ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 13.6.2018
COM(2018) 466 final
2018/0251(NLE)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη σύσταση προγράμματος συνδρομής στον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina στη Λιθουανία (πρόγραμμα Ignalina)· και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 του Συμβουλίου
{SWD(2018) 342 final}
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Η παρούσα πρόταση προβλέπει ως ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2021 και υποβάλλεται για μια Ένωση 27 κρατών μελών, σύμφωνα με την κοινοποίηση της πρόθεσης του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρατόμ, βάσει του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ελήφθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 29 Μαρτίου 2017.
Αιτιολόγηση και στόχοι
Ο πυρηνοηλεκτρικός σταθμός Ignalina που βρίσκεται πλησίον της πόλης Visaginas, αποτελείται από δύο αντιδραστήρες υψηλής ισχύος τύπου διαύλου (αντιδραστήρες RBMK-1500), ίδιου τύπου με τους αντιδραστήρες του Τσερνόμπιλ. Ο παροπλισμός του σταθμού αυτού συμβάλλει στην ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας στην περιοχή και στην ΕΕ συνολικά.
Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα Ignalina (εφεξής «πρόγραμμα») έχει ως γενικό στόχο να συνδράμει τη Λιθουανία στη διαχείριση των προκλήσεων ραδιολογικής ασφάλειας που εγείρει ο παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina. Επιπλέον, το πρόγραμμα έχει μεγάλες δυνατότητες να δημιουργήσει γνώση και να υποστηρίξει τα κράτη μέλη της ΕΕ στους οικείους παροπλισμούς, ιδίως τα κράτη μέλη που οφείλουν να παροπλίσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες με επιβραδυντή γραφίτη.
Το πρόγραμμα έχει επεκταθεί σε πολλές χρηματοδοτικές περιόδους και η ολοκλήρωσή του αναμένεται να πραγματοποιηθεί το 2038. Με τη χρηματοδότηση που παρέχεται στο παρόν πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2014-2020), το πρόγραμμα αναμένεται να επιτύχει σημαντικά ορόσημα, ωστόσο απαιτούνται ακόμη σημαντικά ποσά προκειμένου να επιλυθούν τα εναπομένοντα βασικά ζητήματα ραδιολογικής ασφάλειας που σχετίζονται με τον παροπλισμό. Ο παροπλισμός των αντιδραστήρων αυτών είναι μια καινοφανής δραστηριότητα που περιλαμβάνει τεχνολογικές προκλήσεις όπως την αποξήλωση των πυρήνων γραφίτη και τη μετέπειτα διαχείριση σημαντικών ποσοτήτων ακτινοβολημένου γραφίτη.
Το πρόγραμμα ανάγεται στις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση της Λιθουανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η δέσμευση της Λιθουανίας να κλείσει και στη συνέχεια να παροπλίσει τους δύο σοβιετικού σχεδιασμού πυρηνικούς αντιδραστήρες εντός μιας κοινά συμφωνηθείσας προθεσμίας αποτυπώνεται στη συνθήκη προσχώρησης της Λιθουανίας(). Ως πράξη αλληλεγγύης και αναγνωρίζοντας τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα του παροπλισμού του πυρηνικού σταθμού Ignalina και την εξαιρετική οικονομική επιβάρυνση, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε, με το πρωτόκολλο αριθ. 4 της Συνθήκης Προσχώρησης της Λιθουανίας(), να παράσχει επαρκή οικονομική συνδρομή, βάσει των πραγματικών αναγκών πληρωμών και της ικανότητας απορρόφησης, για τον παροπλισμό του πυρηνικού σταθμού Ignalina.
Η Λιθουανία έχει εκπληρώσει τη δέσμευση που περιλαμβάνεται στη συνθήκη προσχώρησης, να κλείσει έγκαιρα τους αντιδραστήρες της (). Με βάση τις διατάξεις του πρωτοκόλλου αριθ. 4 σχετικά με τον πυρηνικό σταθμό Ignalina που περιλαμβάνονται στην Συνθήκη Προσχώρησης της Λιθουανίας (), το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε πέραν του 2006 διαδοχικούς κανονισμούς (,) για την υλοποίηση του παροπλισμού. Επιπλέον της οικονομικής συνδρομής της ΕΕ, το πρόγραμμα Ignalina επωφελήθηκε στις απαρχές του από διεθνείς δωρητές (κράτη μέλη της ΕΕ, τη Νορβηγία και την Ελβετία), οι οποίοι συνεισέφεραν στο Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του σταθμού Ignalina που βρισκόταν υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
•Συνοχή με τις υφιστάμενες διατάξεις πολιτικής
Ο στόχος του προγράμματος έχει εξελιχθεί με την πάροδο των ετών, ώστε να αντιμετωπίσει καλύτερα τις ανάγκες και να διασφαλίσει τον ασφαλή παροπλισμό της εγκατάστασης: αρχικά και μέχρι το 2013, η συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε σχεδιαστεί για την υποστήριξη της Λιθουανίας τόσο στις προσπάθειές της να κλείσει και να παροπλίσει τους εν λόγω αντιδραστήρες όσο επίσης και στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πρόωρης παύσης λειτουργίας της εγκατάστασης του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού· αργότερα, το 2014, το πεδίο του προγράμματος περιορίστηκε μόνο σε δραστηριότητες παροπλισμού, δηλαδή σε μέτρα που συνδέονται με την πυρηνική ασφάλεια· για το επόμενο στάδιο προτείνεται το πρόγραμμα να επικεντρωθεί περαιτέρω στις δραστηριότητες παροπλισμού που ενέχουν προκλήσεις ραδιολογικής ασφάλειας.
Η διάθεση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων σε αποθετήριο γεωλογικού σχηματισμού μεγάλου βάθους δεν περιλαμβάνεται στο πεδίο του προγράμματος και παραμένει στην αρμοδιότητα του κράτους μέλους σύμφωνα με τη σχετική οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Σύμφωνα με τη Δήλωση της Ρώμης (), ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα πρέπει να καταστήσει δυνατή μια Ευρώπη ασφαλή και προστατευμένη· πρόκειται για μια διάσταση στην οποία το πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων Ignalina έχει συνεισφέρει μέχρι σήμερα και μπορεί να συνεισφέρει περαιτέρω. Η κυριότερη θετική επίπτωση που θα επιτευχθεί από το πρόγραμμα Ignalina είναι πράγματι η προοδευτική μείωση του επιπέδου ραδιολογικού κινδύνου για τους εργαζόμενους, τον πληθυσμό και το περιβάλλον στη Λιθουανία, αλλά και στην ΕΕ συνολικά.
Το πρόγραμμα εντάσσεται στο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για την πυρηνική ασφάλεια· ιδιαίτερη σημασία για το πρόγραμμα έχουν: i) η οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου, η οποία θεσπίζει κοινοτικό πλαίσιο για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων· ii) η οδηγία 2009/71/Ευρατόμ του Συμβουλίου και η τροποιητική της οδηγία 2014/87/Ευρατόμ του Συμβουλίου, περί θεσπίσεως κοινοτικού πλαισίου για την πυρηνική ασφάλεια πυρηνικών εγκαταστάσεων iii) η οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφαλείας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Η νομική βάση του προγράμματος καθορίζεται στο πρωτόκολλο αριθ. 4 του 2003 της Συνθήκης Προσχώρησης (3), σύμφωνα με το οποίο η Ένωση, στο πλαίσιο της αλληλεγγύης της προς τη Λιθουανία, παρέχει τη δέουσα πρόσθετη κοινοτική συνδρομή στο έργο του παροπλισμού πέραν του 2006.
Η εν λόγω νομική βάση επιβεβαιώθηκε από τη νομική υπηρεσία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διαδικασία της έγκρισης του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 του Συμβουλίου.
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Το πρόγραμμα Ignalina απορρέει από τη συνθήκη προσχώρησης της Λιθουανίας και αποτελεί δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη Λιθουανία. Το πρόγραμμα εμπίπτει στο πεδίο του λιθουανικού εθνικού προγράμματος σύμφωνα με την οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου.
Από την έναρξη του προγράμματος, η προστιθέμενη αξία του για την ΕΕ οριζόταν πάντοτε με βάση την πυρηνική ασφάλεια και τον δημοσιονομικό μετριασμό. Τυχόν έλλειψη συγχρηματοδότησης της ΕΕ θα είχε κατά πάσα πιθανότητα τέτοιο αρνητικό αντίκτυπο στη διαδικασία παροπλισμού που θα μπορούσε, στη συνέχεια, να έχει άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των εργαζομένων, του ευρέος κοινού και του περιβάλλοντος. Το πρόγραμμα στην παρούσα φάση της εξέλιξής του προσδίδει ακόμη αξία ως προς το ζήτημα αυτό, με δεδομένες τις προκλήσεις ραδιολογικής ασφάλειας που παραμένουν, αλλά η συμβολή του φυσικά μειώνεται όσο προχωρεί ο παροπλισμός.
Επιπλέον, το πρόγραμμα μπορεί να αποφέρει επιπλέον προστιθέμενη αξία για την ΕΕ μέσω της αυξημένης εστίασης στην ανταλλαγή γνώσεων, η οποία είναι σημαντική για την αντιμετώπιση παρόμοιων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν άλλα κράτη μέλη που καλούνται να συνεχίσουν με τα δικά τους σχέδια παροπλισμού. Επί του παρόντος, στην Ευρώπη έχουν κλείσει οριστικά περισσότεροι από 90 πυρηνικοί αντιδραστήρες, αλλά μόνον τρεις έχουν παροπλιστεί πλήρως. Το επίπεδο της πείρας στην αποξήλωση πυρηνικών αντιδραστήρων στην Ευρώπη (όπως και σε διεθνές επίπεδο) είναι, ως εκ τούτου, περιορισμένο. Η συνεισφορά του προγράμματος στη διασφάλιση της αποξήλωσης των αντιδραστήρων Ignalina θα οδηγήσει στην περαιτέρω συσσώρευση απολύτως συναφούς πείρας και τεχνογνωσίας που μπορεί να ωφελήσει άλλα έργα παροπλισμού και θα οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα ασφάλειας εντός της ΕΕ.
•Αναλογικότητα
Κατά το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στις προκλήσεις ραδιολογικής ασφάλειας που εγείρει ο παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina, τομέας στον οποίο μπορεί να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή προστιθέμενη αξία για την ΕΕ (πρόκειται δηλαδή για την προοδευτική μείωση του επιπέδου ραδιολογικού κινδύνου για τους εργαζόμενους, τον πληθυσμό και το περιβάλλον στη Λιθουανία, αλλά και στην ΕΕ συνολικά).
•Επιλογή της νομικής πράξης
Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος κατέδειξε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο (δηλαδή η υλοποίηση του προγράμματος Ignalina ως εξειδικευμένου προγράμματος δαπανών) διασφαλίζει την αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση του προγράμματος. Βασικοί παράγοντες επιτυχίας είναι ο σαφής καθορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων, καθώς και το ενισχυμένο πλαίσιο παρακολούθησης.
Η Επιτροπή προτείνει επομένως η υλοποίηση του προγράμματος να συνεχίσει να πραγματοποιείται με έμμεση διαχείριση, από αξιολογούμενο βάσει των πυλώνων φορέα υλοποίησης (δηλαδή τον λιθουανικό εθνικό οργανισμό, CPMA).
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Αναδρομικές αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας ισχύουσας νομοθεσίας
Από την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος προέκυψε το συμπέρασμα ότι το τρέχον πρόγραμμα είναι σύμφωνο με τις πολιτικές της ΕΕ που έχουν ως στόχο την εξασφάλιση του υψηλότερου επιπέδου πυρηνικής ασφάλειας. Η στήριξη της ΕΕ εγγυάται τη συνέχιση με σταθερό ρυθμό της στρατηγικής άμεσης αποξήλωσης στη Λιθουανία και αποτρέπει τη μεταφορά άσκοπων επιβαρύνσεων στις μελλοντικές γενιές, ενώ παρεκκλίνει εν μέρει για ιστορικούς λόγους από την αρχή της τελικής ευθύνης του κράτους μέλους να εξασφαλίζει επαρκείς οικονομικούς πόρους για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων και τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων.
Η Λιθουανία έχει σημειώσει πρόοδο κατά τρόπο αποδοτικό και αποτελεσματικό όσον αφορά τον παροπλισμό των αντιδραστήρων της σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς που συμφωνήθηκε το 2014 (δηλαδή το σχέδιο παροπλισμού). Έχουν προκύψει προβλήματα και καθυστερήσεις λόγω της πολυπλοκότητας του προγράμματος, αλλά το σύστημα διαχείρισης έχει αποδείξει την αυξανόμενη ικανότητά του στην αντιμετώπιση τέτοιων προκλήσεων.
Η ανάλυση κατέδειξε επίσης ότι στον χώρο υγειονομικής ταφής πρόκειται να επιτευχθούν πολύ βελτιωμένα επίπεδα ασφάλειας χάρη στην ενωσιακή χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Στη Λιθουανία, οι κυριότερες συνεχιζόμενες εξελίξεις στον τομέα είναι η σταθερή πρόοδος στην αφαίρεση των αναλωμένων καυσίμων από τα κτίρια των αντιδραστήρων και οι προπαρασκευαστικές εργασίες για την αποξήλωση του ακτινοβολημένου γραφίτη από τον πυρήνα των αντιδραστήρων, που είναι ένα δίχως προηγούμενο έργο πρωτοφανούς κλίμακας.
Μετά το 2020, για τη συγκέντρωση των αναγκαίων πρόσθετων πόρων που απαιτούνται μέχρι το 2038 για τον παροπλισμό του πυρηνικού σταθμού Ignalina απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση, καθώς το χρηματοδοτικό έλλειμμα είναι σημαντικό (1 331 εκατ. EUR).
Η ενδιάμεση αξιολόγηση έδειξε ότι το αυξανόμενο επίπεδο της εθνικής συνεισφοράς ενισχύει τη λογοδοσία και ενθαρρύνει την εξοικονόμηση εκ μέρους των δικαιούχων. Η ανάλυση κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι τα αυξημένα επίπεδα της εθνικής συνεισφοράς αποτελούν αναγκαία αλλά όχι επαρκή προϋπόθεση για τη δημιουργία των κατάλληλων κινήτρων για έγκαιρο και αποτελεσματικό παροπλισμό. Ωστόσο, το γεγονός ότι κατά το παρελθόν, στη νομική βάση δεν προσδιορίστηκαν τα ποσοστά συγχρηματοδότησης δημιούργησε αβεβαιότητες οι οποίες θα εξαλειφθούν στο σχέδιο νομικής βάσης για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2021-2027).
Το πλαίσιο διακυβέρνησης έχει διασφαλίσει την αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση του προγράμματος και έχει αντισταθμίσει τις αβεβαιότητες που αναφέρονται ανωτέρω σχετικά με τις πτυχές της συγχρηματοδότησης. Βασικοί παράγοντες επιτυχίας ήταν ο σαφής καθορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων, καθώς και το ενισχυμένο πλαίσιο παρακολούθησης. Η ανάλυση εντόπισε επίσης τομείς που χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης, όπως:
i)μεγαλύτερη συμμετοχή του κράτους μέλους (συντονιστής του προγράμματος και δημοσιονομικός συντονιστής) για αύξηση της ιδίας ευθύνης σε συνδυασμό με ισχυρότερη λογοδοσία του φορέα παροπλισμού (τελικός δικαιούχος)·
ii)εξορθολογισμός των διαδικασιών για τη βελτίωση της έγκαιρης ολοκλήρωσης και της αποτελεσματικότητας του κύκλου διαχείρισης·
iii)αυξημένη οριζόντια συγκρισιμότητα με τις επιδόσεις άλλων προγραμμάτων παροπλισμού.
Η χρηματοδοτική συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει πραγματοποιηθεί με έμμεση διαχείριση () από την έναρξη του προγράμματος. Η Επιτροπή προτείνει η εκτέλεση του προϋπολογισμού του προγράμματος να συνεχίσει να ανατίθεται σε αξιολογούμενο βάσει των πυλώνων φορέα υλοποίησης (έμμεση διαχείριση), δηλαδή τον λιθουανικό εθνικό οργανισμό, CPMA.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Για την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε ανοικτή δημόσια διαβούλευση που δρομολόγησε η Επιτροπή τον Ιούνιο του 2017 και η οποία παρατάθηκε επί 14 εβδομάδες. Για τη διαβούλευση επιδείχθηκε περιορισμένο ενδιαφέρον (20 απαντήσεις). Εκτός από αυτή τη διαβούλευση, μια στοχευμένη ηλεκτρονική διαβούλευση ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2017· συγκέντρωσε επιπλέον 17 απαντήσεις (1 από τη Βουλγαρία, 4 από τη Λιθουανία και 12 από τη Σλοβακία) από 90 ενδιαφερομένους που ερωτήθηκαν συνολικά. Οι απαντήσεις που ελήφθησαν ήταν εν γένει θετικές για το πρόγραμμα χωρίς ωστόσο να προσθέσουν νέα στοιχεία σχετικά με αυτό. Ωστόσο, οι δύο αυτές διαβουλεύσεις συμπληρώθηκαν με στοχευμένες διαβουλεύσεις μέσω περίπου 100 συνεντεύξεων με φορείς παροπλισμού και ενδιαφερόμενους.
•Εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη
Για την εκπόνηση του προγράμματος για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο χρησιμοποιήθηκαν ως συμβολές τα ακόλουθα έγγραφα:
–«Support to the mid-term evaluation of the Nuclear Decommissioning Assistance Programmes» (Υποστήριξη στην ενδιάμεση αξιολόγηση των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων), EY, Αξιολόγηση για λογαριασμό της ΓΔ Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 2018
–«Nuclear Decommissioning Assistance Programme (NDAP) – Assessment of the robustness of the financing plans considering the economic-financial-budgetary situation in each concerned Member State and of the relevance and feasibility of the detailed decommissioning plans» (Πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΠΣΠΠΕ) – Αξιολόγηση της αρτιότητας των σχεδίων χρηματοδότησης όσον αφορά την οικονομική-χρηματοπιστωτική-δημοσιονομική κατάσταση σε κάθε οικείο κράτος μέλος, καθώς και την καταλληλότητα και τη σκοπιμότητα των λεπτομερών σχεδίων παροπλισμού), Deloitte, NucAdvisor, VVA Europe, μελέτη που εκπονήθηκε για τη ΓΔ Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
–Ειδική έκθεση αριθ. 22/2016 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου «EU nuclear decommissioning assistance programmes in Lithuania, Bulgaria and Slovakia: some progress made since 2011, but critical challenges ahead» (Προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία: πρόοδος από το 2011, ωστόσο διαφαίνονται σημαντικές προκλήσεις)
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό και τις απαιτήσεις της πολιτικής της Επιτροπής για βελτίωση της νομοθεσίας, το τρέχον πρόγραμμα έχει αποτελέσει αντικείμενο εκ των προτέρων αξιολόγησης (υπό τη μορφή εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής).
•Απλούστευση
Το πρόγραμμα υλοποιείται προς το παρόν μέσω έμμεσης διαχείρισης με τη χρήση αξιολογούμενου βάσει των πυλώνων φορέα υλοποίησης στο οικείο κράτος μέλος (δηλ. τον λιθουανικό εθνικό οργανισμό, CPMA). Στην ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος επιβεβαιώθηκε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο κατάφερε να εγγυηθεί την αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση του προγράμματος και επομένως θα συνεχιστεί κατά το προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, με ορισμένες απλουστεύσεις που στηρίζονται στα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ενδιάμεση αξιολόγηση.
Για παράδειγμα, το πρόγραμμα θα επωφεληθεί από τον πολυετή προγραμματισμό που προβλέπεται στο πλαίσιο του αναθεωρημένου δημοσιονομικού κανονισμού. Έτσι θα επιτευχθεί η βέλτιστη χρήση του πολυετούς λεπτομερούς σχεδίου παροπλισμού ως σεναρίου αναφοράς για τον προγραμματισμό, την παρακολούθηση και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της έγκαιρης ολοκλήρωσης του κύκλου προγραμματισμού. Όσον αφορά τον προγραμματισμό, ο πολυετής χαρακτήρας της διαδικασίας παροπλισμού θα αποτυπωθεί στην έγκριση του πολυετούς προγράμματος εργασιών και της απόφασης χρηματοδότησης. Το πρόγραμμα μπορεί να αναθεωρηθεί με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης. Σύμφωνα με τις τρέχουσες πρακτικές, η χρηματοδότηση που χορηγείται με τον παρόντα κανονισμό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ολοκλήρωση έργων που έχουν προγραμματιστεί στο τελικό σχέδιο παροπλισμού Ignalina μέχρι την καταληκτική του ημερομηνία. Ένα άλλο παράδειγμα σχετίζεται με την εισαγωγή σαφέστερου πλαισίου για συγχρηματοδότηση, το οποίο θα μειώσει την αβεβαιότητα σχετικά με την πηγή της χρηματοδότησης, θα εξαλείψει την ανάγκη διαπραγμάτευσης και συμφωνίας επί της εθνικής συνεισφοράς σε ετήσια βάση και θα αυξήσει την ανάληψη ευθύνης για το πρόγραμμα από το κράτος μέλος.
Επιπλέον, θα χρησιμοποιηθεί το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων ενώ θα αξιοποιούνται πρόσθετες συνέργειες και συμπληρωματικότητα μεταξύ προγραμμάτων, όποτε αυτό είναι δυνατόν.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο + (ΕΚΤ+) και το Ταμείο Συνοχής μπορούν να στηρίξουν μέτρα που θα συνοδεύσουν τη συναφή κοινωνική και οικονομική μετάβαση, μεταξύ άλλων μέτρα ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και ορισμένες άλλες δραστηριότητες που δεν συνδέονται με την διαδικασίες ραδιολογικής ασφάλειας. Αυτά καθαυτά τα εν λόγω ταμεία μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες δραστηριότητες στις περιφέρειες που επηρεάζονται και να αξιοποιήσουν την τοπικά διαθέσιμη εμπειρογνωμοσύνη ως μείζονα κινητήρια δύναμη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, βιώσιμης ανάπτυξης και καινοτομίας. Ομοίως, θα πρέπει να διερευνηθούν συνέργειες με το ΠΠ9 και/ή το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρατόμ, σε τομείς όπως η ανάπτυξη και η δοκιμή τεχνολογιών, καθώς και η κατάρτιση και η εκπαίδευση.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Το πρόγραμμα δεν έχει επίπτωση στα θεμελιώδη δικαιώματα.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Τα προτεινόμενα κονδύλια του προϋπολογισμού για την περίοδο 2021-2027 ανέρχονται σε 552 000 000 EUR (τρέχουσες τιμές). Το ύψος του ποσού βασίζεται στις προσδοκώμενες ετήσιες εκταμιεύσεις που προβλέπονται στο σχέδιο παροπλισμού, λαμβανομένων υπόψη των προτεινόμενων κατώτατων ορίων συγχρηματοδότησης από την ΕΕ. Το σενάριο αναφοράς καθορίζει μια σχεδόν γραμμική καμπύλη προόδου, και ως εκ τούτου προβλέπει σχεδόν σταθερές ετήσιες δεσμεύσεις, ενώ τα προγράμματα πληρωμών έχουν προβλεφθεί όπως παρουσιάζονται στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο.
Δράσεις που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προτεινόμενου χρηματοδοτικού προγράμματος βασίζονται στο λεπτομερές σχέδιο παροπλισμού που καταρτίστηκε με τον κανονισμό του Συμβουλίου 2013/1369/ΕΕ. Το εν λόγω σχέδιο έχει ήδη ορίσει το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος, την τελική κατάσταση και την ημερομηνία περάτωσης του παροπλισμού· καλύπτει τις δραστηριότητες παροπλισμού, το σχετικό με αυτές χρονοδιάγραμμα, το κόστος και τους απαιτούμενους ανθρώπινους πόρους.
Οι απαιτούμενοι ανθρώπινοι και διοικητικοί πόροι για τη διαχείριση των προγραμμάτων παραμένουν αμετάβλητοι σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
Το σύστημα προγραμματισμού, παρακολούθησης και ελέγχου θα βελτιωθεί περαιτέρω και θα εξορθολογιστεί σε σχέση με το ήδη υπάρχον. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ενδιάμεση αξιολόγηση θα χρησιμοποιηθούν για να διασφαλιστεί η απλούστευση και η συνεχής βελτίωση.
Το 2014, η Επιτροπή τροποποίησε τη διακυβέρνηση του προγράμματος για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, προκειμένου να ανατεθούν σαφέστεροι ρόλοι και ευθύνες, και να εισαχθούν αυξημένες απαιτήσεις σχεδιασμού, παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τους δικαιούχους. Σύμφωνα με αυτή την αναθεωρημένη προσέγγιση διακυβέρνησης, η Λιθουανία διόρισε έναν συντονιστή του προγράμματος και έναν δημοσιονομικό συντονιστή (σε επίπεδο αναπληρωτή υπουργού ή υφυπουργού) υπεύθυνους για τον προγραμματισμό, τον συντονισμό και την παρακολούθηση του προγράμματος παροπλισμού σε εθνικό επίπεδο. Έχει συσταθεί επιτροπή με καθήκοντα παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων, και χρέη προέδρου σε αυτήν ασκούν από κοινού ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής και ο συντονιστής του προγράμματος.
Κατά την επόμενη περίοδο χρηματοδότησης, ο πολυετής χαρακτήρα της διαδικασίας παροπλισμού θα αποτυπωθεί στην έγκριση του πολυετούς προγράμματος εργασιών και της απόφασης χρηματοδότησης, σε συμφωνία με τον προτεινόμενο νέο δημοσιονομικό κανονισμό. Η διαδικασία προγραμματισμού θα πρέπει προφανώς να συγχρονιστεί με τα στάδια της αξιολόγησης (ενδιάμεση αξιολόγηση μετά από τέσσερα έτη, και τελική αξιολόγηση πέντε έτη μετά το 2027, οπότε και αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες στο πεδίο).
Οι εν λόγω αξιολογήσεις θα διενεργηθούν σύμφωνα με τα σημεία 22 και 23 της διοργανικής συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016,() στα οποία τα τρία θεσμικά όργανα επιβεβαίωσαν ότι οι αξιολογήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και πολιτικής θα πρέπει να αποτελούν τη βάση των εκτιμήσεων επιπτώσεων των επιλογών περαιτέρω δράσης. Στις αξιολογήσεις θα εκτιμώνται τα αποτελέσματα του προγράμματος βάσει των δεικτών/στόχων του προγράμματος και λεπτομερούς ανάλυσης του βαθμού στον οποίο μπορεί να θεωρηθεί ότι το πρόγραμμα είναι κατάλληλο, αποτελεσματικό και αποδοτικό, παρέχει επαρκή ενωσιακή προστιθέμενη αξία και συνάδει με άλλες πολιτικές της ΕΕ. Οι αξιολογήσεις θα περιλαμβάνουν τα διδάγματα που αντλήθηκαν όσον αφορά τον εντοπισμό τυχόν ελλείψεων/προβλημάτων ή τυχόν δυνατοτήτων περαιτέρω βελτίωσης των δράσεων και των αποτελεσμάτων τους και για να μπορέσει να μεγιστοποιηθεί η αξιοποίηση/ο αντίκτυπός τους.
Η τρέχουσα πρακτική της ετήσιας υποβολής εκθέσεων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα διατηρηθεί.
Η Επιτροπή σχεδιάζει να συνεχίσει να αναθέτει την εκτέλεση του προϋπολογισμού των προγραμμάτων σε αξιολογούμενο βάσει των πυλώνων φορέα υλοποίησης (έμμεση διαχείριση), δηλαδή στον λιθουανικό εθνικό οργανισμό, CPMA. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα συνεχίσουν την πρακτική της στενής παρακολούθηση της υλοποίησης του έργου, διενεργώντας ελέγχους των εγγράφων και επιτόπιους ελέγχους σε εξαμηνιαία βάση, και να συμπληρώνουν τον προγραμματισμό, την παρακολούθηση και τον έλεγχο του κύκλου που διενεργούνται σε τακτική βάση με θεματικές επαληθεύσεις βάσει επισκόπησης των κινδύνων.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Το άρθρο 3 της προτεινόμενης βασικής πράξης καθορίζει τον στόχο του προγράμματος για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027. Ο ειδικός στόχος αντανακλά τον διττό χαρακτήρα του στόχου του προγράμματος, ο οποίος μεταφράζει την προστιθέμενη αξία για την ΕΕ, αφενός, σε ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας και, αφετέρου, σε αύξηση των γνώσεων για το κράτος μέλος της ΕΕ σχετικά με τη διαδικασία πυρηνικού παροπλισμού.
Τα άρθρα 3, 6, 7 και το παράρτημα συνολικά καθορίζουν πλαίσιο που εξασφαλίζει ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ επικεντρώνεται σε δράσεις που ανταποκρίνονται πραγματικά στον στόχο του προγράμματος. Στα εν λόγω άρθρα διευκρινίζεται το επίπεδο κοινής προσπάθειας μεταξύ της ΕΕ και της Λιθουανίας για τον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina. Το άρθρο 7 καθορίζει ένα ανώτατο ετήσιο όριο πληρωμών της ΕΕ που αντιστοιχεί σε ένα μέγιστο ποσοστό ενωσιακής συγχρηματοδότησης ύψους 80 %, ανταποκρινόμενο στις συστάσεις αριθ. 3 και 4 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου με τις οποίες καλείται, αντιστοίχως, η Λιθουανία να προετοιμαστεί να διαθέσει εθνικά κονδύλια για να καλύψει τις δαπάνες παροπλισμού, και η Επιτροπή να επιδιώξει την αύξηση της εθνικής συνεισφοράς. Η διάταξη αυτή και οι εκτιμήσεις κόστους του λεπτομερούς σχεδίου παροπλισμού σύμφωνα με τον κανονισμό 2013/1369/ΕΕ του Συμβουλίου διαμορφώνουν το πλαίσιο της δέσμευσης της ΕΕ έναντι της Λιθουανίας που αποτυπώνεται στη σχετική Συνθήκη Προσχώρησης.
Το άρθρο 8 εισάγει μια σημαντική απλούστευση σε σχέση με το τρέχον πρόγραμμα, δηλαδή τη χρήση πολυετούς προγράμματος εργασιών, το οποίο ανταποκρίνεται στον χαρακτήρα των προγραμμάτων παροπλισμού. Μολονότι μια πολυετής προσέγγιση υιοθετείται σε επίπεδο προγραμματισμού, στο άρθρο 4 παράγραφος 3 προβλέπεται η δυνατότητα ετήσιων δημοσιονομικών αναλήψεων υποχρεώσεων και η πρακτική της ετήσιας υποβολής εκθέσεων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξακολουθεί να ισχύει όπως περιγράφεται στο άρθρο 9 παράγραφος 4.
Το άρθρο 10 καθορίζει τη διαδικασία για την αναθεώρηση του πολυετούς προγράμματος εργασιών σε χρονική στιγμή ανάλογη προς τη φύση του προγράμματος και παρέχει στην Επιτροπή κατάλληλα εργαλεία ώστε να επιβάλει διορθωτικά μέτρα, εάν είναι απαραίτητο.
Το παράρτημα I παρέχει αναλυτική περιγραφή του ειδικού στόχου του προγράμματος. Το παράρτημα I παρουσιάζει, στον πίνακα 1, την απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση αριθ. 6 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που καλούσε την Επιτροπή να επιτρέπει τη χρησιμοποίηση της χρηματοδότησης της Ένωσης για την κάλυψη μόνον του κόστους του προσωπικού που απασχολείται αποκλειστικά σε δραστηριότητες σχετικές με τον παροπλισμό.. Σύμφωνα με τον πίνακα, η ενωσιακή χρηματοδότηση διατίθεται μόνο για ουσιώδεις λειτουργίες, όπως η ασφάλεια ενώ για την ευθυγράμμιση των συμφερόντων των τοπικών ενδιαφερομένων με τα συμφέροντα της Ένωσης χρησιμοποιούνται προγράμματα συγχρηματοδότησης. Στο παράρτημα II καθορίζονται οι ειδικοί δείκτες για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος προς την επίτευξη των στόχων του, στον τομέα της αποξήλωσης και της απομόλυνσης, της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και της διάδοσης γνώσεων.
2018/0251 (NLE)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη σύσταση προγράμματος συνδρομής στον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina στη Λιθουανία (πρόγραμμα Ignalina)· και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 του Συμβουλίου
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη την πράξη προσχώρησης του 2003, και ιδίως το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 4 που επισυνάπτεται σε αυτήν,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Σύμφωνα με το πρωτόκολλο αριθ. 4 της πράξης προσχώρησης του 2003 σχετικά με τον πυρηνικό σταθμό Ignalina () η Λιθουανία δεσμεύθηκε να κλείσει τη μονάδα 1 και τη μονάδα 2 του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 και τις 31 Δεκεμβρίου 2009, αντίστοιχα, στη συνέχεια δε να παροπλίσει τις μονάδες αυτές.
(2)Σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της δυνάμει της πράξης προσχώρησης και με τη συνδρομή της Ένωσης, η Λιθουανία έκλεισε τις δύο μονάδες εντός των αντίστοιχων προθεσμιών και σημείωσε σημαντική πρόοδο για τον παροπλισμό τους. Απαιτούνται περαιτέρω εργασίες προκειμένου να συνεχιστεί η μείωση του επιπέδου του ραδιολογικού κινδύνου. Με βάση τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, για τον στόχο αυτόν απαιτούνται επιπλέον δημοσιονομικοί πόροι για την περίοδο μετά το 2020.
(3)Οι δραστηριότητες που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμμορφώνονται με το εφαρμοστέο ενωσιακό και εθνικό δίκαιο. Ο παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού που καλύπτεται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία για την πυρηνική ασφάλεια, δηλαδή την οδηγία 2009/71/Ευρατόμ του Συμβουλίου (), και τη νομοθεσία για τη διαχείριση αποβλήτων, δηλαδή την οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου (). Η τελική ευθύνη για την πυρηνική ασφάλεια και για την ασφάλεια της διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων εξακολουθεί να ανήκει στη Λιθουανία.
(4)Αναγνωρίζοντας ότι η πρόωρη παύση λειτουργίας και ο ακόλουθος παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina με δύο μονάδες αντιδραστήρων ισχύος 1 500 MW, τύπου RBMK από τη Σοβιετική Ένωση, αποτελούσε καινοφανές εγχείρημα και συνιστούσε για τη Λιθουανία έκτακτη οικονομική επιβάρυνση δυσανάλογη προς το μέγεθος και την οικονομική ισχύ της χώρας, στο Πρωτόκολλο αριθ. 4 αναγραφόταν ότι η συνδρομή της Ένωσης στο πλαίσιο του προγράμματος Ignalina πρόκειται να συνεχισθεί απρόσκοπτα και να επεκταθεί πέραν του 2006, για την περίοδο των προσεχών Δημοσιονομικών Προοπτικών.
(5)Ο παρών κανονισμός καθορίζει συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για το πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina στη Λιθουανία («πρόγραμμα»)·που θα αποτελέσει το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση () για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.
(6)Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 2018/... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός] () (ο «δημοσιονομικός κανονισμός») έχει εφαρμογή στο παρόν πρόγραμμα. Θεσπίζει κανόνες για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ένωσης, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται κανόνες για τις επιδοτήσεις, τα έπαθλα, τις συμβάσεις, την έμμεση εκτέλεση, τη χρηματοδοτική συνδρομή, τα χρηματοδοτικά μέσα και τις εγγυήσεις από τον προϋπολογισμό.
(7)Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (), τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου (), τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 () και τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου (), τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού, της διόρθωσης και της διερεύνησης παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης, της ανάκτησης των απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, όταν χρειάζεται, της επιβολής διοικητικών κυρώσεων. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, μεταξύ των οποίων και επιτόπιες έρευνες και επιθεωρήσεις, με στόχο να διαπιστωθεί αν υπήρξε απάτη, διαφθορά ή οποιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπορεί να διερευνά και να ασκεί δίωξη σε υποθέσεις απάτης και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, όπως προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (). Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, κάθε πρόσωπο ή οντότητα που είναι αποδέκτης κονδυλίων της Ένωσης οφείλει να συνεργάζεται πλήρως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να παρέχει τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση στην Επιτροπή, την OLAF, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) και να μεριμνά ώστε τυχόν τρίτοι που συμμετέχουν στην εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης να εκχωρούν ισοδύναμα δικαιώματα.
(8)Ο παρών κανονισμός δεν προδικάζει την έκβαση τυχόν μελλοντικών διαδικασιών περί κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες μπορεί να κινηθούν σύμφωνα με τα άρθρα 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(9)Η χρηματοδότηση βάσει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να επικεντρώνεται σε δραστηριότητες που υλοποιούν τους στόχους ασφαλείας του παροπλισμού, ενώ η τελική ευθύνη για την πυρηνική ασφάλεια θα πρέπει να εξακολουθήσει να ανήκει στη Λιθουανία.
(10)Το πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσει τη διάδοση σε όλα τα κράτη μέλη των γνώσεων που αποκτώνται με το πρόγραμμα, σε συντονισμό και σε συνέργεια με το άλλο σχετικό πρόγραμμα της Ένωσης για δραστηριότητες παροπλισμού στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής· καθώς τα μέτρα αυτά επιφέρουν τη μέγιστη προστιθέμενη αξία για την Ένωση.
(11)Ο παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με χρήση της βέλτιστης διαθέσιμης τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τον χαρακτήρα και τις τεχνικές προδιαγραφές των εγκαταστάσεων που παροπλίζονται, προκειμένου να είναι εγγυημένη η ασφάλεια και η μέγιστη δυνατή αποδοτικότητα, λαμβάνοντας έτσι υπόψη τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές.
(12)Η αποτελεσματική παρακολούθηση και ο αποτελεσματικός έλεγχος της εξέλιξης της διαδικασίας παροπλισμού θα πρέπει να διασφαλίζεται από την Επιτροπή και τη Λιθουανία, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ύψιστη προστιθέμενη αξία για την Ένωση της χρηματοδότησης που χορηγείται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, αν και η τελική ευθύνη για τον παροπλισμό ανήκει στη Λιθουανία. Αυτό περιλαμβάνει την αποτελεσματική μέτρηση της προόδου και των επιδόσεων, και την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων όπου αυτό είναι απαραίτητο.
(13)Σύμφωνα με τα σημεία 22 και 23 της Διοργανικής Συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (), υφίσταται ανάγκη παρακολούθησης του προγράμματος με βάση πληροφορίες που θα συλλέγονται μέσω ειδικών απαιτήσεων παρακολούθησης, ενώ παράλληλα θα αποφεύγονται η υπερβολική ρύθμιση και ο διοικητικός φόρτος, ιδίως για τα κράτη μέλη. Κατά περίπτωση, οι απαιτήσεις αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν μετρήσιμους δείκτες ως βάση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων του προγράμματος στην πράξη.
(14)Θα πρέπει να είναι δυνατή η αναθεώρηση του ποσού των πιστώσεων που έχουν κατανεμηθεί στο πρόγραμμα, καθώς και της περιόδου προγραμματισμού βάσει των αποτελεσμάτων της έκθεσης της ενδιάμεσης αξιολόγησης.
(15)Δράσεις που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού πρέπει να προσδιορίζονται εντός των ορίων που θέτει το σχέδιο παροπλισμού που υπέβαλε η Λιθουανία δυνάμει του κανονισμού 2013/1369/ΕΕ του Συμβουλίου (25) και των αναθεωρημένων εκδοχών του, σε περίπτωση που υπάρχουν τέτοιες. Το εν λόγω σχέδιο ορίζει το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος, την τελική κατάσταση και την ημερομηνία περάτωσης του παροπλισμού· καλύπτει τις δραστηριότητες παροπλισμού, το σχετικό με αυτές χρονοδιάγραμμα, το κόστος και τους απαιτούμενους ανθρώπινους πόρους. Όταν είναι απαραίτητο, η Λιθουανία πρέπει να υποβάλλει επικαιροποιημένες εκδόσεις του σχεδίου στην Επιτροπή, ώστε αυτή να τις λαμβάνει υπόψη της για την κατάρτιση των προγραμμάτων εργασιών.
(16)Το πρόγραμμα θα πρέπει να διεξάγεται με κοινή χρηματοδοτική προσπάθεια της Ένωσης και της Λιθουανίας. Το όριο μέγιστης συγχρηματοδότησης της Ένωσης θα πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με η πρακτική συγχρηματοδότησης που θεσπίστηκε στο πλαίσιο των προγενέστερων προγραμμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική που ακολουθείται σε συγκρίσιμα ενωσιακά προγράμματα και την ενίσχυση της λιθουανικής οικονομίας από την έναρξη του προγράμματος παροπλισμού Ignalina μέχρι το τέλος της υλοποίησης των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, το ποσοστό συγχρηματοδότησης της Ένωσης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 80 % των επιλέξιμων δαπανών. Η υπόλοιπη συγχρηματοδότηση θα πρέπει να παρασχεθεί από τη Λιθουανία και πηγές άλλες πέραν του προϋπολογισμού της Ένωσης, ιδίως από διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και άλλους δωρητές.
(17)Κατά συνέπεια, θα πρέπει να καταργηθεί ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 ().
(18)Η ειδική έκθεση αριθ. 22/2016 του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τη χρηματοδοτική συνδρομή της Ένωσης για τον παροπλισμό πυρηνικών σταθμών στη Βουλγαρία, τη Λιθουανία και τη Σλοβακία, οι συστάσεις και η απάντηση της Επιτροπής ελήφθησαν δεόντως υπόψη,
(19)Το πρόγραμμα εμπίπτει στο πεδίο του λιθουανικού εθνικού προγράμματος σύμφωνα με την οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου.
(20)Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίοι όροι εφαρμογής του άρθρου 3 του παρόντος κανονισμού, ενδείκνυται να εκχωρηθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ().
(21)Οι οριζόντιοι δημοσιονομικοί κανόνες που έχουν θεσπιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 322 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζονται στον παρόντα κανονισμό. Οι κανόνες αυτοί προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό και καθορίζουν ιδίως τη διαδικασία κατάρτισης και εκτέλεσης του προϋπολογισμού μέσω επιδοτήσεων, δημόσιων συμβάσεων, επάθλων, έμμεσης εκτέλεσης, ενώ προβλέπουν επαληθεύσεις ως προς την ευθύνη των δημοσιονομικών παραγόντων. Οι κανόνες που εγκρίνονται με βάση το άρθρο 322 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορούν επίσης την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης σε περίπτωση γενικευμένων ελλείψεων στον τομέα του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη, καθώς ο σεβασμός του κράτους δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και την αποτελεσματική ενωσιακή χρηματοδότηση.
(22)Προκειμένου να αντικατοπτρίζει τη σημασία της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ένωσης για την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού και τους στόχους αειφόρου ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, το παρόν πρόγραμμα θα συμβάλει στην ενσωμάτωση της δράσης για το κλίμα στις πολιτικές της Ένωσης και στην επίτευξη ενός γενικού στόχου για τη διάθεση 25 % των δαπανών του ενωσιακού προϋπολογισμού για τη στήριξη των στόχων για το κλίμα. Αντίστοιχες δράσεις θα προσδιοριστούν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της υλοποίησης του προγράμματος, και θα αξιολογηθούν εκ νέου στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησής του.
(23)Τα είδη χρηματοδότησης και οι μέθοδοι εκτέλεσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να επιλέγονται με βάση τη δυνατότητά τους να συμβάλουν στην επίτευξη των ειδικών στόχων των δράσεων και να αποφέρουν αποτελέσματα, λαμβανομένων υπόψη, ιδίως, του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του αναμενόμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Συναφώς, θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο χρήσης εφάπαξ ποσών, κατ’ αποκοπή συντελεστών και μοναδιαίων δαπανών, καθώς και χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με τις δαπάνες κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 125 παράγραφος 1 του δημοσιονομικού κανονισμού.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο
Αντικείμενο
Με τον παρόντα κανονισμό συστήνεται το πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina στη Λιθουανία («το πρόγραμμα»)·
Ο κανονισμός καθορίζει τους στόχους του προγράμματος, τον προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027, τις μορφές ενωσιακής χρηματοδότησης και τους κανόνες για την παροχή της εν λόγω χρηματοδότησης.
Άρθρο
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)«παροπλισμός»: διοικητικά και τεχνικά μέτρα που καθιστούν δυνατή την άρση μέρους ή όλων των ρυθμιστικών ελέγχων σε πυρηνική εγκατάσταση και που αποσκοπούν στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης προστασίας των πολιτών και του περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων στη μείωση των επιπέδων υπολειμματικών ραδιονουκλεϊδίων στα υλικά και στον χώρο της εγκατάστασης.
2)«σχέδιο παροπλισμού»: το έγγραφο που περιέχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον προτεινόμενο παροπλισμό και καλύπτει την επιλεχθείσα στρατηγική παροπλισμού· το χρονοδιάγραμμα, τον τύπο και την ακολουθία των δραστηριοτήτων παροπλισμού· την εφαρμοζόμενη στρατηγική διαχείρισης των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της απαλλαγής από πυρηνικές εγκαταστάσεις· την προτεινόμενη τελική κατάσταση· την αποθήκευση και τη διάθεση των αποβλήτων που προκύπτουν από τον παροπλισμό· το χρονοδιάγραμμα για τον παροπλισμό· εκτιμήσεις κόστους για την ολοκλήρωση του παροπλισμού· και τους στόχους, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τα ορόσημα, τις ημερομηνίες-στόχους, καθώς και τους αντίστοιχους δείκτες απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων δεικτών με βάση τη δεδουλευμένη αξία. Το σχέδιο προετοιμάζεται από τον κάτοχο της άδειας της πυρηνικής εγκατάστασης και αντανακλάται στο πολυετές πρόγραμμα εργασιών του προγράμματος.
Άρθρο
Στόχοι του προγράμματος
1.Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η παροχή συνδρομής στη Λιθουανία για τον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των προκλήσεων ραδιολογικής ασφάλειας που εγείρει ο παροπλισμός του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina, με την παράλληλη διασφάλιση της ευρείας διάδοσης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ των παραχθεισών γνώσεων σε ζητήματα πυρηνικού αποκλεισμού.
2.Το πρόγραμμα έχει ως ειδικό στόχο την εκτέλεση των εργασιών αποξήλωσης και απολύμανσης του εξοπλισμού και των αξόνων των αντιδραστήρων του σταθμού Ignalina σύμφωνα με το σχέδιο παροπλισμού, τη συνέχιση της ασφαλούς διαχείρισης του παροπλισμού και των παλαιών αποβλήτων και τη διάδοση της παραγόμενης γνώσης μεταξύ των ενδιαφερομένων της ΕΕ.
3.Η λεπτομερής περιγραφή του ειδικού στόχου παρατίθεται στο παράρτημα I. Η Επιτροπή δύναται να τροποποιεί, με εκτελεστικές πράξεις, το παράρτημα I, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2.
Άρθρο
Προϋπολογισμός
1.Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή του προγράμματος για το διάστημα 2021-2027 ανέρχεται σε 552 000 000 EUR σε τρέχουσες τιμές.
2.Το ποσό που αναφέρεται στην παράγραφο 1 μπορεί να καλύπτει δαπάνες που σχετίζονται με την τεχνική και διοικητική βοήθεια για την εφαρμογή του προγράμματος, όπως δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών πληροφοριακών συστημάτων.
3.Οι δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων για ενέργειες άνω του ενός οικονομικού έτους είναι δυνατόν να κατανέμονται σε ετήσιες δόσεις επί σειρά ετών.
Άρθρο
Υλοποίηση και μορφές χρηματοδότησης
1.Το πρόγραμμα υλοποιείται με άμεση διαχείριση σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό ή με έμμεση διαχείριση με φορείς που αναφέρονται στο άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού.
2.Το πρόγραμμα μπορεί να παρέχει χρηματοδότηση υπό οποιαδήποτε από τις μορφές που καθορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ
Άρθρο
Επιλέξιμες δράσεις
Επιλέξιμες για χρηματοδότηση είναι μόνο δράσεις για την υλοποίηση των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3 και στο παράρτημα I.
Άρθρο
Ποσοστά συγχρηματοδότησης
Του συνολικό ανώτατο ποσοστό ενωσιακής συγχρηματοδότησης που μπορεί να εφαρμοστεί στο πλαίσιο του προγράμματος δεν υπερβαίνει το 80 %. Η υπόλοιπη χρηματοδότηση παρέχεται από τη Λιθουανία και πρόσθετες πηγές, πέραν του προϋπολογισμού της Ένωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ
Άρθρο
Πρόγραμμα εργασιών
1.Το πρόγραμμα υλοποιείται με πολυετές πρόγραμμα εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 110 του δημοσιονομικού κανονισμού.
2.Το πολυετές πρόγραμμα εργασιών αντανακλά το σχέδιο παροπλισμού που θα αποτελέσει το σενάριο αναφοράς για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του προγράμματος.
Άρθρο
Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων
1.Στο παράρτημα II καθορίζονται δείκτες για την εκπόνηση εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος ως προς την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 3.
2.Το σύστημα υποβολής εκθέσεων για τις επιδόσεις διασφαλίζει ότι τα στοιχεία με τα οποία παρακολουθούνται η υλοποίηση και τα αποτελέσματα του προγράμματος συλλέγονται κατά τρόπο αποδοτικό, αποτελεσματικό και έγκαιρο. Προς τον σκοπό αυτόν, επιβάλλονται αναλογικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων στους αποδέκτες των πόρων της Ένωσης και (κατά περίπτωση) στα κράτη μέλη.
3.Στο τέλος κάθε έτους η Επιτροπή εκπονεί έκθεση προόδου σχετικά με την υλοποίηση των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα έτη και την υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
Άρθρο
Αξιολόγηση
1.Οι αξιολογήσεις διενεργούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
2.Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος διενεργείται όταν υπάρχουν διαθέσιμες επαρκείς πληροφορίες για την υλοποίηση του προγράμματος, αλλά το αργότερο τέσσερα έτη από την έναρξη της περιόδου που καθορίζεται στο άρθρο 1. Στην ενδιάμεση αξιολόγηση εξετάζεται επίσης η δυνατότητα τροποποίησης του πολυετούς προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 8.
3.Αφού ολοκληρωθεί η εκτέλεση του προγράμματος, αλλά το αργότερο πέντε έτη ύστερα από τη λήξη της περιόδου που καθορίζεται στο άρθρο 1, η Επιτροπή προβαίνει σε τελική αξιολόγηση του προγράμματος.
4.Η Επιτροπή διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων, συνοδευόμενα από τις παρατηρήσεις της.
Άρθρο
Έλεγχοι
Βάση της συνολικής εξασφάλισης σύμφωνα με το άρθρο 127 του δημοσιονομικού κανονισμού θα αποτελούν έλεγχοι σχετικά με τη χρήση της ενωσιακής και της εθνικής συνεισφοράς που θα διενεργούνται από πρόσωπα ή οντότητες, μεταξύ των οποίων μπορούν να συγκαταλέγονται και πρόσωπα ή οντότητες που δεν έχουν οριστεί από τα θεσμικά όργανα ή τους φορείς της Ένωσης.
Άρθρο
Επιτροπή
1.Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Η εν λόγω επιτροπή είναι επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2.Όποτε γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Αν η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί με γραπτή διαδικασία, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο
Πληροφόρηση, επικοινωνία και δημοσιότητα
1.Οι αποδέκτες της ενωσιακής χρηματοδότησης μνημονεύουν ρητώς την προέλευση της χρηματοδότησης και εξασφαλίζουν την προβολή της (ιδίως κατά την προώθηση των δράσεων και των αποτελεσμάτων τους), παρέχοντας συνεκτική, αποτελεσματική και αναλογική στοχευμένη πληροφόρηση σε πολλαπλά ακροατήρια, συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης και του κοινού.
2.Η Επιτροπή προβαίνει σε ενέργειες πληροφόρησης και επικοινωνίας για το πρόγραμμα, τις δράσεις και τα αποτελέσματά του. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται στο πρόγραμμα συμβάλλουν επίσης στην προβολή των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στον βαθμό που αυτές είναι συναφείς με τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 3.
Άρθρο
Κατάργηση
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 καταργείται.
Άρθρο
Μεταβατικές διατάξεις
1.Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει τη συνέχιση ή την τροποποίηση των δράσεων βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1369/2013, ο οποίος εξακολουθεί να εφαρμόζεται για τις εν λόγω δράσεις μέχρι τη λήξη τους.
2.Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για το πρόγραμμα μπορεί επίσης να καλύψει δαπάνες τεχνικής και διοικητικής βοήθειας που είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση της ομαλής μετάβασης μεταξύ του προγράμματος και των μέτρων που είχαν θεσπιστεί στο πλαίσιο του προκατόχου προγράμματος, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1369/2013.
3.Αν είναι απαραίτητο, μπορούν να εγγραφούν στον προϋπολογισμό πιστώσεις πέραν του 2027, με σκοπό την κάλυψη των δαπανών που προβλέπονται στο άρθρο 4(2), ώστε να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Άρθρο
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2021.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ
1.1.Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας
1.2.Σχετικοί τομείς πολιτικής στη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ
1.3.Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας
1.4.Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας
1.5.Διάρκεια και δημοσιονομικές επιπτώσεις
1.6.Προβλεπόμενοι τρόποι διαχείρισης
2.ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
2.1.Κανόνες παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων
2.2.Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου
2.3.Μέτρα για την πρόληψη περιπτώσεων απάτης και παρατυπίας
3.ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ
3.1.Τομείς του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και γραμμές δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται
3.2.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις δαπάνες
3.2.1.Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις δαπάνες
3.2.3.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα
3.2.5.Συμμετοχή τρίτων στη χρηματοδότηση
3.3.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στα έσοδα
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ
1.1.Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας
Κανονισμός του Συμβουλίου για τη σύσταση του προγράμματος συνδρομής στον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina στη Λιθουανία για την περίοδο 2021-2027
1.2.Σχετικοί τομείς πολιτικής (ομάδα προγραμμάτων)
1.3.Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά:
◻ νέα δράση
◻ νέα δράση μετά από πιλοτικό έργο/προπαρασκευαστική δράση()
☑ την παράταση υφιστάμενης δράσης
◻ συγχώνευση ή επαναπροσανατολισμό μίας ή περισσότερων δράσεων προς άλλη/νέα δράση
1.4.Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας
1.4.1.Βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη κάλυψη αναγκών, συμπεριλαμβανομένου λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος για τη σταδιακή υλοποίηση της πρωτοβουλίας
Το πρόγραμμα Ignalina ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της νομικής βάσης του προγράμματος (δηλαδή της Συνθήκης Προσχώρησης της Λιθουανίας και ιδίως του πρωτοκόλλου αριθ. 4 και του άρθρου 56 της πράξης προσχώρησης του 2003).
1.4.2.Προστιθέμενη αξία της ενωσιακής παρέμβασης (που μπορεί να προκύπτει από διάφορους παράγοντες, π.χ. οφέλη από τον συντονισμό, ασφάλεια δικαίου, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα ή συμπληρωματικότητα). Για τους σκοπούς του παρόντος σημείου «προστιθέμενη αξία της ενωσιακής παρέμβασης» είναι η αξία που απορρέει από την παρέμβαση της Ένωσης και η οποία είναι επιπρόσθετη στην αξία που θα είχε δημιουργηθεί αν τα κράτη μέλη ενεργούσαν μεμονωμένα.
Ως προϋπόθεση για την προσχώρησή της στην ΕΕ, η Λιθουανία ανέλαβε τη δέσμευση να κλείσει και κατόπιν να παροπλίσει τους πυρηνικούς αντιδραστήρες τύπου Τσερνόμπιλ του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina. Ως πράξη αλληλεγγύης προς τη Λιθουανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, στη συνθήκη προσχώρησης της Λιθουανίας, δεσμεύτηκε να παράσχει χρηματοδοτική συνδρομή για τον παροπλισμό του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina.
Οι δραστηριότητες παροπλισμού προχωρούν, με την ημερομηνία περάτωσης να έχει προγραμματιστεί για το 2038. Είναι προς το συμφέρον της Ένωσης να συνεχίσει να παρέχει οικονομική στήριξη για τον παροπλισμό και να συμβάλλει στην εξασφάλιση του ύψιστου επιπέδου ασφάλειας της διαδικασίας παροπλισμού. Το πρόγραμμα παρέχει σημαντική και διαρκή υποστήριξη στην υγεία των εργαζομένων και του γενικού κοινού με την πρόληψη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και την εξασφάλιση επίτευξης πραγματικής προόδου στην πυρηνική ασφάλεια και προστασία.
1.4.3.Διδάγματα από ανάλογες εμπειρίες του παρελθόντος
Διενεργήθηκε ενδιάμεση αξιολόγηση των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΠΣΠΠΕ). Η ενδιάμεση αξιολόγηση εξέτασε και αξιολόγησε τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις, την αποδοτική αξιοποίηση των πόρων και την ενωσιακή προστιθεμένη αξία. Για την ενδιάμεση αξιολόγηση η Επιτροπή συγκέντρωσε συναφείς πληροφορίες και δεδομένα εμπλέκοντας σε μεγάλο βαθμό στη διαδικασία βασικούς ενδιαφερόμενους (δηλαδή υπουργεία, φορείς υλοποίησης, φορείς παροπλισμού, μέλη της επιτροπής ΠΣΠΠΕ).
Τα συμπεράσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης του ΠΣΠΠΕ μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
Συνοχή με τις πολιτικές της ΕΕ. Η στήριξη της ΕΕ εγγυάται τη συνέχιση με σταθερό ρυθμό της στρατηγικής άμεσης αποξήλωσης στη Λιθουανία και αποτρέπει τη μεταφορά άσκοπων επιβαρύνσεων στις μελλοντικές γενιές, ενώ παρεκκλίνει εν μέρει για ιστορικούς λόγους από την αρχή της τελικής ευθύνης του κράτους μέλους να εξασφαλίζει επαρκείς οικονομικούς πόρους για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων και τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. Το πρόγραμμα παροπλισμού του πυρηνοηλεκτρικού σταθμού Ignalina, τροποποιήθηκε από τη Λιθουανία το 2013 στο πλαίσιο της προετοιμασίας για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020: η ημερομηνία περάτωσης του προγράμματος μετατοπίστηκε κατά εννέα έτη, από το 2029 στο 2038.
Πρόοδος. Η Λιθουανία έχει σημειώσει πρόοδο κατά τρόπο αποδοτικό και αποτελεσματικό όσον αφορά τον παροπλισμό των δύο πυρηνοηλεκτρικών αντιδραστήρων με επιβραδυντή γραφίτη σύμφωνα με το συμφωνηθέν σενάριο αναφοράς (δηλαδή το σχέδιο παροπλισμού).
Ασφάλεια. Στους χώρους υγειονομικής ταφής πρόκειται να επιτευχθούν πολύ βελτιωμένα επίπεδα ασφάλειας χάρη στην ενωσιακή χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος ΠΔΠ.
Οικονομικό πεδίο εφαρμογής. Το χρηματοδοτικό κενό μετά το 2020 για το πρόγραμμα Ignalina είναι της τάξης των 1 331 εκατ. EUR.
Εθνική συνεισφορά. Τα επιτευχθέντα επίπεδα εθνικής συνεισφοράς φαίνονται ικανά να διατηρήσουν καλή απόδοση· ωστόσο, η συγχρηματοδότηση δεν αποτυπώνεται στη νομική βάση, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αβεβαιότητες που πρέπει να εξαλειφθούν. Επιπλέον η ανάλυση κατέδειξε ότι τα αυξημένα επίπεδα της εθνικής συνεισφοράς αποτελούν αναγκαία αλλά όχι επαρκή προϋπόθεση για τη δημιουργία των κατάλληλων κινήτρων για έγκαιρο και αποτελεσματικό παροπλισμό. Για το σκοπό αυτό, η ρητή μεταβίβαση των κινδύνων (υπερβάσεις κόστους, καθυστερήσεις) στη Λιθουανία θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο. Η πρακτική αυτή έχει ήδη εισαχθεί σε κάποιο βαθμό στο πλαίσιο του τρέχοντος ΠΔΠ, όπου ήταν δυνατόν.
Διακυβέρνηση. Το πλαίσιο διακυβέρνησης έχει διασφαλίσει την αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση του προγράμματος Ignalina και έχει αντισταθμίσει τις αβεβαιότητες που αναφέρονται στις πτυχές της εθνικής συνεισφοράς.
Στόχοι. Κάθε χρηματοδότηση μετά το 2020 θα πρέπει να επικεντρώνονται σε σαφείς στόχους ασφαλείας παρακολουθούμενους με ειδικούς δείκτες επιδόσεων.
Απόκτηση γνώσεων. Τέλος, η πείρα που έχει αποκτηθεί μέχρι στιγμής από τα σχέδια που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Ignalina στη Λιθουανία, καθώς και στο πλαίσιο του προγράμματος Kozloduy στη Βουλγαρία και το πρόγραμμα Bohunice στη Σλοβακία, παρέχει μια στέρεη βάση γνώσεων στην ΕΕ για τη διεξαγωγή εν εξελίξει και μελλοντικών δραστηριοτήτων παροπλισμού. Αυτά τα προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ μπορεί να έχουν ως στόχο να καταστούν ισχυρά σημεία αναφοράς για ζητήματα που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση και τις διαχειριστικές πρακτικές, όπως είναι οι μεθοδολογίες ή ο σχεδιασμός εκτίμησης κόστους, καθώς και για τις συνεχιζόμενες τεχνολογικές προκλήσεις, όπως ο παροπλισμών αντιδραστήρων με επιβραδυντή γραφίτη, καθώς και η μετέπειτα διαχείριση των σημαντικών ποσοτήτων ακτινοβολημένου γραφίτη.
1.4.4.Συμβατότητα και ενδεχόμενη συνέργεια με άλλα κατάλληλα μέσα
Άλλα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο + (ΕΚΤ+) και το Ταμείο Συνοχής μπορούν να αναπτύσσονται στην περιοχή της Visaginas, διασφαλίζοντας συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα Ignalina. Για παράδειγμα τα ταμεία αυτά μπορούν να στηρίξουν μέτρα που θα συνοδεύσουν τη συναφή κοινωνική και οικονομική μετάβαση, μεταξύ άλλων μέτρα ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και ορισμένες άλλες δραστηριότητες που δεν συνδέονται με την διαδικασίες ραδιολογικής ασφάλειας. Αυτά καθαυτά τα εν λόγω ταμεία μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες δραστηριότητες στην περιοχή και να αξιοποιήσουν την τοπικά διαθέσιμη εμπειρογνωμοσύνη ως μείζονα κινητήρια δύναμη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, βιώσιμης ανάπτυξης και καινοτομίας. Ομοίως, θα πρέπει να διερευνηθούν συνέργειες με το ΠΠ9 και/ή το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρατόμ, σε τομείς όπως η ανάπτυξη και η δοκιμή τεχνολογιών, καθώς και η κατάρτιση και η εκπαίδευση.
1.5.Διάρκεια και δημοσιονομικές επιπτώσεις
☑ περιορισμένη διάρκεια
–☑
με ισχύ από το 2021 έως το 2027
–☑
Δημοσιονομικές επιπτώσεις από το 2021 έως το 2027 στις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων
◻ απεριόριστη διάρκεια
–Περίοδος σταδιακής εφαρμογής από το ΕΕΕΕ έως το ΕΕΕΕ,
–και στη συνέχεια πλήρης εφαρμογή.
1.6.Προβλεπόμενοι τρόποι διαχείρισης
◻ Άμεση διαχείριση από την Επιτροπή
–◻ από τις υπηρεσίες της, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού της στις αντιπροσωπείες της Ένωσης
–◻
από τους εκτελεστικούς οργανισμούς
◻ Επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη
☑ Έμμεση διαχείριση με ανάθεση καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού:
–◻ σε τρίτες χώρες ή οργανισμούς που αυτές έχουν ορίσει
–◻ σε διεθνείς οργανισμούς και τις οργανώσεις τους (να προσδιοριστούν)
–◻ στην ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων
–◻ στους οργανισμούς που αναφέρονται στα άρθρα 208 και 209 του δημοσιονομικού κανονισμού
–☑ σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου
–◻ σε οργανισμούς που διέπονται από ιδιωτικό δίκαιο και έχουν αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, στον βαθμό που παρέχουν επαρκείς οικονομικές εγγυήσεις
–◻ σε οργανισμούς που διέπονται από το ιδιωτικό δίκαιο κράτους μέλους, στους οποίους έχει ανατεθεί η εκτέλεση σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και οι οποίοι παρέχουν επαρκείς οικονομικές εγγυήσεις
–◻ σε πρόσωπα επιφορτισμένα με την εκτέλεση συγκεκριμένων δράσεων στην ΚΕΠΠΑ βάσει του τίτλου V της ΣΕΕ και τα οποία προσδιορίζονται στην αντίστοιχη βασική πράξη
–Αν αναφέρονται περισσότεροι του ενός τρόποι διαχείρισης, να διευκρινιστούν στο τμήμα «Παρατηρήσεις».
Παρατηρήσεις
Στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027 φορέας υλοποίησης θα συνεχίσει να είναι ο αξιολογούμενος βάσει των πυλώνων φορέας υλοποίησης στη Λιθουανία για το πρόγραμμα Ignalina – ο κεντρικός φορέας διαχείρισης του προγράμματος (CPMA).
2.ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
2.1.Κανόνες παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων
Να προσδιοριστούν η συχνότητα και οι όροι.
Η υλοποίηση του προγράμματος Ignalina παρακολουθείται από την Επιτροπή μέσω συμφωνίας ανάθεσης αρμοδιοτήτων με τον αξιολογούμενο βάσει των πυλώνων φορέα υλοποίησης (δηλαδή τον CPMA) και με έλεγχο των εγγράφων. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα και με βάση επανεξετάσεις κινδύνου, η Επιτροπή διεξάγει ανεξάρτητες θεματικές επαληθεύσεις.
Για την παρακολούθηση της προόδου και των επιδόσεων χρησιμοποιείται επίσης το εργαλείο διαχείρισης δεδουλευμένης αξίας.
Η Λιθουανία συμμετέχει στην παρακολούθηση των δράσεων μέσω της επιτροπής παρακολούθησης, στην οποία χρέη προέδρου ασκούν από κοινού ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής και ο συντονιστής του προγράμματος (Υφυπουργός Ενέργειας της Δημοκρατίας της Λιθουανίας). Ένα από τα βασικά καθήκοντα της επιτροπής παρακολούθησης είναι η αναθεώρηση και η έγκριση των εξαμηνιαίων εκθέσεων παρακολούθησης.
Δύο φορές το έτος οι υπάλληλοι της Επιτροπής πραγματοποιούν επιτόπιες επισκέψεις για να επαληθεύσουν την υλική πρόοδο.
Ενδιάμεση αξιολόγηση θα διεξαχθεί το αργότερο έως το 2024.
Τελική αξιολόγηση θα διεξαχθεί το αργότερο έως το 2032.
2.2.Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου
2.2.1.Αιτιολόγηση των τρόπων διαχείρισης, των μηχανισμών εκτέλεσης της χρηματοδότησης, των όρων πληρωμής και της προτεινόμενης στρατηγικής ελέγχου
Από την ενδιάμεση αξιολόγηση του υφιστάμενου πλαισίου διακυβέρνησης προέκυψε ότι το πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΠΣΠΠΕ) κατάφερε να εξασφαλίσει την αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση των προγραμμάτων. Βασικοί παράγοντες επιτυχίας είναι ο σαφής καθορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων, καθώς και το ενισχυμένο πλαίσιο παρακολούθησης.
2.2.2.Πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που έχουν εντοπιστεί και τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου που έχουν δημιουργηθεί για τον μετριασμό τους
Οι κίνδυνοι που συνδέονται με την υλοποίηση των προγραμμάτων έχουν απογραφεί βάσει ελέγχων των εγγράφων, εξαμηνιαίων επιτόπιων αποστολών παρακολούθησης και της χρήσης EVM που επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό καθυστερήσεων και υπερβάσεων του κόστους. Οι κίνδυνοι αξιολογούνται στη συνέχεια σύμφωνα με διαδικασία που ευνοεί μια ποσοτική προσέγγιση. Το μητρώο κινδύνων και άλλες συναφείς δράσεις εξετάζονται και καταγράφονται τουλάχιστον δύο φορές ανά έτος. Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι υλοποίησης των έργων παρακολουθούνται παράλληλα με τα υφιστάμενα συστήματα διαχείρισης κινδύνων των εκτελεστικών οργανισμών και των δικαιούχων.
Η επισκόπηση κινδύνου παρέχει τις πληροφορίες για την ανάπτυξη προσέγγισης παρακολούθησης και ελέγχου βασιζόμενης στον κίνδυνο, μεταξύ άλλων με την επικαιροποίηση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων ώστε αυτές να επικεντρώνονται σε τομείς κινδύνου, με τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τις αποστολές παρακολούθησης και με τη δρομολόγηση πρόσθετων θεματικών επαληθεύσεων.
Σε επίπεδο διαχείρισης του προγράμματος, ο σημαντικότερος κίνδυνος που έχει εντοπιστεί είναι ότι η εθνική συνεισφορά στη χρηματοδότηση του προγράμματος δεν πληροί τον υψηλότερο στόχο σε σχέση με το σημερινό επίπεδο. Ως εκ τούτου, στη βασική πράξη θα πρέπει να προστεθούν καθορισμένα ποσοστά συγχρηματοδότησης και ενισχυμένο πλαίσιο ελέγχου, ώστε να εξασφαλίζεται η διαθεσιμότητα της εθνικής συνεισφοράς.
2.2.3.Εκτίμηση και αιτιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας των ελέγχων (λόγος του κόστους του ελέγχου ÷ της αξίας των σχετικών κονδυλίων που αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης) και αξιολόγηση του εκτιμώμενου επιπέδου κινδύνου σφάλματος (κατά την πληρωμή και κατά το κλείσιμο)
Με βάση την αξιολόγηση των πλέον συναφών βασικών δεικτών και των αποτελεσμάτων των ελέγχων, η ΓΔ ENER έχει αξιολογήσει την οικονομική αποδοτικότητα και την αποδοτικότητα του συστήματος ελέγχου και έχει κατέληξε σε θετικό συμπέρασμα για το έτος 2017. Παρόμοιες συνθήκες θα επιτευχθούν κατά το επόμενο ΠΔΠ.
Στον δείκτη οικονομικής αποδοτικότητας λαμβάνεται υπόψη το κόστος εποπτείας σε επίπεδο Επιτροπής (που καλύπτει τον χρόνο εργασίας του προσωπικού στο οποίο έχουν ανατεθεί τα εν λόγω καθήκοντα και τις ειδικές συμβάσεις που σχετίζονται άμεσα με τα εποπτικά καθήκοντα, κατά περίπτωση) των διαφόρων φορέων.
Το 2017, ο εκτιμώμενος ενοποιημένος δείκτης οικονομικής αποδοτικότητας (δηλ. για όλες τις εντεταλμένες οντότητες συνδυαστικά) παρέμεινε συνολικά σταθερός.
Οι παρατηρηθείσες διακυμάνσεις στο κόστος ελέγχου των φορέων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΕΤΑΑ, CPMA) αντανακλούν τη σταδιακή μετάβαση σε εθνικούς διαύλους υλοποίησης στη Λιθουανία και το αυξημένο επίπεδο εποπτείας και παρακολούθησης του προγράμματος που προέκυψε.
Οι εκτιμήσεις του 2016 και προηγούμενες εκτιμήσεις περιλάμβαναν τις αμοιβές που καταβάλλονται στις εντεταλμένες από το ΠΣΠΠΕ οντότητες. Αυτές οι αμοιβές αποτελούν πλέον τμήμα του κόστους σε επίπεδο οντότητας που περιλαμβάνονται κατωτέρω στις εκθέσεις, αλλά έχουν επίσης ληφθεί υπόψη, για λόγους συνοχής κατά τον υπολογισμό του δείκτη ελέγχου του κόστους.
|
Οντότητα
|
Κόστος του ελέγχου σε επίπεδο Επιτροπής
|
Ελεγχόμενο ποσό
|
|
ΕΤΑΑ
|
0,32 εκατ. EUR
(+ καταβληθείσες αμοιβές 2,14 εκατ. EUR)
|
239,8 εκατ. EUR
|
|
CPMA
|
0,23 εκατ. EUR
(+ καταβληθείσες αμοιβές 1,24 εκατ. EUR)
|
87,44 εκατ. EUR
|
Όσον αφορά το αναμενόμενο επίπεδο κινδύνου σφάλματος, το οποίο εκτιμάται σε 0,5 %. Το 2017, η ΓΔ ENER διενήργησε θεματική επαλήθευση των διαδικασιών προμηθειών που πραγματοποιούνται από τους φορείς υλοποίησης με θετικά αποτελέσματα.
2.3.Μέτρα για την πρόληψη περιπτώσεων απάτης και παρατυπίας
Να προσδιοριστούν τα ισχύοντα ή τα προβλεπόμενα μέτρα πρόληψης και προστασίας
Από τον Νοέμβριο του 2013, η ΓΔ ENER έχει αναπτύξει και εφαρμόζει τη δική της στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζονται στη μεθοδολογία της OLAF. Μεταγενέστερες επικαιροποιήσεις πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2015 (η οποία κάλυψε την περίοδο 2016-2017) και τον Δεκέμβριο του 2017 (που καλύπτει την περίοδο 2018-2019). Η στρατηγική είναι σύμφωνη με το αναθεωρημένο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου (C(2017) 23730). Η ΓΔ ENER έχει δεσμευτεί να επικαιροποιεί τη στρατηγική της για την καταπολέμηση της απάτης κάθε δύο έτη.
Η τρέχουσα στρατηγική έχει οικοδομηθεί με βάση την ανάλυση τρωτών σημείων του κινδύνου απάτης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν κίνδυνοι απάτης που αφορούν ειδικά τη ΓΔ ENER και να κατανοηθεί η σημασία τους σε ευρύτερο πλαίσιο. Το συμπέρασμα της αξιολόγησης αυτής είναι ότι η ΓΔ ENER αντιμετωπίζει πολύ μέτριο ή χαμηλό επίπεδο κινδύνων απάτης, δηλαδή δεν προσδιορίστηκε κανένας σημαντικός ή κρίσιμης σημασίας κίνδυνος.
Οι έλεγχοι που στοχεύουν να διασφαλίσουν τη νομιμότητα και την τακτικότητα των συναλλαγών συμπληρώνονται από σχέδιο δράσης που επισυνάπτεται στη στρατηγική.
Το εν λόγω σχέδιο δράσης εξασφαλίζει ιδίως:
Την ισχύ εσωτερικών κανόνων για τον χειρισμό περιπτώσεων υποψίας απάτης και την υποβολή εκθέσεων·
Τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων για τις δράσεις καταπολέμησης της απάτης μεταξύ των μονάδων και των λειτουργιών τους·
Το γεγονός ότι οι δυνητικοί κίνδυνοι απάτης λαμβάνονται υπόψη για το σχέδιο διαχείρισης στην ετήσια άσκηση εκτίμησης κινδύνου.
Την τακτική συμμετοχή στο δίκτυο πρόληψης και ανίχνευσης της απάτης και στις συνεδριάσεις της επιτροπής κατά της απάτης και των παρατυπιών καθώς και τις επαφές με άλλες Γενικές Διευθύνσεις και υπηρεσίες·
Ότι χρησιμοποιείται η λειτουργία του τοπικού ανταποκριτή για την καταπολέμηση της απάτης, σύμφωνα με το κοινό σχέδιο δράσης για την «οικογένεια» της έρευνας·
Τη διασφάλιση κατάλληλου επιπέδου συνεργασίας με την OLAF.
Το προηγούμενο σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της απάτης του 2017 εφαρμόστηκε με επιτυχία. Στις διαδοχικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της απάτης της ΓΔ ENER, αναγνωριζόταν η σημασία της ευαισθητοποίησης του προσωπικού και η σημασία των σχέσεων με τους φορείς υλοποίησης, καθώς και η εξέλιξη του πλαισίου συνεργασίας μεταξύ της OLAF και της Επιτροπής, και μεταξύ της ΓΔ ENER και άλλων ΓΔ από την οικογένεια της έρευνας. Η υλοποίηση της στρατηγικής παρακολουθείται και σχετικές εκθέσεις υποβάλλονται σε τουλάχιστον δύο φορές κατ’ έτος στη διοίκηση της ΓΔ ENER.
Οι δείκτες που σχετίζονται με τη συντήρηση και την επικαιροποίηση της στρατηγικής, την περιοδικότητα των εκθέσεων στη διαχείριση και με τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης του προσωπικού, δείχνουν ότι η στρατηγική είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την πρόληψη και τον εντοπισμό της απάτης, αλλά ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες ευαισθητοποίησης του προσωπικού, οι οποίες θα πρέπει να έχουν συνέχεια. Κατά την περίοδο 2016-2017, αναπτύχθηκε πρόγραμμα δράσεων ευαισθητοποίησης με προσαρμοσμένες πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τις βασικές δραστηριότητες και τους στόχους πολιτικής της ΓΔ Ενέργειας. Το 2017, οι πρωτοβουλίες επικεντρώθηκαν σε στοχευμένες συνεδριάσεις και εργαστήρια αξιολόγησης τρωτότητας. Η πρόληψη της απάτης συζητήθηκε επίσης τακτικά στο ενημερωτικό δελτίο του εσωτερικού ελέγχου. Μια δέσμη πληροφοριών ήταν διαθέσιμη σε ειδική σελίδα του ενδοδικτύου.
3.ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ
3.1.Τομείς του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και νέες γραμμές δαπανών του προϋπολογισμού που προτείνονται
|
Τομέας του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
Γραμμή του προϋπολογισμού
|
Είδος
δαπάνης
|
Συμμετοχή
|
|
|
Αριθμός 1
«Παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων (Λιθουανία)»
|
ΔΠ/ΜΔΜ.
|
χωρών ΕΖΕΣ
|
υποψηφίων χωρών
|
τρίτων χωρών
|
κατά την έννοια του άρθρου 21 παράγραφος 2 στοιχείο β) του δημοσιονομικού κανονισμού
|
|
5
|
Πρόγραμμα Ignalina [12.03]
|
ΔΠ
|
ΟΧΙ
|
ΟΧΙ
|
ΟΧΙ
|
ΟΧΙ
|
3.2.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις δαπάνες
3.2.1.Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις δαπάνες
σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)
|
Τομέας του πολυετούς δημοσιονομικού
πλαισίου
|
5
|
«Παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων (Λιθουανία)»
|
|
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
Μετά το 2027
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
|
Επιχειρησιακές πιστώσεις
|
Αναλήψεις υποχρεώσεων
|
(1)
|
72,500
|
71,400
|
78,300
|
83,600
|
83,700
|
80. 100
|
82. 400
|
-
|
552,000
|
|
|
Πληρωμές
|
(2)
|
-
|
-
|
-
|
-
|
90,000
|
90,000
|
90,000
|
282,000
|
552,000
|
|
Πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα χρηματοδοτούμενες από το κονδύλιο του προγράμματος
|
Αναλήψεις υποχρεώσεων = Πληρωμές
|
(3)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ΣΥΝΟΛΟ πιστώσεων για το χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος
|
Αναλήψεις υποχρεώσεων
|
=1+3
|
72. 500
|
71. 400
|
78. 300
|
83. 600
|
83. 700
|
80. 100
|
82. 400
|
-
|
552,000
|
|
|
Πληρωμές
|
=2+3
|
-
|
-
|
-
|
-
|
90,000
|
90,000
|
90,000
|
282,000
|
552,000
|
Τομέας του πολυετούς δημοσιονομικού
πλαισίου
|
7
|
«Διοικητικές δαπάνες»
|
Αυτό το τμήμα πρέπει να συμπληρωθεί με «στοιχεία διοικητικού χαρακτήρα του προϋπολογισμού» τα οποία θα εισαχθούν, καταρχάς, στο
παράρτημα του νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου
(παράρτημα V του εσωτερικού κανονισμού), που τηλεφορτώνεται στο DECIDE για διυπηρεσιακή διαβούλευση.
σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)
|
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
Μετά το 2027
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
|
Ανθρώπινοι πόροι
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
|
3,003
|
|
Άλλες διοικητικές δαπάνες
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
|
0,455
|
|
ΣΥΝΟΛΟ πιστώσεων του ΤΟΜΕΑ 7 του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
|
3,458
|
σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)
|
|
|
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
Μετά το 2027
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
|
ΣΥΝΟΛΟ πιστώσεων
μεταξύ ΤΟΜΕΩΝ
του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
Αναλήψεις υποχρεώσεων
|
72,994
|
71,894
|
78,794
|
84,094
|
84,194
|
80,594
|
82,894
|
0
|
555,458
|
|
|
Πληρωμές
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
90,494
|
90,494
|
90,494
|
282,000
|
555,458
|
3.2.2.Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα
–◻
Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση πιστώσεων διοικητικού χαρακτήρα
–☑
Η πρόταση/πρωτοβουλία συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση πιστώσεων διοικητικού χαρακτήρα, όπως εξηγείται κατωτέρω:
σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)
|
Έτη
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
|
ΤΟΜΕΑΣ 7
του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ανθρώπινοι πόροι
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
0,429
|
3,003
|
|
Άλλες διοικητικές δαπάνες
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,065
|
0,455
|
|
Μερικό σύνολο του ΤΟΜΕΑ 7
του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
3,458
|
|
Εκτός του ΤΟΜΕΑ 7
του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ανθρώπινοι πόροι
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Άλλες δαπάνες
διοικητικού χαρακτήρα
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Μερικό σύνολο
εκτός του ΤΟΜΕΑ 7
του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
0,494
|
3,458
|
Οι ανάγκες σε διοικητικές πιστώσεις θα καλυφθούν από τις πιστώσεις που έχουν ήδη διατεθεί για τη διαχείριση της δράσης και/ή που έχουν ανακατανεμηθεί στο εσωτερικό της ΓΔ και θα συμπληρωθούν, εάν χρειαστεί, από πρόσθετους πόρους που ενδέχεται να χορηγηθούν στην αρμόδια για τη διαχείριση της δράσης ΓΔ, στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας κατανομής και λαμβανομένων υπόψη των δημοσιονομικών περιορισμών.
3.2.2.1.Εκτιμώμενες ανάγκες σε ανθρώπινους πόρους
–◻
Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση ανθρώπινων πόρων
–☑
Η πρόταση/πρωτοβουλία συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση ανθρώπινων πόρων, όπως εξηγείται κατωτέρω:
Εκτίμηση η οποία πρέπει να εκφράζεται σε μονάδες ισοδυνάμων πλήρους απασχόλησης
|
Έτη
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
• Θέσεις απασχόλησης του πίνακα προσωπικού (θέσεις μόνιμων και έκτακτων υπαλλήλων)
|
|
Έδρα και αντιπροσωπείες της Επιτροπής
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
|
Αντιπροσωπείες της ΕΕ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Έρευνα
|
|
|
|
|
|
|
|
|
• Εξωτερικό προσωπικό (σε μονάδα ισοδυνάμου πλήρους απασχόλησης: ΠΑ) — AC, AL, END, INT και JPD
Τομέας 7
|
|
Χρηματοδοτούμενο από τον ΤΟΜΕΑ 7 του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου
|
- στην έδρα
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- σε αντιπροσωπείες
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Χρηματοδοτούμενο από το κονδύλιο του προγράμματος
|
- στην έδρα
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- σε αντιπροσωπείες
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Έρευνα
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Άλλα (να προσδιοριστούν)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
3
|
Περιγραφή των προς εκτέλεση καθηκόντων:
|
Μόνιμοι και έκτακτοι υπάλληλοι
|
|
|
Εξωτερικό προσωπικό
|
|
Οι ανάγκες σε ανθρώπινους πόρους θα καλυφθούν από το προσωπικό της ΓΔ που έχει ήδη διατεθεί για τη διαχείριση της δράσης και/ή έχει ανακατανεμηθεί στο εσωτερικό της ΓΔ και το οποίο θα συμπληρωθεί, εάν χρειαστεί, από πρόσθετους πόρους που μπορεί να διατεθούν στην αρμόδια για τη διαχείριση ΓΔ στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας κατανομής και λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων δημοσιονομικών περιορισμών.
3.2.3.Συμμετοχή τρίτων στη χρηματοδότηση
–☑
δεν προβλέπει συγχρηματοδότηση από τρίτους
–◻
προβλέπει τη συγχρηματοδότηση από τρίτους που εκτιμάται παρακάτω:
Πιστώσεις σε εκατ. EUR (με 3 δεκαδικά ψηφία)
|
Έτη
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
ΣΥΝΟΛΟ
|
|
Να προσδιοριστεί ο φορέας συγχρηματοδότησης
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ΣΥΝΟΛΟ συγχρηματοδοτούμενων πιστώσεων
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3.3.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στα έσοδα
–☑
Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις στα έσοδα.
–◻
Η πρόταση/πρωτοβουλία έχει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις που περιγράφονται κατωτέρω:
–◻
στους ιδίους πόρους
–◻
στα διάφορα έσοδα
Να αναφερθεί αν τα έσοδα προορίζονται για γραμμές δαπανών ◻
σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)
|
Γραμμή εσόδων του προϋπολογισμού
|
Επιπτώσεις της πρότασης/πρωτοβουλίας
|
|
|
2021
|
2022
|
2023
|
2024
|
2025
|
2026
|
2027
|
|
Άρθρο ………….
|
|
|
|
|
|
|
|
Ως προς τα έσοδα «για ειδικό προορισμό», να προσδιοριστούν οι γραμμές δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται.
Άλλες παρατηρήσεις (π.χ. μέθοδος/τύπος για τον υπολογισμό των επιπτώσεων στα έσοδα ή τυχόν άλλες πληροφορίες).
–