως, ενόψει των παρατηρήσεων των ανταγωνιστών, έχει λόγους να δεχθεί ότι η από κοινού εκμετάλλευση που απαγορεύει στους ανταγωνιστές κάθε πρόσβαση στα εξαρτήματα για τη διοχέτευση του υγρού των αντλιών που κατασκευάζει η Lowara aεχει τάση να ενισχύει την ήδη ισχυρή θέση των συμβαλλομένων, και ιδίως της KSB, στην κοινή αγορά . Σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις, η από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται απαραίτητη μετά τη λήξη της απαλλαγής, αν η αποκλειστικότητα της κατασκευής και της διάθεσης εξακολουθεί να επιφυλάσσεται στα συνεργαζόμενα μέρη,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ : Άρθρο 1

Το άρθρο 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ κηρύσσεται ανεφάρμοστο, καταρχήν για την περίοδο από τις 22 Ιουλίου 1987 έως τις 31 Μαΐου 1993, στις συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ των επιχειρήσεων KSB Aktiengesellschaft, ITT Industries, Goulds Pumps INC και Lowara SPA .Άρθρο 2

Καθεμία από τις τέσσερις επιχειρήσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 1 υποχρεούται να υποβάλει, στο τέλος Μαρτίου 1991 και 1993, έκθεση σχετικά με την εξέλιξη της συνεργασίας . Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις :

1 . KSB AG,

Postfach 225,

Johann-Klein-Strasse 9,

D-6710 Frankenthal/Pfalz .

2 . Goulds Pumps Inc .,

240 Fall Street,

Seneca Falls,

USA-13148 New York .

3 . Lowara SpA,

36075 Montecchio Maggiore,

I-Vicenza .

4 . ITT Corporation,

Fluid Technology Group,

PO Box 200,

445, Godwin Avenue,

Midland Park,

USA-07432 New Jersey . Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 1990 . Για την Επιτροπή

Leon BRITTAN

Αντιπρόεδρος ( 1 ) ΕΕ αριθ . 13 της 21 . 2 . 1962, σ . 204/62 . ( 2 ) ΕΕ αριθ . C 259 της 12 . 10 . 1989, σ . 5 . ( 3 ) Στο κείμενο της παρούσας απόφασης που δημοσιεύτηκε, ορισμένοι αριθμοί περελείφθησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 περί αποκαλύψεως επαγγελματικών απορρήτων . ( 4 ) ΕΕ αριθ . 127 της 20 . 8 . 1963, σ . 2268/63 .