EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52016IE0470

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος και ο αντίκτυπος των ΚΤΠ (κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών) και των ΣΔΙΤ (συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) στην υλοποίηση του προγράμματος “Ορίζοντας 2020” για μια βιώσιμη βιομηχανική μεταλλαγή»

OJ C 34, 2.2.2017, p. 24–30 (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

2.2.2017   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 34/24


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος και ο αντίκτυπος των ΚΤΠ (κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών) και των ΣΔΙΤ (συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) στην υλοποίηση του προγράμματος “Ορίζοντας 2020” για μια βιώσιμη βιομηχανική μεταλλαγή»

(2017/C 034/04)

Εισηγητής: ο κ.

Antonello PEZZINI

Συνεισηγητής: ο κ.

Enrico GIBELLIERI

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

21.1.2016

Νομική βάση

Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού

 

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

 

 

Αρμόδιο όργανο

Συμβουλευτική επιτροπή βιομηχανικών μεταλλαγών (CCMI)

Υιοθετήθηκε από την επιτροπή

28.9.2016

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.10.2016

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

520

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

212/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ποικίλες μορφές σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) (1) στο πεδίο της έρευνας και της καινοτομίας (Ε-Κ) συνιστούν άριστη συνταγή και ισχυρό μέσο για την αντιμετώπιση των βασικών ζητημάτων που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, καθώς επίσης και ότι μπορούν να ανταποκριθούν με αποτελεσματικό τρόπο στις κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις και στις προκλήσεις που αφορούν την απασχόληση και την περιβαλλοντική αειφορία.

1.2.

Η Ε-Κ δεν είναι μια γραμμική μονοδιάστατη διαδικασία. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η πλήρης ενσωμάτωση της τεχνολογικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής διάστασης στις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» απαιτεί μια νέα προσέγγιση που θα βασίζεται στη μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο.

1.3.

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, θα πρέπει να διασφαλιστεί μια ευρύτερη αντίληψη για την καινοτομία στο πλαίσιο των συμπράξεων, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις καινοτομίες στις υπηρεσίες, τις κοινωνικές καινοτομίες, την αναγκαία αναβάθμιση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στην κοινωνική οικονομία για την περαιτέρω ενσωμάτωσή τους σε όλα τα στάδια επίδειξης και ανάπτυξης των εφαρμογών.

1.4.

Η κοινωνική εμπέδωση της καινοτομίας θα πρέπει να ευνοείται στις ΚΤΠ και στις συμβατικές ΣΔΙΤ, ενισχύοντας τη συμμετοχή των οικονομικά ασθενέστερων μερών (συνδικαλιστικές οργανώσεις, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ΜΚΟ) στον προσανατολισμό και στον στρατηγικό προγραμματισμό των δραστηριοτήτων Ε-Κ —σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 σχετικά με την τυποποίηση— και ιδίως στις στρατηγικές και στην επιλογή των έργων και στο κοινωνικό τους όφελος.

1.5.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να ενισχυθεί ο προσανατολισμός προς την αγορά των ΣΔΙΤ με έμφαση σε πτυχές όπως η διαλειτουργικότητα, η τυποποίηση, η εναρμόνιση και οι διακρατικές ανταλλαγές τεχνολογίας, προκειμένου να καταστούν τα αποτελέσματα βιώσιμα σε τοπικό επίπεδο και να μπορούν να μεταφερθούν σε ολόκληρη την ΕΕ.

1.6.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ πρέπει να υλοποιούνται έτσι ώστε:

να ενισχυθεί η συνάφειά τους με άλλες συμπράξεις και πρωτοβουλίες, σε ένα ολοένα και πιο πυκνό πλαίσιο παράλληλων πολιτικών,

να επιμηκυνθεί η αλυσίδα αξίας, με έμφαση περισσότερο στην αγορά και στη διεύρυνση της συμμετοχής από την πλευρά της ζήτησης, τόσο από χρήστες των συμμετεχουσών χωρών όσο και από νέους παράγοντες σε όλη την αλυσίδα αξίας, μέσω συνεργειών διαλειτουργικότητας με άλλες πρωτοβουλίες,

να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε πολυθεματικές προσεγγίσεις με την προσέλκυση νέων κοινοτήτων συναρμοδίων, ιδίως σε τοπικό επίπεδο μικρής εμβέλειας,

να προκρίνεται, προκειμένου για τις ΚΤΠ και τις ΣΔΙΤ, η ενεργός συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στις διεργασίες καινοτομίας σε προγενέστερο στάδιο, έτσι ώστε αυτές να αποκτούν σιγά σιγά τις δικές τους δυνατότητες έρευνας-ανάπτυξης.

1.7.

Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση νέων καινοτόμων μέτρων από ΚΤΠ και συμβατικές ΣΔΙΤ για να υπάρχει μεγαλύτερη αλληλεπίδραση με πρωτοπόρους επενδυτές για τη δημιουργία καινοτόμων επιχειρηματικών προτύπων και προηγμένων επαγγελματικών ειδικοτήτων, την ανάπτυξη φόρουμ με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και την παροχή μεγαλύτερης στήριξης στην άμεση αξιοποίηση της αγοράς μετά την ολοκλήρωση του έργου.

1.8.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να ενισχυθεί η παρακολούθηση των ικανοτήτων και της λογικής αλληλουχίας των ΚΤΠ και συμβατικών ΣΔΙΤ με νέα, πιο ευέλικτα όργανα που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς, καθώς και με πιο δυναμικές προσεγγίσεις στη διασφάλιση της ποιότητας, όπως μεταξύ άλλων με ένα πλήρες σύστημα βασικών δυναμικών δεικτών επιδόσεων (ΒΔΔΕ) που θα είναι συγκρίσιμοι μεταξύ των διαφόρων πρωτοβουλιών, ώστε να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός πλαισίου ετήσιας συνοπτικής αξιολόγησης όλων των ΚΤΠ και των συμβατικών ΣΔΙΤ, το οποίο θα πρέπει να παρουσιάζεται στα ευρωπαϊκά και εθνικά όργανα και στους ευρωπαίους φορολογουμένους.

1.9.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τη διασφάλιση εσωτερικής συνάφειας μεταξύ στόχων και προτεραιοτήτων του 9ου προγράμματος-πλαίσιο (ΠΠ) της Ε-Κ της ΕΕ και των στρατηγικών της Ε-Κ του βιομηχανικού τομέα που εκφράζονται με ΚΤΠ και συμβατικές ΣΔΙΤ σε συντονισμό με όλες τις άλλες μορφές εταιρικής σχέσης που συνάπτονται για την καινοτομία και υπάρχουν σε άλλες περιφερειακές, εθνικές και κοινοτικές πολιτικές.

1.10.

Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού συμβουλίου καινοτομίας, με ισχυρή βιομηχανική και κοινωνική συνιστώσα και πανευρωπαϊκά δίκτυα στήριξης υποδομών καινοτομίας, ως χρήσιμου μέσου ενίσχυσης του συντονισμού των πρωτοβουλιών, μεταξύ άλλων τόσο με τις κατευθυντήριες γραμμές των άλλων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανώσεων Ε-Κ όσο και με τις συναφείς διεθνείς συμπράξεις (2).

1.11.

Η ΕΟΚΕ προτρέπει τις περιφερειακές αρχές και τους δήμους να προσδώσουν υψηλή προτεραιότητα στην καινοτομία σχετικών ΚΤΠ και συμβατικών ΣΔΙΤ στο πλαίσιο του σχεδιασμού τους και της εφαρμογής μέτρων, όπως οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης, τα επιχειρησιακά προγράμματα και τα προγράμματα συνεργασίας για την πολιτική συνοχής, τα προγράμματα έρευνας, καινοτομίας και ανάπτυξης των έργων εφαρμογής σχεδίων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

1.12.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι στρατηγικές, έξυπνες και έγκαιρες επενδύσεις τόσο σε κατάλληλες καινοτόμες λύσεις που σέβονται το περιβάλλον όσο και σε πράσινες υποδομές αποτελούν τη βάση ανάκαμψης μιας υγιούς και αποτελεσματικής διαδικασίας επανεκβιομηχάνισης που θα βασίζεται στην Ε-Κ και στις εφαρμογές τους στην αγορά.

1.13.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για «σύγκλιση των διαφόρων μέσων και των θεματολογίων για την έρευνα και την καινοτομία στην Ευρώπη» με το προσεχές πρόγραμμα-πλαίσιο για «να διασφαλιστεί η συνέχεια των επενδύσεων σε τομείς όπου η Ευρώπη κατέχει ηγετική θέση στον κόσμο» (3), με βάση μια προοπτική σταθερότητας που θα εξαρτάται από περιοδικούς ελέγχους αποτελεσματικότητας.

1.14.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να προβούν σε κοινό προβληματισμό με στόχο την οργάνωση, το συντομότερο δυνατόν, μιας διοργανικής διάσκεψης με θέμα τον ρόλο των τεχνολογικών ΣΔΙΤ στην επανεκβιομηχάνιση της ΕΕ, ενόψει του επόμενου ΠΠ Ε-Κ μετά το 2020.

2.   Οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ για την έρευνα και την καινοτομία

2.1.

Οι ΚΤΠ αποτελούν συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε κρίσιμους τομείς της ευρωπαϊκής Ε-Κ που προβλέπονται με την απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Ήδη από το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο, τα παραδοσιακά μέσα είχαν αποδειχθεί αναποτελεσματικά για την επίτευξη των στόχων μεγαλύτερης και καλύτερης ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι βιομηχανικές συμπράξεις στοχεύουν στην Ε-Κ και περιλαμβάνουν τα εξής: σαφείς εμπορικούς βιομηχανικούς στόχους, καλύτερη συγκέντρωση χρηματοοικονομικών και ανθρώπινων πόρων και κίνητρα ικανά να δώσουν αποφασιστική ώθηση στην ταχύτερη ενσωμάτωση επιστημονικών και τεχνολογικών ανακαλύψεων σε καινοτομίες της αγοράς.

2.2.

Με το ισχύον ΠΠ «Ορίζοντας 2020» έχουν εισαχθεί ουσιαστικές καινοτομίες στη δομή του, με αποτέλεσμα να διευρύνονται τα περιθώρια για επιδράσεις και συνέργειες με τη βιομηχανία και τα κράτη μέλη, μέσω διαφόρων ειδών ΣΔΙΤ που υποστηρίζουν τομείς οι οποίοι:

δημιουργούν υψηλής ποιότητας απασχόληση,

ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες βιώσιμης και ανταγωνιστικής ανάπτυξης,

έχουν ισχυρή, ρηξικέλευθη και άμεση επίδραση στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής επιχείρησης, ιδίως της μικρής και της νεοφυούς (startup),

ευνοούν νέες επαγγελματικές ειδικότητες σε έναν κόσμο ταχύτατων αλλαγών,

είναι σε θέση να αναπτύξουν τοπικές και περιφερειακές δράσεις.

2.3.

Για την υποστήριξη διαφόρων μορφών συμπράξεων οι οποίες αφορούν τον βιομηχανικό τομέα, υποστηρίζονται από επιστημονικές κοινότητες ή κατευθύνονται από δημόσιες αρχές, έχουν αναληφθεί διάφορες πρωτοβουλίες.

2.4.

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ παρείχαν σημαντική υποστήριξη στις ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες που δημιουργήθηκαν με βιομηχανική πρωτοβουλία για να καθορίσουν κοινούς στόχους και στρατηγικές προτεραιότητες με μια διαδικασία από τη βάση προς την κορυφή.

2.5.

Οι υφιστάμενες 38 ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες —στις οποίες προστίθενται τρεις οριζόντιες πρωτοβουλίες— έχουν στρατηγικό ρόλο κινητοποίησης και διάδοσης. Για να εκπληρώσουν τον ρόλο τους, επικεντρώνονται στις ακόλουθες κύριες δραστηριότητες:

ανάπτυξη προγραμμάτων στρατηγικής Ε-Κ, μεταξύ των οποίων χάρτες πορείας και σχέδια εφαρμογής,

άμεση συμμετοχή της βιομηχανίας στα προγράμματα-πλαίσιο σε συνεργασία με τα εθνικά δίκτυα,

προώθηση δραστηριοτήτων δικτύωσης σε όλο το μήκος της αλυσίδας προστιθέμενης αξίας για διατομεακές προκλήσεις και πιο ανοικτά πρότυπα καινοτομίας,

ενίσχυση των ευκαιριών διεθνούς συνεργασίας, όπως διαύλων προγραμματισμού υπό τον «Ορίζοντα 2020»,

ενίσχυση ΣΔΙΤ εντός του προγράμματος-πλαίσιο και δημιουργία κοινών επιχειρήσεων στο πλαίσιο ΚΤΠ για την κοινή διαχείριση δημόσιων και ιδιωτικών παρεμβάσεων.

2.6.

Οι ΚΤΠ συνενώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τη βιομηχανία σε επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς υψηλής αξίας για την κοινωνία, υποστηρίζοντας ειδικότερα τη συνεργατική έρευνα και την καινοτομία στην Ευρώπη και προσδιορίζοντας με σαφήνεια τους κοινούς τεχνολογικούς και οικονομικούς στόχους.

2.7.

Ο κύριος στόχος των ΚΤΠ είναι να ενισχύσουν την επίδραση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στις ερευνητικές δραστηριότητες και να εδραιώσουν τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας και καινοτομίας, συμβάλλοντας στην ενίσχυση πρωτοποριακών επιστημονικών και τεχνολογικών καινοτομιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

2.8.

Η αντίληψη που αποτελεί τη βάση των ΚΤΠ είναι να καταστεί δυνατή η πρόσβαση σε νέους συμμετέχοντες έτσι ώστε να μπορούν να επικοινωνούν με ευρύ κοινό και να ενθαρρυνθούν φαινόμενα μόχλευσης με ευρωπαϊκές οικονομικές εισφορές μέσω μιας διακριτής δομής, η οποία θα είναι ικανή να ενθαρρύνει τη βιομηχανία, τις ΜΜΕ, την κοινωνική οικονομία και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τη συμμετοχή τους και τις επενδύσεις τους.

2.9.

Οι ΚΤΠ είναι καταρχάς αποτέλεσμα των εργασιών των διαφόρων μορφών ευρωπαϊκής τεχνολογικής πλατφόρμας  — επί των οποίων η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να διατυπώσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (5) — και είναι σε θέση να θέτουν κοινά οράματα για την εξέλιξη των τομέων, επισημαίνοντας τα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν.

2.10.

Τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των τομέων στους οποίους είναι αναγκαία η δημιουργία ΚΤΠ είναι: η στρατηγική σημασία του τομέα και η σαφήνεια των στόχων· η υψηλή προστιθέμενη αξία της δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο· η μόχλευση για σημαντικές και μακροπρόθεσμες επενδύσεις· οι επαρκείς και άμεσες απαντήσεις στις προκλήσεις ανάπτυξης, βιωσιμότητας και κλίματος.

2.11.

Για την αξιολόγηση της έντασης της καινοτομίας δεν αρκεί να λαμβάνονται υπόψη τα κεφάλαια που επενδύονται, αλλά πρέπει να διαθέτουμε και τους δείκτες των οικονομικών επιδόσεων και της αγοράς που αντιστοιχούν στις συγκεκριμένες δαπάνες. Οι συμβατικές ΣΔΙΤ οφείλουν να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις σχετικές με: τις δραστηριότητες που αναπτύσσουν, τις πραγματικές αυξήσεις ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, την απόδοση των καινοτόμων χρηματοδοτικών μέσων της μόχλευσης, την ποιοτική και ποσοτική επίτευξη των κοινωνικοοικονομικών στόχων βάσει προκαθορισμένων δεικτών.

2.12.

Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης είναι αφενός μεν να καταδειχθεί ότι η βιομηχανική πολιτική και οι βιομηχανικές μεταλλαγές επηρεάζονται από την άμεση συμμετοχή των βιομηχανικών τομέων στην Ε-Κ που χρηματοδοτείται από την ΕΕ μέσω των μεθόδων των θεσμικών συμπράξεων — ΚΤΠ και των συμβατικών συμπράξεων — ΣΔΙΤ, αφετέρου δε να διατυπωθούν βελτιωτικές προτάσεις.

3.   Προοπτικές ανάπτυξης ΚΤΠ και συμβατικών ΣΔΙΤ για μια βιώσιμη βιομηχανική μεταλλαγή

3.1.

Η εμπειρία των ΠΠ στον τομέα της Ε-Κ της ΕΕ έδειξε ότι ήταν δύσκολο να ληφθούν υπόψη οι πραγματικές ανάγκες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, για τις οποίες υφίσταται συχνά ο κίνδυνος να αγνοούνται τόσο κατά τον καθορισμό των γενικών στόχων όσο και στα προγράμματα εργασίας, με συνέπεια να επιτείνεται το ευρωπαϊκό παράδοξο της υψηλής ευρωπαϊκής επιστημονικής αξίας και της περιορισμένης ικανότητας μετατροπής της —ιδίως ταχέως— σε καινοτομία στην αγορά σε σύγκριση με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές.

3.2.

Το έργο και η δράση της εκάστοτε ευρωπαϊκής τεχνολογικής πλατφόρμας επέφεραν σταδιακές αλλαγές σε αυτήν την προσέγγιση. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κατόρθωσε να καθορίσει στόχους και προτεραιότητες για τους μεγαλύτερους μεταποιητικούς τομείς, οι οποίοι ενσωματώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στη δομή και στους στόχους του «Ορίζοντα 2020».

3.3.

Η προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση έδωσε τη θέση της σε μια προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή, για να καλύπτεται ολόκληρος ο κύκλος της καινοτομίας και να τίθενται στόχοι σε υψηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ετοιμότητας (TRL) με σκοπό τη δημιουργία νέων τεχνολογιών παραγωγής, νέων προϊόντων και νέων ειδικοτήτων.

3.4.

Οι συμβατικές ΣΔΙΤ και οι ΚΤΠ αποτελούν καίρια μέσα για την ενεργό δραστηριοποίηση των βιομηχανικών τομέων στον πολυετή προγραμματισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Ο ιδιωτικός τομέας έχει αναλάβει επενδύσεις περίπου 10 δισεκατ. ευρώ σε κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες για να ενισχυθεί η καινοτομία σε επτά τομείς, συμβάλλοντας στην αντιστροφή της φθίνουσας πορείας της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας.

4.   Παρατηρήσεις και διαπιστώσεις όσον αφορά τα μελλοντικά ζητήματα της ΕΕ

4.1.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι διάφορες μορφές σύμπραξης στον τομέα της Ε-Κ συνιστούν άριστη συνταγή για την ανάπτυξη και ισχυρό μέσο για την αντιμετώπιση των βασικών ζητημάτων που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.

4.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ αποτελούν θετικές πρακτικές για τη δημιουργία συμπράξεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εάν μπορούν να συγκεντρώνουν σε ένα πολυετές πλαίσιο ενωσιακούς, εθνικούς και ιδιωτικούς πόρους, τεχνογνωσία και ικανότητα έρευνας και καινοτομίας, με στόχο τη διάδοση των γνώσεων και βασικών καινοτομιών σε πεδία σημαντικά για την επιτυχία στην παγκόσμια αγορά.

4.3.

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ πρέπει να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ευθύνες τους ως προς:

τα οικονομικά αποτελέσματα,

τη βελτιστοποίηση της ενωσιακής προστιθέμενης οικονομικής-τεχνολογικής-καινοτομικής αξίας του τομέα,

την ικανότητα ανάπτυξης ανταγωνιστικών τεχνολογιών στην αγορά,

την αυξημένη μόχλευση κατά τη χρηματοδότηση,

την αύξηση της συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, της κοινωνικής οικονομίας και της τελικής χρήσης,

την ευελιξία και την ταχύτητα μεταφοράς των καινοτόμων αποτελεσμάτων,

τη δημιουργία δικτύων,

την ανάληψη διακριτού ρόλου για την επανεκβιομηχάνιση της ευρωπαϊκής οικονομίας,

τα ζητήματα περιβαλλοντικής και κλιματικής βιωσιμότητας,

τις βιώσιμες μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στον σχεδιασμό προϊόντων και διαδικασιών,

τα κοινωνικά και εργασιακά ζητήματα,

την ενεργό επιτόπια συμμετοχή.

Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και καινοτομίας από τη βιομηχανία πρέπει να οδηγεί σε ποιοτική κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού και σε νέες προηγμένες επαγγελματικές ικανότητες, ενώ η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των τοπικών αρχών στον καθορισμό και στην εφαρμογή των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών του τομέα πρέπει να είναι ευρύτερη και περισσότερο συστηματική.

4.4.

Από τις τελευταίες εκθέσεις που δημοσίευσε το 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (6), τα αρχικά αποτελέσματα (7) των ποιοτικών ερευνών καταδεικνύουν ότι, ενώ το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» φαίνεται να ανταποκρίνεται επαρκώς στην ανάγκη στροφής στις ΣΔΙΤ, οι εν λόγω μορφές σύμπραξης δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται πάντα πλήρως στις απαιτήσεις της εξωστρέφειας και της τόνωσης της συμμετοχής νέων ενδιαφερομένων, ενώ και οι δυνατότητές τους για τη στήριξη της απασχόλησης, της ανάπτυξης, των επενδύσεων και της ταχείας εξέλιξης της ψηφιακής ενιαίας αγοράς δεν τυγχάνουν καθολικής αποδοχής, σε αντίθεση με τη δυνατότητα αντιμετώπισης των ενεργειακών και κλιματικών προβλημάτων.

4.5.

Παρομοίως, η ικανότητα των ΚΤΠ και των συμβατικών ΣΔΙΤ να αλληλεπιδρούν επιτυχώς με άλλα ενωσιακά χρηματοδοτικά μέσα όπως τα ΕΔΕΤ και το ΕΤΣΕ αποδεικνύεται εξαιρετικά μικρή, μολονότι ορισμένες ΚΤΠ έχουν υπογράψει σχετικά πρωτόκολλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό να δημιουργηθούν συνέργειες που θα προωθούν τη συμμετοχή περιφερειακών και τοπικών παραγόντων, διευκολύνοντας την εναρμόνιση με κοινά λειτουργικά πρότυπα.

4.6.

Δεδομένου ότι ο δείκτης απόρριψης των προτάσεων φαίνεται να κυμαίνεται από 7 έως 1 στο πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» —αυξημένος δηλαδή σε σύγκριση με το 7ο ΠΠ, στο οποίο κυμάνθηκε από 5 έως 1— κρίνεται σκόπιμη η εξισορρόπηση της σύνθεσης της ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων-αξιολογητών, στην οποία υποβάλλονται τα υποψήφια σχέδια συμμετοχής, καθότι η συμμετοχή της βιομηχανίας στους πρώτους διαγωνισμούς συμβατικών ΣΔΙΤ του «Ορίζοντα 2020» υπερβαίνει το 50 %, αλλά την ίδια στιγμή οι μισοί και πλέον εμπειρογνώμονες-αξιολογητές προέρχονται από τον πανεπιστημιακό τομέα, ενώ από τον ιδιωτικό τομέα προέρχεται μόλις λίγο παραπάνω από το ένα πέμπτο των εμπειρογνωμόνων.

4.7.

Τα διαθέσιμα πλαίσια για τις ΚΤΠ και τις συμβατικές ΣΔΙΤ παρουσιάζουν σημαντικά θετικά χαρακτηριστικά για τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Οι δραστηριότητες διαμορφώθηκαν από τους ιδιώτες εταίρους μέσω μιας ευρείας και ανοιχτής διαδικασίας διαβούλευσης στο πλαίσιο της οποίας εκπονήθηκαν τα προγράμματα εργασίας και οι σχετικοί διαγωνισμοί σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας, ενώ παρατηρήθηκε υψηλή κινητοποίηση και υψηλή μόχλευση, η οποία κυμάνθηκε από 3 έως 9.

4.8.

Όσον αφορά το πλαίσιο «τμηματικοί διαγωνισμοί από ΚΤΠ το 2014», αυτή η μορφή σύμπραξης πρέπει να καταδείξει με μεγαλύτερη σαφήνεια τη θεσμική της υπόσταση και τα επίπεδα διοίκησης, έτσι ώστε να λογοδοτεί στον ευρωπαίο φορολογούμενο και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

4.9.

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ πρέπει να ανταποκρίνονται, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των μηχανισμών εξωστρέφειας και αύξησης της συμμετοχής, σε πρωταρχικές ανάγκες που συναφείς με μια ισχυρή πολιτική ανάπτυξης και με την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.

4.10.

Πράγματι, οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ συμμετέχουν σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό για να πρωταγωνιστήσουν στην ανάπτυξη και στην εμπορική αξιοποίηση νέων τεχνολογιών του μέλλοντος και, συνεπώς, απαιτείται η ανάπτυξη και η υλοποίηση σαφών στόχων βιομηχανικής στρατηγικής σχετικών με:

την ευελιξία,

τα διαφανή και αποτελεσματικά συστήματα αξιολόγησης,

τα αξιόπιστα κριτήρια επιστημονικής/τεχνολογικής αριστείας και βιομηχανικού ενδιαφέροντος,

την τήρηση των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης,

την ικανότητα αποτελεσματικής προσέλκυσης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων,

την ταχεία ανάπτυξη των νεοφυών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων τεχνοβλαστών (spin-out).

4.11.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη συμμετοχής όλων των παραγόντων των καίριων βιομηχανικών κλάδων του ευρωπαϊκού στερεώματος, τόσο ανά είδος προϊόντων και ανά μέγεθος επιχείρησης όσο και από την πλευρά του προσωπικού, της κατάρτισης, της ανάπτυξης και της εκπροσώπησής τους, προκειμένου να βελτιωθεί η ολοκλήρωση των κοινωνικών πτυχών και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στα προγράμματα Ε-Κ.

4.12.

Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δημιουργηθούν ειδικά κοινωνικά όργανα κατάρτισης και να παρακολουθούνται, μέσω βασικών δυναμικών δεικτών επιδόσεων (key performance dynamic indicators — ΒΔΔΕ) όχι μόνον τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και οι επιστημονικές δημοσιεύσεις, αλλά, κυρίως, η εξέλιξη του αντικτύπου στον κοινωνικοοικονομικό τομέα και στη δημιουργία νέων επαγγελματικών ειδικοτήτων.

4.13.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, για να επιτευχθούν οι στόχοι ανάπτυξης και απασχόλησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», και κυρίως ο στόχος του 3 % των επενδύσεων σε Ε-Κ, θα πρέπει οπωσδήποτε να κινητοποιηθούν με ισχυρό αποτέλεσμα μόχλευσης οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, με αφετηρία τη δημόσια χρηματοδότηση.

4.14.

Οι δραστηριότητες καινοτομίας με υψηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ετοιμότητας θα πρέπει να εξακολουθήσουν να υποστηρίζονται από σχέδια στήριξης των επενδύσεων που θα βασίζονται σε προοπτικές σταθερότητας, συνδεδεμένα με περιοδικούς ελέγχους αποτελεσματικότητας για βιομηχανικές υποδομές και εγκαταστάσεις, ως συνέχεια του ΕΤΣΕ του κ. JUNKER.

4.15.

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, θα ήταν σκόπιμη η μεγαλύτερη συμμετοχή παραγόντων από τον βιομηχανικό τομέα στα προγράμματα Ε-Κ και στις διάφορες επιτροπές προγράμματος που συνιστούν καίριο παράγοντα για την ανάπτυξη της εκτεταμένης συμμετοχής της βιομηχανίας σε κάθε κράτος μέλος.

4.16.

Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει —όπου αυτό κρίνεται εφικτό και σκόπιμο— να αναθεωρήσουν και να εναρμονίσουν το βιομηχανικό κανονιστικό πλαίσιο των τομέων στους οποίους οι ΚΤΠ και οι συμβατικές ΣΔΙΤ πρέπει να μεγιστοποιήσουν την προστιθέμενη αξία από άποψη περιβαλλοντικών, οικονομικών, κοινωνικών και εργασιακών οφελών, καθώς και να προσφέρουν έξυπνα επιχειρηματικά πρότυπα και λύσεις σε ολοκληρωμένες εδαφικές ενότητες, νέες ειδικότητες και κοινωνικές καινοτομίες (8).

4.17.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η ανάπτυξη διαφόρων μορφών σύμπραξης Ε-Κ που δημιουργούνται σε πολλές ενωσιακές πολιτικές ακόμη και πέραν του «Ορίζοντα 2020» πρέπει να χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη λογική αλληλουχία και καλύτερο συντονισμό των δράσεων Ε-Κ που εντάσσονται σε ένα γενικότερο ενωσιακό όραμα, τόσο ως προς τις εξωτερικές όσο και ως προς τις εσωτερικές τους διαστάσεις. Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συμβουλίου καινοτομίας με έντονο βιομηχανικό και κοινωνικό χαρακτήρα, σε συνδυασμό με πανευρωπαϊκά δίκτυα στήριξης υποδομών καινοτομίας, θα μπορούσε να ευνοήσει ένα αποτελεσματικότερο πλαίσιο.

4.18.

Ενόψει του 9ου ΠΠ (9), η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να καθοριστεί ένα διαφανές πλαίσιο ποιοτικής και ποσοτικής αξιολόγησης της οικονομικής-καινοτομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής επιτυχίας ή αποτυχίας των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται από τις υφιστάμενες ΚΤΠ και συμβατικές ΣΔΙΤ, στο οποίο θα συμμετέχουν τελικοί βιομηχανικοί χρήστες, κοινωνικοί εταίροι και εκπρόσωποι των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της κοινωνίας πολιτών προκειμένου να αξιολογούν τις στρατηγικές προτεραιότητες και να σχεδιάζουν εκ νέου τις μελλοντικές συμπράξεις που θα αποτελέσουν το επίκεντρο των προσπαθειών με ορίζοντα το 2030.

Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 2016.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Γιώργος ΝΤΑΣΗΣ


(1)  Υπάρχουν δύο κατηγορίες ΣΔΙΤ: α) οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες (ΚΤΠ), που προβλέπονται στο άρθρο 187 της ΣΛΕΕ, οι οποίες καθορίζονται βάσει του κανονισμού κοινής επιχείρησης· και β) οι συμβατικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (σΣΔΙΤ), ήτοι κοινές πρωτοβουλίες υπό μορφή σύμβασης, που προβλέπονται στο πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» βάσει ενός μνημονίου προθέσεων.

(2)  Βλέπε EUROPEAN UNION — EUROPEAN RESEARCH AREA AND INNOVATION COMMITTEE, Strategic Forum for International S&T Cooperation, Βρυξέλλες, Φεβρουάριος 2015 — ERAC-SFIC 1353/15.

(3)  Βλέπε COM(2016) 5 final «[Α]ρκετές ΚΤΠ έχουν υπογράψει μνημόνια συνεννόησης με τις διαχειριστικές αρχές των ευρωπαϊκών ταμείων περιφερειακής ανάπτυξης για τη διαμόρφωση πλαισίου για μια διαρθρωμένη συνεργασία».

(4)  EE L 412 της 30.12.2006, σ. 1.

(5)  ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σελ. 12.

(6)  Βλέπε SWD 2016/123, του Απριλίου του 2016.

(7)  Ενδεχομένως να υπάρξει μια πιο λεπτομερής εξέταση μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης του 2017.

(8)  Βλέπε π.χ. μορφές όπως αυτές που εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη στα οποία οι τομεακές βιομηχανικές συμπράξεις μπορούν να ενεργοποιήσουν άμεσα τις δημόσιες αρχές που είναι αρμόδιες για την εξέταση των τεχνικών και κανονιστικών εμποδίων και φραγμών που δεν επιτρέπουν την ταχεία μετατροπή των τεχνολογικών εξελίξεων σε καινοτομίες της αγοράς.

(9)  Βλέπε την υπό εξέλιξη γνωμοδότηση INT/792, «Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος “Ορίζοντας 2020”» (βλέπε σελίδα 66 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).


Top