*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 8ης Απριλίου 1987

σχετικά με ενίσχυση της ιταλικής κυβέρνησης στους ιταλούς εμπόρους ζάχαρης

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(87/533/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1785/81 του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1981 για την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 606/82 του Συμβουλίου (2), και ιδίως το άρθρο 44,

Αφού κάλεσε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της συνθήκης, τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (3),

Εκτιμώντας ότι:

Ι

Στις 14 Νοεμβρίου 1984, κατά τη σύσκεψη της Επιτροπής Διαχειρίσεως Ζάχαρης, η Επιτροπή έλαβε γνώση ενός μέτρου ενίσχυσης που προβλέπεται από την delibera (απόφαση) του CIPE ( Comitato Interministeriale Programmazione Economica) της 11ης Οκτωβρίου 1984 (4), από το provvedimento αριθ. 39/84 της 24ης Οκτωβρίου 1984 (5) και το provvedimento αριθ. 41/84 της 16ης Νοεμβρίου 1984 (6).

Το μέτρο αυτό προβλέπει τη χορήγηση μιας ενίσχυσης στους ιταλούς εμπόρους ζάχαρης ύψους 37,12 ιταλικών λιρών ανά χιλιόγραμμο για τα αποθέματα λευκής ζάχαρης που υπήρχαν στις 29 Οκτωβρίου 1984, ελεύθερα φόρου παρασκευής και για τα οποία έχει καταβληθεί sovraprezzo (παλαιό ποσό). Σκοπός του μέτρου αυτού είναι να διατηρηθεί το επίπεδο των εσόδων των εμπόρων αυτών οι οποίοι θίγονται από την απόφαση που έλαβε η CIPE για μείωση των ανώτατων τιμών της ζάχαρης από τις 30 Οκτωβρίου 1984.

ΙΙ

1. Η Επιτροπή σε επιστολή την οποία έστειλε στην ιταλική κυβέρνηση, στις 23 Νοεμβρίου 1984, εξέφρασε επιφύλαξη έναντι του μέτρου αυτού και ανέφερε ότι η θέση που θα λάβει σχετικά εξαρτάται από τα συμπεράσματα στα οποία θα καταλήξει ως προς την αρχή του καθορισμού των τιμών της ζάχαρης σε εθνικό επίπεδο. Στις 18 Δεκεμβρίου 1985, αποφάσισε να μη θεωρήσει την αρχή του καθορισμού αυτού της τιμής της ζάχαρης στην Ιταλία σαν παράβαση του κοινοτικού καθεστώτος τιμών.

Με επιστολή την οποία έστειλε στην ιταλική κυβέρνηση, στις 7 Μαΐου 1986, η Επιτροπή της ανακοίνωσε ότι είχε αποφασίσει να κινήσει όσον αφορά το ανωτέρω μέτρο ενίσχυσης τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ.

Η Επιτροπή έκρινε πράγματι ότι το μέτρο αυτό:

- αποτελεί ενίσχυση λειτουργίας χωρίς διαρκές αποτέλεσμα για τη βελτίωση των σχετικών διαρθρώσεων,

- πληροί τα κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ και δεν μπορεί να υπαχθεί στις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 92 της συνθήκης,

- αποτελεί, εξάλλου, από τη φύση του και τον τρόπο χρηματοδότησής του, παράβαση της κοινής οργάνωσης των αγορών στον τομέα της ζάχαρης και, για τους λόγους αυτούς, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92.

Η Επιτροπή κάλεσε στα πλαίσια της διαδικασίας αυτής την ιταλική κυβέρνηση να της κοινοποιήσει τις παρατηρήσεις της.

Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα άλλα κράτη μέλη καθώς και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους πλην των κρατών μελών να της υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

2. Στις 22 Ιουλίου 1986, η ιταλική κυβέρνηση απάντησε στην επιστολή της Επιτροπής της 7ης Μαΐου 1986. Με την ευκαιρία αυτή, υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι η μείωση της τιμής της ζάχαρης, που αποφασίστηκε με το provvedimento της CIP αριθ. 39/84, δεν επέτρεψε στους εμπόρους να πουλήσουν τα αποθέματα ζάχαρης που είχαν στις 29 Οκτωβρίου 1984 χωρίς να υποστούν ζημία. Ως εκ τούτου, το εν λόγω provvedimento δεν αποτελεί, σύμφωνα με την ιταλική κυβέρνηση, ενίσχυση, γιατί έχει σαν σκοπό να εξασφαλίσει την ισότητα μεταχείρισης σε σχέση με το προϊόν το οποίο έχει πωληθεί πριν από τη μείωση της τιμής.

3. Με επιστολή της 9ης Ιανουαρίου 1987, η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε στην Επιτροπή, μεταξύ άλλων, ότι:

- στην ανακοίνωσή της προς τους λοιπούς ενδιαφερόμενους πλην των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της συνθήκης ΕΟΚ, είχε επιβεβαιώσει ότι το καθεστώς των ανώτατων τιμών της ζάχαρης στην Ιταλία δεν είναι αντίθετο με το κοινοτικό καθεστώς τιμών,

- με την απόφαση αυτή γίνεται σαφέστερη η λογική στην οποία βασίστηκε το εθνικό μέτρο το οποίο αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της ισορροπίας των συνθηκών που επικρατούσαν στην αγορά για τους εμπόρους που είχαν αγοράσει τη ζάχαρη πριν από τη μείωση της εθνικής τιμής και την είχαν εν συνεχεία μεταπωλήσει,

- για τους λόγους αυτούς η ιταλική κυβέρνηση καλούσε την Επιτροπή να επανεξετάσει κατά τρόπο ευνοϊκότερο τα μέτρα τα οποία αποσκοπούσαν στην αποκατάσταση δίκαιων συνθηκών για τους ενδιαφερόμενους παράγοντες.

ΙΙΙ

Οι ποσότητες ζάχαρης για τις οποίες πρέπει να δοθεί η ενίσχυση στους εμπόρους ζάχαρης είναι οι ακόλουθες:

- οι ποσότητες των αποθεμάτων ζάχαρης που είχαν οι έμποροι στις 29 Οκτωβρίου 1984 και τις οποίες αφορά η ενίσχυση υπολογίζονται σε:

47 839 τόνους (σύμφωνα με τις πληροφορίες που έδωσε η ιταλική κυβέρνηση), δηλαδή:

- 3,75 % της ιταλικής παραγωγής για το έτος εσοδείας 1984/85, η οποία ανέρχεται σε 1 274 000 τόνους (πηγή: Eurostat),

- 24,8 % των ποσοτήτων που είχαν εισαχθεί στη διάρκεια του έτους εσοδείας 1984/85 (πηγή: Eurostat).

Με βάση τα στοιχεία αυτά, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης φτάνει σε 1,7 δισεκατομμύρια ιταλικές λίρες (1 164 000 ECU),

- ετήσια εισαγόμενες ποσότητες ζάχαρης ως έχει από τα κράτη μέλη (EUR-10, πηγή: Eurostat):

- έτος εσοδείας 1982/83: 283 000 τόνοι,

- έτος εσοδείας 1983/84: 273 000 τόνοι,

- έτος εσοδείας 1984/85: 239 773 τόνοι.

Δεδομένου ότι η Ιταλία παρουσιάζει ελλείμματα σε ζάχαρη, η παραγωγή της περιορίζεται στην ποσόστωση Α.

IV

1. Η ενίσχυση που προβλέπεται για όλες τις ποσότητες ζάχαρης που υπήρχαν σε απόθεμα στις 29 Οκτωβρίου 1984 προκαλεί νόθευση του ανταγωνισμού. Πράγματι, ευνοεί τους ιταλούς εμπόρους οι οποίοι διέθεταν αποθέματα λευκής ζάχαρης στις 29 Οκτωβρίου 1984, σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους στον τομέα της ζάχαρης στα άλλα κράτη μέλη, και οι οποίοι επιθυμούσαν να τη διαθέσουν μετά την ημερομηνία αυτή.

Πρέπει, σχετικά, να θεωρηθεί ότι από τις 30 Οκτωβρίου 1984, και στις δύο αυτές κατηγορίες οικονομικών παραγόντων, επιβάλλονται οι ίδιες ανώτατες τιμές ζάχαρης τις οποίες καθορίζει η CIPE. Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί συγχρόνως υπόψη το γεγονός ότι μόνο οι έμποροι που διέθεταν αποθέματα ζάχαρης στις 29 Οκτωβρίου 1984 θα πάρουν την ενίσχυση των 37,12 ιταλικών λιρών ανά χιλιόγραμμο.

Ως εκ τούτου, οι τελευταίοι μπορούν, χάρη στην παρέμβαση αυτή, να εφαρμόσουν, αν το επιθυμούν, περισσότερο συμφέροντες όρους πώλησης από εκείνους που θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ομόλογοί τους στα άλλα κράτη μέλη που δεν επωφελούνται από ανάλογη κρατική παρέμβαση.

Το μέτρο αυτό επηρεάζει επίσης τις συναλλαγές ζάχαρης μεταξύ Ιταλίας και των άλλων κρατών μελών που επιθυμούν να πραγματοποιήσουν εξαγωγές προς τη χώρα αυτή. Πράγματι, οι εξαγωγές των οικονομικών παραγόντων από τα εν λόγω κράτη περιορίζονται από τις 30 Οκτωβρίου 1984 λόγω του ότι οι ιταλοί έμποροι προτιμούν, από τη μέρα αυτή, να διαθέτουν πρώτα τα αποθέματα ζάχαρης που διέθεταν στις 29 Οκτωβρίου 1984 -ζάχαρη για την οποία μπορούν να λάβουν ενίσχυση ύψους 37,12 ιταλικών λιρών ανά χιλιόγραμμο- και μόνον εν συνεχεία εισαγόμενη, χωρίς καμιά ενίσχυση από τα άλλα κράτη μέλη.

2. Το εν λόγω μέτρο ανταποκρίνεται επομένως στους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, το οποίο προβλέπει το καταρχήν ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά για τις ενισχύσεις που πληρούν τα αναφερόμενα κριτήρια.

Η απαγόρευση αυτή δεν μπορεί να αρθεί βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 2 της συνθήκης, δεδομένου ότι οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στη διάταξη αυτή δεν ισχύουν προφανώς στην παρούσα περίπτωση. Στην παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου προσδιορίζονται οι συγκεκριμένοι στόχοι οι οποίοι πρέπει να επιδιώκονται με τη χορήγηση των ενισχύσεων, στόχοι οι οποίοι πρέπει να αφορούν την επιδίωξη κοινοτικού συμφέροντος· μπορούν ιδίως να χορηγούνται μόνο εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ενίσχυση είναι αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός από τους στόχους που προβλέπονται στις διατάξεις αυτές. Η εφαρμογή των εν λόγω παρεκκλίσεων για ενισχύσεις που δεν συνεπάγονται τέτοιο αντιστάθμισμα θα σήμαινε αποδοχή μιας κατάστασης επιζήμιας για τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που δεν δικαιολογούνται από το κοινοτικό συμφέρον και, κατά συνέπεια, αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα για ορισμένα κράτη μέλη.

Το εν λόγω μέτρο δεν αποτελεί προφανώς μέτρο που προορίζεται για την προώθηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο β)· δεν πρόκειται επίσης για μέτρα που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας του εν λόγω κράτους μέλους με την έννοια της ίδιας διάταξης. Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) σε σχέση με τις ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών καθώς και ορισμένων δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο παραπάνω στοιχείο γ), διαπιστώνεται ότι η ενίσχυση χορηγείται αποκλειστικά προς όφελος ορισμένων ιταλών εμπόρων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη κριτήρια προσαρμογής ή βελτίωσης των διαρθρώσεων για την άσκηση της εμπορίας τους. Κατά συνέπεια, το μέτρο αυτό πρέπει να θεωρηθεί σαν ενίσχυση λειτουργίας για τους εμπόρους αυτούς, ένα είδος ενίσχυσης στο οποίο η Επιτροπή είναι καταρχήν πάντα, αντίθετη, λόγω του ότι η χορήγησή της δεν εξαρτάται από όρους τέτοιους που να επιτρέπουν την εφαρμογή μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).

Εξάλλου, το γεγονός ότι η Επιτροπή αποφάσισε ότι το εθνικό καθεστώς καθορισμού ανώτατων τιμών για τη ζάχαρη στην Ιταλία δεν αποτελεί παράβαση σε σχέση με το κοινοτικό καθεστώς των τιμών, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω ενίσχυση, η οποία σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές αποσκοπεί σε αντιστάθμιση της μείωσης του εθνικού επιπέδου τιμών στις 30 Οκτωβρίου 1984, μπορεί να υπαχθεί σε μία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης ΕΟΚ.

3. Η χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης αποτελεί παράβαση της αρχής σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη δεν έχουν πλέον εξουσία να λαμβάνουν μονομερώς αποφάσεις για τα εισοδήματα, στα πλαίσια μιας κοινής οργάνωσης της αγοράς, με τη χορήγηση ενισχύσεων του είδους αυτού.

Υπάρχουν, εξάλλου, όρια στην εξουσία των κρατών μελών να παρεμβαίνουν άμεσα στη λειτουργία των κοινών οργανώσεων της αγοράς με κοινό σύστημα τιμών, οι οποίες υπάγονται πλέον στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας.

Ως εκ τούτου, ακόμα και αν μπορούσε να εφαρμοσθεί παρέκκλιση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 της συνθήκης, ο χαρακτήρας της παράβασης που έχει το υπό εξέταση μέτρο ενίσχυσης σε σχέση με την εν λόγω κοινή οργάνωση αγοράς αποκλείει την εφαρμογή μιας τέτοιας παρέκκλισης.

4. Η εν λόγω ενίσχυση δεν πληροί, επομένως, τους όρους που απαιτούνται για την εφαρμογή μιας από τις παρεκκλίσεις του άρθρου 92 και πρέπει να θεωρηθεί ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά, και οι ιταλικές αρχές πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να μη χορηγηθούν οι ενισχύσεις αυτές.

Η Επιτροπή, ανεξάρτητα από την παρούσα απόφαση, επιφυλάσσεται να προβεί και σε άλλες ενέργειες όσον αφορά την επιστροφή της ανωτέρω αναφερόμενης ενίσχυσης από τους δικαιούχους, καθώς και τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, στην περίπτωση που αποδειχθεί ότι η ενίσχυση χορηγήθηκε πριν από το τέλος της διαδικασίας εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση, η οποία συνίσταται σε καταβολή χρηματικού ποσού στους ιταλούς εμπόρους ύψους 37,12 ιταλικών λιρών ανά χιλιόγραμμο για τα αποθέματα λευκής ζάχαρης, ελεύθερης φόρου παρασκευής και για την οποία έχει καταβληθεί sovraprezzo, και προβλέπεται από την delibera (απόφαση) του CIPE (Comitato Interministeriale di Programazzione Economica) της 11ης Οκτωβρίου 1984 και από τα provvedimenti του CIP (Comitato Interministeriale Prezzi) αριθ. 39/84 της 24ης Οκτωβρίου 1984 και αριθ. 41/84 της 16ης Νοεμβρίου 1984, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92 της συνθήκης και δεν μπορεί να χορηγηθεί.

Άρθρο 2

Η ιταλική κυβέρνηση ενημερώνει την Επιτροπή, σε προθεσμία ενός μηνός από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που λαμβάνει για να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του άρθρου 1.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 8 Απριλίου 1987.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Αντιπρόεδρος

(1) ΕΕ αριθ. L 177 της 1. 7. 1981, σ. 4.

(2) ΕΕ αριθ. L 74 της 18. 3. 1982, σ. 1.

(3) ΕΕ αριθ. C 269 της 25. 10. 1986, σ. 2.

(4) Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana αριθ. 313 της 14. 11. 1984.

(5) Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana αριθ. 298 της 29. 10. 1984.

(6) Gazzetta Ufficilae della Repubblica Italiana αριθ. 319 της 20. 11. 1984.