EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52021DC0101

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030

COM/2021/101 final

Βρυξέλλες, 3.3.2021

COM(2021) 101 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ EMPTY

Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030







Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030

«Τα άτομα με αναπηρία έχουν το δικαίωμα να απολαμβάνουν καλές συνθήκες στον χώρο εργασίας, να ζουν ανεξάρτητα, να έχουν ίσες ευκαιρίες, να συμμετέχουν πλήρως στη ζωή της κοινότητας στην οποία ανήκουν. Όλοι έχουν το δικαίωμα να απολαμβάνουν τη ζωή χωρίς εμπόδια. Και είναι υποχρέωσή μας, ως κοινότητα, να εξασφαλίσουμε την πλήρη συμμετοχή τους στην κοινωνία, σε ίση βάση με τους άλλους».

Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Επιτροπής 1

1.Όραμα και ανάγκη για δράση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώνεται στις αξίες της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρέχουν τη βάση για την καταπολέμηση όλων των μορφών διακρίσεων, καθιερώνοντας την ισότητα ως ακρογωνιαίο λίθο των πολιτικών της ΕΕ. Μεταξύ των προτεραιοτήτων της Επιτροπής, η πρόεδρος von der Leyen ανακοίνωσε την οικοδόμηση μιας Ένωσης ισότητας με κάθε έννοια του όρου.

Η έγκριση της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ ή σύμβαση), το 2006, αποτέλεσε ρηξικέλευθο βήμα προς τον καθορισμό ελάχιστων προτύπων για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2 . Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη της ΣΗΕΔΑΑ και σημειώνουν πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή της 3 .

Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων 4 , ο οποίος διακηρύχθηκε από κοινού, το 2017, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, λειτουργεί ως πυξίδα για τις πολιτικές απασχόλησης και τις κοινωνικές πολιτικές, Η αρχή 17 του πυλώνα τονίζει ότι τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα σε εισοδηματική στήριξη που διασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση, υπηρεσίες που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, και εργασιακό περιβάλλον προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους.

Η Ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020 5 έθεσε τις βάσεις για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια, προωθώντας δράσεις χρηματοδοτούμενες και από την ΕΕ με στόχο να κάνει τη διαφορά στη ζωή των περίπου 87 εκατομμυρίων ατόμων στην ΕΕ που έχουν κάποια μορφή αναπηρίας 6 . Όπως προκύπτει από την αξιολόγηση 7 , συνέβαλε στη βελτίωση της κατάστασης σε ορισμένους τομείς, ιδίως στην προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρίες και στην προώθηση των δικαιωμάτων τους, θέτοντας την αναπηρία μεταξύ των προτεραιοτήτων του ενωσιακού θεματολογίου.

Ωστόσο, τα άτομα να αναπηρία εξακολουθούν αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, στην εκπαίδευση, στην απασχόληση και στις ψυχαγωγικές δραστηριότητες, καθώς και όσον αφορά τη συμμετοχή στην πολιτική ζωή. Διατρέχουν δε μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (28,4 %) σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς αναπηρία (18,4 %). Ποσοστό άνω του 50 % των ατόμων με αναπηρία αναφέρουν ότι υπέστησαν διακρίσεις το 2019 8 .

Η πανδημία της Covid-19 και οι οικονομικές συνέπειές της καθιστούν ακόμα πιο επιτακτική την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, καθώς οξύνουν τα εμπόδια και τις ανισότητες 9 . Τα άτομα με αναπηρία που ζουν σε ιδρύματα κλειστής φροντίδας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά μόλυνσης και βιώνουν μεγαλύτερη απομόνωση λόγω των κανόνων κοινωνικής αποστασιοποίησης Τα άτομα που ζουν στην κοινότητα και στην κατοικία τους επηρεάζονται από την περιορισμένη παροχή υπηρεσιών προσωπικής φροντίδας, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την ανεξάρτητη διαβίωσή τους. Η περιορισμένη πρόσβαση σε εργαλεία ΤΠΕ, τα οποία είναι απαραίτητα για σκοπούς τηλεδιασκέψεων, ρυθμίσεων τηλεργασίας, εξ αποστάσεως μάθησης, ηλεκτρονικών αγορών και πληροφόρησης σχετικά με την COVID-19, καθιστά δυσχερείς ακόμα και απλές δραστηριότητες. Η ΕΕ ανέλαβε ταχέως δράση προκειμένου να μετριάσει τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της πανδημίας και να διασφαλίσει μια δίκαιη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς η οποία λαμβάνει υπόψη τις διαφορές και τις ανισότητες. Η Επιτροπή προώθησε τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης ήδη στις αρχές της άνοιξης του 2020 10 , και τον Μάιο πρότεινε ένα μεγάλο σχέδιο ανάκαμψης για την Ευρώπη 11 . Ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, σε συνδυασμό με το μέσο NextGenerationEU 12 (ΕΕ – Επόμενη Γενιά), αποτελεί τη μεγαλύτερη δέσμη μέτρων που εγκρίθηκε ποτέ. Αναμένεται να στηρίξει την αντίδραση στη νόσο COVID-19 και την ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με αναπηρία 13 .

Έχει έρθει η ώρα για ενίσχυση της ευρωπαϊκής δράσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 14 απηύθυνε έκκληση για μια ανανεωμένη στρατηγική για την αναπηρία, η οποία θα καλύπτει όλες τις πτυχές της Σύμβασης, ενώ το Συμβούλιο δεσμεύεται να συνεχίσει τις εργασίες του για την εφαρμογή της 15 . Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών υπογράμμισαν τον ρόλο της προσβασιμότητας και της ανεξάρτητης διαβίωσης, καθώς και τη σημασία της διαχείρισης και της παρακολούθησης 16 .

Η παρούσα στρατηγική αποσκοπεί να βελτιώσει τις ζωές των ατόμων με αναπηρία την επόμενη δεκαετία, εντός της ΕΕ και πέραν των συνόρων της. Οι στόχοι της παρούσας στρατηγικής μπορούν να επιτευχθούν μόνο με την ανάληψη συντονισμένης δράσης σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, και με την ισχυρή δέσμευση των κρατών μελών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών να υλοποιήσουν τις δράσεις που προτείνει η Επιτροπή.

Σε ορισμένους τομείς η ΕΕ μοιράζεται την αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη, όπως στον τομέα των μεταφορών ή της ενιαίας αγοράς. Όσον αφορά συναφείς τομείς, όπως η υγεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, την κύρια αρμοδιότητα έχουν τα κράτη μέλη, με την ΕΕ να διαδραματίζει υποστηρικτικό ρόλο. Συνεπώς, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να φέρουν την πρωταρχική ευθύνη για τον σχεδιασμό των εθνικών πολιτικών για την αναπηρία, σύμφωνα με την υποχρέωση εφαρμογής της ΣΗΕΔΑΑ και σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες της ΕΕ. Επίσης, η παρούσα στρατηγική θα διασφαλίσει ότι η Επιτροπή θα αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση όσον αφορά την υλοποίηση της ΣΗΕΔΑΑ και ότι θα εντατικοποιήσει τη συνεργασία της με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ για τον σκοπό αυτό.

Η παρούσα στρατηγική λαμβάνει υπόψη, αφενός, την πολυμορφία της αναπηρίας, όπως προκύπτει από την αλληλεπίδραση μακροχρόνιων σωματικών, ψυχικών, διανοητικών ή αισθητήριων βλαβών που συχνά δεν είναι ορατές, με εμπόδια στο περιβάλλον, και, αφετέρου, την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπηριών με την ηλικία, καθώς σχεδόν το ήμισυ των ατόμων άνω των 65 ετών αναφέρει κάποια μορφή αναπηρίας. Προάγει μια διατομεακή διάσταση, καθώς εξετάζει συγκεκριμένα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία σε αλληλεπίδραση με άλλες ταυτότητες (όσον αφορά το φύλο, τη φυλή, την εθνότητα, τον γενετήσιο προσανατολισμό, τη θρησκεία), ή τα άτομα με αναπηρία τα οποία βρίσκονται σε δύσκολη κοινωνικοοικονομική ή άλλη ευάλωτη κατάσταση. Μεταξύ των ατόμων με αναπηρία, ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι γυναίκες, τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι άστεγοι, οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι Ρομά και άλλες εθνοτικές μειονότητες.

Η στρατηγική στηρίζει την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και μια υγιή Ευρώπη 17 , συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό σε μια βιώσιμη, ανθεκτική, καινοτόμο και δίκαιη Ένωση. Εντάσσεται στο σχέδιο δράσης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που έχει εκδώσει η Επιτροπή. Συμπληρώνοντας τις στρατηγικές για την ισότητα που θεσπίστηκαν με στόχο την καταπολέμηση κάθε μορφής διακρίσεων, η παρούσα στρατηγική θα συμβάλει στην επίτευξη μιας Ένωσης ισότητας και στην ενίσχυση του ρόλου της Ευρώπης ως παγκόσμιου εταίρου στην καταπολέμηση των ανισοτήτων, με την υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών 18 και την προαγωγή των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

2.Προσβασιμότητα – ένας παράγοντας διευκόλυνσης της άσκησης των δικαιωμάτων, της αυτονομίας και της ισότητας 

Η προσβασιμότητα σε δομημένα και εικονικά περιβάλλοντα, σε τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), σε αγαθά και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών και των υποδομών, αποτελεί παράγοντα διευκόλυνσης της άσκησης των δικαιωμάτων και προαπαιτούμενο για την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία σε ίση βάση με τους άλλους.

Την τελευταία δεκαετία θεσπίστηκαν ορισμένοι ενωσιακοί κανόνες σε διάφορους τομείς, προκειμένου η ΕΕ να καταστεί περισσότερο προσβάσιμη για τα άτομα με αναπηρία: η Ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα που καλύπτει προϊόντα και υπηρεσίες, η οδηγία για την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο, ο Κώδικας Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων και η νομοθεσία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας 19 . Έχουν θεσπιστεί ευρωπαϊκά πρότυπα προσβασιμότητας που αποσκοπούν στη στήριξη της εφαρμογής στο δομημένο περιβάλλον και στις ΤΠΕ και απευθύνονται σε οργανισμούς προκειμένου να υιοθετήσουν την προσέγγιση «καθολικός σχεδιασμός» 20 . Οι ευρωπαϊκές πολιτικές προάγουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες χωρίς αποκλεισμούς και με τρόπο προσβάσιμο για τα άτομα με αναπηρία 21 . Στην πρόσφατη πρόταση για την αναθεώρηση της νομοθεσίας για την περιαγωγή 22 , η Επιτροπή συμπεριέλαβε συγκεκριμένα μέτρα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε υπηρεσίας έκτακτης ανάγκης για τελικούς χρήστες με αναπηρία.

Τα δικαιώματα των επιβατών εγγυώνται το δικαίωμα πρόσβασης στις μεταφορές χωρίς διακρίσεις και το δικαίωμα δωρεάν παροχής συνδρομής σε επιβάτες με αναπηρία και μειωμένη κινητικότητα που ταξιδεύουν με αεροπορικά, σιδηροδρομικά, θαλάσσια μέσα μεταφοράς, με λεωφορείο ή πούλμαν 23 . Το Βραβείο Προσβάσιμης Πόλης 24 αποτελεί κίνητρο για μια συνεκτική, διατομεακή προσέγγιση η οποία υπερβαίνει τα ελάχιστα πρότυπα που προβλέπει η νομοθεσία. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει προτείνει να αρθούν, στο πλαίσιο της ανακαίνισης κτιρίων για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, τα εμπόδια στην προσβασιμότητα 25 .

Οι κανόνες της ΕΕ καθιστούν τις απαιτήσεις προσβασιμότητας προϋπόθεση για να μπορούν τα κράτη μέλη να επωφελούνται από τα ταμεία επιμερισμένης διαχείρισης, ενώ η αγορά προσβάσιμων αγαθών, υπηρεσιών και υποδομών είναι υποχρεωτική στο πλαίσιο των δημόσιων προμηθειών 26 . Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να ενσωματώσουν τη χρηματοδότηση για την προσβασιμότητα στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί φραγμοί για τα άτομα με αναπηρία, οι οποίοι παρεμποδίζουν την κινητικότητα εντός και μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, και δεν επιτρέπουν την πρόσβαση σε πληροφορίες, προϊόντα, υπηρεσίες και στέγαση.

Για την επίτευξη μιας Ευρώπης χωρίς εμπόδια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενσωματώσουν τη διάσταση της προσβασιμότητας σε όλες τις συναφείς πολιτικές και δράσεις, ιδίως σε όσες σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το κύμα ανακαινίσεων και το νέο ευρωπαϊκό Μπαουχάους, και οι επαγγελματίες θα πρέπει να λάβουν κατάρτιση όσον αφορά την προσβασιμότητα.

Σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ορθή εφαρμογή και αξιολόγηση όλων των ενωσιακών κανόνων που ρυθμίζουν την προσβασιμότητα και στον εντοπισμό των ελλείψεων και των αναγκών ενόψει περαιτέρω νομοθετικών ενεργειών 27 . Η δράση σε ενωσιακό επίπεδο θα περιλαμβάνει επίσης εργασίες όσον αφορά την τυποποίηση και τις τεχνικές προδιαγραφές. Έως το 2023 η Επιτροπή θα εξετάσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς για τις υποστηρικτικές τεχνολογίες με σκοπό να εντοπίσει τυχόν ανάγκη για περαιτέρω δράση, καθώς οι ποικίλοι κανόνες που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη για την επιλεξιμότητα και την πιστοποίηση των προϊόντων ενδέχεται να αποβούν σε βάρος της ανταγωνιστικότητας των τιμών 28 . Το 2021 η Επιτροπή, δίνοντας συνέχεια στην ανακοίνωση για το κύμα ανακαινίσεων, θα επανεξετάσει το νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, το οποίο έχει επίσης αντίκτυπο στις βελτιώσεις όσον αφορά την προσβασιμότητα ως αποτέλεσμα των απαιτήσεων ανακαίνισης 29 .

Εμβληματική πρωτοβουλία:

Το 2022 η Επιτροπή θα δρομολογήσει ευρωπαϊκό κέντρο πόρων με την ονομασία AccessibleEU (προσβάσιμη ΕΕ), επιδιώκοντας να ενισχύσει τη συνοχή των πολιτικών για την προσβασιμότητα και να διευκολύνει την πρόσβαση σε συναφείς γνώσεις. Το εν λόγω πλαίσιο συνεργασίας θα φέρνει σε επαφή εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή και την επιβολή των κανόνων προσβασιμότητας και εμπειρογνώμονες και επαγγελματίες από όλους τους σχετικούς με την προσβασιμότητα τομείς, με στόχο την ανταλλαγή ορθών πρακτικών σε διατομεακό επίπεδο, την ενθάρρυνση της ανάπτυξης πολιτικών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, καθώς και την ανάπτυξη εργαλείων και προτύπων για τη διευκόλυνση της εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου. Η Επιτροπή θα ξεκινήσει τις προπαρασκευαστικές εργασίες για το AccessibleEU στο πλαίσιο της νεοσύστατης πλατφόρμας για την αναπηρία 30 .

Επίσης, η Επιτροπή:

üθα παράσχει, το 2021, πρακτική καθοδήγηση στα κράτη μέλη με στόχο, αφενός, την υποστήριξη της εφαρμογής των υποχρεώσεων σε σχέση με την προσβασιμότητα που προβλέπονται στις οδηγίες σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και, αφετέρου, την προώθηση της κατάρτισης των δημόσιων αναθετουσών αρχών ώστε να προβαίνουν σε αγορές με γνώμονα την προσβασιμότητα·

üθα συμπεριλάβει, το 2021, την προσβασιμότητα και την ένταξη χωρίς αποκλεισμούς στην ενισχυμένη στρατηγική της ΕΕ για την ψηφιακή διακυβέρνηση, με έμφαση σε ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, ανά την Ευρώπη, οι οποίες είναι ανθρωποκεντρικές και φιλικές προς τον χρήστη και ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προτιμήσεις των Ευρωπαίων πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών των ατόμων με αναπηρία·

üθα αποτιμήσει, το 2022, την εφαρμογή της οδηγίας για την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο και θα αξιολογήσει κατά πόσον η οδηγία θα πρέπει να αναθεωρηθεί για να αντιμετωπιστούν τυχόν ελλείψεις που θα διαπιστωθούν, όπως π.χ. όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τη συνοχή με άλλη σχετική νομοθεσία της ΕΕ·

üθα επανεξετάσει, το 2021, σύμφωνα με τη στρατηγική για τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, το κανονιστικό πλαίσιο για τα δικαιώματα των επιβατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και μειωμένη κινητικότητα, κατά τις αεροπορικές μεταφορές, τις πλωτές μεταφορές και τις μεταφορές με λεωφορείο ή πούλμαν 31 ·

üθα δρομολογήσει, έως το 2022, την απογραφή των περιουσιακών στοιχείων των σιδηροδρομικών υποδομών, π.χ. των προσβάσιμων τμημάτων σιδηροδρομικών σταθμών, με σκοπό τον εντοπισμό των υφιστάμενων εμποδίων και φραγμών στην προσβασιμότητα 32 ·

üθα επανεξετάσει, το 2021, τον κανονισμό περί των προσανατολισμών της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών με στόχο την ενίσχυση της διάταξης για την προσβασιμότητα 33 .

üθα αναθεωρήσει, το 2021, τη δέσμη μέτρων για την αστική κινητικότητα με στόχο την ενίσχυση του σχεδιασμού βιώσιμης κινητικότητας που απαιτεί την έγκριση τοπικών σχεδίων κινητικότητας από τα κράτη μέλη, στα οποία θα λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες διαφόρων κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία 34 .

3.Απόλαυση των δικαιωμάτων της ΕΕ

Τα άτομα με αναπηρία θα πρέπει να απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα σε ίση βάση με τα άλλα άτομα, ιδίως κατά τη μετακίνησή τους σε άλλο κράτος μέλος ή κατά τη συμμετοχή στην πολιτική ζωή.

4.Ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή

Κατά τη μετακίνησή τους σε άλλο κράτος μέλος για εργασία, σπουδές ή άλλους λόγους, τα άτομα με αναπηρία μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες όσον αφορά την αναγνώριση της κατάστασης αναπηρίας τους. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση σε υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της διερμηνείας νοηματικής γλώσσας, και σε παροχές για άτομα με αναπηρία στην εκάστοτε χώρα. Δυσκολίες μπορεί να θέτουν επίσης οι διασυνοριακές υπηρεσίες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης της κατάστασης αναπηρίας σε τομείς όπως η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και οι παροχές που αφορούν τους όρους παροχής υπηρεσιών.

Εμβληματική πρωτοβουλία:

Η Επιτροπή θα προτείνει τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Κάρτας Αναπηρίας έως το τέλος του 2023 με στόχο να αναγνωριστεί σε όλα τα κράτη μέλη. Θα βασιστεί στην εμπειρία από το εν εξελίξει πιλοτικό έργο για Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας 35 σε οκτώ κράτη μέλη καθώς και στο ευρωπαϊκό δελτίο στάθμευσης για άτομα με ειδικές ανάγκες.

5. Ενίσχυση της συμμετοχής στη δημοκρατική διαδικασία

Η πλήρης πολιτική συμμετοχή, όπως προβλέπεται στη ΣΗΕΔΑΑ, σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρία συμμετέχουν στις εκλογές, καθώς και στις πολιτικές διαδικασίες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, σε ίση βάση με τους άλλους.

Στην πράξη, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν συχνά δυσκολίες στην άσκηση των δικαιωμάτων τους λόγω περιορισμένης προσβασιμότητας (συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης πληροφοριών και της αδυναμίας επικοινωνίας στη νοηματική γλώσσα) ή λόγω περιορισμένης ικανότητας για δικαιοπραξία 36 .

Στη σύστασή της σχετικά με τις εκλογές του 2019 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 37 , η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να προωθήσουν την άσκηση των εκλογικών δικαιωμάτων ομάδων που υποεκπροσωπούνται, μεταξύ άλλων και των ατόμων με αναπηρία. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει στοχευμένες νομικές προσαρμογές, και το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία 38 προωθεί την εν λόγω διαδικασία. Στην έκθεση της Επιτροπής για τη διεξαγωγή των εκλογών του 2019 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνεται ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο προόδου 39 . Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη να επισπεύσουν τις ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών 40 ώστε να βελτιώσουν τις συνθήκες για την πολιτική συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητας των πληροφοριών και των εκλογικών κέντρων.

Όπως εξαγγέλλεται στην έκθεση του 2020 για την ιθαγένεια 41 , η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων με ειδικά στοχευμένες συνομιλίες στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου συνεργασίας για τις εκλογές 42 , και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με σκοπό να εγγυηθεί τα πολιτικά δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία σε ισότιμη βάση με εκείνα των άλλων ατόμων. Τα άτομα με αναπηρία θα πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης.

Επίσης, η Επιτροπή:

üθα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου συνεργασίας για τις εκλογές, προκειμένου να στηρίξει την πλήρη συμμετοχή στις εκλογές και την προσβασιμότητα στις ευρωεκλογές (τόσο για τους ψηφοφόρους όσο και για τους υποψηφίους), λαμβάνοντας υπόψη τους υποεκπροσωπούμενους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών με αναπηρία, προκειμένου να εγγυηθεί την άσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία σε ίση βάση με τους άλλους·

üθα συζητήσει, το 2022, στο πλαίσιο της εκδήλωσης υψηλού επιπέδου για τις εκλογές που εξαγγέλθηκε στο σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, πρακτικές σχετικά με τη δημοκρατία χωρίς αποκλεισμούς με στόχο τα ψηφοδέλτια να αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία των κοινωνιών μας·

üθα εκπονήσει, το 2023, στη βάση αυτή και σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου συνεργασίας για τις εκλογές, έναν οδηγό ορθής εκλογικής πρακτικής, στον οποίο θα εξετάζεται η συμμετοχή πολιτών με αναπηρία στην εκλογική διαδικασία·

üθα επιδιώξει να εξετάσει τις ανάγκες των πολιτών με αναπηρία στην επιτομή για την ηλεκτρονική ψηφοφορία που προβλέπεται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία·

üθα στηρίξει τη δημοκρατική συμμετοχή χωρίς αποκλεισμούς, μεταξύ άλλων για άτομα με αναπηρία, μέσα από το νέο πρόγραμμα «Ιθαγένεια, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV).

6.Αξιοπρεπής ποιότητα ζωής και ανεξάρτητη διαβίωση