ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες,29.11.2017

COM(2017) 712 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Καθορισμός της προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά τα ουσιώδη για τη λειτουργία προτύπων διπλώματα ευρεσιτεχνίας

Εισαγωγή

Η αλληλεπίδραση μεταξύ των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των προτύπων είναι σημαντική για την καινοτομία και την ανάπτυξη. Τα πρότυπα διασφαλίζουν την ευρεία διάδοση διαλειτουργικών και ασφαλών τεχνολογιών σε επιχειρήσεις και καταναλωτές. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας προσφέρουν κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη και επιτρέπουν στις καινοτόμες εταιρείες να επιτυγχάνουν επαρκείς αποδόσεις για τις επενδύσεις τους. Τα πρότυπα 1 αναφέρονται συχνά σε τεχνολογίες που προστατεύονται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που προστατεύει τεχνολογία ουσιώδη για ένα πρότυπο ονομάζεται «ουσιώδες για τη λειτουργία προτύπου δίπλωμα ευρεσιτεχνίας» («standard-essential patent» ή «SEP»). Ως εκ τούτου, τα SEP προστατεύουν τεχνολογίες που είναι απαραίτητες για τη συμμόρφωση με τα τεχνικά πρότυπα, καθώς και για την εμπορία προϊόντων με βάση τα εν λόγω πρότυπα.

Τα πρότυπα στηρίζουν την καινοτομία και την ανάπτυξη στην Ευρώπη, ιδίως μέσα από τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας των ψηφιακών τεχνολογιών που αποτελούν το θεμέλιο της ψηφιακής ενιαίας αγοράς (ΨΕΑ). Για παράδειγμα, οι υπολογιστές, τα έξυπνα τηλέφωνα και οι ταμπλέτες συνδέονται στο διαδίκτυο ή με άλλες συσκευές μέσω τυποποιημένων τεχνολογιών όπως είναι οι τεχνολογίες LTE (long-term evolution), Wi-Fi ή Bluetooth, οι οποίες προστατεύονται όλες από διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Χωρίς την ευρεία χρήση τέτοιων τυποποιημένων τεχνολογιών, η διασυνδεσιμότητα αυτή δεν θα ήταν δυνατή 2 .

Στη σημερινή υπερσυνδεδεμένη εποχή, η διασυνδεσιμότητα αποκτά ακόμη πιο καίρια σημασία. Ένα ευρύ φάσμα από νέα προϊόντα πρέπει να είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους, ώστε να παρέχουν στους καταναλωτές πρόσθετα προϊόντα και υπηρεσίες (π.χ. έξυπνες οικιακές συσκευές) και να δημιουργούν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές εταιρείες.

Η ψηφιοποίηση της οικονομίας δημιουργεί εξαιρετικές ευκαιρίες για την ενωσιακή βιομηχανία. Έως το 2025, οι οικονομικές δυνατότητες που προσφέρουν οι εφαρμογές του διαδικτύου των πραγμάτων (ΔτΠ) σε συσκευές που προορίζονται για ανθρώπους, κατοικίες, γραφεία, εργοστάσια, χώρους εργασίας, περιβάλλοντα λιανικής πώλησης, πόλεις, οχήματα και υπαίθριους χώρους εκτιμάται ότι θα ανέρχονται σε 9 τρισ. EUR ετησίως στις ανεπτυγμένες χώρες 3 . Η ψηφιοποίηση προϊόντων και υπηρεσιών μπορεί να αποφέρει στην ευρωπαϊκή οικονομία επιπλέον έσοδα ύψους πάνω από 110 δισ. EUR ετησίως κατά τα επόμενα πέντε έτη 4 . Η ικανότητα των συνδεδεμένων συσκευών και συστημάτων να συνεργάζονται μεταξύ τους είναι ζωτικής σημασίας για την πλήρη εκμετάλλευση αυτών των οικονομικών δυνατοτήτων. Χωρίς διαλειτουργικότητα, η οποία καθίσταται δυνατή χάρη σε πρότυπα, το 40 % από τα δυνητικά οφέλη των συστημάτων ΔτΠ δεν θα αποκομιζόταν 5 .Χωρίς επίσημη τυποποίηση και SEP δεν θα υπήρχαν π.χ. συνδεδεμένα οχήματα, ενώ δεν θα ήταν δυνατή ούτε η τηλεδιάγνωση ή η πραγματοποίηση εγχειρήσεων εξ αποστάσεως με απομακρυσμένα νοσοκομεία ή η ανταλλαγή πληροφοριών για τους ασθενείς.

Οι κάτοχοι διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας συνεισφέρουν μέσω της τεχνολογίας στην εκπόνηση προτύπων στο πλαίσιο οργανισμών κατάρτισης προτύπων (ΟΚΠ). Μετά την έκδοση ενός προτύπου και αφού οι κάτοχοι SEP δεσμευτούν να εκχωρούν άδειες για την εκμετάλλευσή τους υπό δίκαιους, εύλογους και χωρίς διακρίσεις όρους (FRAND), η τεχνολογία που περιλαμβάνεται στο πρότυπο θα πρέπει να καθίσταται διαθέσιμη σε κάθε δυνητικό χρήστη του προτύπου. Επομένως, οι ομαλές πρακτικές αδειοδότησης είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση δίκαιης, εύλογης και χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στις τυποποιημένες τεχνολογίες και για την ανταμοιβή των κατόχων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ώστε αυτοί να συνεχίσουν να επενδύουν σε δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και τυποποίησης. Αυτό, με τη σειρά του, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας συνδεδεμένης κοινωνίας, όπου νέοι παράγοντες της αγοράς εκτός των παραδοσιακών τομέων ΤΠΕ (κατασκευαστές οικιακών συσκευών, συνδεδεμένων αυτοκινήτων κ.λπ.) χρειάζονται πρόσβαση στην τυποποιημένη τεχνολογία.

Τα στοιχεία εντούτοις δείχνουν ότι η αδειοδότηση και η επιβολή των SEP παρουσιάζει προβλήματα και μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις. Οι χρήστες τεχνολογίας κατηγορούν τους κατόχους SEP ότι επιβάλλουν υπέρογκα τέλη αδειοδότησης με βάση αδύναμα χαρτοφυλάκια διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και ότι καταφεύγουν σε απειλές για αγωγές. Οι κάτοχοι SEP υποστηρίζουν ότι οι χρήστες τεχνολογίας δρέπουν τα οφέλη από τις καινοτομίες τους χωρίς να καταβάλλουν κάποιο αντίτιμο και ότι παραβιάζουν συνειδητά τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ) χωρίς να διενεργούν διαπραγματεύσεις για παραχώρηση αδειών με καλή πίστη 6 . Τα προβλήματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονα όταν παράγοντες που προέρχονται από νέους βιομηχανικούς κλάδους και οι οποίοι δεν είναι εξοικειωμένοι με τις παραδοσιακή επιχειρηματική δραστηριότητα στον χώρο των ΤΠΕ χρειάζονται πρόσβαση σε τυποποιημένες τεχνολογίες. Οι διαφορές και οι καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των χρηστών και των κατόχων τεχνολογίας μπορεί τελικά να καθυστερήσουν την ευρεία χρήση βασικών τυποποιημένων τεχνολογιών. Αυτό μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη για την ανάπτυξη διασυνδεδεμένων προϊόντων στην Ευρώπη, με αρνητικές επιπτώσεις για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ.

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε τον Απρίλιο του 2016 σχετικά με τις προτεραιότητες τυποποίησης για την ψηφιακή ενιαία αγορά 7 , η Επιτροπή επισήμανε τρεις βασικούς τομείς όπου το περιβάλλον αδειοδότησης SEP θα μπορούσε να βελτιωθεί: την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά την πληροφόρηση σχετικά με την έκθεση σε SEP, την ασαφή αποτίμηση των κατοχυρωμένων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνολογιών που αναφέρονται σε πρότυπα και τον καθορισμό των όρων FRAND, καθώς και τον κίνδυνο της αβεβαιότητας ως προς την επιβολή των SEP. Επιπλέον, θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί ο ρόλος των κοινοτήτων λογισμικού ανοιχτού κώδικα στην ανάπτυξη προτύπων.

Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη για μια σαφή, ισορροπημένη και εύλογη πολιτική όσον αφορά τα ουσιώδη για τη λειτουργία προτύπων διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην ΕΕ, η οποία θα έχει ως στόχο να συνεισφέρει στην ανάπτυξη του διαδικτύου των πραγμάτων και να αξιοποιήσει τον ηγετικό ρόλο που έχει η Ευρώπη σ’ αυτόν τον τομέα.

Τα αντικρουόμενα συμφέροντα των ενδιαφερόμενων μερών σε ορισμένους ΟΚΠ ενδέχεται να καταστήσουν δύσκολο για τους οργανισμούς αυτούς να παρέχουν ουσιαστική καθοδήγηση σχετικά με τα εν λόγω σύνθετα νομικά ζητήματα και ζητήματα πολιτικής στο πεδίο της διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΙ). Οι πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό όσον αφορά τις πλατφόρμες αδειοδότησης βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο και δεν έχουν ακόμη εγκριθεί από τους φορείς υλοποίησης, οι οποίοι μπορεί κάλλιστα να διστάζουν δεδομένης της αβεβαιότητας που επικρατεί στο ισχύον κανονιστικό περιβάλλον ως προς τα SEP και δεν έχουν επαρκές κίνητρο να συνάψουν συμφωνίες στο πλαίσιο αυτό.

Επιπλέον, η τυποποίηση της τεχνολογίας 5G και του ΔτΠ αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κατέχει ηγετική θέση σε πολλούς κλάδους στις παγκόσμιες αγορές. Η Επιτροπή επισημαίνει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η ευρωπαϊκή τυποποίηση σε διεθνές επίπεδο 8 .

Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη να καθοριστούν βασικές αρχές που θα προαγάγουν ένα ισορροπημένο, αρμονικό και προβλέψιμο πλαίσιο για τα SEP. Οι βασικές αυτές αρχές αντικατοπτρίζουν δύο πρωταρχικούς στόχους: να παρασχεθούν κίνητρα για την ανάπτυξη και την ενσωμάτωση κορυφαίων τεχνολογιών στα πρότυπα, με παράλληλη διατήρηση μιας δίκαιης και επαρκούς απόδοσης γι’ αυτές τις συνεισφορές, και να διασφαλιστεί η ομαλή και ευρεία διάδοση των τυποποιημένων τεχνολογιών βάσει δίκαιων όρων πρόσβασης. Μια ισορροπημένη και επιτυχής πολιτική για την αδειοδότηση SEP θα πρέπει να λειτουργεί προς όφελος των νεοσύστατων επιχειρήσεων στην Ευρώπη και θα πρέπει να εξυπηρετεί όλους τους πολίτες της ΕΕ, παρέχοντάς τους πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες που βασίζονται στις τυποποιημένες τεχνολογίες με τις καλύτερες επιδόσεις.

Η παρούσα ανακοίνωση επικαλείται την ευθύνη που φέρουν όλοι οι παράγοντες στο πλαίσιο αδειοδότησης SEP, και ενθαρρύνει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνεισφέρουν ώστε το πλαίσιο αυτό να λειτουργήσει στην πράξη. Δεν προορίζεται να έχει ισχύ νόμου και δεν θίγει την ερμηνεία του δικαίου της ΕΕ από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). Δεν είναι δεσμευτική για την Επιτροπή όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων της Ένωσης για τον ανταγωνισμό, και ιδίως των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

1.Ενίσχυση της διαφάνειας όσον αφορά την έκθεση σε SEP

Η πληροφόρηση σχετικά με την ύπαρξη, το περιεχόμενο και τη σημασία των SEP είναι ζωτικής σημασίας για την πραγματοποίηση δίκαιων διαπραγματεύσεων για την παραχώρηση αδειών και για να μπορούν οι δυνητικοί χρήστες ενός προτύπου να προσδιορίζουν το ύψος της έκθεσής τους σε SEP, καθώς και τους αναγκαίους εταίρους τους όσον αφορά τις άδειες. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή οι μόνες πληροφορίες σχετικά με τα SEP στις οποίες έχουν πρόσβαση οι χρήστες περιλαμβάνονται σε βάσεις δεδομένων δηλώσεων που τηρούνται από ΟΚΠ και οι οποίες ενδέχεται να χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας. Η κατάσταση αυτή καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο για τις νεοφυείς επιχειρήσεις και τις ΜΜΕ να διενεργήσουν διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών και να προβλέψουν τους κινδύνους που συνδέονται με τα SEP. Πρωταρχικός σκοπός των δηλώσεων είναι να βεβαιώσουν έναν ΟΚΠ και όλα τα τρίτα μέρη ότι η τεχνολογία θα είναι προσβάσιμη στους χρήστες, συνήθως βάσει δέσμευσης για την παραχώρηση αδειών υπό όρους FRAND.

Οι βάσεις δεδομένων των ΟΚΠ μπορεί να περιέχουν δεκάδες χιλιάδες SEP για ένα μόνο πρότυπο, και η τάση αυτή συνεχώς διευρύνεται 9 . Οι δηλώσεις βασίζονται σε αυτοαξιολόγηση του κατόχου του διπλώματος ευρεσιτεχνίας και δεν υπόκεινται σε έλεγχο όσον αφορά τον ουσιώδη χαρακτήρα του διπλώματος ευρεσιτεχνίας που αποτελεί αντικείμενο της δήλωσης, ο οποίος μπορεί να μεταβληθεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας έγκρισης του προτύπου. Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι, ακόμη και στις καθαυτές διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών, οι δικαιοπάροχοι δεν τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς τους με πιο ακριβείς πληροφορίες. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό στο πλαίσιο του ΔτΠ, όπου νέοι παράγοντες με ελάχιστη εμπειρία όσον αφορά την αδειοδότηση SEP εισέρχονται διαρκώς στην αγορά των διαδικτυακών συνδέσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η λήψη μέτρων, τα οποία περιγράφονται παρακάτω, ώστε να βελτιωθεί η πληροφόρηση σχετικά με τα SEP.

1.1.Βελτίωση της ποιότητας και της προσβασιμότητας των πληροφοριών που καταχωρίζονται στις βάσεις δεδομένων των ΟΚΠ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ΟΚΠ θα πρέπει να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες στις βάσεις δεδομένων τους, ώστε να υποστηρίζουν το πλαίσιο αδειοδότησης SEP. Αν και οι βάσεις δεδομένων των ΟΚΠ συγκεντρώνουν μεγάλους όγκους δεδομένων για δηλώσεις 10 , συχνά δεν παρέχουν φιλική προς τον χρήστη πρόσβαση στα ενδιαφερόμενα μέρη και στερούνται βασικών ποιοτικών χαρακτηριστικών. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι η ποιότητα και η προσβασιμότητα των βάσεων δεδομένων θα πρέπει να βελτιωθεί 11 . Κατά πρώτον, τα δεδομένα θα πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμα μέσω φιλικών προς τον χρήστη διεπαφών, τόσο για τους κατόχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, όσο και για τους φορείς υλοποίησης και για τρίτους. Πρέπει να υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης για όλες τις δηλωθείσες πληροφορίες με βάση τα σχετικά έργα τυποποίησης, κάτι για το οποίο μπορεί επίσης να χρειαστεί η μετατροπή των ιστορικών δεδομένων σε τρέχοντες μορφοτύπους. Μέσω διαδικασιών διασφάλισης ποιότητας θα πρέπει επίσης να εξαλειφθούν οι διπλές καταχωρίσεις και άλλα εμφανή σφάλματα. Τέλος, θα πρέπει να υπάρχουν σύνδεσμοι προς βάσεις δεδομένων που τηρούνται από γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, συμπεριλαμβανομένων επικαιροποιήσεων όσον αφορά το καθεστώς και την ιδιοκτησία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, καθώς και τη μεταφορά της εν λόγω ιδιοκτησίας. Οι εργασίες για τη βελτίωση των βάσεων δεδομένων πρέπει να συνδυαστούν με αυστηρότερο έλεγχο ως προς τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις υποβολής δήλωσης, όπως αυτές καθορίζονται στις τρέχουσες πολιτικές των ΟΚΠ, ώστε να αποφεύγονται οι ελλιπείς δηλώσεις 12 .

1.2.Ανάπτυξη ενός εργαλείου πληροφόρησης που θα βοηθήσει στις διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών

Η Επιτροπή σημειώνει ότι το τρέχον σύστημα υποβολής δηλώσεων σε ΟΚΠ υποστηρίζει τη διαδικασία κατάρτισης τεχνικών προτύπων και δεν αφορά τη μελλοντική αδειοδότηση SEP. Ωστόσο, είναι σαφές ότι θα υπάρξουν καθαρά οφέλη από την επέκταση της τρέχουσας πρακτικής και του σκοπού των δηλώσεων και των βάσεων δεδομένων ώστε να δημιουργηθούν νέα εργαλεία διαφάνειας τα οποία, χωρίς να χάνουν τον κύριο σκοπό τους, μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά τις διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών. Σ’ αυτό το πλαίσιο είναι απαραίτητο να δοθεί προσοχή στα ζητήματα αναλογικότητας. Αν και θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική επιβάρυνση των ενδιαφερόμενων μερών, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, στις καθαυτές διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών, οι κάτοχοι διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας πρέπει να αφιερώνουν χρόνο και πόρους ώστε να τεκμηριώσουν στους χρήστες των SEP γιατί τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας από το χαρτοφυλάκιο των συγκεκριμένων κατόχων είναι ουσιώδη για τη λειτουργία του προτύπου ή τον τρόπο με τον οποίο παραβιάζονται τα εν λόγω διπλώματα 13 . Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προτεινόμενες σταδιακές βελτιώσεις με ελεγχόμενο κόστος μπορούν να μειώσουν σημαντικά το συνολικό κόστος των συναλλαγών κατά τις διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών καθώς και τους κινδύνους παραβίασης, προς όφελος και των δύο διαπραγματευόμενων μερών 14 .

1.2.1.Πιο επικαιροποιημένες και ακριβείς δηλώσεις

Η υποβολή δηλώσεων πραγματοποιείται στα πρώιμα στάδια της διαδικασίας τυποποίησης, και συνήθως χωρίς να ακολουθήσει επανεξέταση αργότερα. Ωστόσο, οι τεχνικές λύσεις που προτείνονται στις διαπραγματεύσεις για τα πρότυπα εξελίσσονται μέχρι να συμφωνηθεί η τελική μορφή του προτύπου 15 . Αν και οι περισσότερες δηλώσεις αφορούν αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι αξιώσεις που περιέχονται στο τελικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που χορηγείται μετά την έγκριση του προτύπου μπορεί να διαφέρουν σημαντικά 16 , καθώς το περιεχόμενό τους ενδέχεται να μεταβληθεί κατά τη διαδικασία παραχώρησης. Ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι θα πρέπει να επανεξετάζουν τη συνάφεια των δηλώσεών τους κατά τη στιγμή της έκδοσης του τελικού προτύπου (καθώς και σημαντικών μεταγενέστερων αναθεωρήσεων) και κατά τη λήψη οριστικής απόφασης σχετικά με την παραχώρηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

Οι δηλώσεις θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες για την αξιολόγηση της έκθεσης σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Οι κάτοχοι διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας θα πρέπει να προσδιορίζουν τουλάχιστον το τμήμα του προτύπου που σχετίζεται με το SEP και τη σύνδεση με την οικογένεια διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Στις δηλώσεις θα πρέπει επίσης να προσδιορίζεται σαφώς ένα σημείο επαφής για τον ιδιοκτήτη/δικαιοπάροχο του SEP που αποτελεί αντικείμενο της δήλωσης.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι τα SEP που αφορούν βασικές τεχνολογίες αποτελούν συχνότερα αντικείμενο δικαστικής διαμάχης 17 . Οι πληροφορίες που συνδέονται μ’ αυτά είναι σημαντικές για όλους τους ενδιαφερόμενους δικαιοδόχους και μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της πιθανότητας για δικαστικές διαφορές στο μέλλον. Επομένως, οι ΟΚΠ θα πρέπει να παρέχουν στους κατόχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και στους χρήστες τεχνολογίας τη δυνατότητα καθώς και κίνητρα ώστε να αναφέρουν τα στοιχεία αναφοράς της υπόθεσης και τα κυριότερα αποτελέσματα των τελικών αποφάσεων, θετικών ή αρνητικών, επί των SEP που αποτελούν αντικείμενο δηλώσεων (μεταξύ άλλων όσον αφορά τον ουσιώδη χαρακτήρα και την εγκυρότητα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας). Καθώς οι δικαστικές προσφυγές που πραγματοποιούνται από εταιρείες δεν αφορούν συνήθως παρά μόνο λίγα, υψηλής αξίας διπλώματα ευρεσιτεχνίας που περιλαμβάνονται σ’ ένα χαρτοφυλάκιο, και τόσο οι κάτοχοι διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας όσο και οι χρήστες θα πρέπει να έχουν έννομο συμφέρον για την κοινοποίηση αποφάσεων που λαμβάνονται υπέρ τους, η επιβάρυνση από το μέτρο αυτό θα είναι περιορισμένη.

1.2.2.Έλεγχοι ουσιώδους χαρακτήρα

Τα υπάρχοντα στοιχεία αναδεικνύουν τον κίνδυνο για διογκωμένες δηλώσεις με ευρύ πεδίο εφαρμογής και αποτελούν ένα ισχυρό επιχείρημα για μεγαλύτερη αξιοπιστία όσον αφορά τον ουσιώδη χαρακτήρα των SEP 18 . Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι οι δηλώσεις που καταχωρίζονται δημιουργούν ένα de facto τεκμήριο ουσιώδους χαρακτήρα στις διαπραγματεύσεις με τους δικαιοδόχους 19 . Το σενάριο αυτό επιβαρύνει σημαντικά κάθε δικαιοδόχο, και ιδίως ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, που είναι πρόθυμος να ελέγξει τον ουσιώδη χαρακτήρα ενός μεγάλου αριθμού SEP σε διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών.

Επομένως, χρειάζεται ενδελεχέστερη εξέταση των ισχυρισμών περί ουσιώδους χαρακτήρα. Η εξέταση αυτή θα πρέπει να διενεργείται την κατάλληλη χρονική στιγμή από ανεξάρτητο τρίτο ο οποίος να διαθέτει τεχνικές ικανότητες και να είναι γνωστός στην αγορά. Τούτου λεχθέντος, η θέσπιση μιας τέτοιας απαίτησης για εξέταση όσον αφορά τα SEP θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και το κόστος 20 . Ωστόσο, μια σταδιακή προσέγγιση, όπου η εξέταση πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος των δικαιούχων ή των πιθανών χρηστών, με προσεκτικό καθορισμό του βάθους της εξέτασης και περιορισμό των ελέγχων σε ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εντός μιας οικογένειας και σε δείγματα, θα μπορούσε να διασφαλίσει τη σωστή ισορροπία κόστους-οφέλους του μέτρου αυτού 21 .

1.2.3.Μέσα εφαρμογής

Παρά τα σαφή οφέλη που έχει μια τέτοια αυξημένη διαφάνεια, η επιβάρυνση που συνδέεται μ’ αυτήν πρέπει να συνεχίσει να είναι ανάλογη. Τα μέτρα θα μπορούσαν, επομένως, να επεκταθούν σταδιακά και να εφαρμόζονται μόνο σε νέα και βασικά πρότυπα, π.χ. για την τεχνολογία 5G.

Ως πρώτο βήμα, θα πρέπει να παρασχεθούν κίνητρα στα ενδιαφερόμενα μέρη ώστε να κατανοήσουν την αξία της αυξημένης διαφάνειας, π.χ. μέσω πιστοποίησης ότι τα δηλωθέντα χαρτοφυλάκια SEP τους συμμορφώνονται με κριτήρια διαφάνειας. Η πιστοποίηση αυτή θα μπορούσε αργότερα να χρησιμοποιηθεί σε διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση αδειών και σε δικαστικές διαφορές. Επιπλέον, από μια πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής προκύπτει ότι οι ΟΚΠ μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να επιβάλουν (περιορισμένα) τέλη για την επαλήθευση δηλώσεων SEP μετά την έκδοση προτύπων και τη χορήγηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ώστε να δώσουν κίνητρο στους κατόχους SEP για να αναθεωρούν και να διατηρούν μόνο τις συναφείς δηλώσεις 22 .

Εξετάζοντας το ενδεχόμενο να εφαρμόσουν ελέγχους ουσιώδους χαρακτήρα, τα γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μπορούν να είναι φυσικοί υποψήφιοι για την αξιοποίηση συνεργειών και τη μείωση του κόστους 23 . Η Επιτροπή θα υποστηρίξει περαιτέρω ανάλυση της σκοπιμότητάς τους ώστε να διασφαλιστεί ότι θα δοθούν αποτελεσματικές και αναλογικές λύσεις. Ανάλογα με την έκβαση αυτού του έργου, μπορεί να ανατεθεί σε ανεξάρτητο ευρωπαϊκό φορέα να προβεί στην εκτίμηση του ουσιώδους χαρακτήρα των SEP.

2.Γενικές αρχές ως προς τους όρους FRAND για την παραχώρηση αδειών για SEP 

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέρη είναι σε καλύτερη θέση για να διαμορφώσουν κοινή αντίληψη σχετικά με το τι είναι δίκαιοι όροι αδειοδότησης και δίκαιες τιμές, όταν διεξάγουν διαπραγματεύσεις με καλή πίστη. Αυτή τη στιγμή, η παραχώρηση αδειών παρεμποδίζεται από τις ασαφείς και αποκλίνουσες ερμηνείες που υπάρχουν ως προς την έννοια των όρων FRAND. Η συζήτηση είναι ιδιαιτέρως έντονη όσον αφορά τις αρχές αποτίμησης. Υπάρχει κίνδυνος οι αντικρουόμενες απόψεις και οι δικαστικές διαφορές σχετικά με την αδειοδότηση υπό όρους FRAND να καθυστερήσουν την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, τις διαδικασίες τυποποίησης και την ανάπτυξη του ΔτΠ στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί τόσο αναγκαίο όσο και επωφελές να καθιερωθεί ένα πρώτο σύνολο από βασικούς δείκτες αναφοράς για την έννοια των όρων FRAND, ώστε να διαμορφωθεί ένα πιο σταθερό περιβάλλον αδειοδότησης, να παρασχεθεί καθοδήγηση στα μέρη για τις διαπραγματεύσεις και να μειωθούν οι δικαστικές διαφορές.

Οι κατευθυντήριες γραμμές που παρέχονται παρακάτω βασίζονται στα αποτελέσματα δημόσιας διαβούλευσης 24 , ανάλυσης βέλτιστων πρακτικών 25 , μελετών 26 , καθώς και εθνικής νομολογίας 27 . Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη να ξεκινήσουν διάλογο τόσο μεταξύ τους όσο και με την Επιτροπή, με στόχο την επίτευξη περαιτέρω αποσαφήνισης και την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την πρόοδο που επιτυγχάνεται και θα λαμβάνει συμπληρωματικά μέτρα για την αδειοδότηση υπό όρους FRAND, ανάλογα με τις ανάγκες.

2.1.Αρχές αδειοδότησης

Όπως έχει επιβεβαιώσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «η δέσμευση περί παραχωρήσεως αδειών χρήσεως υπό όρους FRAND δημιουργεί σε τρίτους θεμιτές προσδοκίες ότι ο κάτοχος του BEN [SEP] θα τους παραχωρήσει πράγματι άδειες υπό τέτοιου είδους συνθήκες» 28 .

Τα μέρη πρέπει να είναι αμφότερα πρόθυμα να πραγματοποιήσουν διαπραγματεύσεις με καλή πίστη, και με σκοπό τη διαμόρφωση όρων αδειοδότησης που θα είναι δίκαιοι, εύλογοι και χωρίς διακρίσεις. Τα μέρη μιας σύμβασης παραχώρησης άδειας χρήσης SEP, τα οποία διαπραγματεύονται με καλή πίστη, είναι οι πλέον αρμόδιοι για να καθορίσουν τους καταλληλότερους όρους FRAND για τη συγκεκριμένη περίπτωσή τους.

Στοιχεία που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι τα ζητήματα αποδοτικότητας, οι προσδοκίες για εύλογο τέλος άδειας και από τις δύο πλευρές, και η διευκόλυνση της υιοθέτησης από τους φορείς υλοποίησης ώστε να προαχθεί η ευρεία διάδοση του προτύπου. Απ’ αυτή την άποψη πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δεν υπάρχει ενιαία απάντηση ως προς την έννοια των όρων FRAND: το τι θεωρείται δίκαιο και εύλογο διαφέρει από τομέα σε τομέα και μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή παροτρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη να πραγματοποιήσουν συζητήσεις ανά τομέα ώστε να θεσπίσουν κοινές πρακτικές αδειοδότησης, με βάση τις αρχές που αποτυπώνονται στην παρούσα ανακοίνωση.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες αρχές αποτίμησης της ΔΙ:

·Οι όροι αδειοδότησης πρέπει να έχουν σαφή σχέση με την οικονομική αξία της κατοχυρωμένης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνολογίας. Η αξία αυτή πρέπει κατά κύριο λόγο να εστιάζει στην ίδια την τεχνολογία και, κατ’ αρχήν, δεν πρέπει να περιλαμβάνει κανένα στοιχείο που απορρέει από την απόφαση να συμπεριληφθεί η τεχνολογία στο πρότυπο. Σε περιπτώσεις όπου η τεχνολογία αναπτύσσεται κυρίως για το πρότυπο και δεν έχει αγοραία αξία εκτός του προτύπου, θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο να εφαρμοστούν εναλλακτικές μέθοδοι αξιολόγησης, όπως η σχετική σημασία της τεχνολογίας για το πρότυπο σε σύγκριση με άλλα στοιχεία που συνεισφέρουν σ’ αυτό. 

·Για τον καθορισμό μιας αξίας FRAND θα πρέπει να απαιτείται να λαμβάνεται υπόψη η παρούσα προστιθέμενη αξία 29 της κατοχυρωμένης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνολογίας. Η αξία αυτή θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη από την εμπορική επιτυχία του προϊόντος που δεν συνδέεται με την κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνολογία.

·Η αποτίμηση FRAND θα πρέπει να διασφαλίζει διαρκή κίνητρα για τους κατόχους SEP ώστε να επιτρέπουν την ενσωμάτωση στα πρότυπα της καλύτερης διαθέσιμης τεχνολογίας τους.

·Τέλος, για να αποφεύγεται η συσσώρευση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης, κατά τον καθορισμό μιας αξίας FRAND δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα ένα SEP. Τα μέρη πρέπει να συνυπολογίζουν ένα εύλογο αθροιστικό τέλος για το πρότυπο, με το οποίο θα αποτιμάται η συνολική προστιθέμενη αξία της τεχνολογίας 30 . Η εφαρμογή των μέτρων για τη διαφάνεια των SEP μπορεί ήδη να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού. Περαιτέρω δε μπορεί να συνεισφέρει, εντός του πεδίου εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, η δημιουργία πλατφορμών αδειοδότησης ανά κλάδο και κοινοπραξιών για την εκμετάλλευση ευρεσιτεχνιών, ή να χρησιμοποιούνται ως βάση ενδείξεις από τους συμμετέχοντες στην τυποποίηση σχετικά με το μέγιστο αθροιστικό τέλος που μπορεί εύλογα να προβλεφθεί ή να αναμένεται.

2.2.Αποδοτικότητα και μη διακριτική μεταχείριση

Το στοιχείο των όρων FRAND που αφορά τη μη διακριτική μεταχείριση υποδηλώνει ότι οι δικαιούχοι δεν μπορούν να κάνουν διακρίσεις μεταξύ φορέων υλοποίησης που «βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση» 31 .

Δεδομένου ότι η έννοια των όρων FRAND δεν είναι ενιαία για όλες τις περιπτώσεις, οι λύσεις μπορεί να διαφέρουν από τομέα σε τομέα και ανάλογα με τα εφαρμοζόμενα επιχειρηματικά μοντέλα.

Όπως προαναφέρθηκε, οι διαπραγματεύσεις FRAND συνεπάγονται ότι αμφότερα τα μέρη διεξάγουν διαπραγματεύσεις με καλή πίστη. Σημαντικό ρόλο μπορούν επίσης να παίξουν τα ζητήματα αποδοτικότητας. Το κόστος συναλλαγής που σχετίζεται με τη διαπραγμάτευση μιας άδειας θα πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο. Επιπλέον, σε τομείς με ευρέως διαδεδομένες πρακτικές αμοιβαίας αδειοδότησης, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η βελτίωση της αποδοτικότητας που συνδέεται με τις πρακτικές αυτές. Τα σημεία αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν αξιολογείται, για κάθε περίπτωση χωριστά, κατά πόσον μια προσφορά αδειοδότησης συνάδει με τους όρους FRAND.

Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάστηκε παραπάνω, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ίδιες αρχές αποδοτικότητας υποστηρίζουν την πρακτική της αδειοδότησης χαρτοφυλακίων SEP για προϊόντα με παγκόσμια κυκλοφορία 32 . Όπως επισημαίνεται σε μια πρόσφατη απόφαση 33 , μια προσέγγιση αδειοδότησης ανά χώρα ενδέχεται να μην είναι αποδοτική ούτε συμβατή με τα συναλλακτικά ήθη στον συγκεκριμένο τομέα.

2.3.Κοινοπραξίες εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών και πλατφόρμες αδειοδότησης για τη διευκόλυνση της αδειοδότησης SEP

Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία κοινοπραξιών εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών ή άλλων πλατφορμών αδειοδότησης, εντός του πεδίου εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Μέσω αυτών μπορούν να αντιμετωπιστούν πολλές από τις προκλήσεις που αφορούν την αδειοδότηση SEP, καθώς θα προσφέρουν καλύτερο έλεγχο του ουσιώδους χαρακτήρα, μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τα αθροιστικά τέλη αδειοδότησης και λύσεις με ενιαία εφαρμογή. Για τις επιχειρήσεις στον χώρο του ΔτΠ, και ιδίως τις ΜΜΕ, οι οποίες εκτίθενται για πρώτη φορά σε διαφορές σχετικά με την αδειοδότηση SEP, θα υπάρχει έτσι μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τους όρους αδειοδότησης των κατόχων SEP σ’ έναν συγκεκριμένο τομέα.

Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η λήψη μέτρων για την προώθηση της σύστασης κοινοπραξιών για βασικές τυποποιημένες τεχνολογίες, όπως π.χ. η διευκόλυνση της πρόσβασης σε προσφορές για διαχείριση μέσω κοινοπραξιών και τεχνική συνδρομή από ΟΚΠ 34 . Εάν οι προσπάθειες αυτές αποδειχθούν αναποτελεσματικές στους τομείς που αφορούν το ΔτΠ, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να λάβει περαιτέρω μέτρα.

2.4.Αξιοποίηση και εμβάθυνση της εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με τους όρους FRAND

Υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη προσβασιμότητα όσον αφορά την εμπειρία, την εμπειρογνωμοσύνη και την τεχνογνωσία γύρω από τον καθορισμό των όρων FRAND. Μέσα από συμφωνίες αδειοδότησης, διαμεσολαβήσεις, διαιτησίες και δικαστικές αποφάσεις που έχουν λάβει χώρα επί σειρά ετών έχουν αποκτηθεί πολύτιμες γνώσεις και έχουν αναπτυχθεί διάφορες προσεγγίσεις. Σημαντικοί πόροι και προσπάθειες έχουν αφιερωθεί για την αποσαφήνιση, την ανάλυση και την αποτίμηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και τεχνολογίας. Καθώς η εμπειρογνωμοσύνη αυτή δεν έχει καταχωριστεί σε κάποιο ενιαίο αρχείο, ενδέχεται να υπάρξουν περιττές αλληλεπικαλύψεις όσον αφορά την εργασία και την έρευνα, με σοβαρό κόστος για τα εμπλεκόμενα μέρη. Η βελτιωμένη προσβασιμότητα των πληροφοριών που αφορούν τους όρους FRAND θα μπορούσε να αυξήσει την προβλεψιμότητα για επιχειρήσεις όπως αυτές που δραστηριοποιούνται στον χώρο του ΔτΠ, να διευκολύνει τη γενικότερη διαδικασία αδειοδότησης και να παράσχει στήριξη και κριτήρια αναφοράς για την επίλυση διαφορών.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συστήσει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων με σκοπό τη συγκέντρωση πρακτικών του κλάδου και πρόσθετης εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με την αδειοδότηση υπό όρους FRAND. Επιπλέον, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει όλα τα κατάλληλα μέσα για να συλλέξει περαιτέρω πληροφορίες με στόχο την υποστήριξη της χάραξης πολιτικής της με επαρκή στοιχεία.

3.Προβλέψιμο περιβάλλον επιβολής για τα SEP

Οι διαφορές σχετικά με τα SEP αποτελούν σημαντικό παράγοντα του συστήματος αδειοδότησης σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Ένα ισορροπημένο και προβλέψιμο περιβάλλον επιβολής έχει ιδιαίτερα θετική επίδραση στη συμπεριφορά των μερών κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να επιταχύνει τη διάδοση τυποποιημένων τεχνολογιών. Τα ενδιαφερόμενα μέρη στον χώρο του ΔτΠ αναφέρουν, ωστόσο, ότι οι αβεβαιότητες και οι ανισορροπίες στο σύστημα επιβολής έχουν σοβαρές συνέπειες για την είσοδο στην αγορά. Στην περίπτωση των SEP παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα δικαστικών διαφορών σε σχέση μ’ άλλα διπλώματα ευρεσιτεχνίας 35 , γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για σαφές πλαίσιο επίλυσης διαφορών στον τομέα αυτό. Μολονότι η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει σε συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα ουσιώδη για τη λειτουργία προτύπων διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ορισμένες πτυχές της οδηγίας 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας 36 αποσαφηνίζουν γενικότερα το καθεστώς της οδηγίας αυτής. Η δυνατότητα επιβολής συνιστά μία από τις βασικές πτυχές των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας 37 . Σε ό,τι αφορά τα SEP, η συζήτηση έχει εστιάσει κυρίως στη διαθεσιμότητα μέσων έννομης προστασίας. Τα μέσα αυτά αποσκοπούν στην προστασία των κατόχων SEP από παραβάτες που δεν επιθυμούν να συνάψουν σύμβαση παραχώρησης άδειας χρήσης υπό όρους FRAND. Ταυτόχρονα, χρειάζονται διασφαλίσεις ώστε οι καλόπιστοι χρήστες τεχνολογίας που απειλούνται με μέσα έννομης προστασίας να μην αναγκάζονται να δεχθούν όρους αδειοδότησης που δεν είναι FRAND, ή, στη χειρότερη περίπτωση, να μη στερούνται τη δυνατότητα να διαθέσουν τα προϊόντα τους στην αγορά (καθυστερήσεις).

3.1.Διαθεσιμότητα μέσων έννομης προστασίας σύμφωνα με τη νομολογία στην υπόθεση Huawei κατά ZTE

Στην απόφαση του στην υπόθεση Huawei 38 , το ΔΕΕ καθόρισε υποχρεώσεις που ισχύουν και για τις δύο πλευρές μιας σύμβασης παραχώρησης άδειας χρήσης SEP, κατά την εκτίμηση του κατά πόσον ο κάτοχος SEP μπορεί να ασκήσει αγωγή παράλειψης κατά ενός δυνητικού δικαιοδόχου χωρίς να παραβαίνει το άρθρο 102 της ΣΛΕΕ. Οι κάτοχοι SEP δεν δύνανται να χρησιμοποιήσουν μέσα έννομης προστασίας κατά χρηστών που είναι πρόθυμοι να συνάψουν σύμβαση παραχώρησης άδειας χρήσης υπό όρους FRAND, και το ΔΕΕ καθόρισε κριτήρια συμπεριφοράς ώστε να αξιολογείται πότε ένας δυνητικός δικαιοπάροχος μπορεί να θεωρηθεί πρόθυμος να συνάψει μια τέτοια σύμβαση.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα παρακάτω στοιχεία —τα οποία προκύπτουν από την εθνική νομολογία κατά την εφαρμογή της απόφασης Huawei 39 — παρέχουν χρήσιμες επιπλέον οδηγίες για τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Ορισμένα δικαστήρια τόνισαν ότι ένας μελλοντικός δικαιοδόχος SEP πρέπει να λαμβάνει επαρκώς λεπτομερείς και συναφείς πληροφορίες ώστε να προσδιορίζεται η συνάφεια του χαρτοφυλακίου SEP και η συμμόρφωση με τους όρους FRAND 40 . Οι επιμέρους απαιτήσεις ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τη συγκεκριμένη περίπτωση, αλλά η Επιτροπή θεωρεί ότι για την αξιολόγηση μιας προσφοράς υπό όρους FRAND και τη διαμόρφωση κατάλληλης αντιπρότασης, χρειάζονται σαφείς εξηγήσεις σχετικά με τον βασικό χαρακτήρα ενός προτύπου, τα προϊόντα του χρήστη του SEP που φέρονται να θίγουν το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, τον προτεινόμενο υπολογισμό των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης και το στοιχείο των όρων FRAND που αφορά τη μη διακριτική μεταχείριση.

Σε ό,τι αφορά την αντιπρόταση, από την απόφαση Huawei προκύπτει ότι θα πρέπει να είναι σαφής και συγκεκριμένη, δηλαδή ότι δεν μπορεί να περιορίζεται στην αμφισβήτηση της προσφοράς του κατόχου του SEP και σε μια γενική αναφορά σε προσδιορισμό των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης από τρίτο. Θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την ακριβή χρήση του προτύπου για το συγκεκριμένο προϊόν. Η βούληση των μερών να σεβαστούν τον δεσμευτικό καθορισμό των όρων FRAND από έναν τρίτο —σε περίπτωση που η αντιπρόταση κριθεί ότι δεν είναι FRAND— αποτελεί ωστόσο ένδειξη συμπεριφοράς FRAND.

Ως προς την εγκαιρότητα της αντιπρότασης του δυνητικού δικαιοδόχου δεν μπορεί να καθοριστεί κάποιος γενικός δείκτης αναφοράς, καθώς σε κάθε περίπτωση υπάρχουν διαφορετικά στοιχεία που παίζουν ρόλο. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται ο αριθμός των επίμαχων SEP καθώς και τα στοιχεία που περιέχονται στην καταγγελία παραβίασης. Ωστόσο, υπάρχει μια πιθανή συσχέτιση ανάμεσα στον χρόνο που θεωρείται εύλογος για απάντηση στην προσφορά και στην αναλυτικότητα και την ποιότητα των πληροφοριών που παρέχονται στην αρχική προσφορά του κατόχου του SEP. Από την άποψη αυτή, μέτρα που βελτιώνουν την ανάντη διαφάνεια όσον αφορά την έκθεση σε SEP 41 θα έχουν πολύ θετική επίδραση στο σύστημα επιβολής.

Αν μέσω του συστήματος υποβολής δηλώσεων διατίθενται εκ των προτέρων πιο αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τα SEP, όπως επισημαίνεται στο τμήμα 1 ανωτέρω, ο αριθμός των SEP που αποτελούν αντικείμενο δηλώσεων θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του αποδεκτού χρονικού διαστήματος εντός του οποίου οι χρήστες ενός SEP θα πρέπει να απαντήσουν σε μια προσφορά υπό όρους FRAND.

Όσον αφορά τις εγγυήσεις που πρέπει να παρέχονται από τον χρήστη του SEP ως διασφάλιση έναντι μέσων έννομης προστασίας, το ποσό θα πρέπει να καθορίζεται σε επίπεδο που να αποτρέπει τις στρατηγικές «patent hold-out». Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και κατά την εκτίμηση του μεγέθους της ζημίας. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών από εμπειρογνώμονες και ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού της ζημίας σε περιπτώσεις που αφορούν SEP.

3.2.Ζητήματα αναλογικότητας

Κατά την εκτίμηση της διαθεσιμότητας μέσων έννομης προστασίας, τα δικαστήρια δεσμεύονται από το άρθρο 3 παράγραφος 2 της οδηγίας για την επιβολή των ΔΔΙ 42 , και ιδίως την ανάγκη να εξασφαλίζεται ότι τα μέσα έννομης προστασίας είναι αποτελεσματικά, αναλογικά και αποτρεπτικά. Δεδομένου του εύρους των επιπτώσεων που μπορεί να έχει ένα μέσο έννομης προστασίας για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και το δημόσιο συμφέρον, ιδίως στο πλαίσιο της ψηφιακής οικονομίας, η αξιολόγηση της αναλογικότητας πρέπει να γίνεται προσεκτικά και κατά περίπτωση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να δίνεται προσοχή στη σχετική σημασία της επίμαχης τεχνολογίας για την οικεία εφαρμογή, καθώς και στις πιθανές δευτερογενείς συνέπειες του μέσου έννομης προστασίας για τρίτους.

3.3.Δικαστικές διαφορές με βάση χαρτοφυλάκια διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας

Σύμφωνα με την απόφαση Huawei, η οποία κάνει αναφορά σε συναλλακτικά ήθη στον συγκεκριμένο τομέα 43 , τα εθνικά δικαστήρια έχουν κρίνει ότι και οι άδειες εκμετάλλευσης χαρτοφυλακίων που έχουν χορηγηθεί εκτός του εθνικού εδάφους είναι σύμφωνες με τους όρους FRAND, υπό την προϋπόθεση ότι το χαρτοφυλάκιο περιορίζεται σε όλα τα SEP που χρειάζεται ένας δικαιοδόχος για να παραγάγει/διαθέσει στην αγορά το προϊόν του (βλ. τμήμα 2.2 ανωτέρω). Στο πλαίσιο αυτό, οι κάτοχοι SEP μπορούν να προσφέρουν περισσότερα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, μεταξύ των οποίων και διπλώματα που δεν είναι SEP, αλλά δεν μπορούν να απαιτούν από έναν δικαιοδόχο να αποδεχθεί άδεια και για τ’ άλλα αυτά διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Σε γενικές γραμμές, η μη προθυμία ή η άρνηση προσφοράς και αποδοχής όλων των SEP που χρειάζεται ένας δικαιοδόχος μπορεί να αποτελεί ένδειξη κακής πίστης. Για να είναι υπό όρους FRAND, η αντιπροσφορά πρέπει να συνδέεται με όλα τα SEP που χρειάζεται ένας δικαιοδόχος και δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε επιμέρους διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Τα χαρτοφυλάκια δεν θα πρέπει, ωστόσο, να περιλαμβάνουν ανταγωνιστικές τεχνολογίες, αλλά μόνο συμπληρωματικές τεχνολογίες, εάν είναι απαραίτητο 44 . Αν και οι φερόμενοι ως δικαιοδόχοι μπορούν πάντα να αμφισβητήσουν την εγκυρότητα ή τον ουσιώδη χαρακτήρα των επιμέρους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η παραχώρηση άδειας χρήσης για όλα τα SEP που χρειάζεται ένας δικαιοδόχος μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη (συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, δικαστηρίων, διαιτητών και διαμεσολαβητών) με σκοπό την ανάπτυξη και τη χρήση συνεκτικών μεθοδολογιών, όπως η δειγματοληψία, οι οποίες θα επιτρέπουν την αποδοτική και αποτελεσματική επίλυση διαφορών σχετικά με SEP, σύμφωνα με τις πρακτικές του κλάδου όσον αφορά την αδειοδότηση χαρτοφυλακίων.

3.4.Εναλλακτική επίλυση διαφορών

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι μηχανισμοί εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (ΕΕΔ), όπως η διαμεσολάβηση και η διαιτησία, μπορούν να προσφέρουν ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή επίλυση διαφορών 45 . Αν και τα μέρη δεν μπορούν να υποχρεωθούν να προσφύγουν στην ΕΕΔ, η Επιτροπή πιστεύει ότι τα πιθανά οφέλη του εργαλείου αυτού δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό.

Η προσφυγή στην ΕΕΔ συχνά παρεμποδίζεται από την έλλειψη προβλεψιμότητας και αποτελεί αντικείμενο επικρίσεων για έλλειψη διαφάνειας σε προηγούμενες αποφάσεις. Η επιτυχία των μηχανισμών αυτών δεν εξαρτάται μόνο από την εφαρμογή κατάλληλων διαδικασιών αλλά και από την ποιότητα των εμπειρογνωμόνων. Όταν δραστηριοποιηθεί, το Ενιαίο Δικαστήριο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας θα πρέπει να παρέχει ένα ειδικό κέντρο διαιτησίας και διαμεσολάβησης το οποίο θα διαθέτει μια ομάδα ειδικευμένων δικαστών, διασφαλίζοντας έτσι ένδικες διαδικασίες υψηλής ποιότητας και αποτελεσματικότητας, ομοιόμορφες πρακτικές και περιορισμό της δυνατότητας αναζήτησης ευνοϊκότερης δικαιοδοσίας (forum shopping). Όπως ανακοίνωσε τον Νοέμβριο του 2016 στη στρατηγική της σχετικά με τη ΔΙ για τις ΜΜΕ, η Επιτροπή, από κοινού με το EUIPO, χαρτογραφεί τα εργαλεία διαμεσολάβησης και διαιτησίας σε θέματα ΔΙ με σκοπό να διευκολυνθεί η περαιτέρω ανάπτυξη υπηρεσιών μεσολάβησης και διαιτησίας σε θέματα ΔΙ, ιδίως για τις ΜΜΕ 46 .

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα αποτελέσματα των διαφορών θα πρέπει να περιλαμβάνονται και στις βάσεις δεδομένων των ΟΚΠ, όπως αναφέρθηκε στο κεφάλαιο σχετικά με τη διαφάνεια 47 .

3.5.Εταιρείες επιβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και SEP

Οι εταιρείες επιβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (Patent Assertion Entities – PAE) 48 διαδραματίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο στην αγορά αδειοδότησης SEP. Μελέτες 49 δείχνουν ότι το ευρωπαϊκό σύστημα επίλυσης διαφορών —όπου περιλαμβάνεται και το σύστημα που πρόκειται να θεσπιστεί υπό το Ενιαίο Δικαστήριο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας— παρέχει επαρκείς διασφαλίσεις για την προστασία κατά των επιβλαβών επιπτώσεων που μπορεί να έχουν ορισμένες PAE στην ΕΕ 50 . Οι PAE θα πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με κάθε άλλο κάτοχο SEP, ακόμη και μετά τη μεταβίβαση των SEP από τους κατόχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στις PAE. Η αύξηση της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας θα μειώσει περαιτέρω το περιθώριο για καταχρήσεις. Η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας από τα δικαστήρια αποτελεί μία ακόμη δικλείδα ασφαλείας. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά τον εξελισσόμενο αντίκτυπο που έχουν αυτοί οι παράγοντες της αγοράς στην ευρωπαϊκή αγορά αδειοδότησης SEP, ιδίως αφού τεθεί σε εφαρμογή το ενιαίο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της ΕΕ.

3.6.Ευαισθητοποίηση

Οι σχετικοί ενδιαφερόμενοι φορείς, και ιδίως οι ΟΚΠ και οι κάτοχοι SEP, πρέπει να συμβάλουν ενεργά στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη διαδικασία αδειοδότησης υπό όρους FRAND και τις επιπτώσεις της, ιδίως για τις ΜΜΕ (τόσο τους κατόχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας όσο και τους φορείς υλοποίησης των προτύπων). Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τις δράσεις ευαισθητοποίησης σε σχέση μ’ αυτό το ζήτημα.

4. Λογισμικό ανοιχτού κώδικα και πρότυπα

Στο πλαίσιο των σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων, η εφαρμογή λογισμικού ανοιχτού κώδικα (ΛΑΚ) έχει αναδειχθεί, μαζί με τα πρότυπα, σε κινητήρια δύναμη για την καινοτομία, και διευρύνεται όλο και περισσότερο, μεταξύ άλλων και στον τομέα των προτύπων ΤΠΕ. Η ενοποίηση των έργων λογισμικού ανοιχτού κώδικα και των διαδικασιών ανάπτυξης προτύπων μόνο οφέλη μπορεί να αποφέρει: από τη μία πλευρά, η εναρμόνιση του λογισμικού ανοιχτού κώδικα και της τυποποίησης μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία ανάπτυξης προτύπων και την υιοθέτηση των προτύπων ΤΠΕ (ιδίως για τις ΜΜΕ), ενώ, από την άλλη πλευρά, τα πρότυπα μπορούν να διασφαλίσουν τη διαλειτουργικότητα των εφαρμογών λογισμικού ανοιχτού κώδικα 51 . Υπάρχουν δραστηριότητες που πραγματοποιούνται προς αυτή την κατεύθυνση στο πλαίσιο διαφόρων ΟΚΠ 52 .

Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα και οι διαδικασίες τυποποίησης παρουσιάζουν τόσο ομοιότητες (π.χ. συνεργατικές ανοιχτές διαδικασίες, συνεισφορά στην καινοτομία) όσο και διαφορές (πολιτικές όσον αφορά τα ΔΔΙ, ευελιξία, συντήρηση, διαφάνεια, ισορροπία των διαδικασιών κ.λπ.). Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να δοθεί προσοχή στην αλληλεπίδραση μεταξύ των έργων που πραγματοποιούνται από τις κοινότητες λογισμικού ανοιχτού κώδικα και των διαδικασιών των ΟΚΠ.

Η Επιτροπή υποστηρίζει τις λύσεις ανοιχτού κώδικα, μέσω έργων έρευνας και ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Μέσα από την ευέλικτη και αποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ των κοινοτήτων τυποποίησης και λογισμικού ανοιχτού κώδικα θα προαχθεί και θα επιταχυνθεί η υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογικών εξελίξεων.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τις κοινότητες λογισμικού ανοιχτού κώδικα και τους ΟΚΠ με σκοπό την προώθηση μιας αποτελεσματικής σχέσης μεταξύ των κοινοτήτων τυποποίησης και λογισμικού ανοιχτού κώδικα. Θα χρηματοδοτήσει επίσης μελέτες οι οποίες θα αναλύσουν τη συμπληρωματικότητα, τους τρόπους αλληλεπίδρασης και τις διαφορές μεταξύ των δύο διαδικασιών, και θα προτείνει λύσεις για την ομαλή συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

5. Συμπέρασμα

Για να μπορέσει η Ευρώπη να αξιοποιήσει πλήρως τα οφέλη της ενιαίας αγοράς και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, χρειάζεται ένα ισορροπημένο πλαίσιο ΔΔΙ το οποίο θα υποστηρίζει ένα βιώσιμο και αποδοτικό οικοσύστημα τυποποίησης και περιβάλλον παραχώρησης αδειών για τη χρήση SEP.

Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει μια σφαιρική προσέγγιση και προσδιορίζει βασικές αρχές για την αδειοδότηση SEP, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένοι οι διάφοροι βιομηχανικοί κλάδοι καθώς και τα ζητήματα αποδοτικότητας. Για να υλοποιηθούν με επιτυχία οι αρχές αυτές και να διασφαλιστεί ότι οι δράσεις που έχουν ανακοινωθεί θα έχουν απτά αποτελέσματα, θα χρειαστεί να υπάρξει συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως μέσα από την προώθηση της συμμετοχής των νεοφυών επιχειρήσεων στην ανάπτυξη του ΔτΠ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά στην υλοποίησή τους.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά τις αγορές αδειοδότησης SEP, με ιδιαίτερη έμφαση στις τεχνολογίες ΔτΠ, αξιοποιώντας την ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα δημιουργηθεί και εκπονώντας περαιτέρω μελέτες εάν χρειαστεί. Θα καταγράψει την πρόοδο που θα σημειωθεί και θα εκτιμήσει την ανάγκη λήψης περαιτέρω μέτρων με στόχο να διασφαλιστεί ένα ισορροπημένο πλαίσιο για την ομαλή, αποδοτική και αποτελεσματική αδειοδότηση SEP σ’ αυτή τη βάση.

(1)

Στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 σχετικά με την ευρωπαϊκή τυποποίηση ορίζονται οι όροι «πρότυπο» και «τεχνική προδιαγραφή». Στο παρόν έγγραφο, ο όρος «πρότυπο» χρησιμοποιείται για λόγους συντομίας και υπό τις δύο έννοιες.

(2)

Για παράδειγμα, η εταιρεία Χ, η οποία εμπορεύεται οικιακά συστήματα συναγερμού που συνδέονται με το διαδίκτυο μέσω Wi-Fi και LTE ώστε να παρέχουν στους καταναλωτές μεγαλύτερη ασφάλεια σε περίπτωση διακοπής ρεύματος, θα χρειαζόταν άδεια για τις εν λόγω τυποποιημένες τεχνολογίες.

(3)

McKinsey, 2015. Βλ. επίσης τον στόχο που έθεσε ο πρόεδρος κ. Juncker σε σχέση με τα δίκτυα 5G και το διαδίκτυο των πραγμάτων στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης στις 14.9.2016.

(4)

PricewaterhouseCoopers, 2015 και Boston Consulting Group, 2015. Βλ. επίσης: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/digitising-european-industry#usefullinks

(5)

 Βλ. McKinsey (2015).

(6)

Τα οικονομικά διακυβεύματα είναι πολύ υψηλά: για παράδειγμα, τα έσοδα από τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για τα πρότυπα 2G, 3G και 4G ανέρχονται περίπου σε 18 δισ. EUR ετησίως (CRA 2016).

(7)

 Η δημόσια διαβούλευση που διοργανώθηκε από την Επιτροπή το 2014 δείχνει σαφώς αποκλίνουσες απόψεις ως προς τις προκλήσεις και τις λύσεις που αφορούν το περιβάλλον των SEP. Βλ. http://ec.europa.eu/growth/tools-databases/newsroom/cf/itemdetail.cfm?item_id=7833 .

(8)

Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που δηλώνονται στο ETSI αντιπροσωπεύουν το 70 % των SEP παγκοσμίως (IPlytics, 2017).

(9)

Για παράδειγμα, περισσότερα από 23 500 διπλώματα ευρεσιτεχνίας κρίθηκαν ουσιώδους σημασίας για το πρότυπο σχετικά με το Παγκόσμιο Σύστημα Κινητών Επικοινωνιών (Global System for Mobile Communication – GSM) και τα πρότυπα σχετικά με την τεχνολογία 3G ή το Παγκόσμιο Σύστημα Κινητών Τηλεπικοινωνιών (Universal Mobile Telecommunication System – UMTS) που έχουν αναπτυχθεί από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI). Τα πρότυπα αυτά εφαρμόζονται σε όλα τα έξυπνα τηλέφωνα και τις συσκευές που διαθέτουν κινητή σύνδεση. Για περισσότερα στοιχεία, βλ. «Landscaping study on SEPs» IPlytics (2017) και «Patents and Standards - A modern framework for IPR-based standardization» ECSIP (2014).

(10)

Ορισμένοι ΟΚΠ απαιτούν ειδικές γνωστοποιήσεις για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας καθώς αναγνωρίζουν τα οφέλη τους, ενώ άλλοι επιτρέπουν γενικές δηλώσεις. Το παρόν τμήμα της ανακοίνωσης αναφέρεται σε ΟΚΠ με ειδικές γνωστοποιήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

(11)

Βλ. για παράδειγμα το μακροχρόνιο έργο «DARE» για τη βελτίωση της βάσης δεδομένων του ETSI.

(12)

Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τη συνοπτική έκθεση για τη δημόσια διαβούλευση που διοργανώθηκε από τη ΓΔ GROW το 2015. http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/14482/attachments/1/translations/en/renditions/native.

(13)

Βλ. CRA (2016).

(14)

 Βλ. τμήμα 3 παρακάτω σχετικά με την αποτελεσματική επιβολή.

(15)

Για παράδειγμα, ένα δυνητικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή μια αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που είχε αρχικά δηλωθεί για υποψήφια τεχνολογία ενδέχεται να μη διατηρηθεί στο εκδοθέν πρότυπο, ή η δηλωθείσα αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ενδέχεται να επανεξεταστεί κατά τη διαδικασία παραχώρησης.

(16)

Για παράδειγμα, το 71 % των SEP που δηλώνονται στους κύριους ΟΚΠ (73 % στο ETSI) χορηγούνται μόνο μετά την έκδοση του προτύπου (IPlytics, 2017).

(17)

Βλ. ECSIP (2014).

(18)

Βλ. IPlytics (2017) και CRA (2016), καθώς και τη συνοπτική έκθεση για τη δημόσια διαβούλευση της ΓΔ GROW σχετικά με τα SEP (2015).

(19)

Μια σειρά από μελέτες σχετικά με διάφορες βασικές τεχνολογίες έχουν δείξει ότι, σε περίπτωση αυστηρού ελέγχου, το ποσοστό των δηλωθέντων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που έχουν ουσιώδη χαρακτήρα είναι μόλις μεταξύ 10 % και 50 % (CRA, 2016 και IPlytics, 2017).

(20)

Το κόστος των ελέγχων ουσιώδους χαρακτήρα μπορεί να είναι αμελητέο σε σύγκριση με τα έσοδα από την παραχώρηση αδειών για βασικές τεχνολογίες (βλ. CRA, 2016).

(21)

Για ανάλυση του κόστους και των οφελών, βλ. IPlytics (2017).

(22)

Βλ. CRA (2016).

(23)

Βλ. IPlytics (2017).

(24)

Δημόσια διαβούλευση σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα πρότυπα: Ένα σύγχρονο πλαίσιο για την τυποποίηση όπου εμπλέκονται δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.

(25)

Licensing Terms of Standard Essential Patents: A Comprehensive Analysis of Cases (Όροι αδειοδότησης για τα ουσιώδη για τη λειτουργία προτύπων διπλώματα ευρεσιτεχνίας: Συνολική ανάλυση περιπτώσεων), ΚΚΕρ 2017

(26)

Μελέτη για τη διαφάνεια, την προβλεψιμότητα και την αποδοτικότητα της τυποποίησης στο πλαίσιο των ΟΚΠ και της αδειοδότησης SEP. Δημοσιεύθηκε στις: 12/12/2016 (μελέτη της CRA).

(27)

Βλέπε, ιδίως, Unwired Planet κατά Huaweï [2017] EWHC 711 (Pat).

(28)

Υπόθεση C-170/13, Huawei Technologies, EU:C:2015:477, σκέψη 53

(29)

Η τρέχουσα αξία είναι η αξία όπως έχει μειωθεί κατά τον χρόνο της σύναψης της σύμβασης παραχώρησης άδειας χρήσης. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η μείωση με την πάροδο του χρόνου, καθώς η σύμβαση παραχώρησης άδειας χρήσης μπορεί να ισχύει για αρκετά χρόνια σε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον το οποίο ενίοτε μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς από τεχνολογικής άποψης.

(30)

Για τη συσσώρευση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης (royalty stacking), βλ. τη μελέτη της CRA.

(31)

Unwired Planet κατά Huaweï [2017] EWHC 711 (Pat).

(32)

Ωστόσο, η αδειοδότηση υπό όρους FRAND απαιτεί τον υπολογισμό της αμοιβής κατά τρόπο ώστε οι φορείς υλοποίησης που επιθυμούν να αναπτύξουν ένα προϊόν για συγκεκριμένη, γεωγραφικά περιορισμένη περιοχή να μη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση.

(33)

Unwired Planet κατά Huaweï [2017] EWHC 711 (Pat).

(34)

Για παράδειγμα, η δημιουργία κοινοπραξιών μπορεί να ενθαρρυνθεί μέσω μέτρων όπως η ενίσχυση της σχέσης μεταξύ ΟΚΠ και κοινοπραξιών, η παροχή κινήτρων για συμμετοχή και η καλύτερη ενημέρωση των ΜΜΕ και των πανεπιστημίων σχετικά με τα πλεονεκτήματα που απολαμβάνουν οι δικαιοπάροχοι σε μια κοινοπραξία (ECSIP, 2015).

(35)

ECSIP (2014).

(36)

COM(2017)708

(37)

Οδηγία 2004/48/ΕΚ, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, EE L 195 της 2.6.2004, αιτιολογική σκέψη 3.

(38)

Υπόθεση C-170/13, Huawei Technologies, EU:C:2015:477.

(39)

Το ΔΕΕ έκρινε ότι το άρθρο 102 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι ο κάτοχος διπλώματος ευρεσιτεχνίας ουσιώδους για τη λειτουργία τεχνικού προτύπου τεθέντος από οργανισμό τυποποίησης, που έχει αναλάβει την κατηγορηματική δέσμευση έναντι οργανισμού πιστοποίησης να παραχωρήσει σε τρίτους άδεια χρήσεως υπό δίκαιους, εύλογους και χωρίς διακρίσεις όρους, επονομαζόμενους «FRAND» («δίκαιοι, εύλογοι και χωρίς διακρίσεις»), δεν κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης του κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου σε περίπτωση που ασκήσει αγωγή παράλειψης με αίτημα την παύση της απομίμησης/παραποίησης του διπλώματος ευρεσιτεχνίας του ή την απόσυρση των πωληθέντων για την παρασκευή των οποίων χρησιμοποιήθηκε το εν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, εφόσον:

1) πριν την άσκηση της εν λόγω αγωγής, αφενός, προειδοποιεί τον φερόμενο ως θίγοντα το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την απομίμηση/παραποίηση που του προσάπτεται, προσδιορίζοντας επακριβώς το εν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και διευκρινίζοντας τον τρόπο κατά τον οποίο συντελέσθηκε η απομίμηση/παραποίηση αυτού, και, αφετέρου, μετά την έκφραση από τον θίγοντα το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της βούλησής του να συνάψει σύμβαση παραχωρήσεως άδειας εκμετάλλευσης υπό όρους FRAND, διαβιβάζει στον εν λόγω θίγοντα το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας συγκεκριμένη και γραπτή πρόταση παραχώρησης άδειας υπό όρους FRAND, διευκρινίζοντας, μεταξύ άλλων, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και τον τρόπο υπολογισμού τους και

2) ο εν λόγω θίγων το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που εξακολουθεί να εκμεταλλεύεται το επίμαχο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν δίνει πάραυτα συνέχεια στην ως άνω πρόταση, συμφώνως προς τα συναλλακτικά ήθη στον συγκεκριμένο τομέα και την καλή πίστη, πράγμα που πρέπει να αξιολογείται βάσει αντικειμενικών στοιχείων και προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την απουσία παρελκυστικών τακτικών.

(40)

OLG Ντίσελντορφ, υπόθεση I-15 U 66/15, απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2016, και OLG Καρλσρούης, υπόθεση 6 U 58/16, απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2016.

(41)

Βλ. τμήμα 1 ανωτέρω.

(42)

Οδηγία 2004/48/ΕΚ, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, EE L 195 της 2.6.2004, σ. 16.

(43)

Υπόθεση C-170/13, Huawei Technologies, EU:C:2015:477 (σκέψη 65)

(44)

Βλ., κατ’ αναλογία, τις «Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας», ΕΕ C 89 της 28.3.2014, σ. 3, παράγραφοι 250-55.

(45)

Υπάρχουν ήδη διάφοροι μηχανισμοί ΕΕΔ, όπως το Κέντρο Διαιτησίας και Διαμεσολάβησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας.

(46)

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, «Putting intellectual property at the service of SMEs to foster innovation and growth» («Η διανοητική ιδιοκτησία στην υπηρεσία των ΜΜΕ με στόχο την προώθηση της καινοτομίας και της ανάπτυξης»), SWD(2016)373 της 22.11.2016.

(47)

Βλ. τμήμα 1.2.1 ανωτέρω.

(48)

Για μια προσπάθεια ορισμού, βλέπε τη μελέτη του ΚΚΕρ «Patent Assertion Entities in Europe», κεφάλαιο 3. http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC103321/lfna28145enn.pdf  

(49)

  http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC103321/lfna28145enn.pdf  

(50)

Μελέτη του ΚΚΕρ ανωτέρω.

(51)

Σε σχέση με το υπολογιστικό νέφος, βλ. την έκθεση σχετικά με τα πρότυπα και το λογισμικό ανοιχτού κώδικα με τίτλο «Bridging the gap» («Γεφύρωση του χάσματος»).

(52)

OASIS, ECMA, ITU-T, ETSI κ.λπ.