52025AE1236

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

EUROPA
EUR-Lex home
EUR-Lex - 52025AE1236 - EN

Help

Search tips

Need more search options? Use the Advanced search

Document 52025AE1236

Help

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής — Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2021/1058 και (ΕΕ) 2021/1056 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση στρατηγικών προκλήσεων στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης — Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057 περί ιδρύσεως του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ (ΕΚΤ+) όσον αφορά τα ειδικά μέτρα ανταπόκρισης στα στρατηγικά ζητήματα (Σ.τ.Μ.: προσωρινή μετάφραση)

EESC 2025/01236

ΕΕ C, C/2025/3197, 2.7.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/3197/oj (BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, GA, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)

ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/3197/oj

HTML

PDF - authentic OJ

e-signature

How to verify the authenticity of the Official Journal

Επίσημη Εφημερίδα
της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σειρά C

C/2025/3197

2.7.2025

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2021/1058 και (ΕΕ) 2021/1056 όσον αφορά ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση στρατηγικών προκλήσεων στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης

[COM(2025) 123 final — 2025/0084 (COD)]

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057 περί ιδρύσεως του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ (ΕΚΤ+) όσον αφορά τα ειδικά μέτρα ανταπόκρισης στα στρατηγικά ζητήματα (Σ.τ.Μ.: προσωρινή μετάφραση)

[COM(2025) 164 final — 2025/0085 (COD)]

(C/2025/3197)

Γενικός εισηγητής:

David SVENTEK

Σύμβουλος	Petr ZAHRADNÍK

Αιτήσεις γνωμοδότησης	Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.4.2025 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5.5.2025
Νομική βάση	Άρθρα 164, 175, 177, 178, 322 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αρμόδιο όργανο	Τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή»
Έγκριση από την Ολομέλεια	29.4.2025
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	596
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	202/0/2

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και συμφωνεί με την ανάγκη ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 λόγω της ριζικής αλλαγής των συνθηκών και των περιστάσεων σε σύγκριση με εκείνες που επικρατούσαν κατά την έγκριση των κανόνων που διέπουν την πολιτική συνοχής.

1.2.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ λαμβάνει συνεκτιμά το γεγονός ότι αυτή η επανεξέταση της πολιτικής συνοχής για την εν λόγω περίοδο ήταν η ευρύτερη και η πλέον διεξοδική μέχρι στιγμής στην ιστορία της πολιτικής συνοχής. Ακόμη και η θέσπιση, πριν από την υπό συζήτηση επανεξέταση, του μέσου NextGenerationEU μετά την πανδημία COVID-19 δεν ήταν επαρκής για την ικανοποίηση των νέων κοινών αναγκών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, αποδείχθηκε απαραίτητο να πραγματοποιηθεί διεξοδική ενδιάμεση επανεξέταση της εν λόγω πολιτικής. Αυτό καταδεικνύει ότι είναι σημαντικό το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ, το οποίο περιλαμβάνει επίσης την πολιτική συνοχής, να βασίζεται σε πιο μακρόβιες και συγχρόνως πιο ελαστικές αρχές που ανταποκρίνονται στην μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

1.3.

Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι αυξημένες ανάγκες —για παράδειγμα στα της ανταγωνιστικότητας, της ενίσχυσης των αμυντικών ικανοτήτων και της διασφάλισης στρατηγικής αυτονομίας— απαιτούν επίσης τον επανακαθορισμό των ζητημάτων προτεραιότητας στους εν λόγω τομείς βάσει της πολιτικής συνοχής. Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον κίνδυνο αυτή η πληθώρα νέων στόχων της πολιτικής συνοχής να αποσπάσει την προσοχή από τον κύριο στόχο της πολιτικής συνοχής, ο οποίος συνίσταται στη μείωση των κοινωνικών, οικονομικών και τοπικών ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ.

1.4.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής αποτελεί ένδειξη της μελλοντικής διαμόρφωσης της πολιτικής συνοχής εντός του ΠΔΠ μετά το 2027, η προπαρασκευή του οποίου γίνεται επί του παρόντος με εντατικό ρυθμό. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε σφόδρα την επίτευξη αυτού του στόχου, καθότι θεωρεί πολύ σημαντικό να διασφαλιστεί η συνέχεια του περιεχομένου μεταξύ των δύο διαδοχικών ΠΔΠ, ιδίως λόγω των σημερινών δυσχερών συνθηκών και της ανάγκης να διαθέτει η ΕΕ ισχυρή ικανότητα ανάληψης δράσης.

1.5.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής να πραγματοποιηθεί σε συνέργεια και κατά τρόπο συμπληρωματικό προς την αναθεώρηση ολόκληρου του ΠΔΠ, βάσει του οποίου η ανταγωνιστικότητα, η ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων και η διασφάλιση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ έχουν επίσης μεγάλη σημασία.

1.6.

Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ συνιστά η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής να επικεντρωθεί όχι μόνο στην απόδοση μεγαλύτερης προσοχής στις νέες θεματικές προτεραιότητες, αλλά και να επιφέρει σημαντική αλλαγή στη χρηματοδότηση, προσανατολίζοντάς την προς τη χρήση χρηματοδοτικών μέσων και, άρα, προς μια πιο αποτελεσματική και πιο εύστοχη χρήση των διαθέσιμων κονδυλίων. Ο συνδυασμός χρηματοδοτικών μέσων και επιχορηγήσεων αποτελεί επίσης μια καλή επιλογή για το μέλλον. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει στη συνέχεια να καταστεί ακόμη πιο εμφανής στο επόμενο ΠΔΠ μετά το 2027, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της προετοιμασίας.

1.7.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τις προσπάθειες παροχής γενικών κινήτρων και ειδικότερα οικονομικών κινήτρων για την εκτέλεση έργων ως μέρος των στρατηγικών προτεραιοτήτων με τη μορφή διευρυμένου δικαιώματος προχρηματοδότησης και προκαταβολών υψηλότερου ποσού, ή ακόμη και μηδενικής συνεισφοράς από τα κράτη μέλη (εθνική χρηματοδότηση), δηλαδή χρηματοδότησης που να καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, καθώς και παράτασης κατά ένα έτος της επιλεξιμότητας για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και για το Ταμείο Συνοχής· συνιστούμε δε αυτό να ισχύει και για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Όσον αφορά τις απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δυνατότητα προσμέτρησης των ποσών που έχουν προγραμματιστεί για νέες στρατηγικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της Πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP), στα ποσά που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης.

1.8.

Παράλληλα, ωστόσο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, όταν μια αλλαγή εγκρίνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού, αυτό ευνοεί τα κράτη μέλη που έχουν χαμηλότερο ρυθμό απορρόφησης και, επομένως, έχουν μεγαλύτερο μερίδιο των αρχικών κονδυλίων τους, καθότι αυτά δεν έχουν δεσμευτεί ακόμη για έργα, σε σύγκριση με εκείνα τα κράτη μέλη που κατέβαλαν προσπάθεια να κάνουν χρήση των κονδυλίων τους αμέσως μετά την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού. Όσον αφορά την επίλυση των σημερινών προβλημάτων, το όριο του 15 % φαίνεται να αποτελεί υπερβολικά αυστηρή απαίτηση για τα κράτη μέλη. Αναγνωρίζουμε μεν ότι αυτό το όριο συνδέεται με τη διαδικασία για την ανακατανομή των υπόλοιπων χρηματοδοτικών πόρων βάσει της διαδικασίας ενδιάμεσης επανεξέτασης, αλλά η εφαρμογή ενιαίας μεθόδου μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να παρεμποδίσει τη χρήση των οικονομικών κινήτρων που προτείνονται σε σχέση με το πλαίσιο πολιτικής καθενός από τα διάφορα προγράμματα σε ένα δεδομένο κράτος μέλος.

1.9.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής, καθώς και η αναθεώρηση του ΠΔΠ στο σύνολό του, επικεντρώνονται αποκλειστικά στο σκέλος των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ και παραλείπουν πλήρως τα έσοδά του. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρόλο που η συζήτηση με θέμα τη μεταρρύθμιση των ιδίων πόρων της ΕΕ και την εισαγωγή νέων πόρων έχει διαρκέσει μεγάλο χρονικό διάστημα, το πραγματικό αποτέλεσμα μέχρι στιγμής παραμένει μηδενικό. Αυτό μπορεί να μην είναι κατ’ ανάγκη το σημαντικότερο πρόβλημα για το υπόλοιπο της περιόδου 2021-2027. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και ιδίως το Συμβούλιο της ΕΕ, όπου εντοπίζεται το κύριο εμπόδιο στην πορεία επίτευξης συμφωνίας επί του θέματος, να μεριμνήσουν έτσι ώστε το πρόβλημα αυτό να επιλυθεί αξιόπιστα και μακροπρόθεσμα με σκοπό να προετοιμαστεί η χρηματοδότηση της ΕΕ για την περίοδο μετά το 2027.

1.10.

Η ΕΟΚΕ τονίζει, έχοντας πλήρη συναίσθηση των ευθυνών της, ότι, για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των χρηματοδοτικών πόρων βάσει της ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής, είναι απαραίτητο να καθοριστεί αυστηρά η τοπική διάσταση των νέων προτεραιοτήτων, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Θα πρέπει δηλαδή να εντοπιστούν τόσο οι δυνατότητες και τα αντίστοιχα τοπικά οφέλη όσον αφορά την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας, όσο και η τοπική διάσταση που συνδέεται με την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων, δεδομένου ότι πολλές από αυτές τις προτεραιότητες εκπληρώνονται καλύτερα ταυτόχρονα σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο και, επομένως, αφορούν περισσότερο στις προτεραιότητες των κεντρικά διαχειριζόμενων προγραμμάτων του ΠΔΠ. Συνεπώς, βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της τοπικής διάστασης των νέων ζητημάτων προτεραιότητας είναι ότι δεν θα πρέπει να παρεμβάλλονται τεχνητά και αδικαιολόγητα εμπόδια αφενός μεταξύ αυτών των ζητημάτων και, αφετέρου, των στόχων της σύγκλισης και της μείωσης των τοπικών ανισοτήτων, καθότι τα πρώτα (δηλαδή η ανταγωνιστικότητα, η ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων και η στρατηγική αυτονομία) αποτελούν ακριβώς τα μέσα για την επίτευξη των δεύτερων (ενίσχυση της σύγκλισης και μείωση των τοπικών ανισοτήτων).

2. Περιγραφή του θέματος στο πλαίσιό του

2.1.

Ως μέρος της ενδιάμεσης αναθεώρησης του ΠΔΠ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε επίσης την πρωτοβουλία να επανεξετάσει την πολιτική συνοχής. Η εν λόγω επανεξέταση επικεντρώνεται στην καλύτερη προαγωγή των στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα και την απανθρακοποίηση, την άμυνα και την ασφάλεια, τις περιφέρειες στα ανατολικά σύνορά της, την οικονομικά προσιτή στέγαση, την ανθεκτικότητα των υδάτων και τον ενεργειακό μετασχηματισμό.

2.2.

Επιδίωξη δεν είναι μόνο ο καλύτερος προσανατολισμός της πολιτικής συνοχής στα μελλοντικά ζητήματα —στα οποία δίνεται επί του παρόντος έμφαση— και η αποκρυστάλλωσή τους σε επίπεδο κρατών μελών και περιφερειών, αλλά και η διατήρηση της κατεύθυνσης που ακολουθεί η πολιτική συνοχής για να μειωθούν οι οικονομικές, κοινωνικές και τοπικές ανισότητες μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Η εν λόγω επανεξέταση αποσκοπεί στο να ωθήσει τα κράτη μέλη να προγραμματίσουν εκ νέου τους διαθέσιμους πόρους για τις νέες επενδυτικές προτεραιότητες.

2.3.

Όσον αφορά την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και τη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας μεταξύ της ΕΕ και των σημαντικών παγκόσμιων παραγόντων στον τομέα αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση της θέσης του επιχειρηματικού τομέα με τη διεύρυνση της κατανομής των κονδυλίων του ΕΤΠΑ σε μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η άμυνα, οι στρατηγικές τεχνολογίες και η απανθρακοποίηση. Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αυξήσουν τις επενδύσεις τους σε στρατηγικές τεχνολογίες μέσω της πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP).

2.4.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης τα κράτη μέλη να μπορούν να χρησιμοποιούν τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής για την κατασκευή ανθεκτικών υποδομών προς διευκόλυνση της στρατιωτικής κινητικότητας. Θα πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η παραγωγική ικανότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) στον τομέα της άμυνας σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Επιπλέον, προτείνεται οι περιφέρειες στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, λόγω της γεωγραφικής τους εγγύτητας στον τόπο διεξαγωγής του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, να χρησιμοποιήσουν προτιμησιακό επίπεδο προχρηματοδότησης, υπό την προϋπόθεση ότι τουλάχιστον το 15 % των συνολικών χρηματοδοτικών τους μέσων θα αναπρογραμματιστούν προς την κατεύθυνση των νέων στρατηγικών προτεραιοτήτων.

2.5.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τη σημερινή κατάσταση της στεγαστικής αγοράς σε ορισμένα κράτη μέλη ως ανεπάρκεια της αγοράς, η οποία είναι θεμιτό να διορθωθεί με την παρέμβαση του δημόσιου τομέα, με διπλασιασμό δηλαδή του ποσού της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής για οικονομικά προσιτή στέγαση. Αναμένεται ότι τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να κινητοποιήσουν και να συγκεντρώσουν ιδιωτικούς και δημόσιους πόρους μέσω ενός νέου χρηματοδοτικού μέσου, το οποίο θα συσταθεί από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), για να συνδυάσουν πόρους της πολιτικής συνοχής με πόρους από την ΕΤΕπ, άλλα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιωτικές εμπορικές τράπεζες.

2.6.

Μεταξύ των στρατηγικών τομέων προτεραιότητας υπέρ των οποίων προτείνεται ο επαναπρογραμματισμός του θεματικού πλαισίου της πολιτικής συνοχής περιλαμβάνονται επίσης τα ύδατα και, πιο συγκεκριμένα, η ανθεκτικότητα σε αυτόν τον τομέα. Εν προκειμένω περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, έργα που αποσκοπούν στην ψηφιοποίηση των υποδομών διαχείρισης των υδάτων ή στον μετριασμό των επιπτώσεων της ξηρασίας και της απερήμωσης.

2.7.

Βάσει της ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις για την υποστήριξη των ενεργειακών διασυνδέσεων και των σχετικών υποδομών μεταφοράς, καθώς και για την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης, έτσι ώστε να διευκολυνθούν σημαντικά η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, η προώθηση των μη ρυπογόνων μετακινήσεων και η εφαρμογή μέτρων απανθρακοποίησης.

2.8.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα σύστημα οικονομικών κινήτρων με επίκεντρο την επίτευξη στρατηγικών προτεραιοτήτων. Όλα τα έργα που υποστηρίζονται από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και αναπτύσσονται ως μέρος των στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΕΕ θα πρέπει να είναι επιλέξιμα για επίπεδο προχρηματοδότησης έως 30 %. Τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής που μεταφέρουν τουλάχιστον το 15 % των συνολικών κονδυλίων τους σε αυτές τις προτεραιότητες μπορούν να λάβουν ακόμη υψηλότερες προκαταβολές και παράταση κατά ένα έτος της περιόδου για την οποία είναι επιλέξιμα για το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής. Συν τοις άλλοις, οι επενδύσεις σε στρατηγικές προτεραιότητες θα πρέπει να καλύπτονται σε ποσοστό έως και 100 % από πηγές χρηματοδότησης της ΕΕ σε όλες τις περιφέρειες.

3. Γενικές παρατηρήσεις επί της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2021/1058 και (ΕΕ) 2021/1056 (1)

3.1.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διαδικασία επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία, δεδομένων των εξαιρετικά σημαντικών αλλαγών στα του περιβάλλοντος, καταδεικνύει την ικανότητά της να δρα και καθιστά δυνατή τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διάθεσης των πόρων για την πολιτική συνοχής σε τομείς που αποτελούν σήμερα προτεραιότητες της ΕΕ. Διαφορετικά, οι περιορισμένοι πόροι της πολιτικής συνοχής ενδέχεται να μην είναι αρκετοί για να καλύψουν τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες.

3.2.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αναθεώρησης ολόκληρου του ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027. Η επίτευξή της προέκυψε από τις σημαντικές αλλαγές στις δυσκολίες και τις προτεραιότητες της ΕΕ, οι οποίες εκδηλώνονται με τη μορφή νέων αναγκών και την εμφάνιση έκτακτων συμβάντων θεμελιώδους εμβέλειας. Συνεπώς, η αναθεώρηση του ΠΔΠ καταδεικνύει την ευελιξία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τη μετατόπιση της έμφασης σε τομείς όπου εντοπίζονται σοβαροί κίνδυνοι για την ανάπτυξη της EE ή στους οποίους η EE εξακολουθεί να υστερεί, όπως η έρευνα ως βάση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, η μετανάστευση και η διαχείριση των συνόρων, η άμυνα, η εξωτερική δράση, οι μεταρρυθμίσεις, οι κρίσιμες τεχνολογίες και οι πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας ή οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.

3.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί επαρκή θεματική και λειτουργική συνέχεια μεταξύ της ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής και της συγκεκριμένης μορφής που αυτή θα λάβει την περίοδο μετά το 2027. Αυτό ισχύει και για το ΠΔΠ στο σύνολό του. Η συνέχεια αυτή θα πρέπει να αντικατοπτριστεί σε μια διαδικασία προγραμματισμού υψηλής ποιότητας, η οποία θα εξασφαλίζει ότι οι στρατηγικές προτεραιότητες που καθορίζονται σήμερα ευθυγραμμίζονται πλήρως με την κατεύθυνση που θα δοθεί στο περιεχόμενο της μελλοντικής πολιτικής συνοχής. Συγχρόνως, το πλαίσιό της θα πρέπει να είναι επαρκώς ευρύ τόσο ώστε να εξασφαλίζεται η αναγκαία ευελιξία να λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις κατά τη διάρκεια των επόμενων δημοσιονομικών προοπτικών όσο και για να καλύπτονται οι ειδικές ανάγκες των κρατών μελών, προσπορίζοντας παράλληλα ενωσιακή προστιθέμενη αξία.

3.4.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι στρατηγικές προτεραιότητες για την ενδιάμεση επανεξέταση επιλέχθηκαν ορθά και είναι πεπεισμένη ότι οι εκτεταμένοι πόροι που διατίθενται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής θα συμβάλουν στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των περιφερειών. Θεωρεί ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος της ανταγωνιστικότητας, λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητάς του, είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για την υπέρβαση των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών. Εν προκειμένω θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες που κινδυνεύουν να μείνουν πίσω ή να πέσουν στην παγίδα του μεσαίου εισοδήματος. Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, δεν είναι πάντα απαραίτητο να υποστηρίζεται η παγκόσμια αριστεία στον τομέα της πολιτικής συνοχής· σε πολλές περιφέρειες, αρκεί η βελτιστοποίηση των σημείων εκκίνησής τους, έτσι ώστε να αναπτυχθούν σύμφωνα με την αρχή της έξυπνης εξειδίκευσης, η οποία διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξή τους στο μέλλον.

3.5.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ιδέα ότι ένα άλλο ζήτημα θεμελιώδους σημασίας, το οποίο έχει επίσης τοπική διάσταση στις περιφέρειες, είναι η ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας, δεδομένης της επιδεινούμενης κατάστασης της ασφάλειας κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της ΕΕ. Μολονότι η άμυνα και η ασφάλεια αποτελούν κατ’ αρχάς ζητήματα τα οποία, από την άποψη της επικουρικότητας, εμπίπτουν πρωτίστως στο ενωσιακό και το εθνικό πεδίο —γεγονός που ισχύει όλο και περισσότερο καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος επιδείνωσης της κατάστασης— δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχει επίσης περιθώριο για περιφερειακή ετοιμότητα, με μια συνιστώσα πρόληψης, ενημέρωσης και επιβολής. Όσο πιο κοντά βρίσκεται μια περιοχή στην πηγή αυτής της απειλής, τόσο πιο επείγουσα καθίσταται η στρατηγική της ανάγκη. Οι διατάξεις αυτές θα πρέπει επίσης να εφαρμόζονται σε όλα τα άλλα κράτη μέλη στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ και στις περιφέρειές τους.

3.6.

Σε πολλά κράτη μέλη, η αξιοπρεπής στέγαση κατέστη τον τελευταίο καιρό μη προσβάσιμο αγαθό. Μολονότι πρόκειται για ζήτημα που θα πρέπει πρωτίστως να αποτελεί ευθύνη και αρμοδιότητα των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται επίσης την άποψη ότι μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο αντιμετώπισης των σημείων συμφόρησης όσον αφορά τη στέγαση με τη χρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, συνιστά τη χρήση όσο το δυνατόν περισσότερων επιστρεπτέων χρηματοδοτικών μέσων που προσφέρουν στους αιτούντες στέγαση με ευνοϊκότερους όρους από εκείνους της κανονικής αγοράς. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ συνιστά η υποστήριξη της στέγασης από κονδύλια της ΕΕ να κατευθύνεται σε συγκεκριμένους και ειδικούς στόχους, όπως η παροχή στέγης για τη δημιουργία θέσεων εργασίας ως μέρος ενός επιχειρηματικού σχεδίου ή, κατά περίπτωση, η παροχή στεγαστικής βοήθειας με μέλημα να ενθαρρυνθεί η εγκατάσταση των ανθρώπων σε μια δεδομένη περιοχή και, συνεπώς, να περιοριστεί η φυγή των κατοίκων της.

3.7.

Τα ύδατα αποτελούν σημαντική πτυχή της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και, ως εκ τούτου, σημαντική παράμετρο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Δεδομένου του διακρατικού χαρακτήρα των ποταμών, των υδάτινων πηγών και των κινδύνων που συνδέονται με πλημμύρες και ξηρασίες, το θέμα αυτό είναι επίσης σημαντικό ενόψει της επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΟΚΕ συνιστά σαφώς να γίνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των δραστηριοτήτων πρόληψης και επενδύσεων που σχετίζονται με τη χρήση των υδάτινων πόρων και των συναφών κινδύνων και, αφετέρου, των δαπανών για έκτακτα μέτρα και για τη διαχείριση των συνεπειών των ζημιών, οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν εκτός των επιχειρησιακών προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής.

3.8.

Η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και η συμφωνία για καθαρή βιομηχανία κατέδειξαν με πειστικό τρόπο τη σημασία του ενεργειακού συστήματος για την ορθή λειτουργία της οικονομίας και για τη διασφάλιση επαρκούς βιοτικού επιπέδου στην ΕΕ, κάτι που κατέστη εμφανές ιδίως κατά τη διάρκεια της πρόσφατης ενεργειακής κρίσης, η οποία κατέστησε τις ενεργειακές παραμέτρους μείζον εμπόδιο στην ανταγωνιστικότητα και οδήγησε επίσης σε επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού με τη μορφή χαμηλότερων πραγματικών εισοδημάτων. Επομένως, τα μεσοπρόθεσμα και τα μακροπρόθεσμα μέτρα για τη βελτίωση της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας της παραγωγής ενέργειας και της ομαλής μεταφοράς της εντός και μεταξύ των κρατών μελών αποτελούν αναμφισβήτητα βασική προτεραιότητα. Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ απλώς επισημαίνει ότι το τεράστιο κόστος της ενεργειακής μετάβασης της ΕΕ υπερβαίνει κατά πολύ τις πραγματικές δυνατότητες της πολιτικής συνοχής, ακόμη και μετά την επανεξέτασή της, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών θα πρέπει να προέλθει από δημόσιους και ιδιωτικούς χρηματοδοτικούς πόρους των κρατών μελών και ότι τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής μπορούν να μετριάσουν μόνο εν μέρει την επιβάρυνση αυτή.

3.9.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ μπορεί εύλογα να αμφισβητήσει γιατί ορισμένα άλλα βασικά ζητήματα δεν συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο των στρατηγικών προτεραιοτήτων της ενδιάμεσης επανεξέτασης, τα οποία πιθανότατα θα κυριαρχήσουν στις συζητήσεις σχετικά με την προετοιμασία του μελλοντικού ΠΔΠ. Τα ζητήματα αυτά περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, αυτό της εκπαίδευσης, η οποία αναμφίβολα έχει τοπική διάσταση, και την άρση των περιττών φραγμών στην ενιαία αγορά, η οποία καθίσταται ολοένα και πιο κρίσιμης σημασίας καθώς κλιμακώνεται ο παγκόσμιος εμπορικός και δασμολογικός πόλεμος που έχει κηρύξει η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η εν λόγω άρση των εμποδίων μπορεί να οδηγήσει στο άνοιγμα νέων πρόσθετων πεδίων, ιδίως για την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και των εργαζομένων και την ελευθερία άσκησης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, παράμετροι που έχουν όλες ιδιαίτερη σημασία για τις διασυνοριακές διαπεριφερειακές σχέσεις.

3.10.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση παροχής πρόσθετων οικονομικών κινήτρων για πιο ευέλικτη αντίδραση στην εκπλήρωση των νέων στρατηγικών προτεραιοτήτων και συνιστά την περαιτέρω ανάπτυξη αυτής της ιδέας και την ενθάρρυνση των κρατών μελών (ιδίως όσων δεν κάνουν κατάλληλη χρήση αυτής της επιλογής) να χρησιμοποιήσουν χρηματοοικονομικά μέσα με δικαίωμα αποπληρωμής. Η πρόσφατη περίοδος επιβεβαίωσε την αύξηση αυτού του είδους χρηματοδότησης σε τομείς όπου παραδοσιακά δεν χρησιμοποιούνταν, όπως η στέγαση, η επαγγελματική κατάρτιση, η αντιμετώπιση κοινωνικών ζητημάτων και ζητημάτων υγείας, η ανάπτυξη εφαρμοσμένης έρευνας με πραγματικές δυνατότητες κεφαλαιοποίησης, η ενεργειακή μετάβαση — πτυχή η οποία θα μπορούσε να αποτυπωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό και στην αναθεωρημένη πολιτική συνοχή.

3.11.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η επανεξέταση της πολιτικής συνοχής δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη τόσο επείγουσα εάν είχε επιλυθεί το ζήτημα της απόκτησης νέων ιδίων πόρων από την ΕΕ, το οποίο θα αύξανε τη δημοσιονομική ικανότητα της ΕΕ και θα της επέτρεπε να αντιδρά με μεγαλύτερη ευελιξία και ταχύτερα σε απρόβλεπτες καταστάσεις χωρίς να προβαίνει σε πρόσθετες διοικητικές και διαδικαστικές ενέργειες.

4. Γενικές παρατηρήσεις επί της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1057 περί ιδρύσεως του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ (ΕΚΤ+) (2)

4.1.

Η ΕΟΚΕ ζητεί οποιαδήποτε ανακατανομή των πόρων του ΕΚΤ+ βάσει του τροποποιημένου κανονισμού να πραγματοποιηθεί σε στενή διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και ιδίως σε συμμόρφωση με τους στόχους και τις θεμελιώδεις αρχές του ΕΚΤ+. Το αίτημα αυτό συνάδει με τη συνεπή προσήλωση της ΕΟΚΕ στη συμμετοχική διακυβέρνηση στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής συνοχής, καθότι η ενίσχυση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών διασφαλίζει και ενισχύει τη δημοκρατική νομιμότητα, τον κοινωνικό διάλογο και τον διάλογο με τους πολίτες, την ανάληψη ευθύνης σε περιφερειακό επίπεδο και την αποτελεσματικότερη ευθυγράμμιση με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.

4.2.

Μολονότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων σε στρατηγικούς τομείς όπως η άμυνα, η ψηφιοποίηση, η απανθρακοποίηση και οι μη ρυπογόνες τεχνολογίες, τονίζει ότι αυτό δεν πρέπει να αποβεί εις βάρος της κοινωνικής ένταξης, της μείωσης της φτώχειας και της προώθησης της ποιοτικής απασχόλησης. Με τον τροποποιημένο κανονισμό πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε οι ευάλωτες ομάδες —συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης, των μακροχρόνια ανέργων και των περιθωριοποιημένων ή άλλως μειονεκτουσών ομάδων, όπως οι γυναίκες, οι νέοι και οι μετανάστες— να εξακολουθούν να επωφελούνται από τη στήριξη του ΕΚΤ+, ενός ταμείου που έχει συσταθεί με ισχυρή κοινωνική διάσταση.

4.3.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εφαρμόσει πειραματικά μια εγγύηση δεξιοτήτων και συνιστά αυτή να αναβαθμιστεί σε μόνιμο μηχανισμό υπό το ΕΚΤ+. Αυτό αναμένεται ότι θα διασφαλίσει την πρόσβαση σε επανειδίκευση και σε αναβάθμιση των δεξιοτήτων για όλους τους εργαζομένους που διατρέχουν κίνδυνο εκτοπισμού, ιδίως σε περιφέρειες που βρίσκονται σε διεργασία βιομηχανικής αναδιάρθρωσης ή μετατροπής του αμυντικού τομέα.

4.4.

Δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της κινητικότητας του ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε όλους τους κλάδους και τις περιφέρειες, ιδίως σε περιόδους διαρθρωτικών αλλαγών σε τομείς όπως οι πράσινες τεχνολογίες και η άμυνα, η ΕΟΚΕ ζητεί στοχευμένα μέτρα του ΕΚΤ+ για να στηριχθούν η διασυνοριακή και η διακλαδική κινητικότητα. Σε αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνονται η αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας, η εκμάθηση γλωσσών, η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, η κατάρτιση και, όπου είναι δυνατόν, η υποστήριξη της μετεγκατάστασης.

4.5.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα προτεινόμενα μέτρα για αύξηση της ευελιξίας και της προχρηματοδότησης, ιδίως για τα προγράμματα που ανακατανέμουν τους πόρους προς νέες προτεραιότητες και για τις παραμεθόριες περιφέρειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές δυσκολίες. Ωστόσο, η απλούστευση δεν πρέπει να θέτει σε κίνδυνο τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα ή τη συμμόρφωση με τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ και τα επίπεδα εθνικής συγχρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ ζητεί να υπάρχει τακτική και διαφανής εποπτεία του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα αναπρογραμματισμένα κονδύλια, με την κατάλληλη συμβολή των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, και επιμένει ότι όλες οι δράσεις πρέπει να παραμείνουν σύμφωνες με τις εφαρμοστέες θεμελιώδεις αρχές και αξίες της ΕΕ.

4.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την παροχή ενισχυμένης χρηματοδοτικής ευελιξίας, όπως η ενωσιακή χρηματοδότηση σε ποσοστό 100 % και η αυξημένη προχρηματοδότηση για προγράμματα του ΕΚΤ+ μόνο σε περιφέρειες που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία κι την Ουκρανία ή βρίσκονται κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της ΕΕ. Τα εδάφη αυτά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των γεωπολιτικών και κοινωνικών προβλημάτων της ΕΕ και παρουσιάζουν συγκεκριμένα τρωτά σημεία. Η ΕΟΚΕ συνιστά την ανάπτυξη προσαρμοσμένων στρατηγικών βάσει του ΕΚΤ+ για την αναζωογόνηση των τοπικών οικονομιών και αγορών εργασίας, την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης και την ενίσχυση των κοινωνικών υποδομών.

4.7.

Μολονότι η υπό συζήτηση πρόταση επιτρέπει τη στοχευμένη υποστήριξη των δεξιοτήτων στους κλάδους των μη ρυπογόνων τεχνολογιών και της ψηφιοποίησης, η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι προτεραιότητες του ΕΚΤ+, είτε σχετίζονται με την άμυνα, την οικονομική ανθεκτικότητα ή την εδαφική συνοχή, να εμπεριέχουν συστηματικά τη διττή μετάβαση. Αυτή συνίσταται στην προαγωγή του ψηφιακού γραμματισμού, της πράσινης επιχειρηματικότητας και των δεξιοτήτων κυκλικής οικονομίας σε όλους τους κλάδους και τις περιφέρειες. Η διασφάλιση δίκαιων, ισότιμων και συμπεριληπτικών μεταβάσεων προϋποθέτει ότι όλοι οι εργαζόμενοι —και όχι μόνον οι εργαζόμενοι σε τομείς υψηλής τεχνολογίας— θα διαθέτουν τις απαραίτητες και ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις δεξιότητες, ώστε να επιτύχουν στη νέα οικονομία. Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διατεθεί ειδικό ποσοστό του ΕΚΤ+ σε προγράμματα για τη συνεχή επιμόρφωση των εργαζομένων.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, όσον αφορά την υποστήριξη των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την άμυνα και την ασφάλεια (για παράδειγμα στην περίπτωση της αμυντικής βιομηχανίας), είναι πολύ πιθανό να είναι δυνατή στη συνέχεια η εκμετάλλευση των δραστηριοτήτων αυτών και για μη στρατιωτικούς σκοπούς, ιδίως όταν μετριάζονται οι αυξημένοι κίνδυνοι για την ασφάλεια.

5.2.

Ταυτόχρονα, όσον αφορά την πολιτική συνοχής, τόσο στην αναθεωρημένη όσο και στη μελλοντική μορφή της, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα συμπεράσματα που έχει διατυπώσει στη γνωμοδότησή της με θέμα «Πολιτική συνοχής προσανατολισμένη στα αποτελέσματα» (3). Στόχος είναι να τονιστεί ότι μια αποτελεσματική πολιτική συνοχής βασίζεται όχι μόνο στην επιλογή των σχετικών θεμάτων και των τρόπων χρηματοδότησης, αλλά και στην ανάπτυξη εσωτερικών διαδικασιών και κριτηρίων, καθότι αυτά επηρεάζουν συγκεκριμένα την αποτελεσματικότητά της.

5.3.

Ως προς τα μέτρα για τα ύδατα, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι έχει αναπτύξει, με δική της πρωτοβουλία, την έννοια της «Γαλάζιας Συμφωνίας της ΕΕ», που συνιστά επίσης να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω μέτρων.

Βρυξέλλες, 29 Απριλίου 2025.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

(1) COM(2025) 123 final.

(2) COM(2025) 164 final.

(3) Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής — Ενίσχυση του προσανατολισμού της πολιτικής συνοχής για την περίοδο μετά το 2027 στα αποτελέσματα — προκλήσεις, κίνδυνοι και ευκαιρίες (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πολωνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) (EE C, C/2025/2018, 30.4.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/2018/oj).

ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/3197/oj

ISSN 1977-0901 (electronic edition)

Top

Choose the experimental features you want to try