ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΓΙΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Στόχος του παρόντος εγγράφου είναι να ενημερώσει το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με το μελλοντικό νομοθετικό έργο της Επιτροπής, ώστε να μπορούν να υποβάλουν παρατηρήσεις όσον αφορά την κατανόηση του προβλήματος από την Επιτροπή και τις πιθανές λύσεις, καθώς και να μας παράσχουν σχετικές πληροφορίες που μπορεί να διαθέτουν, μεταξύ άλλων, αναφορικά με τις πιθανές επιπτώσεις των διαφόρων επιλογών.

Τίτλος της πρωτοβουλίας

Βιώσιμες εισαγωγές αλιευτικών προϊόντων δυνάμει του κανονισμού για τις αυτόνομες δασμολογικές ποσοστώσεις της ΕΕ

Επικεφαλής ΓΔ (αρμόδια μονάδα)

ΓΔ MARE, B.3

Πιθανό είδος πρωτοβουλίας

Νομοθετική/μη νομοθετική

Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα

Πρώτο τρίμηνο του 2026

Πρόσθετες πληροφορίες

Trade - European Commission (europa.eu)

Το παρόν έγγραφο δημοσιεύεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν προδικάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής για τη δρομολόγηση ή μη της ανωτέρω πρωτοβουλίας ούτε το οριστικό της περιεχόμενο. Όλα τα περιγραφόμενα στοιχεία της πρωτοβουλίας, συμπεριλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματός της, ενδέχεται να αλλάξουν.

Α. Πολιτικό πλαίσιο, ορισμός του προβλήματος και έλεγχος επικουρικότητας

Πολιτικό πλαίσιο

Οι αυτόνομες δασμολογικές ποσοστώσεις (ΑΔΠ) επιτρέπουν τη μείωση ή την αναστολή των τελωνειακών δασμών στις εισαγωγές επιλεγμένων προϊόντων. Αποσκοπούν στη διευκόλυνση της πρόσβασης της ενωσιακής βιομηχανίας σε πρώτες ύλες που δεν είναι διαθέσιμες στην ΕΕ σε επαρκείς ποσότητες και/ή ανταγωνιστικές τιμές. Εφαρμόζονται σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

Στον τομέα της αλιείας, οι ΑΔΠ προβλέπονται επί του παρόντος στον κανονισμό 2023/2720 του Συμβουλίου για την περίοδο 2024-2026. Ο κανονισμός παρέχει 31 ποσοστώσεις που καλύπτουν τα μη μεταποιημένα και ημιμεταποιημένα προϊόντα αλιείας που απαιτούνται για τον τομέα μεταποίησης τροφίμων της ΕΕ. Για τα περισσότερα προϊόντα, ο εντός ποσόστωσης δασμός ορίζεται στο μηδέν. Αυτό συμβάλλει στη μείωση του κόστους των πρώτων υλών και, ως εκ τούτου, προωθεί την επισιτιστική ασφάλεια και τις ανταγωνιστικές τιμές για τους καταναλωτές της ΕΕ.

Η αδασμολόγητη πρόσβαση εφαρμόζεται κατά σειρά εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συγκεκριμένες ποσότητες αλιευτικών προϊόντων, χωρίς να τίθενται όροι βιωσιμότητας. Το γεγονός αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις στη διατήρηση και τη διαχείριση των σχετικών αλιευτικών αποθεμάτων, σε κοινωνικά και εμπορικά θέματα, καθώς και στην ανταγωνιστικότητα του αλιευτικού τομέα της ΕΕ.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξετάζει το πεδίο εφαρμογής για την προσαρμογή του καθεστώτος ΑΔΠ μετά το 2026, ώστε να αντιμετωπιστεί η βιωσιμότητα των εισαγόμενων αλιευτικών προϊόντων. Ο τρόπος επίτευξης αυτού του στόχου δεν έχει ακόμη αποφασιστεί.

Η Επιτροπή προτίθεται να διενεργήσει εκτίμηση επιπτώσεων των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών μιας ενδεχόμενης επανεξέτασης του κανονισμού για τις ΑΔΠ με σκοπό τη θέσπιση κριτηρίων βιωσιμότητας για τις αυτόνομες δασμολογικές ποσοστώσεις της ΕΕ. Η παρούσα πρόσκληση υποβολής στοιχείων δημοσιεύεται για να δοθεί η δυνατότητα σε όλες τις ομάδες ενδιαφερόμενων μερών να εκφράσουν τις απόψεις τους, οι οποίες θα τροφοδοτήσουν την παρούσα διαδικασία εκτίμησης επιπτώσεων.

Αξιολόγηση

Η εκτίμηση επιπτώσεων θα διενεργηθεί παράλληλα με αναδρομική αξιολόγηση του ισχύοντος και των προηγούμενων κανονισμών για τις ΑΔΠ, δεδομένου ότι δεν διέθεταν ποτέ κριτήρια βιωσιμότητας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να αξιολογήσει κατά πόσον και με ποιον τρόπο το ισχύον καθεστώς ΑΔΠ για τις εισαγωγές προωθεί επί του παρόντος τη βιωσιμότητα και κατά πόσον απαιτούνται βελτιώσεις. Η ανάλυση αυτή θα συμβάλει στη διαμόρφωση του προβληματισμού σχετικά με την πιθανή αναθεώρηση του κανονισμού για τις ΑΔΠ.

Η αναδρομική αξιολόγηση θα καλύψει τους ισχύοντες και τους προηγούμενους (2020/1706) κανονισμούς για τις ΑΔΠ από το 2021 έως τα τέλη του 2024. Τόσο η εκτίμηση επιπτώσεων όσο και η μελέτη αξιολόγησης θα τροφοδοτηθούν από μελέτη που εκπονήθηκε από ανεξάρτητο σύμβουλο το 2022, ενδεχομένως συνοδευόμενη από πρόσθετη συμπληρωματική μελέτη και από επικαιροποιημένη μελέτη του EUMOFA σχετικά με την προστιθέμενη αξία που δημιούργησαν οι ΑΔΠ.

Η εφαρμογή των κανονισμών για τις ΑΔΠ είναι πανευρωπαϊκή, καθώς η τελωνειακή ένωση αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση επιπτώσεων και η αναδρομική αξιολόγηση θα καλύπτουν όλα τα κράτη μέλη.

Πρόβλημα που επιδιώκει να αντιμετωπίσει η πρωτοβουλία

Επισιτιστική ασφάλεια και ανάγκη για βιώσιμες αλυσίδες αξίας για τα αλιευτικά προϊόντα. Στο πλαίσιο της αύξησης της ζήτησης αλιευτικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ, κάθε πιθανό νέο μέσο πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ΕΕ για επισιτιστική ασφάλεια, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές της ΕΕ μπορούν να έχουν πρόσβαση σε προϊόντα που αλιεύονται με βιώσιμο τρόπο. Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό, δεν απαιτούνται όροι βιωσιμότητας για τις εισαγωγές αλιευτικών προϊόντων, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη θέση της ΕΕ ως παγκόσμιου ηγέτη στην κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων. Οι ΑΔΠ θα πρέπει επίσης να παραμείνουν θεμελιώδες εργαλείο για την παροχή στην αγορά της ΕΕ σταθερής προσφοράς αλιευτικών προϊόντων που δεν είναι διαθέσιμα στην ΕΕ σε επαρκείς ποσότητες και/ή ανταγωνιστικές τιμές.

Βάση για τη δράση της ΕΕ (νομική βάση και έλεγχος επικουρικότητας)

Νομική βάση

Η πρωτοβουλία θα βασίζεται στο άρθρο 31 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) σχετικά με το κοινό δασμολόγιο.

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η ΕΕ έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για την τελωνειακή ένωση, και για τη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής. Συνεπώς, δεν έχει εφαρμογή η αρχή της επικουρικότητας.

Πρακτική ανάγκη για δράση της ΕΕ

Η αποστολή της ΓΔ MARE όσον αφορά τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων εντάσσεται στους ευρύτερους στόχους βιωσιμότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίοι επιδιώκονται κυρίως μέσω της Πράσινης Συμφωνίας.

Η ΕΕ αντιμετωπίζει αυξημένη πίεση προς την κατεύθυνση της προμήθειας μη διαθέσιμων εντός της Ένωσης πρώτων υλών με βιώσιμο τρόπο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αξιολόγηση της λειτουργίας των ΑΔΠ.

Η πρωτοβουλία αυτή θα συμπληρώσει περαιτέρω και θα συνάδει με άλλα μέσα που προτείνει η ΕΕ για τη διασφάλιση βιώσιμων εισαγωγών και αξιακών αλυσίδων, όπως η οδηγία για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα και ο κανονισμός για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης.

B. Στόχοι και επιλογές πολιτικής

Ο γενικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα που εισάγονται στο πλαίσιο του καθεστώτος ΑΔΠ εισάγονται με βιώσιμο τρόπο. Οι τρεις ειδικότεροι στόχοι είναι:

·να διασφαλιστεί ότι τα αλιευτικά προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ πληρούν τα πρότυπα περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας·

·να μετριασθούν οι οικονομικές επιπτώσεις που απορρέουν από οποιαδήποτε αλλαγή του καθεστώτος εισαγωγών για τον τομέα μεταποίησης της ΕΕ·

·να ευθυγραμμιστούν τα πρότυπα βιωσιμότητας των εισαγωγών της ΕΕ με τα πρότυπα που χρησιμοποιούνται στην εσωτερική αγορά.

Πιθανές επιλογές πολιτικής θα μπορούσαν να είναι:

1.Βασικό σενάριο — συνέχιση του ισχύοντος καθεστώτος ΑΔΠ σε αμετάβλητη μορφή. Στο πλαίσιο αυτού του σεναρίου, οι ΑΔΠ που ορίζονται στον κανονισμό 2023/2720 (όπου η χρήση των AΔΠ δεν εξαρτάται από όρους βιωσιμότητας) παρατείνονται πέραν του 2026.

2.Σενάριο χωρίς AΔΠ. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, το καθεστώς εισαγωγών με ΑΔΠ θα λήξει όταν λήξει η περίοδος που καλύπτεται από τον ισχύοντα κανονισμό για τις ΑΔΠ. Από το 2027, τυχόν εισαγωγές προϊόντων που καλύπτονται επί του παρόντος από τον κανονισμό για τις ΑΔΠ και προέρχονται από χώρες που δεν έχουν συνάψει συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την ΕΕ ή δεν επωφελούνται από το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) θα υπόκεινται σε δασμούς του μάλλον ευνοούμενου κράτους.

3.Νέο καθεστώς AΔΠ με κριτήρια βιωσιμότητας. Ο ακριβής χαρακτήρας τυχόν νέων κριτηρίων βιωσιμότητας (υπό μορφή προϋποθέσεων) θα αναπτυχθεί λεπτομερέστερα στην εκτίμηση επιπτώσεων και στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης. Η ΓΔ MARE θα διερευνήσει διάφορες επιλογές, μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο η εισαγωγή αλιευτικών προϊόντων στο πλαίσιο του καθεστώτος ΑΔΠ να εξαρτάται από την επικύρωση διαφόρων περιβαλλοντικών και/ή εργασιακών συμβάσεων που στηρίζουν τη λειτουργία της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών και των καθεστώτων ΣΓΠ. Τυχόν αλλαγές που επέρχονται στο μέσο AΔΠ πρέπει να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΟΕ / της ΓΣΔΕ.

Γ. Πιθανές επιπτώσεις

Η αξιολόγηση θα διασφαλίσει ότι κάθε μελλοντική δράση είναι καλά τεκμηριωμένη και βασισμένη σε γεγονότα. Θα περιλαμβάνει την ανάλυση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων όλων των επιλογών πολιτικής που περιγράφονται ανωτέρω όσον αφορά το καθεστώς για τις εισαγωγές αλιευτικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ. Η ανάλυση θα υπολογίσει τις επιπτώσεις (στις εισαγωγές, στα έσοδα, στην ευημερία και στην αγορά) των διαφόρων τροποποιητικών σεναρίων σε σύγκριση με την τρέχουσα κατάσταση. Θα αξιολογήσει επίσης τις πιθανές επιπτώσεις των εν λόγω επιλογών στη βιωσιμότητα των αλιευτικών πρακτικών. Η εκτίμηση των επιπτώσεων θα πρέπει να δίνει το περίγραμμα των επόμενων βημάτων της Επιτροπής σύμφωνα με τις προτεραιότητές της, ιδίως όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων, για μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο και για τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής.

Θα εξετασθούν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα θέματα:

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις:

-επιπτώσεις των επιλογών πολιτικής στον βαθμό στον οποίο οι πρώτες ύλες θα πληρούν τα διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας·

-επιπτώσεις της πιθανής μετατόπισης της προμήθειας πρώτων υλών και άλλων εισροών σε χώρες που θα συμμορφώνονταν καλύτερα με τα διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας από ό,τι οι σημερινές εξαγωγικές χώρες.

Οικονομικές επιπτώσεις:

-επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού της μεταποιητικής βιομηχανίας και του παραγωγικού τομέα της ΕΕ από τις πιθανές αλλαγές στα εισαγωγικά πρότυπα·

-οικονομικές συνέπειες που απορρέουν από την πιθανή μείωση των εισαγωγών προϊόντων AΔΠ·

-επιπτώσεις στην ευημερία που σχετίζονται με το πλεόνασμα καταναλωτή (συνδυασμένη ευημερία των μεταποιητών τροφίμων της ΕΕ και των πελατών/καταναλωτών τους)·

-επιπτώσεις στο εξωτερικό εμπόριο (μεταξύ άλλων στη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών και στους δικαιούχους του ΣΓΠ)·

-οικονομική και διοικητική ικανότητα της ΕΕ και των εθνικών διοικήσεων όσον αφορά τη θέσπιση και επιβολή των μέτρων·

-επιπτώσεις κάθε επιλογής πολιτικής στην αγορά της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις τιμές και τη δυναμική της προσφοράς/ζήτησης.

Κοινωνικές επιπτώσεις:

-συνέπειες κάθε επιλογής πολιτικής στις εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες που σχετίζονται με την προμήθεια πρώτων υλών·

-επιπτώσεις στους καταναλωτές, ιδίως όσον αφορά τη ζήτηση, την προσβασιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των αλιευτικών προϊόντων.

Δ. Μέσα βελτίωσης της νομοθεσίας

Εκτίμηση επιπτώσεων

Σύμφωνα με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, διενεργείται εκτίμηση επιπτώσεων και δημόσια διαβούλευση για την υποστήριξη των εργασιών προετοιμασίας εν όψει τυχόν νέων νομικών αλλαγών που αποσκοπούν στη βελτίωση της βιωσιμότητας των εισαγωγών αλιευτικών προϊόντων. Η διαδικασία εκτίμησης επιπτώσεων ξεκίνησε το τρίτο τρίμηνο του 2024.

Δεδομένης της πολυπλοκότητας της αξιολόγησης και του γεγονότος ότι ορισμένες κατηγορίες δεδομένων ενδέχεται να μην είναι άμεσα διαθέσιμες, η αξιολόγηση είναι πιθανόν να διαρκέσει τουλάχιστον δώδεκα μήνες.

Στρατηγική διαβούλευσης

Στόχος της διαβούλευσης είναι η επίτευξη μιας καλώς θεμελιωμένης, συμμετοχικής και διαφανούς μεθόδου για τη διαμόρφωση του μελλοντικού κανονισμού για τις ΑΔΠ. Η Επιτροπή θα διαβουλευθεί με ενδιαφερόμενα μέρη που εμπλέκονται στη διατήρηση των θαλάσσιων πόρων και τον βιώσιμο πορισμό (π.χ. ΜΚΟ και οργανώσεις που συμμετέχουν στην εθελοντική πιστοποίηση της αειφορίας), ενδιαφερόμενα μέρη με οικονομικό συμφέρον στην ΕΕ και σε τρίτες χώρες (π.χ. τον τομέα της ιχθυοπαραγωγής, τον τομέα μεταποίησης ιχθύων και τη βιομηχανία τροφίμων και τα γνωμοδοτικά συμβούλια στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής της ΕΕ, ιδίως το γνωμοδοτικό συμβούλιο για την υπερπόντια αλιεία και το γνωμοδοτικό συμβούλιο για τις αγορές), τις σχετικές διοικήσεις (συμπεριλαμβανομένων των τελωνειακών αρχών), τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τις οργανώσεις καταναλωτών και κάθε άλλο φορέα που προτίθεται να συνεισφέρει τις απόψεις και τις γνώσεις του.

Οι δραστηριότητες διαβούλευσης θα περιλαμβάνουν την παρούσα πρόσκληση υποβολής στοιχείων και μια διαδικτυακή δημόσια διαβούλευση ανοικτή σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη εντός και εκτός ΕΕ για 12 εβδομάδες. Το ερωτηματολόγιο θα είναι διαθέσιμο μέσω της ενωσιακής πύλης για τις δημόσιες διαβουλεύσεις «Πείτε την άποψή σας» σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν απαντήσεις σε οποιαδήποτε επίσημη γλώσσα της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει στη σελίδα της διαβούλευσης συνοπτική πραγματολογική έκθεση εντός 8 εβδομάδων από την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης. Θα δημοσιεύσει επίσης συγκεφαλαιωτική έκθεση που θα συνοψίζει όλα τα αποτελέσματα της διαβούλευσης.

Γιατί διεξάγουμε διαβούλευση;

Στόχος είναι η επίτευξη μιας καλώς θεμελιωμένης, συμμετοχικής και διαφανούς μεθόδου για τη διαμόρφωση ενός ενδεχόμενου νέου μέσου ΑΔΠ. Η Επιτροπή αναζητεί απόψεις και εμπειρογνωσία που μπορούν να συμβάλουν στη λεπτομερή αξιολόγηση των καθαρών οφελών βιωσιμότητας, του δυνητικού οικονομικού κόστους και των ευκαιριών που συνδέονται με την τροποποίηση του κανονισμού για τις ΑΔΠ. Τα στοιχεία που θα παρασχεθούν αναμένεται επίσης να συμβάλουν στον εντοπισμό πιθανών εναλλακτικών τρόπων για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των εισαγωγών και την ελαχιστοποίηση τυχόν αρνητικών επιπτώσεων στους ισότιμους όρους ανταγωνισμού του ενωσιακού κλάδου παραγωγής.

Κοινό-στόχος

Η διαβούλευση απευθύνεται σε ενδιαφερόμενα μέρη εντός και εκτός ΕΕ, τα οποία εμπλέκονται στη διατήρηση των θαλάσσιων πόρων και στον βιώσιμο πορισμό (π.χ. ΜΚΟ και αρμόδιες αρχές) ή έχουν σχετικό οικονομικό συμφέρον (π.χ. τομέας ιχθυοπαραγωγής, τομέας μεταποίησης ιχθύων, συνδικαλιστικές οργανώσεις, γνωμοδοτικά συμβούλια της ΕΕ, τελωνειακές αρχές), στην ακαδημαϊκή κοινότητα —μεταξύ άλλων σε ερευνητές ειδικευμένους σε συναφή περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας υγείας— ή σε οργανώσεις καταναλωτών και άλλους φορείς που προτίθενται να συνεισφέρουν τις απόψεις και τις γνώσεις τους.