Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52009AE0877

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων COM(2008) 767 τελικό

OJ C 277, 17.11.2009, p. 67–71 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

17.11.2009   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 277/67


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων»

COM(2008) 767 τελικό

(2009/C 277/13)

Εισηγήτρια: η Δρ ΜΠΡΕΔΗΜΑ

Στις 19 Νοεμβρίου 2008, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων

COM(2008) 767 τελικό.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Απριλίου 2009, με βάση την εισηγητική έκθεση της Δρος Μπρεδήμα.

Κατά την 453η σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Μαΐου 2009 (συνεδρίαση της 13ης Μαΐου 2009), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 187 ψήφους υπέρ, δύο κατά και τρεις αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα

1.1.   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ανακοίνωση και υποστηρίζει τη σειρά μέτρων με τα οποία η ΕΕ θα μπορούσε να συμβάλει παγκοσμίως στην ασφαλέστερη και φιλικότερη προς το περιβάλλον διαχείριση των πλοίων που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

1.2.   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ανακύκλωση συμβάλλει θετικά στην παγκόσμια εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων και αναγνωρίζει ότι, με την κατάλληλη διαχείριση, η ανακύκλωση πλοίων μπορεί να γίνει ένας «πράσινος» και αειφόρος βιομηχανικός τομέας.

1.3.   Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ταχείας επικύρωσης της Σύμβασης του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO/ΔΝΟ) για την ανακύκλωση των πλοίων. Τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα κράτη στα οποία πραγματοποιείται η ανακύκλωση θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την έγκαιρη θέση της Σύμβασης σε ισχύ.

1.4.   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συμπερίληψη κανόνων για την «καθαρή» διάλυση των πολεμικών πλοίων και άλλων κρατικών πλοίων στα μέτρα για τη διάλυση των πλοίων.

1.5.   Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να αναληφθούν δράσεις για την επανόρθωση των άθλιων περιβαλλοντικών και κοινωνικών συνθηκών που επικρατούν σε πολλές εγκαταστάσεις ανακύκλωσης της Νότιας Ασίας, βελτιώνοντας τη λειτουργία τους και παράλληλα διατηρώντας το εισόδημα που αντλούν οι τοπικές κοινότητες από τις παρεχόμενες θέσεις εργασίας και υπηρεσίες.

1.6.   Η ικανότητα διάλυσης πλοίων πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση και η επίτευξη του στόχου αυτού κατά τρόπο ασφαλή και βιώσιμο αποτελεί πρόκληση που χρήζει αντιμετώπισης. Η εξεύρεση τρόπου κάλυψης του σημαντικά υψηλότερου κόστους της διάλυσης σε ευρωπαϊκά διαλυτήρια μπορεί να επιτευχθεί με ένα συνδυασμό ρυθμιστικών πράξεων και πρωτοβουλιών του κλάδου.

1.7.   Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η διάλυση των πλοίων με «προσάραξη» θα συνεχίσει να είναι η προτιμώμενη μέθοδος στο εγγύς μέλλον. Ως εκ τούτου, απαιτείται να βελτιωθούν οι συνθήκες που επικρατούν επί του παρόντος προκειμένου να λειτουργούν τα διαλυτήρια κατά τρόπο ασφαλή και φιλικό προς το περιβάλλον. Εντούτοις, η άσκηση υπερβολικών πιέσεων για τη βελτίωση των συνθηκών που επικρατούν στις εγκαταστάσεις της Νότιας Ασίας δεν θα πρέπει να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα με την «εξαγωγή» του προβλήματος σε παραλίες άλλων αναπτυσσόμενων χωρών, προκαλώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ανεξέλεγκτη επέκταση διαλυτηρίων που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές στην Ασία και την Αφρική.

1.8.   Η ΕΟΚΕ προτείνει να αποτελέσουν οι προϋποθέσεις διάλυσης και ανακύκλωσης σημαντική συνιστώσα των διμερών ναυτιλιακών ή εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ με τις ενδιαφερόμενες ασιατικές χώρες (π.χ. να συμπεριληφθούν στην υπό διαπραγμάτευση ναυτιλιακή συμφωνία ΕΕ/Ινδίας διατάξεις σχετικά με τη διάλυση των πλοίων). Καλεί την Επιτροπή να θίξει το θέμα αυτό σε πολιτικό επίπεδο.

1.9.   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διάλυση και η ανακύκλωση είναι ζήτημα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει τα ναυπηγεία στην αλυσίδα ευθυνών για τη διάθεση των πλοίων. Οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις – από κοινού με τα ναυπηγεία – θα πρέπει να συμβάλλουν στη διασφάλιση της ενημέρωσης των διαλυτηρίων για κάθε δυνητικά επικίνδυνο υλικό ή κατάσταση στα πλοία τους.

1.10.   Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης ενός μοντέλου ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης (IMS) για τη διεθνώς ανεξάρτητη πιστοποίηση των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, προκειμένου να αναδειχθεί η ασφαλής και φιλική προς το περιβάλλον ανακύκλωση σύμφωνα με τη μελλοντική Σύμβαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO/ΔΝΟ).

1.11.   Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να λάβει υπόψη, στη μελέτη της για ένα ταμείο διάλυσης πλοίων, τις αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου «ο ρυπαίνων πληρώνει» και «ευθύνη του παραγωγού», καθώς και τη συμβατότητα ενός τέτοιου ταμείου με τη νομοθεσία για τις κρατικές ενισχύσεις. Θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω πώς θα μπορούσε ένα τέτοιο ταμείο να προωθήσει τους στόχους της Σύμβασης.

1.12.   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι τοπικές αρχές ενδέχεται να εναντιωθούν στη δημιουργία εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων στην ΕΕ για περιβαλλοντικούς λόγους. Εάν, ωστόσο, οι υπάρχουσες εγκαταστάσεις χρησιμοποιηθούν προς τον σκοπό αυτό και πληρούν, ως οφείλουν, τις ευρωπαϊκές και εθνικές προδιαγραφές, τότε η λειτουργία τους μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον θα προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης. Οι παράμετροι αυτές πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά.

1.13.   Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επινοήσει κίνητρα πολιτικής και βραβεία, όπως π.χ. το βραβείο «Clean Marine Award», για τους πλοιοκτήτες και τις εγκαταστάσεις που προβαίνουν σε υποδειγματική ανακύκλωση των πλοίων.

2.   Εισαγωγή

2.1.   Οι περιβαλλοντικές και οι κοινωνικές πτυχές των πρακτικών διάλυσης των πλοίων στις παραλίες της Νότιας Ασίας συνεχίζουν να εγείρουν ανησυχίες παγκοσμίως και ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Πρόσφατα, ο αρμόδιος για θέματα περιβάλλοντος Επίτροπος, κ. Δήμας, απηύθυνε έκκληση να υιοθετηθούν καλύτερες διαδικασίες και έλεγχοι των πλοίων που προορίζονται για διαλυτήρια της Νότιας Ασίας, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η διάλυσή τους πραγματοποιείται με τον κατάλληλο τρόπο. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, το 2009 θα υποβληθούν σε διάλυση 1 000 πλοία, δηλαδή υπερτριπλάσια από ό,τι το 2008, αυξάνοντας τις πιέσεις στην ικανότητα ανακύκλωσης. Η ικανότητα διάλυσης πλοίων πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση και η επίτευξη του στόχου αυτού, κατά τρόπο ασφαλή και βιώσιμο, αποτελεί πρόκληση που χρήζει αντιμετώπισης.

2.2.   Η Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων» (1) βασίζεται στα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων (2007) (2). Η ΕΟΚΕ (3) επικρότησε αυτό το Πράσινο Βιβλίο ως πρωτοβουλία που αναμενόταν από καιρό. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε πρόσφατα την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν επείγοντα μέτρα όσον αφορά τη διάλυση των πλοίων (4).

2.3.   Παράλληλα, λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα σε διεθνή κλίμακα για να αντιμετωπισθεί το ζήτημα. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO/ΔΝΟ) κατάρτισε μια νέα «Διεθνή Σύμβαση για την ασφαλή και φιλική προς το περιβάλλον ανακύκλωση των πλοίων» (επικαλούμενη εφεξής «η Σύμβαση»), που αναμένεται να εγκριθεί τον Μάιο του 2009. Η Σύμβαση υιοθετεί μια συνολική προσέγγιση «από την αρχή έως το τέλος» για τα πλοία και επιδιώκει τη λειτουργία των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων κατά τρόπο ασφαλή και φιλικό προς το περιβάλλον, χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια και η λειτουργική αποδοτικότητα των πλοίων. Προβλέποντας έναν κατάλληλο μηχανισμό ελέγχου και εφαρμογής για τη διάλυση των πλοίων, η Σύμβαση επιδιώκει να εξασφαλίσει επίπεδο ελέγχου ισοδύναμο με εκείνο της Σύμβασης της Βασιλείας (5).

2.4.   Η κοινή ομάδα εργασίας ΔΟΕ/ΔΝΟ/Σύμβασης της Βασιλείας για τη διάλυση των πλοίων καταδεικνύει τη συνεργασία που υπάρχει σε διεθνές επίπεδο. Οι τρεις αυτοί οργανισμοί ανέπτυξαν από κοινού το Παγκόσμιο Πρόγραμμα για Αειφόρο Ανακύκλωση των Πλοίων, με στόχο να εξασφαλισθεί η μελλοντική βιωσιμότητα του κλάδου, επιφέροντας βελτιώσεις όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και την προστασία του περιβάλλοντος στα διαλυτήρια της Νότιας Ασίας.

3.   Ανακοίνωση για μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων

3.1.   Η Ανακοίνωση σχετικά με μία στρατηγική της ΕΕ για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης των πλοίων δεν διατυπώνει μια συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση. Προτείνει μια σειρά μέτρων για την κατά το δυνατόν συντομότερη βελτίωση των όρων υπό τους οποίους διενεργείται η διάλυση των πλοίων, συμπεριλαμβανομένης της μεταβατικής περιόδου μέχρι τη θέση σε ισχύ της Σύμβασης.

3.2.   Στη στρατηγική προτείνεται να εξετάσει η Επιτροπή τη σκοπιμότητα ορισμένων επιλογών για την προώθηση των στόχων της Σύμβασης.

3.3.   Στην αξιολόγηση του αντικτύπου (6) που συνοδεύει την Ανακοίνωση συνάγεται το συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερη μια ολοκληρωμένη πολιτική προσέγγιση που θα συνδυάζει επιλεγμένα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα, δεδομένου ότι αποτελεί τη μοναδική δυνατότητα να επιτευχθούν θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

4.1.   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ανακοίνωση και υποστηρίζει το φάσμα των δυνατών μέτρων με τα οποία η ΕΕ θα μπορούσε να συμβάλει στην ασφαλέστερη και φιλικότερη προς το περιβάλλον μεταχείριση των παροπλισμένων πλοίων παγκοσμίως. Η Ανακοίνωση είναι έγκαιρη και ενδεδειγμένη, αφού υπολογίζεται ότι το 19 % του παγκόσμιου στόλου φέρει τη σημαία των κρατών μελών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ).

4.2.   Ο νέος τρόπος παραγωγής χάλυβα με ανακύκλωση χρειάζεται μόλις το ένα τρίτο της ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή χάλυβα από πρώτες ύλες. Επομένως, η ανακύκλωση συμβάλλει θετικά στη συνολική παγκόσμια εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων και, με την κατάλληλη διαχείριση, η ανακύκλωση πλοίων μπορεί να γίνει ένας «πράσινος» και αειφόρος βιομηχανικός τομέας.

4.3.   Η τάση να διαλύονται εκατοντάδες πλοία κάθε χρόνο θα συνεχισθεί μέχρι το 2010 (και το 2015) με τη σταδιακή απόσυρση των πετρελαιοφόρων μονού κύτους. Επιπλέον, και λόγω της παρούσας χρηματοοικονομικής και ναυτιλιακής κρίσης, τα παλαιότερα πλοία μεταφοράς φορτίων χύδην αποσύρονται με ταχύ ρυθμό. Επί του παρόντος, 157 πλοία συνολικής χωρητικότητας 5,5 εκατομμυρίων τόνων επανεξετάζονται για να αποφασισθεί η πιθανή διάλυσή τους. Κατά συνέπεια, οι υφιστάμενες κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα συνεχιστούν, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και να επιδεινωθούν.

4.4.   Το 80 % και πλέον των πλοίων διαλύεται στις ακτές της Ινδίας, του Μπαγκλαντές, του Πακιστάν και της Τουρκίας. Το Μπαγκλαντές είναι σήμερα η μεγαλύτερη χώρα διάλυσης πλοίων στον κόσμο. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ακολουθείται η χαμηλότερου κόστους, αλλά συγχρόνως και πιο επιβλαβής για το περιβάλλον, μέθοδος της «προσάραξης». Η μέθοδος αυτή έχει βαρύ αντίτιμο σε ανθρώπινες ζωές και ευνοεί την εμφάνιση πολλών ασθενειών λόγω της έκθεσης σε τοξικές ουσίες. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η διάλυση των πλοίων με «προσάραξη» θα συνεχίσει να είναι η προτιμώμενη μέθοδος στο εγγύς μέλλον. Ως εκ τούτου, απαιτείται να βελτιωθούν οι συνθήκες που επικρατούν επί του παρόντος στα διαλυτήρια προκειμένου να λειτουργούν κατά τρόπο ασφαλή και φιλικό προς το περιβάλλον.

4.5.   Οι άσχημες περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης της Νότιας Ασίας ευθύνονται για τον αθέμιτο ανταγωνισμό με τους ευρωπαίους ομολόγους τους. Επιπλέον, η υψηλή τοπική ζήτηση για ανακυκλωμένο χάλυβα δημιουργεί πρόσθετο πρόβλημα στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

4.6.   Η διάλυση πλοίων είναι μια δύσκολη διεργασία, που καλύπτει μεγάλο φάσμα δραστηριοτήτων, από την αφαίρεση όλου του εξοπλισμού μέχρι τον κατατεμαχισμό και την ανακύκλωση των δομικών στοιχείων του πλοίου. Ενώ η διάλυση των πλοίων στα νεωλκεία των βιομηχανικών χωρών υπόκειται σε νομικές ρυθμίσεις, οι αντίστοιχες δραστηριότητες στις ακτές της Ασίας υπόκεινται σε πολύ λιγότερο έλεγχο και εποπτεία. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, το 20 % του εργατικού δυναμικού που απασχολείται στις παραλίες διάλυσης πλοίων του Μπαγκλαντές είναι παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών. Διάφορες Συμβάσεις της ΔΟΕ για τις συνθήκες υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων εφαρμόζονται σπανίως σε αυτές τις χώρες. Η απουσία υγιούς διαχείρισης και περιβαλλοντικά ασφαλούς διάθεσης των αποβλήτων που προκύπτουν σε μεταγενέστερο στάδιο επιτείνει το πρόβλημα.

4.7.   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η διαρθρωτική φτώχεια και άλλα κοινωνικά και νομικά προβλήματα συνδέονται στενά με την έλλειψη ή τη μη εφαρμογή ελαχίστων προτύπων για την ασφάλεια στον χώρο εργασίας και την προστασία του περιβάλλοντος. Επιπλέον, οι χώρες αυτές δεν είναι πρόθυμες να βελτιώσουν τα πρότυπα και να παρέμβουν στις τιμές της ανακύκλωσης, από φόβο μήπως απολέσουν μια σημαντική πηγή εσόδων. Ωστόσο, οι εν λόγω χώρες θα πρέπει να αξιώσουν από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να επενδύσουν στη βελτίωση των εγκαταστάσεών τους και να εξασφαλίσουν στους εργαζομένους τους τις συνθήκες προστασίας και εργασίας που τους αξίζουν. Κατά τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις με τις συγκεκριμένες χώρες, η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τόσο την εφαρμογή αυτών των διεθνών προτύπων όσο και την αποτελεσματική επιβολή τους, σε συνδυασμό με τη δημιουργία υποδομών.

4.8.   Στη γνωμοδότησή της (7) για την Ανακοίνωση με τίτλο «Μία ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση», η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει για μία ακόμη φορά τη σοβαρή έλλειψη σε παγκόσμια κλίμακα εγκαταστάσεων διάλυσης πλοίων συμβατών με τις αρχές της περιβαλλοντικής και της κοινωνικής βιωσιμότητας. Επομένως, οι ευρωπαϊκές και οι διεθνείς προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στις δράσεις των κρατών της Νότιας Ασίας στα οποία πραγματοποιείται η ανακύκλωση για τη συμμόρφωση των εγκαταστάσεών τους με τα διεθνώς αποδεκτά πρότυπα.

4.9.   Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Σύμβαση, από κοινού με τις Κατευθυντήριες Γραμμές για την εφαρμογή της, επιδιώκει να εξασφαλίσει ισοδύναμο επίπεδο ελέγχου και εφαρμογής με τη Σύμβαση της Βασιλείας και χρήζει, ως εκ τούτου, σθεναρής υποστήριξης.

4.10.   Στο πλαίσιο της προσέγγισης «από την αρχή έως το τέλος» όσον αφορά τη διάλυση των πλοίων, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει τα ναυπηγεία στην αλυσίδα ευθυνών για τη διάθεση, στο τέλος του κύκλου ζωής τους, των πλοίων που έχουν ναυπηγήσει. Η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου εμπορικού στόλου κατασκευάζεται σε ιαπωνικά, κορεατικά και κινεζικά ναυπηγεία. Σύμφωνα με την αλυσίδα ευθυνών της ποιοτικής ναυτιλίας, κάθε εμπλεκόμενος παράγοντας αναλαμβάνει τον δικό του βαθμό ευθύνης. Βάσει της συλλογιστικής αυτής, τα ναυπηγεία έχουν για τα πλοία ευθύνες ανάλογες με εκείνες που έχουν οι κατασκευαστές αυτοκινήτων ή αεροσκαφών για τα δικά τους προϊόντα.

4.11.   Κατά την εξέταση του θέματος αυτού, η ΕΟΚΕ θα πρέπει να βρει μία ισορροπία μεταξύ δύο αλληλοσυγκρουόμενων παραμέτρων, που είναι, από τη μία πλευρά, οι άθλιες περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες που εξακολουθούν να επικρατούν στις περισσότερες ασιατικές εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και, από την άλλη, το φάσμα της ανεργίας που αντιμετωπίζουν οι τοπικές αρχές των χωρών της Νότιας Ασίας, οι οποίες ζουν από τα έσοδα αυτών των εγκαταστάσεων. Επομένως, η βελτίωση των συνθηκών δεν θα πρέπει να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα με την «εξαγωγή» του προβλήματος σε παραλίες άλλων αναπτυσσόμενων χωρών.

4.12.   Με τη βελτίωση των επιδόσεων κατά τη διαδικασία διάλυσης των πλοίων ασχολείται επί του παρόντος και ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO). Τα μελλοντικά εθελοντικά διεθνή πρότυπα (ISO 30000 και ISO 30003), τα οποία θα διαμορφώσουν ένα σύστημα ανεξάρτητου ελέγχου και πιστοποίησης των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, έχουν σκοπό να υποστηρίξουν τις εργασίες του ΔΝΟ, της ΔΟΕ και της Σύμβασης της Βασιλείας, αποφεύγοντας προσεκτικά τυχόν επικαλύψεις.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

5.1.   Ταχεία εφαρμογή της Σύμβασης του ΔΝΟ για την ανακύκλωση των πλοίων

5.1.1.   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η Σύμβαση δεν θα τεθεί σε εφαρμογή πριν από το 2015. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ταχείας επικύρωσης και εφαρμογής της Σύμβασης. Τα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και τα κράτη όπου πραγματοποιείται η ανακύκλωση, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν προκειμένου να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την έναρξη ισχύος της Σύμβασης σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα πρέπει να ενθαρρυνθούν οι κυβερνήσεις να εφαρμόσουν τα τεχνικά πρότυπα της Σύμβασης σε εθελοντική βάση κατά τη μεταβατική περίοδο, μόλις αυτό καταστεί πρακτικά εφικτό.

5.1.2.   Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την ενσωμάτωση της Σύμβασης στη νομοθεσία της ΕΕ μέσω Κανονισμού που θα περιλαμβάνει τα βασικά της στοιχεία, όπως συνέβη με τη Σύμβαση AFS του ΔΝΟ (8). Παράλληλα, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τρόπους και μέσα που θα παροτρύνουν τα κράτη όπου πραγματοποιείται η ανακύκλωση να αναλάβουν παρόμοια δράση, δηλαδή να επικυρώσουν και να θέσουν σε εφαρμογή τη Σύμβαση το συντομότερο δυνατό.

5.2.   «Καθαρή» διάλυση των πολεμικών πλοίων και άλλων (κρατικών) σκαφών

5.2.1.   H EOKE σημειώνει ότι η Σύμβαση δεν αφορά όλα τα πλοία· συγκεκριμένα, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της τα πολεμικά πλοία και ορισμένα άλλα πλοία κρατικής ιδιοκτησίας. Ωστόσο, τα εν λόγω πλοία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τρόπο συμβατό με τη Σύμβαση. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ προτείνει να περιληφθούν και αυτά τα πλοία στα μελλοντικά μέτρα της ΕΕ για την ανακύκλωση. Μια τέτοια ενέργεια θα δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας στα ναυπηγεία της ΕΕ, απαλλάσσοντας ταυτόχρονα τις θάλασσες από ορισμένες μείζονες πηγές ρύπανσης. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί επίσης το ιστορικό περιβαλλοντικής ρύπανσης από πολεμικά πλοία. Επιπροσθέτως, είναι της γνώμης ότι τα μικρά πλοία χωρητικότητας κάτω των 500 GT θα πρέπει να αποστέλλονται για διάλυση σε εγκαταστάσεις της ΕΕ.

5.2.2.   Επί του παρόντος, οι εγκαταστάσεις διάλυσης πλοίων στην ΕΕ και σε άλλες χώρες του ΟΟΣΑ δεν έχουν επαρκή δυναμικότητα διάλυσης των πολεμικών πλοίων και άλλων κρατικών σκαφών που θα παροπλισθούν την επόμενη δεκαετία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συμμετοχή της εταιρείας Harland and Wolff Heavy Industries (9) στη διάλυση πλοίων αποτελεί ενθαρρυντικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο τα αδρανή ναυπηγεία κατασκευής και επισκευής πλοίων μπορούν να μετατραπούν σε εγκαταστάσεις διάλυσης. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, παρά την παγκόσμια οικονομική ύφεση και την τρέχουσα ανεργία, οι τοπικές αρχές ενδέχεται να εναντιωθούν στη δημιουργία εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων στην ΕΕ για περιβαλλοντικούς λόγους. Εάν, ωστόσο, οι υπάρχουσες εγκαταστάσεις χρησιμοποιηθούν με τον τρόπο που προβλέπει η Σύμβαση, τότε η λειτουργία τους μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον θα προσφέρουν ευκαιρίες απασχόλησης.

5.2.3.   Στο εγγύς μέλλον, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των διαλυτηρίων πλοίων της Νότιας Ασίας θα εξακολουθήσει να υπερισχύει, ενώ η Ευρώπη θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα της διάθεσης πολεμικών και άλλων κρατικών πλοίων. Η ΕΕ δεν έχει άλλη επιλογή παρά να θεσπίσει κανόνες για τη διάλυση αυτών των πλοίων σε εγκαταστάσεις χωρών του ΟΟΣΑ ή για την εισαγωγή ρητρών σχετικά με τη διάθεση των πλοίων στο τέλος του κύκλου ζωής τους σε κάθε συμφωνία πώλησης πολεμικών πλοίων σε τρίτες χώρες.

5.3.   Οι δυνατότητες δράσης του κλάδου κατά τη μεταβατική περίοδο

5.3.1.   Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής όσον αφορά τις προοπτικές κατά τη μεταβατική περίοδο, μέχρι τη θέση σε ισχύ και την πλήρη εφαρμογή της Σύμβασης. Συμφωνεί ότι ο απλούστερος και ταχύτερος τρόπος να αλλάξουν οι ακολουθούμενες πρακτικές θα ήταν η εθελοντική δέσμευση των ενεχομένων μερών.

5.3.2.   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανακύκλωση είναι ζήτημα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Καλεί την Επιτροπή να επινοήσει κίνητρα πολιτικής, όπως π.χ. το βραβείο «Clean Marine Award», για τους πλοιοκτήτες και τα διαλυτήρια που προβαίνουν σε υποδειγματική ανακύκλωση των πλοίων. Τα κίνητρα αυτά θα πρέπει να προσφέρουν ελκυστικά οφέλη, των οποίων η επιδίωξη να είναι συμφέρουσα.

5.3.3.   Η ΕΟΚΕ εκτιμά την εποικοδομητική συνδρομή τόσο των οργανώσεων του κλάδου όσο και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, καθώς και την υποστήριξή τους για την κατάρτιση της Σύμβασης. Επικροτεί επίσης το γεγονός ότι οι οργανώσεις του κλάδου προσδιόρισαν μία σειρά μέτρων (10), τα οποία οι πλοιοκτήτες θα πρέπει να τηρούν, για την ασφαλή και φιλική προς το περιβάλλον διάλυση των πλοίων. Οι ναυτιλιακές εταιρείες που θα επιλέξουν ή θα παρακινηθούν να αναλάβουν δεσμεύσεις για την «οικολογική» διάλυση των πλοίων τους αναμένεται ότι θα αυξηθούν. Ωστόσο, στη διαδικασία ανακύκλωσης πλοίων εμπλέκονται και πολλοί άλλοι φορείς, ενώ συγχρόνως απαιτούνται συμπληρωματικές δράσεις από πλευράς τους, ιδίως εκ μέρους των ναυπηγείων, προκειμένου να δεσμευτούν συμβατικά για την κατασκευή «οικολογικών» πλοίων. Ένα σημαντικό βήμα προόδου προς αυτή την κατεύθυνση θα ήταν η χρήση μιας τυποποιημένης «σύμβασης αγοραπωλησίας πλοίου προς ανακύκλωση», όπως η DEMOLISHCON που έχει αναπτύξει το BIMCO (11), καθώς και η ανάληψη συμβατικών υποχρεώσεων από τα ναυπηγεία για την εφαρμογή των απαιτήσεων της Σύμβασης κατά τη μεταβατική περίοδο.

5.4.   Η βελτίωση της τήρησης των κανόνων που διέπουν τις μεταφορές αποβλήτων

5.4.1.   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της εφαρμογής των ισχυόντων κανόνων όσον αφορά τις μεταφορές αποβλήτων από πλοία που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους, καθώς και να συμμετάσχει σε πολυμερή συνεργασία και να εξετάσει τη δυνατότητα θέσπισης κανόνων για έναν κατάλογο πρόσφορων προς διάλυση πλοίων.

5.4.2.   Στη διεθνή νομοθεσία που διέπει τη μεταφορά αποβλήτων αναγνωρίζεται ότι ένα πλοίο μπορεί να καταστεί απόβλητο, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 της Σύμβασης της Βασιλείας, και ότι, ταυτοχρόνως, είναι δυνατό να θεωρείται ως πλοίο δυνάμει άλλων διεθνών κανόνων. Κατά συνέπεια, υφίστανται αποκλίνουσες απόψεις σχετικά με το πότε ένα πλοίο καθίσταται «απόβλητο» ή αν το πλοίο μπορεί να θεωρηθεί «ρυπογόνο» και ο ιδιοκτήτης του «ρυπαίνων» πριν αρχίσει η διεργασία της διάλυσης. Οι ναυτιλιακές εταιρείες πωλούν τοις μετρητοίς τα πλοία σε αγοραστές, οι οποίοι συχνά αλλάζουν τη σημαία τους και τα στέλνουν για ανακύκλωση σε εγκαταστάσεις όπου οι τιμές του ανακυκλωμένου χάλυβα ανά τόννο εκτοπίσματος άφορτου πλοίου (ldt) κυμαίνονται από 150 έως 700 δολάρια ΗΠΑ. Στην πράξη, οι περισσότερες ναυτιλιακές επιχειρήσεις σπάνια διαπραγματεύονται άμεσα ή έμμεσα με τις εγκαταστάσεις διάλυσης· ωστόσο, θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίζουν – από κοινού με τα ναυπηγεία – τη διάθεση πληροφοριών για όλες τις δυνητικά επικίνδυνες ουσίες ή συνθήκες στα πλοία τους και να προσδιορίζουν τη γενική κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα πλοία τους κατά την παράδοση.

5.4.3.   Κατά κανόνα, τα πλοία αποστέλλονται για διάλυση όταν η εμπορική τους εκμετάλλευση δεν είναι πλέον βιώσιμη. Η ηλικία του πλοίου αυτή καθαυτή δεν αντανακλά το επίπεδο συντήρησής του ούτε την εμπορική του βιωσιμότητα, η οποία εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της ναυλαγοράς. Ενώ είναι απλό να τηρείται ένας κατάλογος των πλοίων άνω μιας ορισμένης ηλικίας, δεν θα ήταν εύκολο να διαπιστωθεί πότε αυτά τα πλοία προορίζονται για διάλυση και να διεξαχθεί οποιοσδήποτε έλεγχος πριν από τη θέση σε ισχύ της Σύμβασης. Σε κάθε περίπτωση, τα παλιά πλοία και τα πλοία υψηλού κινδύνου θα πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο στενής εποπτείας, για να διασφαλίζεται η συμμόρφωσή τους προς τις υποχρεώσεις πριν από τη διάλυση.

5.5.   Τα πλεονεκτήματα του ανεξάρτητου ελέγχου και της πιστοποίησης των εγκαταστάσεων διάλυσης

5.5.1.   Η Σύμβαση θα ορίσει τις ευθύνες των κρατών νηολόγησης, των κρατών του λιμένα και των κρατών στα οποία πραγματοποιείται η ανακύκλωση. Δεν θα περιέχει ειδικές διατάξεις σχετικά με τον ανεξάρτητο έλεγχο και την πιστοποίηση των εγκαταστάσεων διάλυσης· εντούτοις, συμπληρωματικές Κατευθυντήριες Γραμμές θα καθορίσουν το συγκεκριμένο καθεστώς, υπό την εποπτεία των κρατών στα οποία πραγματοποιείται η ανακύκλωση. Ο στόχος των Κατευθυντηρίων Γραμμών του ΔΝΟ μπορεί επίσης να ενισχυθεί με την παράλληλη εφαρμογή των σχετικών υπό διαμόρφωση προτύπων του ISO.

5.5.2.   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA) ανέθεσε τη διεξαγωγή μιας μελέτης (12) με στόχο την ανάπτυξη ενός μοντέλου ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης (IMS) για την πιστοποίηση των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, προκειμένου να αναδειχθεί η ασφαλής και φιλική προς το περιβάλλον ανακύκλωση. Αυτό το ευρωπαϊκό μοντέλο θα πρέπει να χρησιμεύσει ως εργαλείο για την ενίσχυση της εφαρμογής της Σύμβασης του ΔΝΟ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια τέτοια διαδικασία πιστοποίησης πρέπει να διαθέτει διεθνή αξιοπιστία, γεγονός το οποίο μπορεί να διασφαλισθεί μόνο μέσω ανεξάρτητου καθεστώτος επιθεωρήσεων.

5.6.   Μακροπρόθεσμη διασφάλιση χρηματοδότησης

5.6.1.   Το 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (13) είχε δηλώσει ότι αξίζει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα της σκοπιμότητας της άμεσης χρηματοδοτικής στήριξης «καθαρών» εγκαταστάσεων διάλυσης πλοίων στην ΕΕ ή πλοιοκτητών που αποστέλλουν τα σκάφη τους σε «πράσινα» διαλυτήρια, είτε για πλήρη διάλυση του πλοίου, είτε για απολύμανση.

5.6.2.   Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Επιτροπή σκοπεύει να αξιολογήσει τη σκοπιμότητα της επιλογής ενός υποχρεωτικού διεθνούς συστήματος χρηματοδότησης για την «καθαρή» διάλυση πλοίων («ταμείο διάλυσης πλοίων») βάσει των αποτελεσμάτων μιας μελέτης. Η ΕΟΚΕ αναμένει να ληφθούν υπόψη στην εν λόγω μελέτη οι αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου «ο ρυπαίνων πληρώνει» και «ευθύνη του παραγωγού» και θεωρεί ότι το πρόβλημα χρηματοδότησης της ασφαλούς και βιώσιμης διάλυσης των πλοίων δεν θα επιλυθεί έως ότου συμφωνηθούν ενδεδειγμένες ρυθμίσεις, οι οποίες θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν δεόντως τον επιμερισμό της ευθύνης των ενεχομένων μερών στο πλαίσιο της αλυσίδας ευθυνών κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των πλοίων.

5.6.3.   Ο ΔΝΟ έχει ήδη ιδρύσει ένα εθελοντικό Διεθνές Ταμείο Ανακύκλωσης Πλοίων για να προωθήσει την ασφαλή και φιλική προς το περιβάλλον διαχείριση της ανακύκλωσης των πλοίων μέσω δράσεων συνεργασίας σε τεχνικό επίπεδο του ΔΝΟ. Οι πλοιοκτήτες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να συνεισφέρουν στο εν λόγω ταμείο. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί περαιτέρω πώς θα μπορούσε αυτό το ταμείο να προωθήσει τους στόχους της Σύμβασης. Ένα Ταμείο της ΕΕ για την επιδίωξη των ίδιων στόχων θα αντιμετώπιζε πρόβλημα χρηματοδότησης, δεδομένου ότι το δίκαιο της ΕΕ δεν προβλέπει τη χορήγηση επιδοτήσεων για την «καθαρή» διάλυση πλοίων.

Βρυξέλλες, 13 Μαΐου 2009

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Mario SEPI


(1)  COM(2008) 767 τελικό.

(2)  COM(2007) 269 τελικό.

(3)  ΕΕ C 120 της 16.05.2008

(4)  P6_TA(2008)0222

(5)  Σύμβαση της Βασιλείας για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης επικίνδυνων αποβλήτων.

(6)  SEC(2008) 2847- Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

(7)  ΕΕ C 211 της 19.8.2008

(8)  Διεθνής Σύμβαση για τον έλεγχο επιβλαβών συστημάτων υφαλοχρωματισμού των πλοίων (Κανονισμός ΕΚ/782/2003 για την απαγόρευση οργανοκασσιτερικών ενώσεων σε πλοία).

(9)  Η Harland and Wolff, στο Μπέλφαστ, έλαβε πρόσφατα άδεια διαχείρισης αποβλήτων για τη διάλυση θαλάσσιων σκαφών και κατασκευών, ενώ αυτόν τον καιρό ολοκληρώνει τον παροπλισμό και την ανακύκλωση του πλοίου MSC Napoli.

(10)  Μεταβατικά μέτρα για τους πλοιοκτήτες που σκοπεύουν να πωλήσουν πλοία για ανακύκλωση (BIMCO, IACS, ICS, INTERCARGO, INTERTANKO, IPTA, OCIMF).

(11)  BIMCO = Baltic and International Maritime Council (Βαλτικό και Διεθνές Ναυτιλιακό Συμβούλιο).

(12)  Μελέτη για την Πιστοποίηση των Εγκαταστάσεων Ανακύκλωσης Πλοίων, τελική έκθεση, Σεπτέμβριος 2008

(13)  COM(2007) 269 τελικό.


Top