ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Δεκεμβρίου 1982 περί της διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 85 της συνθήκης ΕΟΚ (IV/C-30.128-Toltecs-Dorcet (Τα κείμενα στη γερμνανική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχωρήσεως της Ελλάδας, και ιδίως τα άρθρα 3 και 15,

την προσφυγή, που κατέθεσε ο κ. Antonius Segers (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως "Segers" στις 12 Ιουνίου 1980 σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17,

Αφού έδωσε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις την ευκαιρία να κοινοποιήσουν την άποψή τους σχετικά με τις αιτιάσεις που προβλήθηκαν εναντίον τους σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 1963 περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου(2),

Μετά από διαβουλεύσεις με τη Συμβουλευτική Επιτροπή επί Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων της 8ης Ιουλίου 1982 σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού αριθ. 17,

Εκτιμώντας ότι:

I. Πραγματικά περιστατικά

1. Η οικογενειακή επιχείρηση P. L. Segers & Zonen ιδρύθηκε το 1896 στις Κάτω Χώρες με σκοπό την επεξεργασία και πώληση καφέ, τεΐου και καπνού. Μόλις το 1969 άρχισε η επιχείρηση την παραγωγή προϊόντων καπνού εν μέρει για τρίτους και τα σήματά τους, εν μέρει για δική της διάθεση με μια νέα επιχείρηση που ιδρύθηκε την ίδια χρονιά, τη βιομηχανία καπνού Toltecs. Και οι δύο επιχειρήσεις, με έδρα στο Roosendaal, ανήκουν σήμερα στον κ. S. Segers και διευθύνονται απ' αυτόν.

O Segers χρησιμοποίησε το 1969 για πρώτη φορά το εμπορικό σήμα Toltecs Special και το καταχώρισε διεθνώς για τη Γερμανία καθώς και άλλες χώρες. Στις 31 Ιανουαρίου 1973 καταχώρισε διεθνώς εκ νέου το εμπορικό σήμα Toltecs Special (η εικαστική και λεκτική ένδειξη περιγράφονται κατωτέρω) με τον αριθμό 395 536 στην κατηγορία εμπορευμάτων 34, "ακατέργαστος καπνός και προϊόντα καπνού", για τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Μπενελούξ μεταξύ άλλων.

Σύμφωνα με την συμφωνία που συνήψε ο Segers στις 16 Ιανουαρίου 1975 με την BAT Cigaretten-Fabriken GmbH, η τελευταία απέσυρε στις 21 Ιανουαρίου 1975, τις αντιρρήσεις της κατά της καταχωρίσεως στη Γερμανία, καταχώριση που μετά απ' αυτό μπόρεσε να πραγματοποιηθεί στη χώρα αυτή. Το εμπορικό σήμα Toltecs Special (στη συνέχεια θα αναφέρεται "Toltecs") είναι ένα φανταστικό σήμα, που στηρίζεται στο όνομα της μεξικανικής φυλής των Ινδιάνων, των Τολτέκων. Τα πέντε τελευταία χρόνια χρησιμοποιήθηκε μόνο στις Κάτω Χώρες και στη Γερμανία.

Ο Segers παράγει αποκλειστικά προϊόντα καπνού με ελαφρή, μέτρια και βαριά γεύση, για τα οποία η ζήτηση ανέβαινε συνεχώς τα τελευταία χρόνια. Αν η επιχείρηση θα παράγει στο μέλλον καπνό για πίπα εξαρτάται από την εξέλιξη της αγοράς. Από το 1978 ο Segers διαθέτει τον καπνό "Feinschnitt" (καπνός κομμένος σε ίνες πλάτους 1,5 mm που χρησιμοποιείται για πίπα ή τσιγάρα) σχεδόν αποκλειστικά στις Κάτω Χώρες. Σε σύγκριση με το χρόνο αυτό οι πωλήσεις του Segers κατά το 1981 διπλασιάσθηκαν. Οι πωλήσεις του βρίσκονται λίγο πιο κάτω από το 1% των συνολικών πωλήσεων για καπνό "Feinschnitt" στις Κάτω Χώρες, πωλήσεις που ανέρχονται για το 1981 σε 14 353 τόνους.

Ο καπνός Feinschnitt (Shag) και Kruellschnitt (καπνός κομμένος σε μακριές ίνες πλάτους 1,5 mm περίπου) σχηματίζουν μαζί την αγορά καπνού για τσιγάρα. Ο πρώτος τύπος χρησιμοποιείται για "στρίψιμο" τσιγάρων, ο δεύτερος για κάπνισμα πίπας. Οι σημαντικότερες επιχειρήσεις παραγωγής καπνού για τσιγάρα στις Κάτω Χώρες είναι η Douwe Egbert BV η Van Nelle Lassie BV, η Niemeyer BV και η Gruno-Von Rossem BV.

Οι Κάτω Χώρες είναι από τους πιο σημαντικούς εξαγωγούς καπνού για τσιγάρα στον κόσμο.

2. Η BAT Cigaretten-Fabriken GmbH, Hamburg, (στη συνέχεια θα ανφέρεται ως "BAT"), που είναι θυγατρική της μεγαλύτερης εταιρείας παραγωγής τσιγάρων στον κόσμο, της British American Tobacco Company με έδρα το Λονδίνο (ετήσιος κύκλος εργασιών για το 1980 περίπου 7,6 δισεκατομμύρια λίρες στερλίνες), ασχολείται με την παραγωγή και διάθεση προϊόντων καπνού. Στις 18 Δεκεμβρίου 1968 κατέθεσε το φανταστικό σήμα Dorcet για καταχώριση στο γερμανικό βιβλίο σημάτων. Η καταχώριση έγινε στις 15 Ιανουαρίου 1970 με αριθμό 86 5058 στην κατηγορία εμπορευμάτων 34 για ακατέργαστο καπνό, προϊόντα καπνού και χαρτί για τσιγάρα. Το σήμα Dorcet δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ.

Η BAT διατήρησε κατά το 1981 τη θέση της σαν δεύτερη σε μέγεθος επιχείρηση παραγωγής τσιγάρων. Η επιχείρηση, με πωλήσεις στο εσωτερικό 35,6 δισεκατομμυρίων τσιγάρων, κατέλαβε μέρος της αγοράς με 27,4%.

Τα 18,1% από αυτά αντιστοιχούν στα γερμανικά τσιγάρα με φίλτρο HB τα οποία από δύο δεκαετίες κυριαρχούν στη γερμανική αγορά. Ο συνολικός κύκλος εργασιών ανήλθε για την BAT για το 1981 περίπου σε 4,2 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα (συμπεριλαμβανομένου του φόρου καταναλώσεως αλλά όχι του φόρου προστιθεμένης αξίας).

Κατά το 1981 η BAT οργάνωσε συστηματικά τον τομέα καπνού για τσιγάρα δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στα ελαφρά καπνά Feinschnitt. Σύμφωνα με στοιχεία των σχετικών περιοδικών(3), η BAT στον τομέα αυτό έρχεται πρώτη στην αγορά με τον Feinschnitt καπνό της Gold Dollar (πωλήσεις: 711 000 χγρ). Ενώ οι πωλήσεις για Feinschnitt όλων των πωλητών στη γερμανική αγορά διευρύνθηκε κατά 14% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά σε 11 700 τόνους περίπου, η BAT μπόρεσε να πωλήσει συνολικά στον τομέα Feinschnitt 863 000 χγρ. Έτσι βρίσκονταν στην πέμπτη θέση με τμήμα στην αγορά πάνω από 7% μετά από την Martin Brinkmann AG, την Theodorus Niemeyer Holland-Tabak GmbH, την Douwe Egberts Agio GmbH και την Alois Poeschl GmbH & Co. KG (με αντίστοιχα τμήματα από 30, 23, 18 και 7,4% για το πρώτο τρίμηνο του 1982). Οι πέντε αυτοί πωλητές καπνού Feinschnitt συγκεντρώνουν συνολικά πάνω από 85% της γερμανικής αγοράς. Το υπόλοιπο 15% συγκεντρώνουν περίπου 25 άλλοι παραγωγοί και εισαγωγείς(4).

Και οι εισαγωγές καπνού Feinschnitt από άλλα Κράτη μέλη της Κοινότητας στη Γερμανία αυξήθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια: ενώ κατά το 1976 ανήθαν σε 2 500 τόνους, έφθασαν κατά το 1981 τις 5 500 τόνους. Αυτές οι εισαγωγές προέρχονται κατά μέγιστο μέρος από τις Κάτω Χώρες.

Ο αριθμός των καπνιστών που "στρίβουν" μόνοι τους τα τσιγάρα τους, αυξήθηκε σταθερά τα τελευταία χρόνια στη Γερμανία. Η ευνοϊκή ανάπτυξη για τον καπνό Feinschnitt, στην οποία οφείλεται κυρίως η εξάπλωση της γερμανικής αγοράς καπνού, για τσιγάρα ανάγεται αφενός στην εξάπλωση των πωλήσεων σε διανοούμενους και φοιτητές, και αφετέρου στην οφειλόμενη στον ΦΠΑ και στους ειδικούς φόρους καταναλώσεως καπνού αύξηση της τιμής λιανικής πωλήσεως των βιομηχανικών τσιγάρων.

Σύμφωνα με στοιχεία των αναφερθέντων σχετικών περιοδικών(5) κατά το 1981 πάνω από 12 δισεκατομμύρια τσιγάρα φτιάχτηκαν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία από τους ίδιους τους καπνιστές. Αυτό αντιστοιχεί μόλις με το 10% των πωλήσεων βιομηχανικών τσιγάρων. Λόγω της αυξήσεως των ειδικών φόρων καταναλώσεως που άρχισε να ισχύει από την 1η Ιουνίου 1982 υπολογίζεται στη βιομηχανία τουλάχιστον μια περαιτέρω αύξηση από 1,5 ως 2 δισεκατομμύρια τσιγάρα που "στρίβουν" οι καπνιστές, διότι η τιμή τους ανέρχεται περίπου στο μισό της τιμής των βιομηχανικών τσιγάρων αν και η αύξηση των φόρων στον καπνό Feinschnitt φθάνει ποσοστό μέχρι 130%, ενώ μόνο 39% στα βιομηχανικά τσιγάρα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή ο ελαφρός καπνός Feinschnitt, με τη συνεχώς μεγαλύτερη υποκατάσταση των βιομηχανικών τσιγάρων από τσιγάρα που τα "στρίβουν" οι καπνιστές θα αποκτήσει στο εγγύς μέλλον μεγάλη σημασία. Επί του παρόντος το 37,18% των πωλήσεων αντιπροσωπεύει ο ελαφρής γεύσης καπνός Feinschnitt και το 33,77% ο καπνός μέτριας γεύσης.

Κατά το 1980 η BAT πώλησε 61 500 χγρ καπνού για πίπα, και κατά το 1981 64 400 χγρ. Αυτό αντιπροσωπεύει το 3,7% των συνολικών πωλήσεων καπνού για πίπα στη Γερμανία που ανέρχεται σε 1 740 τόνους. Κατά την πώληση του καπνού για τσιγάρα, το λιανικό ειδικό εμπόριο ασκεί μια ιδιαίτερη λειτουργία. Σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων της ΒΑΤ για το 1980, η ποικιλία σε καπνό για τσιγάρα που πρόσφερε μπόρεσε να εισαχθεί από ειδικευμένους λιανοπωλητές, γεγονός που συνέβαλε στην ευνοϊκή ανάπτυξη των πωλήσεων.

3. Στις 25 Ιουλίου 1973 η ΒΑΤ προέβαλε αντιρρήσεις βάσει του σήματος της Dorcet κατά της καταθέσεως του σήματος Toltes. Αν και ο Segers με την επιστολή του δικηγόρου του στις 25 Ιανουαρίου 1974 άφηνε ρητά ανοικτό το θέμα της δυνατότητας συγχύσεως των σημάτων Dorcet και Tolters, υπέβαλε με την ίδια επιστολή την ακόλουθη πρόταση συμβιβασμού στην ΒΑΤ, για να την παρακινήσει να αποσύρει τις αντιρρήσεις της:

"Στην περίπτωση κατά την οποία η εντολέας σας (ΒΑΤ) αποσύρει τις αντιρρήσεις της, υποχρεούται ο εντολέας μου (Segers) για τον ίδιο και για τους ενδεχόμενους διαδόχους των δικαιωμάτων του, ή περαιτέρω δικαιούχους αδείας, να περιορίσει το καταχωρηθέν σήμα του IR-395 536 για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στον καπνό Kruellschitt (Shag), καθώς και να χρησιμοποιεί το σύνθετο σήμα Toltecs μετά από παροχή προστασίας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αποκλειστικά και μόνο γι' αυτά τα ειδικά προϊόντα, και να μην έλκει δικαιώματα απέναντι στον εντολέα σας από την καταχώριση και χρήση του σήματος αυτού, και ιδιαίτερα να μην προβάλλει αντιρρήσεις, στην περίπτωση που αυτή καταθέτει ξανά σαν σήμα ή χρησιμοποιεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας το σήμα της Dorcet ή κάποιο παρόμοιο σήμα - εκτός από το Toltecs - για όμοια ή παρόμοια προϊόντα, όπως αναφέρονται στον πίνακα προϊόντων που καλύπτονται από το σήμα 865 058.

Βάσει της προτάσεως αυτής και της ανταλλαγής επιστολών που ακολούθησε, και ιδιαίτερα της συμπληρωματικής ανταλλαγής επιστολών της 30ής Οκτωβρίου 1974 και της 7ης Ινουαρίου 1975, συνάφθηκε με την υπογραφή της ΒΑΤ στις 16 Ιανουαρίου 1975 η ακόλουθη συμφωνία:

"Άρθρο 1

Η ΒΑΤ είναι δικαιούχος του γερμανικού σήματος 865 058 Dorcet.

Άρθρο 2

Ο Segers είναι δικαιούχος του διεθνώς καταχωρηθέντος σήματος 395 536 (σύνθετο σήμα) Toltes Special.

Άρθρο 3

Ο Segers υποχρεούται να περιορίσει το καταχωρηθέν σήμα του IR-395 536 για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στον καπνό Kruellschnitt (Shag), καθώς και να χρησιμοποιεί αποκλειστικά για παρόμοια προϊόντα το προστατευόμενο στη Γερμανία σύνθετο σήμα Toltes Special και να μην έλκει δικαιώματα από την καταχώριση και χρήση του σήματος αυτού απέναντι στην ΒΑΤ, ακόμα και αν η ΒΑΤ δεν χρησιμοποιεί το σήμα της 865 058 Dorcet για περισσότερο από πέντε χρόνια ή αν η ΒΑΤ καταθέτει ξανά το σήμα αυτό, ή σήμα με το οποίο δύναται να προκύψει σύγχυση σύμφωνα με το άρθρο 31 του γερμανικού νόμου περί σημάτων (WZG), εκτός από το Toltecs Special.

Άρθρο 4

Ο Segers υποχρεούται να μην διαφημίζει τον καπνό που διατίθεται με το σήμα IR-395 536 με ενδείξεις για το περιεχόμενο, ότι δηλαδή ο καπνός αυτός είναι κατάλληλος για "στρίψιμο" τσιγάρων. Επιτρέπεται όμως στον Segers η χρησιμοποίηση των όρων "Feinschnitt" ή "Hollaendischer Shag"

Άρθρο 5

Η ΒΑΤ υποχρεούται μετά την υπογραφή της συμφωνίας αυτής με τον Segers να αποσύρει τις αντιρρήσεις της κατά της προστασίας του σήματος IR-395 536 και να μην προβάλει νέες αντιρρήσεις κατά της χρήσεως του σήματος IR-395 536 για καπνό Kruellschnitt στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας."

4. Αν και το κείμενο της συμφωνίας είναι διφορούμενο και μάλιστα αντιφατικό, διότι οι χαρακτηρισμοί "Kruellschnitt" και "Shag" δεν έχουν το ίδιο νόημα, αλλά τόσο στη Γερμανία όπως και στις Κάτω Χώρες ο πρώτος χρησιμοποιείται μόνο για καπνό για πίπα και ο δεύτερος μόνο για καπνό Feinschnitt ο τρόπος εφαρμογής της συμφωνίας από τα μέρη δείχνει ότι πρέπει να απαγορευθεί στον Segers κάθε διάθεση καπνού Feinschnitt με το σήμα Toltecs που δεν εγκρίνει η ΒΑΤ.

α) Μετά από μια πρώτη προσπάθεια για εξαγωγές το 1973, κατά το οποίο 5 500 χγρ καπνού Toltecs Feinschnitt διατέθηκαν στη Γερμανία, άρχισε ο Segers τον Ιανουάριο του 1977 τη διάθεση των προϊόντων αυτών ξανά μέσω ενός αποκλειστικού αντιπροσώπου, του εισαγωγέα Mueller-Broders. Γι' αυτό η ΒΑΤ ανακοίνωσε στον εν λόγω εισαγωγέα με επιστολή της 12ης Ιουλίου 1976 ότι δεν θα ασκήσει περαιτέρω το δικαίωμα απαγορεύσεως κατά του σήματος Toltecs που έχει βάσει της συμφωνίας της 16ης Ιανουαρίου 1975 με τον Segers, εφόσον ο Mueller-Broders χροσιμοποιεί για τον καπνό Feinschnitt τον όρο Toltecs. Κατά το 1977 εισήχθησαν από την επιχείρηση αυτή 17 302 χγρ καπνού Toltecs Feinschnitt.

β) Κατά τη διάρκεια του 1978 προέκυψαν μεταξύ του Segers και του Mueller-Broders δυσκολίες, δήθεν εξαιτίας των ανεπαρκών προσπαθειών διαθέσεως που κατέβαλε ο τελευταίος. Όταν τα πράγματα οδηγήθηκαν στην παύση των εμπορικών σχέσεων, η BΑΤ με επιστολή της 23ης Αυγούστου 1978 επανέλαβε στον Segers τη γνώμη της, ότι βάσει της συμφωνίας επιτρέπεται στον Segers η διάθεση μόνο καπνού Kruellschnitt και όχι Feinschnitt με το σήμα Toltecs. Ακόμα δήλωσε ότι είχε παραχωρήσει δικαίωμα χρήσεως του εν λόγω σήματος για καπνό Feinschnitt στον Mueller-Broders, και απαιτούσε να κατανομάσει ο Segers τους ενδεχόμενους νέους εισαγωγείς του. Όταν ο Segers ζήτησε τη συγκατάθεση για διάθεση μέσω της επιχείρησης Planta GmbH & Co., στο Βερολίνο, αφού πρώτα είχε μια συνεργασία με τη διάδοχο του Mueller-Broders, την Peter Grassmann GmbH, Hamburg, η οποία εντούτοις αμέσως μετά διαλύθηκε, η ΒΑΤ δήλωσε ότι είναι έτοιμη να επεκτείνει τη συμφωνία και στον καπνό Feinschnitt. Έθεσε όμως την περαιτέρω προϋπόθεση, να αγοράσει ο Segers τα υπόλοιπα των αποθεμάτων του καπνού Toltecs που είχε η Peter Grassmann GmbH. Όταν ο Segers δεν ανταποκρίθηκε σ' αυτό, η ΒΑΤ δήλωσε, με επιστολή της 14ης Δεκεμβρίου 1979, ότι θα εμπόδιζε την μέσω τρίτων περαιτέρω διάθεση του καπνού Toltecs Feinschnitt στη γερμανική αγορά και ότι θα απέστελλε αντίγραφο της επιστολής αυτής στην Planta & Co.

Ενόψει των διαφορών μεταξύ Segers και ΒΑΤ η Planta GmbH & Co., στο μεταξύ αποσύρθηκε από τις συνομιλίες για την ανάληψη της διαθέσεως του καπνού Toltecs Feinschnitt στη Γερμανία. Σε απάντηση σε επιστολή του πληρεξουσίου του Segers της 21ης Μαΐου 1980, στην οποία αυτός προέτρεπε σε λύση της συμφωνίας, η ΒΑΤ επανέλαβε την προσφορά της, να διευρυνθεί η σύμβαση και στον καπνό Feinschnitt, στην περίπτωση που ο Segers θα αγόραζε τα υπόλοιπα των αποθεμάτων του Peter Grassmann GmbH.

Λόγω της σύγκρουσης με την ΒΑΤ, ο Segers ανέστειλε από το 1978 τις εξαγωγές του καπνού Toltecs Feinschnitt προς τη Γερμανία (στις αρχές του 1978 πωλήθηκαν στην Γερμανία ακόμα 3 750 χγρ). Τελευταία ο Segers προσπαθεί να διαθέσει στη Γερμανία τον καπνό του Feinschnitt με το νέο σήμα Wigwam, χωρίς όμως μεγάλη επιτυχία (πωλήσεις για το 1981: 400 χγρ).

5. Στην αίτηση παροχής πληροφοριών και στην ανακοίνωση των αιτιάσεων της Επιτροπής, η ΒΑΤ απάντησε και γραπτώς και στην προφορική ακρόαση της 1ηςΑπριλίου 1982 τα εξής:

α) Δεν διαφαίνεται στη συμφωνία οριοθετήσεως με τον Segers παράβαση των άρθρων 85 και 86, διότι η συμφωνία αυτή αποτελεί αντιγραφή του εθνικού δικαίου περί σημάτων, σύμφωνα με το οποίο κρίνεται ο ενδεχόμενος κίνδυνος συγχύσεως. Η υπεροχή του εθνικού νόμου περί σημάτων σε περίπτωση κίνδυνου συγχύσεως συμφωνεί με την απόφαση αριθ. 119/75 Terranova/Terrapin του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 22ας Ιουνίου 1976(6) σύμφωνα με την οποία συμβιβάζεται με τις διατάξεις της συνθήκης περί ΕΟΚ που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, η περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση εγκατεστημένη σε Κράτος μέλος είναι αντίθετη, βάσει του προστατευμένου δικαιώματος της επωνυμίας ή σήματος σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις του Κράτους αυτού, στην εισαγωγή προϊόντων μιας επιχειρήσεως που είναι εγκατεστημένη σε ένα άλλο Κράτος μέλος, η οποία σύμφωνα με το δίκαιο του Κράτους αυτού, είναι δικαιούχος σήματος που δίνει αφορμή για σύγχυση με το σήμα και την επωνυμία της πρώτης επιχειρήσεως.

Μεταξύ της ΒΑΤ και της Segers δεν υπάρχει ούτε νομική ούτε οικονομική εξάρτηση. Τα σήματα Dorcet και Toltecs ιδρύθηκαν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Ηχούν όμοια, πράγμα που κατά την έννοια της δυνατότητας συγχύσεως σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο περί σημάτων αρκεί για την αποδοχή του κινδύνου συγχύσεως. Η ηχητική ομοιότητα των δύο σημάτων προκύπτει από το ότι η ακολουθία των φωνηέντων συμφωνεί, τα σύμφωνα είναι όμοια από χαρακτήρα και τα τρία τελευταία γράμματα CET και TEC παρουσιάζουν απλή αναστροφή. Οι υποχρεώσεις που επεβλήθηκαν στο Segers μένουν στα όρια του δικαιώματος απαγορεύσεως του δικαιούχου του σήματος Dorcet που έχει χρονική προτεραιότητα. Εξάλλου στο θέμα του κινδύνου συγχύσεως δεν πρέπει να υπεισέρχεται κανείς σε λεπτομέρειες, διότι τα συμβαλλόμενα μέρη δέχονται τη δυνατότητα συγχύσεως. Ο Segers έχει την ίδια γνώμη όπως φαίνεται από το γεγονός ότι η πρωτοβουλία για σύναψη της συμφωνίας προέρχεται από αυτόν στην ήδη αναφερθείσα επιστολή της 25ης Ιανουαρίου 1974.

Τέλος ο χαρακτήρας της συμφωνίας που ισχύει μεταξύ των επιχειρήσεων βοηθά στη διεύρυνση του ανταγωνισμού. Χωρίς αυτή, ο Segers πιθανόν να μην έφθανε στη γερμανική αγορά ή το λιγότερο θα προέκυπτε αντιδικία μεγαλύτερης διάρκειας την οποία η ΒΑΤ ήδη από τη σύνθεση του κεφαλαίου της θα μπορούσε να αντέξει καλύτερα από μια μικρή νεοεμφανιζόμενη στην αγορά εταιρεία όπως ο Segers.

β) Εκτός από τις ανωτέρω βασικές παρατηρήσεις, το πρόβλημα οριοθετήσεως της χρήσεως του σήματος, προκύπτει από την αντικειμενική ερμηνεία της συμφωνίας, ότι αυτή δεν καθιερώνει γενική απαγόρευση διαθέσεως του καπνού Toltecs Feinschnitt, αλλά επιβάλλει στο άρθρο 4 στον Segers την υποχρέωση να μη διαφημίζει την καταλληλότητα του προϊόντος αυτού για "στρίψιμο" τσιγάρων. Αν η συμφωνία μάλιστα εξίσωνε στο άρθρο 3 ανακριβώς τον καπνό Kruellschnitt με τον Shag, η διατύπωση αυτή εξάλλου ανάγεται στην επιστολή του πληρεξουσίου του Segers. Σύμφωνα όμως με το άρθρο 4 η συμφωνία πρέπει να αναφέρεται στον καπνό Feinschnitt, διότι δεν είναι δυνατό να γίνεται στρίψιμο τσιγάρων με καπνό για πίπα. Επιπλέον το άρθρο 4 επιτρέπει στο Segers να χρησιμοποιεί το χαρακτηρισμό Feinschnitt λόγω των προβλεπόμενων χαρακτηρισμών στην ταινία δημόσιας φορολογίας καπνών δυνάμει των σχετικών φορολογικών διατάξεων.

Πραγματικά, κατά τη σύναψη της συμφωνίας, τα μέρη δεν είχαν καμία αμφιβολία ότι η συμφωνία έδινε το δικαίωμα στον Segers να χρησιμοποιήσει το σήμα Toltecs Special για τον καπνό Feinschnitt. Αργότερα όμως - εξ αφορμής του συμβιβασμού μεταξύ του Segers και του Mueller-Broders και μόνο για να βοηθήσουν τον Mueller-Broders στην επιβολή των απαιτήσεών του λόγω των από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα υπαρχουσών καλών εμπορικών σχέσεων μεταξύ τους - οι αντιπρόσωποι της ΒΑΤ υποστήριξαν συνειδητά τη λανθασμένη άποψη ότι η συμφωνία περιέχει απαγόρευση διαθέσεως για τον καπνό Toltecs Feinschnitt. Προς γενική έκπληξη ο Segers δεν επικαλέσθηκε τότε τα περαιτέρω δικαιώματά του εκ της συμβάσεως. Από αυτή την πρακτική εφαρμογή που έγινε μεταγενεστέρα δεν συνάγεται όμως ένα διαφορετικό περιεχόμενο της συμφωνίας κατά την έννοια του άρθρου 85.

γ) Η ΒΑΤ δεν χρησιμοποίησε ποτέ το σήμα Dorcet. Σύμφωνα με τη γνώμη της, πρόβλημα δεν γεννάται από τη χρήση του σήματος Dorcet, διότι ο ίδιος ο ασκών την προσφυγή παραιτήθηκε από αντιρρήσεις για μη χρήση. Ανεξάρτητα από αυτό, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει μια γενική ρήτρα μη προσφυγής, η οποία θα εμπόδιζε τον Segers, να κατορθώσει τη διαγραφή του σήματος Dorcet λόγω μη χρήσεως. Παρά ορισμένες ασυμφωνίες η ερμηνεία του κειμένου της συμφωνίας δύναται να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι απαγορεύονται μόνο οι ισχυρισμοί, ανεξάρτητα από ενδεχόμενη μη χρήση, που θα έχουν σαν βάση τη νομική θέση που έχει αποκτηθεί με την κατάθεση και χρήση του σήματος Toltecs Special. Υπάρχει ολόκληρη σειρά περιπτώσεων, όπου θα μπορούσε να βρει πρακτική εφαρμογή η απαγόρευση αυτή, ιδίως σε περίπτωση απώλειας του δικαιώματος χρονικής προτεραιότητας επί του σήματος Dorcet, στην αρχή της χρήσεως μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος των πέντε χρόνων ή σε περίπτωση νέας κατάθεσης του ιδίου ή σήματος που μπορεί να τύχει συγχύσεως με αυτό.

δ) Εξάλλου, η διατύπωση που αμφισβητήθηκε από την Επιτροπή, ότι δηλαδή η ανάκληση των αντιρρήσεων κατά της έγκρισης της καταχωρίσεως του κατατεθέντος σήματος μαζί με τη ρήτρα μη προσφυγής, σύμφωνα με την οποία δεν προβλέπεται προσφυγή κατά του παλαιοτέρου σήματος ακόμα και μετά την παρέλευση της πενταετούς προθεσμίας, είναι συνήθης στην ΒΑΤ, αλλά τουλάχιστον χρησιμοποιείται στη γερμανική βιομηχανία ειδών ανεγνωρισμένης ποιότητας. Η διάταξη αυτή έχει απομνημονευθεί στις μηχανές επεξεργασίας των κειμένων των τμημάτων των μεγάλων επιχειρήσεων που ασχολούνται με τα σήματα.

ε) Εκ προμελέτης παράβαση κατά του άρθρου 85 παράγραφος 1 για τον λόγο αυτό δεν υπήρξε, διότι η μοναδική σχετική προηγούμενη υπόθεση "Penneys" απόφαση 78/193/ΕΟΚ της Επιτροπής(7) λήφθηκε από την Επιτροπή μόλις στις 23 Δεκεμβρίου 1977 και δημοσιεύθηκε στις 2 Μαρτίου 1978. Ακόμα κι αν παρουσιαζόταν στη λήξη της συμφωνίας στις 16 Ιανουαρίου 1975, αυτή θα παραγραφόταν μετά από πέντε χρόνια.

στ) Όποιο και να ήταν το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας η ΒΑΤ δεν δίνει καμία σημασία πια στη διατήρησή της και είναι έτοιμη να λύσει αμέσως τη συμφωνία.

6. Τα δύο σήματα, τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της συμφωνίας διαμορφώνοντας ως εξής:

α) Παρουσίαση σύμφωνα με την καταχώριση αριθ. 865 058 της 15ης Ιανουαρίου 1970:

β) Παρουσίαση της συσκευασίας που χρησιμοποιεί ο Segers:

γ) Παρουσίαση του σήματος IR-395 536 του Segers:

II. Εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης περί ΕΟΚ

1. Σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 1 της συνθήκης περί ΕΟΚ είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

2. Η συμφωνία μεταξύ του Segers και της ΒΑΤ είναι τέτοιου είδους συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1.

3. Η συμφωνία περιέχει ρήτρες, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο και ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

Α. Σύμφωνα με το άρθρο 3, πρώτο ημιεδάφιο, το άρθρο 4 και το άρθρο 5 της συμφωνίας, όπως ερμηνεύθηκαν και εφαρμόσθηκαν εξαρχής από τα μέρη, απαγορεύεται στον Segers χωρίς έγκριση της ΒΑΤ να εισαγάγει στη Γερμανία και να εμπορεύεται εκεί καπνό Feinschnitt με το σήμα Toltecs.

α) Με την εν λόγω συμφωνία ο Segers αποκλείεται από την γερμανική αγορά καπνού Feinschnitt ή τουλάχιστον περιορίζεται στην ελευθερία του για ανταγωνισμό, έτσι ώστε η διάθεση του εν λόγω προϊόντος να μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω των εισαγωγέων που ενέκρινε η ΒΑΤ και αφού πληρωθούν οι περαιτέρω όροι που έθεσε η ΒΑΤ, όπως π.χ. η αγορά των υπολοίπων των αποθεμάτων του καπνού Toltecs που είχε η Peter Grassmann GmbH. Η συμφωνία έχει κατόπιν τούτου ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1.

Η επιχειρηματολογία της ΒΑΤ, ότι δηλαδή η συμφωνία της 16ης Ιανουαρίου 1975 αν ερμηνευθεί αντικειμενικά συνίσταται μόνο στον περιορισμό της ελευθερίας του Segers για διαφήμιση και ότι η αβάσιμη από πλευράς δικαίου θέση, την οποία έλαβε η ΒΑΤ μετά τη σύναψη της συμφωνίας, δεν οδήγησε σε καμία περαιτέρω συμφωνία, που να περιορίζει περισσότερο την ελευθερία δράσεως του Segers, δεν δύναται να αλλάξει την ανωτέρω διαπίστωση.

Ενόψει της νομικής αυτής θέσεως που έλαβε η ΒΑΤ - ήδη από το 1976 όταν ανέλαβε τη διάθεση του Toltecs Feinschnitt ο Mueller Brers - θέση που συνδέεται άμεσα με την αντικειμενικά πολυσήμαντη διατύπωση του κειμένου της συμφωνίας, ο Segers ήταν αναγκασμένος να συμπεριφέρεται σαν να περιείχε η συμφωνία την απαγόρευση διαθέσεως που επικαλείτο η ΒΑΤ. Σύμφωνα με αυτή έπρεπε ο Segers να άρει τη διαθέση του καπνού Feinschnitt στη Γερμανία, αν ήθελε να συμμορφωθεί με τους όρους της ΒΑΤ ή να μη διατρέξει τον κίνδυνο να εμπλακεί σε πολυδάπανες διαφορές που δεν θα μπορούσε να αντέξει οικονομικά με μια ισχυρή από εμπορική άποψη επιχείρηση όπως η ΒΑΤ.

Ακόμα κι αν η σύμβαση έπρεπε να εφαρμοσθεί για το μέλλον μόνο με την έννοια, την οποία προσπαθεί να της αποδώσει η ΒΑΤ τώρα, ότι δηλαδή επιβάλλει στον Segers μόνο την υποχρέωση, να μην διαφημίζει την καταλληλότητα του καπνού Toltecs Feinschnitt για "στρίψιμο" τσιγάρων, θα συνιστούσε περιορισμό της ελευθερίας του Segers κατά τη θέση σε λειτουργία μιας σημαντικής παραμέτρου ανταγωνισμού, περιορισμό που εμπίπτει στο άρθρο 85.

β) Η συμφωνία έχει εξάλλου ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού μεταξύ της ΒΑΤ και τρίτων επιχειρήσεων. Όχι μόνο ο Segers αποκλείεται με το προϊό του από απρόσκοπτη διάθεση του προϊόντος του στη Γερμανία, αλλά η νόθευση του ανταγωνισμού αφορά και όλες τις ανεξάρτητες επιχειρήσεις, οι οποίες θέλουν να προσφέρουν στη Γερμανία τα προϊόντα με το σήμα Toltecs. Στην προκειμένη περίπτωση αυτό αληθεύει ιδιαίτερα για την Planta GmbH und Co. στο Βερολίνο, η οποία αναγκάσθηκε από την ΒΑΤ να παραιτηθεί από τη διάθεση του καπνού Toltecs Feinschnitt με αιτιολογία τη συμφωνία με τον Segers και τη δήθεν δυνατότητα συγχύσεων των σημάτων Dorcet και Toltecs.

γ) Η εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1 δεν αντιτάσσεται στο ότι οι συνέπειες του αποκλεισμού, τον οποίο προβλέπει η συμφωνία δύναται να τις επιτύχει η ΒΑΤ προβάλλοντας μονομερώς τα δικαιώματά της εκ του σήματος Dorcet, και ότι κατόπιν τούτου λείπει η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ συμφωνίας και παρεμποδίσεως του ανταγωνισμού.

Με την απόφαση "Terrapin/Terranova" το Δικαστήριο καθόρισε ότι στην παρούσα κατάσταση του κοινοτικού δικαίου μπορεί να προβληθεί η αξίωση απαγορεύσεως βάσει του δικαίου περί σημάτων κατά της εισαγωγής προϊόντων με σήμα που γεννά δυνατότητα συγχύσεως παρά τα περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματά του, με την προϋπόθεση ότι τα εκάστοτε δικαιώματα γεννήθηκαν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο και δεν ανήκουν σε επιχειρήσεις που συνδέονται μεταξύ τους.

Η ΒΑΤ θεωρεί ότι η αρχή αυτή, η οποία ισχύει εκ του νόμου για την υπάρχουσα αξίωση απαγορεύσεως, μπορεί να εφαρμοσθεί και σε μία συμφωνία οριοθετήσεως, με την οποία η αξίωση αυτή εν μέρει ενδυναμώνεται, εν μέρει ματαιώνεται υπέρ του αντισυμβαλλομένου. Διατήρησε για τον εαυτό της το δικαίωμα που της ανήκει να αντιταθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις στην εισαγωγή καπνού Toltecs Feinschnitt στη Γερμανία, όπου έχει το παλαιότερο σήμα. Με τη σχετική συμφωνία ο Segers πέτυχε μόνο πλεονεκτήματα, διότι η χρήση του σήματος Toltecs στη Γερμανία διευκολύνθηκε σε κάποιο μέτρο. Τέλος, χάρη στη συμφωνία διευρύνθηκε και ο ανταγωνισμός. Η νομική αυτή αντίληψη είναι πραγματικά σαν απαρχή σωστή. Μπορεί εντούτοις από πραγματικές αιτίες στην προκειμένη περίπτωση να μην βρει καμία εφαρμογή.

δ) Στην παρούσα κατάσταση του κοινοτικού δικαίου οι περιορισμοί χρήσεως ενός έχοντος χρονική προτεραιότητα σήματος δεν αποτελούν περιορισμό του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 στις περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάρχουν ομοιότητες των προϊόντων και σημαντική δυνατότητα συγχύσεως και ο δικαιούχος του έχοντος χρονική προτεραιότητα σήματος είναι σε θέση και μάλιστα με μεγάλη πιθανότητα να εμποδίσει την κατάθεση και χρήση του μεταγενέστερου χρονικά σήματος, διότι η αξίωση απαγορεύσεως κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου ανήκει στη φύση του έχοντος χρονική προτεραιότητα σήματος.

ε) Εντούτους, όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά μεταξύ των προϊόντων ή όσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος συγχύσεως, τόσο περισσότερο πρέπει οι συμφωνίες να συμφωνούν με το πρωταρχικό σκοπό της ενότητας της κοινής αγοράς. Τα μέρη πρέπει, γι' αυτό, μεταξύ των δυνατών λύσεων των συγκρούσεων να επιλέγουν τη λύση εκείνη, η οποία περιορίζει λιγότερο τη χρήση των δύο σημάτων στην κοινή αγορά. Μπορούν να συνάψουν μια συμφωνία κατά την οποία το επίμαχο σήμα επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μόνο σε μία καθορισμένη παράσταση (χρώμα, διαμόρφωση της γραφής, ένδειξη της επωνυμίας, κλπ.) ή υπό ορισμένες συνθήκες μόνο για καθορισμένα προϊόντα.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι σε παρόμοιες περιπτώσεις υφίσταται ένα ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως του εκάστοτε εθνικού δικαίου και των μερών, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη και κατά την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1.

στ) Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν δύναται η Επιτροπή στα πλαίσια της εξετάσεως της συμφωνίας σύμφωνα με το άρθρο 85, να αναγνωρίσει κανένα σοβαρό κίνδυνο συγχύσεως μεταξύ του λεκτικού σήματος Dorcet και του σύνθετου σήματος Toltecs. Κίνδυνος οπτικής ή φωνητικής συγχύσεως δεν υφίσταται και όταν κανείς συγκρίνει τις λέξεις Dorcet και Toltecs μεταξύ τους, αφού αφαιρέσει τα εικαστικά στοιχεία που καταχώρισε και χρησιμοποιεί ο Segers (ένα ξύλινο φτυάρι πάνω σε τέσσερα φύλλα καπνού μέσα σ' ένα ειδικό πλαίσιο πάνω σε χρυσό φόντο). Ο ισχυρισμός της ΒΑΤ ότι τα δύο σήματα ηχούν όμοια και γι' αυτό υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως, δεν μπορεί εν προκειμένω ν' αλλάξει τίποτα.

Αντίθετα με την άποψη της ΒΑΤ, η απόφαση για το θέμα του κινδύνου συγχύσεως μεταξύ δύο σημάτων διαφορετικής προέλευσης δεν κρίνεται αποκλειστικά σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο περί σημάτων. Όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο στην αναφερθείσα απόφαση "Terrapin/Terranova", αν η εκτίμηση γίνεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο διακυβεύεται η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, δηλ. των κανόνων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των κανόνων ανταγωνισμού. Όσο περισσότερο η εκτίμηση σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο επεκτείνει το πεδίο προστασίας του σήματος Dorcet, τόσο περισσότερο περιορίζεται η εισαγωγή στη Γερμανία των προϊόντων που φέρουν το σήμα Toltecs.

Β. Σύμφωνα με το άρθρο 3 δεύτερο εδάφιο της συμφωνίας, υποχρεούται ο Segers να μην έλκει δικαιώματα απέναντι στην ΒΑΤ από την καταχώριση και χρήση του σήματος Toltecs και μάλιστα ούτε αν η ΒΑΤ δεν χρησιμοποιεί το σήμα της Dorcet για πέντε χρόνια και περισσότερο ή αν η ΒΑΤ καταθέτει εκ νέου το σήμα αυτό ή σήμα που μπορεί να γίνει αντικείμενο συγχύσεως μ' αυτό, κατά την έννοια του άρθρου 31 του γερμανικού νόμου περί σημάτων, εκτός από το σήμα Toltecs Special.

α) Η ΒΑΤ είχε προβάλει στην αρχή απέναντι στην Επιτροπή, με επιστολή της 9ης Σεπτεμβρίου 1980, την άποψη ότι η ρήτρα αυτή περιείχε μια καθολική και νόμιμη υποχρέωση του Segers να μην προσφύγει κατά του σήματος Dorcet και μετά την παρέλευση των πέντε χρόνων. Αφού έλαβε την ανακοίνωση των αιτιάσεων της Επιτροπής η ΒΑΤ τροποποίησε την άποψή της, λέγοντας ότι η ρήτρα αυτή δεν εμποδίζει τον Segers να ζητήσει τη διαγραφή του σήματος Dorcet λόγω μη χρήσεως.

β) Ακόμα και αν θέσει κανείς σαν βάση την τροποποιημένη άποψη της ΒΑΤ, η εν λόγω ρήτρα αποτελεί εξασφάλιση μιας συμφωνίας που περιορίζει τον ανταγωνισμό (βλέπε ανωτέρω II, 3, Α) και εμπίπτει και αυτή στη άρθρο 85 παράγραφος 1. Αφαιρεί από τον Segers τη δυνατότητα να προβάλει απεριόριστα τα δικαιώματά του που γεννήθηκαν στο μεταξύ επί του σήματος Toltecs σε περίπτωση διαγραφής του σήματος Dorcet λόγω μη χρήσεως. Εξάλλου η ρήτρα αυτή περιορίζει τα δικαιώματα του Segers ακόμα και στην περίπτωση, κατά την οποία η χρήση του σήματος Dorcet μετά την εκπνοή της προθεσμίας ή η νέα κατάθεση του σήματος από την ΒΑΤ, θα είχαν σαν συνέπεια την απώλεια της προτεραιότητας του σήματος Dorcet σε σχέση με το Toltecs. Η ρήτρα αυτή εμποδίζει τον Segers να επικαλεσθεί το έχον χρονική προτεραιότητα σήμα του Toltecs κατά του σήματος Dorcet το οποίο άρχισε ενδεχομένως να χρησιμοποιείται αργότερα ή κατατέθηκε εκ νέου. Έτσι ο Segers παραιτείται από ένα μέσο άμυνας πολύ πιο ασφαλές από εκείνο του κινδύνου συγχύσεως. Τέλος ο Segers εμποδίζεται να απαλλαγεί από τον συμβατικό περιορισμό της καταχώρησης και χρήσης του έχοντος χρονική προτεραιότητα σήματός του Toltecs και να παραμερίσει ένα εμπόδιο για την οικονομική του δραστηριότητα στην Γερμανία.

Η ρήτρα μη προσφυγής μαζί με τους συμφωνηθέντες περιορισμούς της καταθέσεως και χρήσεως του σήματος Toltecs έχει σαν σκοπό να εμποδίσει μια νόμιμη επέκταση του πεδίου εφαρμογής του σήματος αυτού για το μέλλον και ενδυναμώνει έτσι τη θέση της ΒΑΤ από την πλευρά του δικαίου των σημάτων.

Αντίθετα με την άποψη που διατυπώθηκε στην αναφερθείσα επιστολή της ΒΑΤ της 9ης Σεπτεμβρίου 1980, η συμβατική παραίτηση του Segers από προβολή αντιρρήσεων για μη χρήση του σήματος Dorcet είναι χωρίς σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 85. Το γενικό ενδιαφέρον, που βρίσκεται στη διαγραφή ενός μη χρησιμοποιηθέντος ή που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής σήματος, επιβάλλει να μην εμποδισθεί ούτε ο Segers ούτε οποιοσδήποτε τρίτος να ενεργήσει για να κατορθώσει μια παρόμοια διαγραφή με όλες τις συνέπειές της.

γ) Η αντίρρηση της ΒΑΤ, ότι η υποχρέωση χρήσεως δεν αποτελεί ακόμα θεσμό του κοινοτικού δικαίου, όπως παραδείγματος χάριν στη Γερμανία βάσει του νόμου της 4ης Δεκεμβρίου 1967(8), διότι προβλέπεται μόνο στο σχέδιο κανονισμού του Συμβουλίου για το κοινοτικό σήμα και είναι άγνωστη στο εθνικό δίκαιο της Δανίας, στην πραγματικότητα είναι επουσιώδης. Σκοπός της υποχρεώσεως χρήσεως είναι να δοθεί λύση στο πρόβλημα της συμφόρησης του βιβλίου σημάτων με σήματα που έχουν κατατεθεί και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί και με τον τρόπο αυτό να διευκολυνθεί η κατάθεση νέων σημάτων για νέα προϊόντα και η πρόσβαση στην αγορά των προϊόντων αυτών. Η διάταξη αυτή διακαιολογείται από το ότι για λεκτικά σήματα οι δυνατότητες συνδυασμού των γραμμάτων της αλφαβήτου είναι μαθηματικά περιορισμένες για λεκτικά σήματα και εξάλλου μόνο ένα μέρος των δυνατοτήτων συνδυασμών παρουσιάζει συλλαβές που μπορούν να προφερθούν. Η απεριόριστη διατήρηση κατατεθέντων σημάτων που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί οδήγησε στο να μην είναι πια διαθέσιμα σε πολλές χώρες μάλιστα σε πολλά Κράτη μέλη νέα σήματα, εφόσον βασίζονται σε γράμματα. Αυτό ισχύει μέσα στην Κοινότητα, ιδιαίτερα για την Γαλλία με 301 711, τη Γερμανία με 285 317 και το Ηνωμένο Βασίλειο με 244 100 κατατεθειμένα σήματα. Αντίθετα, στη Δανία υπάρχουν μόνο 86 753 κατατεθειμένα σήματα(9). Για πραγματικούς λόγους αποτελούν γι' αυτό οι συμφωνίες, οι οποίες σ' ένα Κράτος μέλος με μεγάλο αριθμό σημάτων δυσχεραίνουν την καταχώριση και χρήση νέων σημάτων, πιο σοβαρές παραβάσεις του άρθρου 85 απ' ότι σ' ένα Κράτος μέλος με μικρό αριθμό κατατεθέντων σημάτων.

4. Οι αναφερθείσες ρήτρες της συμφωνίας δύνανται ακόμα να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των Κρατών μελών. Παρεμποδίζουν την ελεύθερη εξαγωγή και εισαγωγή των προϊόντων που αναφέρονται στη σύμβαση από τις Κάτω Χώρες στη Γερμανία με τη δημιουργία τεχνητών περιορισμών στο εμπόριο σε βαθμό που θέτει σε κίνδυνο την πραγματοποίηση του σκοπού μιας ενιαίας αγοράς.

Ο περιορισμός του ανταγωνισμού και οι άμεσες επιπτώσεις του στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές εμπορευμάτων είναι επίσης αισθητά. Η Επιτροπή, στην απόφασή της 75/297/ΕΟΚ "Sirdar/Phildar"(10), υπέδειξε ήδη ότι η μεταπήδηση από ένα άλλο σήμα είναι προβληματική αν όχι αδύνατη από οικονομική άποψη, επειδή έχει συνέπεια την απώλεια απηχήσεως του σήματος στο κοινό, και άλλες παρόμοιες δυσχέρειες. Στην προκειμένη περίπτωση το σήμα Toltecs χρησιμοποιείται εδώ και μερικά χρόνια και με το σήμα αυτό εξήχθη στη Γερμανία κατά το 1977 σχεδόν το ένα τρίτο της παραγωγής των προϊόντων καπνού του Segers. Από τότε η παραγωγή του Segers αυξήθηκε σημαντικά, αλλά αντίθετα οι εξαγωγές του προς την Γερμανία στην πράξη σταμάτησαν από το 1978 λόγω της ισχύος της συμφωνίας με την ΒΑΤ, αν και η ζήτηση στη Γερμανία καπνού Feinschnitt των Κάτω Χωρών συνεχώς ανέρχεται.

Λόγω της διαρθρώσεως της αγοράς καπνού στη Γερμανία, η οποία κυριαρχείται από λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντική η παρεμπόδιση ακόμα και μιας μικρής επιχειρήσεως από ένα άλλο Κράτος μέλος. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο, από τότε που συνάφθηκαν σε μεγάλη έκταση παρόμοιες συμφωνίες από την ΒΑΤ.

III. Μη εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ

Σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 οι διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 δύνανται να κηρυχθούν ανεφάρμοστες σε μία συμφωνία, η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει, και η οποία:

α) δεν επιβάλλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορισμούς που δεν είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών, και

β) δεν παρέχει στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος των σχετικών προϊόντων.

1. Η συμφωνία δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, έτσι ώστε για τυπικούς λόγους δεν δύναται να επιτραπεί.

2. Η συμφωνία δεν εμπίπτει ούτε στο άρθρο 4 παράγραφος 2 περίπτωση 26 του κανονισμού αριθ. 17.

α) Ο Segers σαν κάτοχος του σήματος Toltecs δεν είναι ούτε δικαιούχος ούτε χρήστης σήματος της ΒΑΤ.

β) Ο Segers δεν μπορεί, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, να εξισωθεί μ' ένα δικαιούχο ή χρήστη, διότι και η χρήση του σήματός του Toltecs, ελλείψει σοβαρού κινδύνου συγχύσεως με το σήμα Dorcet, δεν χρειαζόταν τη συγκατάθεση της ΒΑΤ.

γ) Εξάλλου οι ανωτέρω (II, 3, Α, α) καθοριζόμενοι περιορισμοί του ανταγωνισμού, δηλαδή:

- η διάθεση μόνο μέσω των εισαγωγέων που εγκρίνει η ΒΑΤ,

- η αγορά των υπολοίπων των αποθεμάτων από την Peter Grassmann GmbH,

δεν θέτουν κανένα περιορισμό σχετικά με την άσκηση ενός προστατευομένου με άδεια σήματος.

3. Η Επιτροπή υποδεικνύει, για κάθε σκοπό, ότι συμφωνίες οι οποίες περιέχουν περιορισμούς του ανταγωνισμού που εξέρχονται του ανωτέρω αναφερομένου πλαισίου εκτιμήσεως (βλέπε ανωτέρω II, 3, Α, ε) του εθνικού δικαίου και των συμμετεχόντων και γι' αυτόν τον λόγο εμπίπτουν στο άρθρο 85 παράγραφος 1, μπορούν σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 να επιτραπούν, αν πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής της διατάξεως αυτής. Στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι όμως φανερό, πως η συμφωνία συντελεί στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων, διότι έχει ως αντικείμενο και αποτέλεσμα να μην μπορεί να διατίθεται ή να διατίθεται υπό δυσχερείς προϋποθέσεις στη Γερμανία ο καπνός Feinschnitt με το σήμα Toltecs. Έπειτα δεν είναι φανερό για ποιο λόγο πρέπει να αποκρύψει κανείς από τους καταναλωτές στη Γερμανία την αληθινή πληροφορία, ότι ο καπνός Toltecs Feinschnitt είναι κατάλληλος για "στρίψιμο" τσιγάρων. Η συμφωνία δεν προβλέπει λοιπόν οφέλη υπέρ του καταναλωτή. Τελικά θέτει στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις υποχρεώσεις, που δεν είναι απαραίτητες κατά την έννοια της τρίτης προϋποθέσεως του άρθρου 85 παράγραφος 3. Ακόμα κι αν ο σκοπός της ρήτρας μη προσφυγής ήταν να απομακρύνει τον τελευταίο νοητό κίνδυνο συγχύσεως, το γεγονός αυτό δεν θα δικαιολογούσε την παραίτηση του Segers από τα δικαιώματά του, όταν η ΒΑΤ δεν χρησιμοποιεί το σήμα της Dorcet για περισσότερο από πέντε χρόνια.

4. Το άρθρο 85 παράγραφος 3 δεν εφαρμόζεται κατόπιν τούτου στη συμφωνία.

IV. Εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφος 1 και του άρθρου 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17

1. Άρθρο 3

Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις παρεβίασαν τις διατάξεις του άρθρου 85. Υποχρεούνται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17, να παύσουν αμελλητί τη διαπιστωθείσα παράβαση, καταργώντας τις ρήτρες της συμφωνίας που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Η ΒΑΤ δεν πρέπει επίσης να αντικαταστήσει τους περιορισμούς του ανταγωνισμού με άσκηση οικονομικής πίεσης στον Segers ή τους εισαγωγείς, η οποία έχει στόχο να παρεμποδίσει ή να δυσχεράνει την εισαγωγή και διάθεση καπνού Toltecs στη Γερμανία.

2. Άρθρο 15 παράγραφος 2

Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 η Επιτροπή δύναται να επιβάλλει πρόστιμο ύψους χιλίων μέχρις ενός εκατομμυρίου λογιστικών μονάδων ή και ποσό μεγαλύτερο από αυτό, μέχρι ποσοστού 10% του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από μία των επιχειρήσεων οι οποίες έχουν συνεργήσει στην παράβαση, όταν εκ προθέσεως ή εξ αμελείας διαπράττουν παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη εκτός από τη σοβαρότητα της παραβάσεως και η διάρκειά της.

α) Η Επιτροπή, σχετικά με την αναληφθείσα από τον Segers υποχρέωση να μη θέσει σε εμπορία στη Γερμανία καπνό Feinschnitt με το σήμα Toltecs, αρνείται να επιβάλει πρόστιμο, αν και εξέφρασε επανειλημμένα την αντίθεσή της σε εδαφικούς περιορισμούς που επιβάλονται από συμφωνίες οριοθετήσεως της χρήσεως σημάτων (βλ. τις αποφάσεις Sidar-Phildar 75/297/ΕΟΚ και Penneys 78/193/ΕΟΚ καθώς και τις περιπτώσεις Persil(11) και Bayer/Tanabe(12).

Επίσης θεωρεί αρκετό να ενισχύσει την άποψή της εκ νέου με την αναφερόμενη υπό IV 1. διαπίστωση παραβάσεως του άρθρου 85 παράγραφος 1.

β) Αντίθετα, φαίνεται πρόσφορο να επιβληθεί πρόστιμο κατά της ΒΑΤ εξαιτίας της επεκτάσεως της ρήτρας μη προσφυγής, σε περίπτωση μη χρήσεως του σήματος Dorcet για διάρκεια μεγαλύτερη των πέντε ετών.

Μετά την εισαγωγή στη Γερμανία της υποχρεώσεως χρήσεως με νόμο της 4ηςΔεκεμβρίου 1967, ήταν φανερό για την ΒΑΤ ότι η συμφωνία απαγορεύσεως για τον Segers να επικαλεσθεί τα κεκτημένα δικαιώματα του, ακόμα και στην περίπτωση της μη χρήσεως του σήματος της Dorcet για περισσότερο από πέντε χρόνια, αντιφάσκει με το νόημα και τον σκοπό της κατά νόμο υποχρεώσεως χρήσεως, με την οποία τα βιβλία σημάτων θα αποσυμφορηθούν και θα διευκολυνθεί η πρόσβαση για νέους καταθέτες.

Σ' αυτό το πλαίσιο είναι ιδιαίτερο σημαντικό το ότι το σήμα Dorcet καταχωρήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1970 και η ΒΑΤ υπέγραψε τη συμφωνία οριοθετήσεως στις 16 Ιανουαρίου 1975, δηλαδή μια μέρα μετά την εκπνοή της προστατευτικής προθεσμίας που παρέχει το γερμανικό δίκαιο περί σημάτων. Η ΒΑΤ γνώριζε ότι με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζει συμβατικά μια νομική θέση, την οποία ήδη, από άποψη δικαίου δεν ήταν δυνατό να υπερασπισθεί.

Επίσης, από πλευράς του κοινοτικού δικαίου, η ΒΑΤ ενήργησε εκ προθέσεως. Στην απόφαση 78/193/ΕΟΚ της 23ης Δεκεμβρίου 1977 (Penneys) η Επιτροπή προέβαλε αντιρρήσεις για μια ρήτρα μη προσφυγής για σήματα, εφόσον οι επιπτώσεις της θα υπερέβαιναν διάρκεια 5 ετών. Η απόφαση αυτή, που δημοσιεύθηκε στις 2 Μαρτίου 1978 και ανατυπώθηκε από τα σημαντικότερα νομικά περιοδικά, δεν παρέμεινε άγνωστη στην ΒΑΤ, η οποία αποτελεί επιχείρηση ειδικών εμπορευμάτων. Τελικά, ο ολλανδός δικηγόρος του Segers υπέδειξε στην ΒΑΤ, με επιστολή της 21ης Μαΐου 1980, το ασυμβίβαστο της συμφωνίας με το κοινοτικό δίκαιο. Ωστόσο η ΒΑΤ ενέμεινε στη συμφωνία μέχρι την προφορική ακρόαση της 1ηςΑπριλίου 1982, αν και δεν χρησιμοποίησε ποτέ το σήμα Dorcet.

Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι το πρόστιμο αυτό αναφέρεται στη ρήτρα μη προσφυγής στο μέτρο που αυτή επεκτείνεται και στην περίπτωση μη χρήσεως του σήματος Dorcet για περίοδο πάνω από πέντε χρόνια και ότι η εν λόγω περίπτωση είναι η πρώτη στον τομέα της προστασίας της εμπορικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, κατά την οποία επιβάλλεται πρόστιμο.

Εντούτοις, η Επιτροπή δεν επιβάλλει πρόστιμο στον Segers, αν και παρέβη το άρθρο 85 παράγραφος 1. Ο Segers είναι μια μικρή επιχείρηση των Κάτω Χωρών, η οποία, από την αρχή της συγκρούσεώς της με την ΒΑΤ, δεν ήταν ενημερωμένη για την κατάσταση του γερμανικού δικαίου και το κοινοτικό δίκαιο. Η νομική απειρία του Segers προκύπτει περαιτέρω από την πορεία της συγκρούσεως με την ΒΑΤ, όταν αναγνώρισε εις βάρος του μια φανερά αντιφατική σύμβαση.

V. Ένσταση παραγραφής

Η διαπιστωθείσα παράβαση δεν έχει παραγραφεί. Σε παρόμοιες παραβάσεις όπως η ανωτέρω, που έχουν σαν γνώρισμα τη διάρκειά τους, η παραγραφή δεν αρχίζει από τη σύναψη της συμβάσεως αλλά από τη λήψη της (άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2988/74 του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 1974 περί παραγραφής του δικαιώματος διώξεως και εκτελέσεως των αποφάσεων, στους τομείς του δικαίου των μεταφορών και του ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας(13)).

Ακόμα, στην επιστολή της 9ης Σεπτεμβρίου 1980, πρόβαλε η ΒΑΤ στην Επιτροπή την ύπαρξη της ρήτρας μη προσφυγής. Στην προκειμένη περίπτωση σαν νωρίτερο χρονικό σημείο της παύσης της παράβασης μπορεί να ληφθεί η 1ηΑπριλίου, κατά την οποία η ΒΑΤ δήλωσε στην προφορική ακρόαση ότι δεν δίνει καμία σημασία στη συνέχιση της συμφωνίας,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Το περιεχόμενο και η εφαρμογή της συμφωνίας της 16ης Ιανουαρίου 1975 μεταξύ των επιχειρήσεων που αναφέρονται στο άρθρο 5 αποτελούν παραβάσεις κατά του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, στο μέτρο που:

1. O Segers, υποχρεώνεται να μη διαθέτει με το σήμα Toltecs Special (IR-Marke 395 536) στη Γερμανία καπνό Feinschnitt ή να αναλαμβάνει παρόμοια διάθεση μόνο μέσω εισαγωγέων που εγκρίνει η ΒΑΤ ή μετά από πλήρωση περαιτέρω προϋποθέσεων.

2. Ο Segers υποχρεώνεται να μην έλκει δικαιώματα απέναντι στην ΒΑΤ από την καταχώριση και χρήση του σήματος Toltecs Special ακόμα και αν η ΒΑΤ δεν χρησιμοποιεί το σήμα της Dorcet για περισσότερο από πέντε χρόνια ή όταν η ΒΑΤ καταθέτει εκ νέου το σήμα αυτό ή σήμα με το οποίο δύναται να προκύψει σύγχυση σύμφωνα με το άρθρο 31 του γερμανικού νόμου περί σημάτων εκτός από το Toltecs Special.

Άρθρο 2

Οι επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 5 της παρούσας αποφάσεως πρέπει να παύσουν αμελλητί τις παραβάσεις που αναφέρονται ανωτέρω στο άρθρο 1. Ιδιαίτερα η ΒΑΤ πρέπει να παύσει κάθε οικονομική πίεση που ασκεί στον Segers ή στους εισαγωγείς, η οποία έχει σαν στόχο να παρεμποδίσει ή να δυσχεράνει την εισαγωγή και διάθεση του καπνού Toltecs στη Γερμανία.

Άρθρο 3

Επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 50 000 (πενήντα χιλιάδων) ECU, δηλαδή 115 635 γερμανικών μάρκων για τη διαπιστωθείσα στο άρθρο 1 αριθ. 2 παράβαση και στο μέτρο που η ρήτρα μη προσφυγής επεκτείνεται και στην περίπτωση μη χρήσεως του σήματος Dorcet για περίοδο πάνω από πέντε χρόνια.

Άρθρο 4

Το επιβαλλόμενο στο άρθρο 3 πρόστιμο πρέπει να καταβληθεί στην Επιτροπή εντός προθεσμίας τριών εβδομάδων από την ημέρα της κοινοποιήσεως της παρούσας αποφάσεως στον ακόλουθο λογαριασμό:

Bankhaus Sal. Oppenheimer

D-5000 Koeln

Konto Nr. 260/00/64910.

Άρθρο 5

Η απόφαση αυτή απευθύνεται προς τους:

1. ΒΑΤ Cigaretten-Fabriken GmbH

Alsterufer 4

D-2000 Hamburg 36

(Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας).

2. Antonius Segers

Raadhuisstraat 41

NL-4701 PL Roosendaal

(Κάτω Χώρες).

Η παρούσα απόφαση αποτελεί τίτλο εκτελεστό σύμφωνα με το άρθρο 192 της συνθήκης ΕΟΚ.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 15 Δεκεμβρίου 1982.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63.

(3) Die Tabak Zeitung της 2ας Ιουλίου 1982.

(4) Die Tabak Zeitung Dokumentation, Rauchtabak 1982 της 20ήςΑυγούστου 1982.

(5) Die Tabak Zeitung της 16ης και 23ης Απριλίου 1982.

(6) Συλλογή της Νομολογίας 1976, σ. 1039.

(7) ΕΕ αριθ. L 60 της 2. 3. 1978, σ. 19.

(8) Bundesgesetzblatt 1967 I, σ. 853.

(9) Organisation Mondiale de la Propriete Intellectuelle, Statistique de propriete industrielle, 1980, σ. 30.

(10) ΕΕ αριθ L 125 της 16. 5. 1975, σ. 27.

(11) Έβδομη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, αριθ. 138 140.

(12) Όγδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, αριθ. 125 127.

(13) ΕΕ αριθ. L 319 της 29. 11. 1974.